Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Тақырыбы: «1-сынып оқушыларының бейімделуіне қажет тиімді көмек »
Материал жайлы қысқаша түсінік:  Оқушылардың бейімделеуіне көмек (ұсыныстар, пікірлер)
Материалды ашып қарау
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Түркістан облысы

Арыс қаласы

Аманкелді атындағы жалпы орта білім беретін мектебі БАЯНДАМА

Тақырыбы: «1-сынып оқушыларының  бейімделуіне қажет тиімді көмек »









Дайындаған: педагог-психолог Абдули С.









2018-2019 оқу жылы

Тақырыбы:  «1 сынып оқушыларының  бейімделуіне қажет тиімді көмек »



Мазмұны :

Кіріспе

Негізгі бөлім



  • Ата –аналарға кеңес беру ұсыныстарын тарату


  • 1-сынып оқушыларының мектепке бейімделуі


  • Оқушылардың бейімделеуіне көмек (ұсыныстар, пікірлер)






  • Қорытынды

    Пайдаланған әдебиеттерҚосымшалар 1,2,3,4,5



























      Кіріспе

    Қазіргі балалар психологиясының негізгі мәселелерінің бірі – бастауыш сынып оқушыларының психикасын дамыту мәселесі. 1 сынып оқушысын мектепке бейімдеу. Баланы мектепке дайындау маңызды, мектеп өміріне бейімделуіне көмек көрсету. Бала психикасының дамуын зерттейтін констатациялық серияның міндеттері:- Проблемалы жағдайларды шешуді талап ететін тапсырмаларды жасау.- Оқытуға дейінгі сақталу принципінің деңгейін анықтау.- Көрнекті көріністің алдында заттарды бағалау мен сөздік ой-пікірлердің байланысын зерттеу. Әл-Фараби еңбектерінде осы пікірді былай деп қолдайды: ―қандайда бір ғылым болмасын көңілге дербес ерекше мәндерді ұғыну арқылы ұялайды. Бізге осы ерекше мәндердің, кейбіреулерін ұғыну ғана жеткілікті, ал қалған көпшілігін сезінудің өзі тиімді. Осы жағдайларды біздің сезіміміз қабылдап, ұғынуымыз жинақталғаннан кейін ғана барып, біздің санамыз өзіне тән ролді атқара бастайды. Бастауыш мектептегі оқыту процесінде мұғалім баланың танымдық іс-әрекетін дамытуға әсер ете отырып, біріккен іс-әрекет барысында олардың ойлау күрделеніп, есте сақтауы мен зейіні тұрақталып, шоғырланады. Оқыту процесі баланың зейінінің дамуына көмектеседі. Адамның психикалық дамуы оқыту процесі әсерінен тыс болмайды. Психологтар айтқан, дені сау, жан-жақты, өзіне  сенген және  басқа  адамдармен қарым-қатынас жасай алатын бала мектеп өміріне оңай ене алады. Сонда да, мектептегі оқудың басталуы әр бала үшін өте  күшті стресс. 1-сынып оқушыларының мектепте болған бірінші аптасында ағзаның қарсы тұруы төмендейді, түс көру, тәбет бұзылады, температура көтерілуі мүмкін. Мектепке бейімделу кезеңі кейбіреулерінде бір ай, басқаларында бір тоқсан, үшіншілерінде бір оқу жылына созылуы мүмкін. Мұнда көп нәрсе баланың жеке адамдық ерекшеліктеріне байланысты. Оқудың бірінші  жылы баланың мектептегі өмірінің негізін қалайды. Бұл кезеңде оқушы үлкеннің  басшылығымен өз дамуында  өте маңызды қадам жасайды. Көп нәрсе бірінші сынып оқушысының ата-анасына байланысты.

























    Баланы бұзуға, түзеуге себеп болатынбір шарт- жас күнде көрген өнеге. Жүсіпбек Аймауытов

