Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Көмектес септік
Материал жайлы қысқаша түсінік: Бастауыш сынып мұғалімдеріне ұсынылады . Сабақ топтық жұмыстар және жеке жұмыстармен қамтылған.Сабақ Жаңартылған бағдарламаға сай.
Материалды ашып қарау
Сабақтың өтілетін мерзімі:
Сыныптар
мерзімі

4 А


Пән атауы: қазақ тілі
Сабақтың тақырыбы: көмектес септік
Сабақтың мақсаты:
а) білімділік: оқушыларға көмектес септігі жайында мәлімет бере отырып, көмектес септігін басқа септік түрлерінен ажырата білуге дағдыландыру;
ә) дамытушылық: ой-өрісін, ойлау белсенділігін, сөйлеу шеберлігін, тіл мәдениетін дамыту, сөздік қорын молайту, шығармашылық жұмыс түрлері арқылы балалардың белсенділіктерін арттыру, оқушының пәнге деген қызығушылығын күшейту;
б) тәрбиелік: елін, жерін, Отанын қадірлеуге, адамгершілікке, адалдыққа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас сабақ
Сабақтың әдісі: түсіндіру, суреттеу, салыстыру, сұрақ-жауап,бағалау, бекіту, қорытындылау.
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта.
Сабақтың формалары: жеке баламен, топпен, сынып ұжымымен жұмыс жүргізу.
Сабақтың типтері: ұйымдастыру кезеңі, өткен сабақтарды қайталау, қорытындылау, бағалау.
Сабақтың барысы:
а) Ұйымдастыру кезеңі.
Сәлемдесу
Кезекші мәлімдемесі
Журнал бойынша түгендеу
Сәлеметсіздер ме, балалар! Оқушылардың келген қонақтармен сәлемдесуі:
Үлкенге де сіз,
Кішіге де сіз.
Сәлем бердік сіздерге,
Құрметпенен біз!
Жарайсыңдар балалар. Енді барлығымыз өз жайымызға жайғасып отырамыз! Балалар, бүгін сыныпта кім кезекші? Бүгін сабақта кім жоқ?
ә) Үй тапсырмасын сұрау:
Балалар, сабақты бастамас бұрын алдымен мен сіздерден үйге берілген тапсырманы сұраймын. Біз өткен сабақта көмектес септігін өткен болатынбыз. Сол тақырып бойынша сіздерге үй тапсырмасына 347 -жаттығуды берген болатынмын. Яғни мәтінге ат қойып, ішінен көмектес септігін табу керек. Сонымен қатар өтілген ережелерді қайталап келу керек болатын. Үй тапсырмасын барлығымыз дайынбыз ба? Олай болса үй тапсырмасына кім шығады?
Үй тапсырмасы екі оқушыдан сұралады және өтілген тақырыптар бойынша үш ереже сұралады. Сұрақтарды сыныптағы басқа оқушылар қояды. Үй тапсырмасы сұралып болған соң көмектес септігі бойынша қалған жаттығулар орындалады. Тапсырмаларды орындамас бұрын бүгінгі сабақтың бір ерекшелігін айтып кетейін. Мен сіздерді үлкен екі топқа бөлемін. Бірінші топ: ТІЛАШАР тобы деп аталады, екінші топ: ШАМШЫРАҚ тобы деп аталады. Сонымен қатар балалар біздің бүгінгі сабағымыз топтық сайыс сабағы болғандықтан өтілген септіктерді қайталау мақсатында бүгін біз СЕПТІКТЕР ПАТШАЛЫҒЫ деп аталатын септік хан сарайына саяхат жасаймыз. Яғни СЕПТІКТЕР ПАТШАЛЫҒЫНА жету үшін әр септік біздерге әр түрлі тапсырмалар дайындап қойған. Біз сол тапсырмаларды орындау арқылы өз білімдерімізді қайта шыңдаймыз. Саяхатымыздың қызықты да көңілді болуы ол сіздердің өз білімдеріңізді аямай ортаға салып, көзге көрінулеріңізге байланысты деп ойлаймын. Ал сіздердің білімдеріңізді әділ бағалап, өз бағаларын беретін әділ – қазылар алқасымен таныс болайық:
1.-------------------------------------------------------------------------------------
2.-------------------------------------------------------------------------------------
3.-------------------------------------------------------------------------------------
Әділ – қазылар алқалары таныстырылады және оқушыларға сәттілік тіленеді.
Алғашқы орындалатын тапсырма 348-жаттығу. Тапсырмасы: көп нүктенің орнына тиісті септік жалғауларын қойып, сөйлемдерді көшіріп жаз.
Бірінші топ: ТІЛАШАР тобының тапсырмасы:
1.Оқығанды көңілге ықылас.... тоқылық. (Ы.А.).
2.Хат Астана.... келіпті.

