Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Жеті модульді қазақ тілі мен әдебиет сабақтарында ықпадастыру
Материал жайлы қысқаша түсінік: Қазіргі жаңартылған білім беру саласының талаптарына сәйкес әрбір педагогтың алдында «Мен оқушыларды қалай оқытамын?» деген көкейтесті мәселе тұрғаны анық. Орыс мектебі, қазақ тілі мен әдебиет пәні екінші тіл ретінде оқытылады, сол себептен болар, оқушылардың пәнге деген қызығушылықтары төмен, тілді меңгеру де көптеген қиындықтарға тап болып жатады, осыдан шығып білім деңгейі де мәз емес, яғни төмен деңгейде. Сыныптың қызығушылығын арттырып, тілді меңгеру, қарым-қатынасқа түсе білу дағдысын қысқа мерзімді жоспадағы оқу мақсаттарына жету үшін алдыма келесі мақсаттарды қойып отырмын.
Материалды ашып қарау
















Әліпаева Айгерім Қалиқанқызы қазақ тілі мен әдебиет пәні мұғалімі, 6 жыл

Железин ауданы «Т.П.Праслов атындағы Прииртышск ЖОББМ» ММ

Жеті модульді қазақ тілі мен әдебиет сабақтарында ықпадастыру



























Қазіргі жаңартылған білім беру саласының талаптарына сәйкес әрбір педагогтың алдында «Мен оқушыларды қалай оқытамын?» деген көкейтесті мәселе тұрғаны анық.Орыс мектебі, қазақ тілі мен әдебиет пәні екінші тіл ретінде оқытылады, сол себептен болар, оқушылардың пәнге деген қызығушылықтары төмен, тілді меңгеру де көптеген қиындықтарға тап болып жатады, осыдан шығып білім деңгейі де мәз емес, яғни төмен деңгейде. Сыныптың қызығушылығын арттырып, тілді меңгеру, қарым-қатынасқа түсе білу дағдысын қысқа мерзімді жоспадағы оқу мақсаттарына жету үшін алдыма келесі мақсаттарды қойып отырмын.
  • Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттырамын;
  • Білім сапасын көтеру үшін оқушылармен бірлесе отырып жұмыс жасаймын;
  • Сабақ барысында жеке жұмыс оқушылардың өз білімдерін көрсетуге мүмкіндік туғызса, жұптық және топтық жұмыстарда оқушылар ынтымақтастыққа, бірін-бірі сыйлауға, ұжымда бірлесіп жұмыс жасауға, тапсырма бойынша өзара пікір алысып, өз ойын ортаға салып, өз идеясын дәлелдей алады. Мерсер (2000) сипаттағандай, білімді бірлесіп алуда немесе «пікір алмасу» барысында тең құқылы серіктестер болып табылады. Бірлесіп ойлау оқушылармен диалог құру арқылы іске асады, дегенмен оны оқушылар бірлескен зерттеу барысында да анықтай алады деп тұжырымдайды [1]. Дарынды оқушылардың әлеуетін арттыру үшін топпен жұмыс барысында көшбасшылық қабілеттерін дамытуға, ашылуына жағдай туғызамын деген сенімдемін. Ал деңгейлік тапсырмалар (АВС тапсырмалары) оқушылардың сабақ барысында өздерін еркін сезінуіне, яғни әр оқушы өз деңгейін жетік орындап сабаққа толыққанды қатысуына жағдай туғызады. Ал оқушылардың білімді меңгеруіне көрнекіліктер мен ресурстардың болуы, АКТ-ны қолданудың да пайдасы зор. Орта мергізді жоспар негізінде бірінші сабақ «Абай лирик ақын» деген тақырыпты тұр. Тыңдалым тапсырмасына Абай туралы ютуб желісінен бейнежазба көрсетсем, оның өзі оқушылар үшін кітапта жазылған қара сөзден қарағанда қызығырақ болары анық. Кахут, слидо сынды әдіс-тәсілдер оқушыларға сабақты бекітуде таптырмас тапсырма болады. Сабақ барысында қалыптастырушы бағалау түрлеріне ішкі уәжді ояту үшін орындаған тапсырмалан соң мадақтау, «Екі жұлдыз, бір тілек», «Смайликтер», «Блоб ағашы», «Бір ұсыныс, бір тілек» әдістерін қолдануды жоспарға енгіздім. Мұғалімге арналған нұсқаулықта: «оқу үшін бағалау – бұл білім алушылар өздерінің оқудың қандай сатысында тұрғанын, қандай бағытта даму керек және қажетті деңгейге қалай жету керек екендігін анықтау үшін оқушылар мен олардың мұғалімдері қолданатын мәліметтерді іздеу және түсіндіру үдерісі» [2] деген анықтама берілген. Қазақ тілі мен әдебиет