    Кіші мектеп балалық кезеңі — бұл 7-11 жас арасындағы жеке тұлғаның әріқарай дара-психологиялық дамуы және әлеуметтік-адамгершілік сапаларының қалыптасу процесі. Бұл кезеңге тән:— баланың материалдық, коммуникативтік, эмоционалдық мұқтаждарын қанағаттандыруда отбасы жетекші (доминация) роль атқарады;— әлеуметтік-танымдық қызығушылығын дамыту және қалыптастыруда жетекші рольді мектеп атқарады;— отбасы мен мектептің басты қорғаушы қызметі сақтала отырып, балада ортаның жағымсыз ықпалына қарсы тұра алу қабілеті арта түседі. Әлеуметтік статустың өзгеруі: оқушыға айналуы. Жас және педагогикалық психологияда бастауыш мектеп жасының өзіндік орны бар. Бұл жаста оқу іс-әрекетін меңгереді, психикалық функцияның еріктілігі құрылады, рефлексия туындайды, өзін-өзі бақылауы ерекшеленеді, ал әрекет ішкі жоспарға ара-қатынаста болуды бастайды.   Бастауыш мектептің оқу жұмысының әр саласына бейімделу балада бірден қалыптаспайды, оған біраз мерзім үйренуі керек. Егер мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі әрекеті ойын болып келсе, оқуға кіргеннен кейін оқу іс-әрекеті шешуші рольді атқарады. Осыған орай баланың психикалық дамуы үлкен өзгерістерге ұшырайды. Себебі: ойынға қарағанда оқу талабы бала үшін қиын. Сонымен қатар, жаңа ортаға үйреніп, мұғаліммен, құрбыларымен қарым-қатынас жасауына психологиялық көмек қажет. Бастауыш мектептің оқу жұмысының әр саласына бейімделу балада бірден қалыптаспайды. Осыған біраз мерзім үйрену керек. Сонымен қатар балалардың оқуға белсенділігі сабақтарда әр түрлі. Ата –аналарға кеңес беру ұсыныстарын тарату (дөнгілек үстел, жиналыс, тренинг , пікір-талас т.б.) өткізу    Бүгін біз сіздермен 1 сынып оқушыларының  бейімделуіне көмек қажет ? Балаларыңызға көбірек мектеп туралы мағулмат беріп, дайындық жұмысын алдын ала жасау, көмек көрсету сіздерге байланысты. Сонымен қазір сіздермен жаттығу жұмысын жасайық. Жаттығу «Бір орынға көшу» Сіз басқа бір жұмысқа орын аустырдыңыз (тұрған жеріңізде) таныс емес ортаға келдіңіз. Жаңа ортаға келген кезде өзіңізді қалай сезіндіңіз?  (жауаптар) Сауалнама . Бірінші сыныптың оқушыларының баланың эмоционалдық ерік-жігерін бақылау және зерттеу арналған ата-аналарға сауалнама жүргізілді. (қосымша 3) Сауалнама . Бірінші сыныптын оқушыларының қызығушылығы анықтауға арналаған ата-аналраға сауалнама алынды. (қосымша 4)  Тест . Ата-аналарға «Балаңыздың мектепке қаншалықты дайын екендігін анықтау» тест жүргізу . (қосымша 5) 



     Соған байланысты ата-аналарға жадынама   - Баланың оқушы болуға ұмтылысын қолдаңыз. Оның мектептегі істеріне, жетістіктері мен қиындықтарына сіздің шынайы қарым- қатынасыңыз жаңа орны мен іс-әрекетінің маңыздылығын түсінуіне көмектеседі. - Балаңыз мектепке оқу үшін келеді. Баланың қателік жасауға құқы бар. - Бірінші сынып оқушысымен бірге күн тәртібін жасаңыз, оны орындауын қадағалаңыз. - Оқу машықтарын меңгерудің бастапқы кезеңінде байқалатын кемшіліктерді елеусіз қалдырмаңыз. Балада, мысалы, тіл кемістігі болса, оқудың  бірінші жылында  қолға алыңыз. - Бірінші сынып оқушысының жұмысында міндетті  түрде мадақтауға  болатын нәрсені іздеңіз. Есіңізде болсын, мадақтау мен эмоциялы  қолдау («керемет», «сен өте жақсы орындадың») адамның ақыл-ой жетістігін көтереді. - Егер сізді баланың жүріс-тұрысында, оқу істеріне бір нәрселер  алаңдататын болса, мұғалімнен немесе  мектеп психологінен ақыл-кеңес сұрауға ұялмаңыз. - Мектепке келгеннен кейін балаңыздың өмірінде  сізден гөрі беделді адам пайда болады. Бұл-мұғалім. Бірінші сынып оқушысының өз мұғалімі туралы пікірін сыйлаңыз. - Оқу оңай емес, жауапкершілікті еңбек. Мектепке келу бала өмірін өзгертеді, бірақ оны ойыннан бөлмеу қажет. Ойын жаттығуына керекті уақыт қалуы керек.

    1-сынып оқушыларының мектепке бейімделуі   Жылдан жылға оқушылардың 1 сыныпқа бейімделу кезеңі өзекті мәселе болып туындайды. Өйткені олардың күн режимі өзгереді, 1-сынып бағдарламасы күрделене түседі. Осы 1-сыныпта оқушылардың бойында ортақ мәселелер пайда болады.