Екінші топ: ШАМШЫРАҚ тобының тапсырмасы:
1. Асыл Жанар..... сөйлесті.
2. Қой.... жүні пайдалы. Жүн.... фабрика.... түрлі маталар тоқылады.

Жақсы балалар, енді біз саяхатты бастаймыз. Дайынбыз ба? Алғашқы патшалық АТАУ СЕПТІК патшалығы. Бұнда біз Маған ұнайтын жануарлар ойыны арқылы АТАУ СЕПТІГІ патшалығының тапсырмаларын орындаймыз. Әр топқа үш үштен жануарлар беріледі. Сол жемістерде берілген атау септігінің тапсырмасын орындаймыз. Әрбір дұрыс жауап 10 ұпаймен бағаланады. Ендеше командаларға сәттілік!

ТІЛАШАР тобының тапсырмасы:

Атау септігі дегеніміз не? Атау септігіне мысал келтір.
(Атау септігі – зат есімнен болып кім? не? кімдер? нелер? Деген сұрақтарға жауап септік. Мысалы: ит, мысық, адам, парта т.б.).


Жексенбі күні біз әжемнің айналасына жиналамыз деген сөйлемнен атау септігінде тұрған сөзді тап.(Атау септігінде тұрған сөз – біз).

Оқу деген атау септігін қатыстыра отырып мақал – мәтел құра.
( Оқу инемен құдық қазғандай).


ШАМШЫРАҚ тобының тапсырмасы:


Атау септігіндегі сөздер сөйлемде қай сөйлем мүшесінің қызметін атқарады?
(Атау септігіндегі сөздер сөйлемде бастауыштың қызметін атқарады).



Ақ жаулығын жамылған әжем әдемі болып, қуаныштан құлпырып кетеді деген сөйлемнен атау септігіндегі сөзді табыңыз.
(Атау септігінде тұрған сөз – әжем ).


Отан деген атау септігін қатыстыра отырып мақал – мәтел құра.
( Отан – оттан да ыстық).


Жақсы балалар біз бұл патшалықтан жақсы өттік. Ендігі патшалық ІЛІК СЕПТІГІ патшалығы деп аталады. Бұл патшалықта біз мақал – мәтелдермен жұмыс жасаймыз. Әр топқа екі – екіден мақал – мәтел беріледі. Сол мақал – мәтелдерде қалып қойған сөзді табасыздар. Естеріңде болсын, қалып қойған сөз ілік септінің сөздері болады. Әрбір дұрыс жауап 10 ұпаймен бағаланады.
ТІЛАШАР тобының тапсырмасы:

1..............................жаттығы жоқ.
(Жақсының).
2. Белдескеннің белін сындыр,
......................... тізесін бүктір.
( Тірескеннің).

ШАМШЫРАҚ тобының тапсырмасы:

1.Баланың тілі бал,
.................. сүті бал.
(Ананың).
2. ........... көркі мақал.
(Сөздің).