пәнінен 6-сыныпта 4 тоқсанда қарастыратынымыз: 11-бөлім «Абайды оқы, таңырқа! Абай Құнанбайұлы. Табиғат лирикасы». (қосымша-1, орта мерзімді жоспардан қысқартылып алынған) Сабақты жеті модуль негізінде өткізуді жоспарладым. Себебі оқушыларды өздеріне деген сенімділікке, шынайылыққа, көшбасшылыққа баулып, таланты мен қабілеттерін ашып, оларды оқыту барысында дамыту. Орта мерзімді жоспарды құрастыру барысында сабақтарыма жағымды психологиялық ахуал орнатып, оқушыларды бір сарынды сабақтармен жалықтырмау үшін, сабаққа деген ынталарын арттырау мақсатында жеті модульді әрбір сабағыма кірістіріп отыруды жоспарлап қойдым. «Гүлмен тілек», «Қарлы кесек», «Болжау», «Тізбектеп оқыту», «Дауыстап ойлау», «Сли-до», «Кахут әдісі», «Блоб ағашы», «Рефлексия пирамидасы», «Ассоциация» т.б. әдіс-тәсілдер мен стариегияларды сабақтың басы қолдансам оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттырам, ортасында қолдану арқылы негізгі сабақ мақсатына жететін тапсырмаларға негіздеп беру арқылы сабақты, тақырыпты жетік түсінуге ықпал етемін, аяғында жіберу арқылы оқушылар не түсінде, неге қол жеткізді, сабақтан не алды деген сауалдарға жауап аламын.Қазақ тілі мен әдебиет сабағы болғандықтан айтылым, жазылым, тыңдалым, оқулым дағдылары қатар жүреді. Осы кезде оқушылардың әр тапсырманы мұқият орындауы үшін берілген тапсырмаларды жас ерекшелігі мен ойлау деңгейіне, сыныптың дәрежесіне сай беруді жоспарлап қойдым. Мәселені анықтауда, тапсырманы дұрыс орындауда, өз ойын жеткізе білуде, топта жұмыс жасай алу қабілетін дамытуда, көшбасшылық қабілетін арттыруда оқушылармен жеке, жұптық, топтық жұмыстар жүргізуді де қарастырылып отырмын. Сонымен қатар деңгейлік тапсырмалар да оқушылардың сабақ барысында бос отырмауын немесе керісінше орындай алмай қиналып қалмауының алдын алады деген сенімдемін. Оқушылардың өздеріне деген сеніміндерін арттыру үшін, ішкі уәждерін оятуда қолпаштау, мадақтау сөздерді, «Екі жұлдыз, бір тілек» «Өсу ағашы», өзара бір-бірін бағалау, смайликтер тарату, әр тапсырмаға дискриптор беру сияқты қалыптастырушы бағалау түрлерін қолдануды жоспарладым. Орта мерзімді жоспар негізінде қысқа мерзімді сабақты жоспарласам сабақ мақсатына жетуге толық болады деген сенімдемін. «Жаздыгүні шілде болғанда» тақырыбында жазылған қысқа мерзімді жоспарды талдап шықсам, сабақ айтылым дағдысына негізделген. Бірақ жоғарыда айтып өткенімдей, тілдік бағытта барлық дағдылар жүре береді. Сабақтың басында оқушыларды сергітіп алу үшін, сонымен қатар жұпқа бөлу мақсатында «Гүлмен тілек» әдісі арқылы бір-біріне жылы лебіз айтуға, сабақта сәттілік тілеуге шақырамын. Осы кезде гүлдердің астында «Жаз, күз, көктем» деген жазулар болады, сол бойынша оқушылар жұптасады. Оқушылармен бірге сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижені талқылаймыз, бұл оқушыларға сабақ барысында не істеу керек, қандай нәтижеге қол жеткізу керектігін айқындап береді. Оқушылармен орындайтын тапсырмаларым сабақ мақсатына жетуге негізделіп жасалған, сабақтың басында жұпқа бөлінген оқушылар сюжетті суреттер арқылы әңгіме құрастырады. Тапсырманың дескрипторы мен орындауға берілетін уақытты айтып отырамын. Бұндай тапсырмалар орыс мектебінде оқитын оқушыларға сөздік қорларын дамытуға, тілдесімге түсуге пайдасы зор. Әрбір тапсырмадан соң кері байланыс жасап отырамын, ол ауызша, жазбаша немесе бір-бірін бағалау арқылы да жүзеге асуы мүмкін. Сонымен қатар орындайтын тапсырмаларда бір-бірімен байланыс болса ол да оқушы ойының жан-жаққа шашырамай жинақы болуына септігін тигізеді. Сондықтан топтық тапсырма, жоғарыда өздері орындап кеткен сюжетті әңгіме желісінде «Жаздың бір күні» тақырыбында