    Бұлар: -Балалардың мінезі өзгереді; -Тез шаршайды; -Көңіл-күйлері бұзылады; -Мазасыздық, қобалжу сезімдері жиілейді.   Сондықтан да осы жоғарыда көрсетілген мәселелердің алдын-алуда 1-сынып оқушыларын психологиялық сүйемелдеу қажет.   Балалардың әлеуметтік дамуын зерттеуде жеке әңгіме әдісін қолдануға болады.        Бірінші кезең – бағдарлау кезеңі – ерекшелігі бала ағзасының өзгерістерге қызу жауап беруі, 2-3 аптаға созылады. Бұл кезеңде бала өз шамасының шегінде «жұмыс істейді», сондықтан да бала салмағын жоғалтады, жиі басы ауырады, ұйқысы жоғалады, жиі ауырады.  Екінші кезең – тұрақсыз бейімделу кезеңі – бала ағзасы іздеп және жаңа өзгерістерге  оңтайлы жауап таба бастайды.    Үшінші кезең – мейлінше тұрақты бейімделу кезеңі – бала ағзасының жаңа өзгерістерге (ақыл-ой, дене, көңіл-күй) нақты, тиянақты жауап беретін , сөйтіп, балаға түскен алғашқы күндер ауыртпалығын жеңілдететін кезең.     Барлық үш кезеңнің ұзақтығы – 5-6 апта; ең қиыны алғашқы төрт апта. Сонымен қатар, бүгінгі күнде оқуға даярлығы іс жүзінде көп құрылымды білім бола отырып, ол кешенді психолгиямыздың зерттеулерін талап етеді. Жоғарыда аталған еңбектерді талдай келе, біз психологиялық даярлықтың құрамынан мынадай компоненттерді ажыратуға болатындығын ұсынып отырмыз.   Мектепке  келу- әр баланың  өміріндегі өтпелі  кезең. Оқудың басталуы оның  күнделікті тіршілігіне  өзгеріс  енгізеді. Мектепке дейінгі оқушыларға тән балалық, бейғамдық, ойынға берілу көптеген талаптар міндеттер және шектеулері бар өмірмен алмасады: енді бала әр күні мектепке баруы керек, жүйелі еңбек етуі, күн тәртібін орындауы, мектеп өмірінің ережелеріне бағынуы керек, мұғалімнің талаптарын орындау, сабақта мектеп бағдарламасы бекіткенмен шұғылдану, үй тапсырмаларын тиянақты орындау, оқу жұмысында  жақсы нәтижелерге қол жеткізу, т.б.  Осы 6-7 жас кезеңінде баланың психологиялық келбеті де жаңарады, жеке адамдық, танымдық және ақыл-ой мүмкіндіктері, көңіл-күй, қарым қатынас ортасы өзгереді. Бала өзінің жаңа жағдайын міндетті түрде сезініп, үлкен болғанына мақтанады, оған жаңа  жағдайы ұнайды. Осы кезде  ата-ана баланың сәтсіздіктеріне шыдамдылық, талпыныстарына қолдау көрсетуі қажет. -Көптеген «болады», «болмайды», «керек», «қажет», «дұрыс», «дұрыс емес» деген ескертулер бірінші сынып оқушысының алдынан шығады. Бұл ережелер мектеп өміріне, баланың жаңа оқу іс-әрекетіне байланысты. Оның көбі баланың  тілектері мен талаптарына қайшы келеді. Осының бәріне бейімделу керек. Бірінші сыныптың көптеген оқушылары бұл қиындықты жеңеді. 1 сынып оқушыларының бейімделеуіне жүргізілген жаттығулар (4 сыныпқа жүргізілген жаттығулар , бір аптада )«Менің есімім» атты жаттығуЖаттығу танысу үшін жасалынады- әркім кезекпен өз атын атап, есімінің бас әріпінен басталатын сөз айтады. Мысалы: Сандуғаш сникерс, Әсел әлем т.б.

    «Менің көңіл-күйім» жаттығуыМақсаты: оқушылардың көңіл-күйін игере білуге және басқаруға, қадағалауға, дұрыс бағалай білуге тәрбиелеуАлдарыңдағы бланкіге өз көңіл-күйлеріңді суреттеп салыңдар .