Балалар, міне біз бұл патшалықтан да сүрінбей өттік. Келесі патшалық БАРЫС СЕПТІГІ патшалығы деп аталады. Бұнда сіздерге екі – екіден сөздер беріледі. Сол сөздерді әуелі барыс септігіне айналдырып, сосын ол сөзге сөйлем құрайсыздар. Әрбір дұрыс жауап 5 ұпаймен бағаланады. Тапсырма түсінікті ме? Олай болса іске сәт!
ТІЛАШАР тобына берілетін сөздер:
(Дүкен, сатушы мен сатып алушы).

1.Дүкен + ге = дүкенге. (Айман дүкенге барып түрлі қалам мен дәптерлер сатып алды.).
2. Сатушы мен сатып алушы + ға = сатушыға, сатып алушыға. (Сатушыға және сатып алушыға да ең керегі тауардың сапасы.).

ШАМШЫРАҚ тобына берілетін сөздер:
(Шәкірт, аққала).
1.Шәкірт + ке = шәкіртке. (Шәкіртке алдымен керегі тәртіп, одан кейін ынта мен қызығушылық.).
2. Аққала+ ға = аққалаға. (Қар жауған күні балалар өздері жасаған аққалаға қызыға қарап, мәз – мейрам болды.).
Өте жақсы балалар. Біз бұл патшалықтан да сүрінбей өттік. Ендігі біздің патшалығымыз ТАБЫС СЕПТІГІ патшалығы. Бұл патшалықта әр топқа екі – екіден өлең жолдары беріледі. Сол өлеңдерден табыс септігіндегі сөзді тауып, сұрақ қою керек. Әрбір дұрыс жауапқа 5 ұпайдан аласыздар.

ТІЛАШАР тобына берілетін өлеңдер:

1.Отқа темір қайнатқан,
Пұт балғаны ойнатқан.
Нанша илейтін темірді,
Ұста болар ма екенсің.
(С. Сейфуллин).
(Жауаптары: нені? – балғаны, темірді).
2.Бақты күтіп күнбе- күн,
Еңбек етсе кімде – кім.
Жемістерін тереді.
(Жауабы: нелерін? – жемістерін).


ШАМШЫРАҚ тобына берілетін өлеңдер:

1.Ұйықта бөбек – жас қазақ,
Бесігің балғын толған нұр.
Көзіңді жұм, деміңді ал,
Күзетте қызыл әскер тұр.
(Ж. Жабаев).
(Жауаптары: нені? – көзіңді, деміңді).
2. Келешекке сенемін,
Қиындықты жеңемін.
Тұқыммен бақ өсіріп,
Туған елге беремін.
(Жауабы: нені? – қиындықты).

Міне, балалар бұл патшалықтың да тапсырмаларын оңай жеңіп кеттік. Ендігі патшалық ЖАТЫС СЕПТІГІ патшалығы деп аталады. Бұл патшалықта әр топ 1 мин ішінде –да, -де, -та, -те деп аталатын жатыс септік жалғауларын пайдалана отырып он сөз құрау керек. Әрбір толық және дұрыс жауап 10 ұпаймен бағаланады. Дұрыс бір жауап 1 ұпай болып есептеледі.
Мысалы: қалада, далада, фабрикада, т.б.
Келесі біздің патшалығымыз ШЫҒЫС СЕПТІГІ патшалығы деп аталады. Бұл патшалықта әр топқа екі екіден жұмбақтар беріледі. Берілген жұмбақтардан жатыс септігіндегі сөзді табасыздар және жұмбақтардың жауабын тауып оны үш тілдегі аудармасын табасыздар. Әрбір толық дұрыс жауап 30 ұпаймен бағаланады.
ТІЛАШАР тобына берілетін жұмбақтар:

1.Үлкен алтын табақтан,
Әлемге нұр таратқан.
Неден? – табақтан.
(Жауабы: күн, солнце, .........................).
2.Ештеңеден қаймықпай,
Көзді арбаған өрнекпен.
Сурет салар айнытпай,
Шебер еді ол неткен.

Неден? – ештеңеден.
(Жауабы: аяз, мороз, .........................).