әңгіме-қойылым құрастыру, оны сахналап көрсету. Осы сәтті топта әр оқушының қандай рөл атқаратынын байқауға болады. Сабақтың соңында оқушылардың бұл тақырыпты қаншалықты меңгергенін анықтау үшін жеке тапсырма орындатамын. Жыл мезгілдерінің сюжетті суреттерін араластырып, тірек сөздермен бірге беремін,оқушылар 3-4 сөйлеммен суретте не көрсетілгенін сипаттап жазып береді. Сабақ соңында оқушылар өздерін сабақ барысында қандай деңгейде болғанын «Блоб ағашына» салып береді. Сабақ барысында оқушының тұлға ретінде қалыптасуына ықпал ететін «Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер, СТО, талантты және дарынды балаларды оқыту, Жас ерекшеліктеріне сай оқыту» модульдерін қарастырамыз. «Жаздыгүні шілде болғанда» (қосымша-2) тақырыбы - психологиялық ахуалдан басталған бұл сабақта оқушылар күндегідей сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижені талқылауға белсенділік қатысты. Психологиялық ахуал барысында, гүлдер арқылы жұптасқан оқушылар жұптық жұмыс орындады. Оқушыларға интербелсенді тақтада сюжетті суреттер беріліп, сонын негізінде жұпта сюжетті әңгіме құрастыру керек болатын. Орыс мектебі болғандықтан бұндай сәтте оқушыларға қажетті тірек сөздер мен сөз тіркестерін беріп отырамын. Алдыңғы сабағымнан алған тәжірибем негізінде бірден дескрипторларды беріп (тақтаға жазып қоюдым), оқушылардан тапсырма орындауға қанша уақыт қажет екенін сұрап, тайм-менеждментті қосып қойдым. Сыныпта алты бала болғандықтан үш жұп жұмыс жасап отырды, тапсырманы орындап болған соң, әр жұп өз әңгімесін ортада оқыды. Осы тапсырманы орындау кезінде бақылағаным, С деңгейлі оқушы жұбына көмектесіп, суретте бейнеленген заттарды атап, қажетті сөз тіркесерден сөйлем құрауға талпынып отырды. В деңгейлі оқушы жұбымен ақылдасып, бірлесе жұмыс жасады. Ал А деңгейлі оқушы, әңгімені тезірек жазып бітіріп, жұбына «сен оқисың» деп қағазды ұсынды. Оқушылар құрастырған әңгімелерін оқыған сәтте бір-біріне кері байланыс беруді сұрадым. Оқушылар кері байланыс беруде тек жақсы жақтарын ғана айтатынана тағы көзім жетті. Бұл олқылықты келесі сабағыма түртіп алып, кері байланыстың басқа түрлерімен, мысалға: сэндвич, екі жұлдыз бір тілек әдістерін қолданып көруім керек. Оқушыларды бүгінгі сабақта тағы бір қырынан байқау үшін оларға топтық тапсырма әңгіме-қойылым керек болатын. Тапсырманың тапсырманың дескрипторы айтылды, уақыт берілді, тағы да сыныптың белсенділері көшбасшылықты өз мойындарына алдып, кейіпкерлерді бөліп, шағын сюжет құрастырып, «Жаздың бір күні» тақырыбында әңгіме қойылымды құрастырып шықты. Ең қызығы С деңгейлі оқушы автор, А деңгейлі оқушым немере, ал В деңгейлі оқушым әже рөлінде болды. Тапсырманы орындап болған соң ең алдымен мен өзім кері байланыс(Екі жұлдыз, бір тілек) бердім, сонан соң оқушылардан (Ұнады – неліктен? Қиын болды – неліктен?) кері байланыс алдым. Сабақ соңында басында айтылған мақсатқа жеткен жетпегенімізді тексеру үшін жеке тапсырма бердім. Оқушылар тақырыпты меңгергенін көрсете білді. Сабақ соңында «Блоб ағашының» қай жерінде өзіңді көресің дегенде А, В деңгейлері өздерін сол деңгейде көрсетсе, С деңгейі өзінің өскенін белгілепті, бұл мен үшін жетістік.







    Әдебиеттер тізімі:1.Мұғалімге арналған нұсқаулық. «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ Педагогикалық шеберлік орталығы, 2016жыл, 83, 90-беттер





    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Әліпаева Айгерім Қалиқанқызы
    Жарияланған уақыты:
    2019-09-08
    Категория:
    Қазақ тілі
    Бағыты:
    Мақала
    Сыныбы:
    Басқа
    Тіркеу нөмері:
    № C-1567960662
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999