    «Сыйлық»  жаттығуы Тұлғааралық қарым- қатынасты дамыту және де ұжымдық ауызбіршілікті қалыптастыру       мақсатында жүргізіледі. Әр топ мүшелері тек қана қимыл мен ым   арқылы қасында отырған әріптесіне сыйлаған затты көрсету керек, ал      көршісі заттың атын атап сыйлықты алғыс білдіре отырып қабылдайды. Оқудың бірінші  жылы баланың мектептегі өмірінің негізін қалайды. Бұл кезеңде оқушы үлкеннің  басшылығымен өз дамуында  өте маңызды қадам жасайды. Көп нәрсе бірінші сынып оқушысының ата-анасына байланысты. Мектептегі алғашқы айлар, әр жыл сайынғы оқу жылының аяқталуы, бастауыш сыныптар мектеп жасындағы оқушыға стресс болып табылады. Осы құбылыстар барысында жанұяңызда жағымды атмосфераны сақтап, күрт өзгерістерден сақ болыңыз



    Қорытынды

    Балалардың мінез – құлқының нормадан, шамадан ауытқуына әртүрлі жағдайлар себепші болады. Олардың ішінде ең бастысы отбасы жағдайы болып есептеледі. Өйткені, тұлғаның жеке басының жаман-жақсы қасиеттерінің негізі отбасында қалыптасады. Сондықтан да балалардың өнеге алып, үлгі тұтары-ең алдымен өздерінің ата-аналары. Ата-аналарға , « Отбасында берілген тәрбие жігеріңді құм қылып , жерге қаратпасын десең , балаға кішкентайынан түзу тәрбие бер » деп, ата-бабамыз айтқандай, бала тәрбиесіне  уақытында көңіл бөліп , еліміздің инабатты, адамгершілігі мол, білімді, саналы ұрпақ тәрбиелейік . Егер ата-ана мен  мектеп өзара  тығыз байланыста болса, балаларға бірдей  талап қойып отырса , тәуелсіз еліміздің ұл-қыздары  жан-жақты дамыған азамат болары сөзсіз. Қорыта айтқанда, осындай жұмыстар жүргізе отырып, 1-сынып оқушыларының мектепке бейімделуіне тиімді психологиялық көмек көрсете аламыз. ЕСТЕ ҰСТАҢЫЗ: Сіздің сүйіспеншілігіңіз бен шыдамдылығыз баланың оқуда алға ілгерілеуінің кепілі.

    Жүргізілген жұмыстардың нәтижелері
  • Диаграмма № 1 (қосымша 1)
  • Диаграмма № 2 (қосымша 2)












































  • Пайдаланған әдебиеттер1. Қ.С. Тебенова; А.Р. Рымханова «Арнайы психология» Алматы 2011ж2. «Специальная педагогика» под ред. М.Н.Назаровой. М., 2000 г.3. «Психология» Аймаутов Ж., А.1997.4. «Жалпы психология». Жарықбаев Қ. А, 2001.5. « Общая психология» Немов Р.С М.: «Владос», 2001





































































      Қосымша 3 Ата-аналарға арналған сауалнама.   Мақсаты: Баланың эмоционалдық ерік-жігерін бақылау және зерттеу. Балаңыздың аты-жөні: ______________________________________________ Сыныбы: _________________________________________________________ 1. Ұйқы. а) баланың ұйқыға жатуы; баяу, ұйықтар алдында оның қасында отыру; жарықты сөндірмеуі және т.б. ________________________________________ ә) баланың ұйықтауы: қатты, тыныш немесе аунақшып; түнде ұйықтап жатып сөйлейді; ____________________________________________________ б) баланың оянуы: бірден әлде жоқ; қандай көңіл күйде тұрады; ____________________________ __________________________________________________________________ 2. Тамақ ішу тәбеті: тамақты өз еркімен ішеді; таңдап ішеді, бірден ішеді. __________________________________________________________________ 3. Балада қандай жағдайда қорқыныш сезімі туындайды? жазалау кезінде, үлкендер ұрысқанда, қорқыныштың пайда болуы __________________________________________________________________ 4. Балаңыз ренжігенде қандай жағдайда болады және оның ұзақтығы? __________________________________________________________________ 5. Баланың жақындарына жаны ашуы __________________________________ __________________________________________________________________ 6. Үй тапсырмасын орындаудағы ұзақтығы _____________________________ __________________________________________________________________ 7. Өзінің пікірін қорғап шыға ала ма? Дәлелді табу ерекшелігі (сұрайды, талап етеді, жылайды. т.б.) ________________________________________________ __________________________________________________________________ 8. Ойын сәтінде, оқу әрекетінде өз құрбыларына мейірімділігі _____________ __________________________________________________________________ 9. Жетістік немесе жолы болмаған жағдайда өзін ұстауы __________________ __________________________________________________________________ 10. Бала тәрбиелеуде ең басты мақсатыңыз ______________________________ ___________________________________________________________________ Ата-ананың аты-жөні: ______________________________________________