ШАМШЫРАҚ тобына берілетін жұмбақтар:

1.Аспаннан домалап,
Көп моншақ төгіледі.
Бусанып жон –алап,
Терледі, керіледі.
Неден? – Аспаннан.
(Жауабы: жаңбыр, дождь, .........................).
2. Жарқылдан соң жаңағы,
Суға бөкті бар алап.
Көкте түрлі жолақты,
Өрнек тұрды ғаламат.
Неден? – Жарқылдан.
(Жауабы: кемпірқосақ, радуга, .........................).

Міне, балалар, біз СЕПТІКТЕР ПАТШАЛЫҒЫНЫҢ соңғы қамалы КӨМЕКТЕС СЕПТІГІ патшалығына да жетіп келдік. Бұл патшалықта сіздерге 10,20,30,40,50,60 сандарына тапсырмалар беріледі. Әр топ үш реттен таңдайды. Екі санның астында ешқандай да тапсырма болмайды. Ол сандар қай топқа түссе сол сандық ұпай сол топқа сыйлық ретінде беріледі. Сұрақтар оқулықтағы көмектес септегіне арналған қалған жаттығулар бойынша беріледі.
10 – Қағаз сөзін көмектес септігіне айналдырып сөйлем құраңыз. (қағаз + бен = қағазбен. (Оқушылар жаңа жылда сынып ішіне ілінетін көрнекіліктерді қағазбен жасап, әр түрлі түстерге бояды.).
20- Ел жасымен көрікті, тау тасымен көрікті, аяқ асымен көрікті деген мақалдағы көмектес септігінде тұрған сөзді табыңыз. (Немен? – жасымен, тасымен, асымен).
30- сыйлық.
40 - Қобыз сөзін септеңіз.
Атау септік – не? – қобыз.
Ілік септік – ненің? – қобыздың.
Барыс септік – неге? – қобызға.
Табыс септік – нені? – қобызды.
Жатыс септік – неде? – қобызда.
Шығыс септік – неден? – қобыздан.
Көмектес септік – немен? – қобызбен.
50 – сыйлық.
60- Әнші сөзін септеңіз.
Атау септік – кім? – әнші.
Ілік септік – кімнің? – әншінің.
Барыс септік – кімге? – әншіге.
Табыс септік – кімді? – әншіні.
Жатыс септік – кімде? – әншіде.
Шығыс септік –кімнен? – әншіден.
Көмектес септік – кіммен? – әншімен.
Міне, балалар, біз әр септік патшалықтарынан сүрінбей өтіп, СЕПТІКТЕР ПАТШАЛЫҒЫНА жетіп келдік. Бұнда біз сөз кезегін әділ – қазылар алқасына береміз және үй тапсырмасын белгілеп, сіздердің білімдеріңізді бағалаймын.
Бұнда әділ – қазылар алқасы қойған ұпай сандары арқылы жеңген топты анықтап береді.
Сабақтың қорытындысы:
Сұрақ қою арқылы жаңа сабақты қорытындылаймын.
Сабаққа жақсы қатынасқан балаларды бағалаймын.
Үйге тапсырма: 350 және 351 – жаттығулар. Тапсырмасы: 350-жаттығу: Өлеңді мәнерлеп оқып, қарамен жазылған сөздерді сөз құрамына талдап олардың қай септікте тұрғанын айтыңдар.
351-жаттығу: Берілген зат есімдерді екі түрлі септікке қойып, жақшадағы сөбен тіркестіріп жаз. Сонымен қатар балалар өтілген барлық ережелерді қайталап келесіңдер.
Балалар, үйге тапсырма түсінікті ме? Түсінікті болса сабақ аяқталды, сау болыңыздар!






Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Омарбекова Улбосын Дуйсенбековна
Жарияланған уақыты:
2019-08-14
Категория:
Қазақ тілі
Бағыты:
Ашық сабақ
Сыныбы:
3 сынып
Тіркеу нөмері:
№ C-1565753847
333
444
555
666
7
888
999