    Қосымша 4 Ата  - аналарға  арналған  сауалнама. 1.Балаңыздың  аты-жөні._______________________________________________________________ ____________________________________________________сыныбы__________________________2.Балаңыздың  туған жылы,күні _________________________________________________________ 3.Әкесінің аты-жөні.___________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ 4.Туған  жылы,күні.___________________________________________________________________ 5.Жұмыс орны._______________________________________________________________________ 6.Анасының  аты-жөні._________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ 7.Туған жылы, күні.___________________________________________________________________ 8.Жұмыс орны._______________________________________________________________________ 9.Мекен  жайыңыз, телефон ____________________________________________________________ 10.Жанұядағы  бала  саны.______________________________________________________________ 11.Қай  сабақтарды  нашар  меңгереді? ___________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ 12.Қай  сабақты  сүйіп  оқиды? __________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ 13.Үйде сабақты қадағалайсыз  ба? ______________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ 14.Балаңызды  қандай  үйірмеге  қатысқанның  қалайсыз? ___________________________________ _____________________________________________________________________________________ Ата-ананың аты-жөні _____________________________________  















    Қосымша 5

    Балаңыздың мектепке қаншалықты дайын екендігін біле аласыз .  1. Балаңыздың мектепке барғысы келе ме? 2. Балаңыздың жаңа нәрсені біліп, үйренуге қызығушылығы бар ма? 3. Балаңыз өз еркімен бір жұмыспен шұғылдана ма? 4. Балаңыз бөтен адамдар арасында ұялмай ма? 5. Балаңыз суретке қарап бес сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыра ала ма? 6. Балаңыз бірнеше тақпақты жатқа айта ала ма? 7. Балаңыз әріптерді танып, оқи біле ме? 8. Балаңыз онға дейін және керісінше санай біле ме? 9. Балаңыз түстерді ажырата біле ме? 10. Сурет салуды және оны бояуды жақсы көре ме? 11. Ойыншықтырды құрастырып ойнай біле ме?   12. Балаңыз хайуанаттар паркіне, мұражайға барып көрді ме? 13. Балаңызға кітапты және қызықты оқиғаны жиі оқып бере аласыз ба? 14. Балаңыз әртүрлі сұрақтарға жауапты қиналмай бере ала ма? 15. Балаңыз әртүрлі заттардың не үшін керектігін түсіндіріп бере ала ма? 16. Күнделікті балаңыз бір жағдайдан, екінші жағдайға тез ауыса ала ма? 17. Балаңыз өз бетімен жұмыс орындай ала ма? 18. Балаңыз біреудің сөзін бөлмей тыңдай ала ма? 19. Балаңыз белгілі бір уақытта тыныш отыра ала ма? 20. Балаңыз кітаптарға қызыға ма? 21. Балаңыз түсініксіз сөздер төңірегінде сұрақ қоя ма? 22. Балаңыз мақтағанды ұната ма? 23. Балаңызбен бірге белгілі бір тақырыпты талдайсыз ба?



    Ата-ананың аты-жөні _____________________________________





















    Педагог-психолог Абдули Салардың «1 сынып оқушыларының  бейімделуіне қажет тиімді көмек» тақырыбында баяндамасына



    Пікір

    Абдули Салар 9 жылдан бері осы мектепте педагог-психолог болып жұмыс атқарып келеді . Баяндамамен таныса келе төмендегідей пікірге келдім. Жылдан жылға оқушылардың 1 сыныпқа бейімделу кезеңі өзекті мәселе болып келеді . Осы баяндамада 1 сыныптың оқушылары бейімделу кезеңінен стрессіз өтуің тиімді жолдарын көрсете білген . Көптеген теориялық, ғылыми-әдістемелік әдебиеттерді, мектептегі өз тәжірибесін пайдаланғаны көрініп тұр. Баяндамада орындаушы тақырыпты толық ашуға әрекет еткен. Баяндама тақырыбы дұрыс таңдалып , толық жазылып баяндамаға қойылатын талаптар сақталған. Абдули Салардың осындай ізденімпаздығынан болашақта білімді, тәжірибелі педагог-психолог шығатынына сенімдеміз.

    Мектеп директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары: Ұ.Мәшірап
    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Абдули Салар Валерьянович
    Жарияланған уақыты:
    2018-12-04
    Категория:
    Психология
    Бағыты:
    Баяндамалар, реферат
    Сыныбы:
    1 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1543917262
    2222
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999