Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Абай шығармасындағы адамгершілік мәселесі
Материал жайлы қысқаша түсінік: жас маманға
Материалды ашып қарау
Материалдың мәтіндері
Түркістан облысыБәйдібек ауданы“Жолғабас негізгі орта мектебі”мемлекеттік коммуналдық мекемесі “Абайтану” байқауы Сарыбаева Күнсұлу Бақытжанқызы Тақырыбы: Абай Құнанбаевтыңшығармаларындағы адамгершілік идеясыМақсатым: Абай атамыздың өлеңдері мен шығармаларындағы адамгершілік тәрбиесін оқушылар бойына сіңіре отырып, насихаттау. Сұлтанмахмұт Торайғыров атамыздың “Адамгершілікті білгің келсе , Абайды таны” сөзін алға мақсат етіп қойдым « Қазақтың бас ақыны – Абай Құнанбаев. Одан асқан бұрын – соңғы заманда, қазақ даласында біз білетін ақын болған жоқ» деп Ахмет Байтұрсынұлы атамыз айтып кетсе, Мұхтар Әуезов атамыз « Абай лебі, Абай үні , Абай тынысы – заман тынысы , халық үні. Бүгін ол үн – біздің де үнге қосылып , жаңғырып , жаңа өріс алып тұр.» деп айтқан. «... Абай ең алдымен өзіне, сонсоң айнала-төңірегіне, ақыр аяғында мынау мәңгілік тіршіліктің ырғағына ой көзімен, сын көзімен қарай алатын биікке көтерілді. Ал қашан да қоғамның сан тарау құбылыстарына ой көзімен қарай алғандар, жақсыға сүйініп, жаманға күйініп қана қоймаған ғой. Олар қашанда жақсыны молайту үшін, жаманды азайту үшін күресіп өткен». Ұлы ақын 1845 жылы әйгілі Қасқабұлақ басында, киіз үйде дүниеге келді. Әкесі Құнанбай бүкіл Тобықты елінің қаһарлы әміршісі, қатыгез, ал шешесі Ұлжан керісінше ағайын-туысқа қайырымды, мінезі жұмсақ, тілге бай адам болған. Абай ауылда ескіше сауат ашып, Семейдегі Ахмет Ризаның медресесіне оқуға түседі. Алайда, әкесі Абайды билік ісіне араластырып, баулу үшін оқуын аяқтатпай, 14 жасында қайтарып алады. Абайдың медереседегі оқуы осымен аяқталады. Ақынның айтпақ өсиеті Ғылым-білімге неғұрлым ертерек, бала кезден ден қойсаңдар – кейін өкінбейсіңдер Балғын шақтарыңда оқыған кітап, алған білім тасқа басылғандай мәңгі-бақи естеріңде қалмақ дегенді меңзейді. Туған елінің,Шығыс пен Батыстың рухани ой қазыналарынан нәр алып, өз халқын ғылым мен өнерге жетелеуді армандаған Абай Құнанбаев: “Жасымда ғылым бар деп ескермедім” деген өлең жазған. А. Құнанбайұлының алдына қойған мақсаты қараңғы қазақтың көзін ашу, көңілін ояту оларды мәдениетті елдердің қатарына қосу еді. Менің Абай Құнанбайұлын зерттеудегі мақсатым , оны тереңірек танып, өзімнен кейінгілерге үлгі ету. Абай өлеңдері нені үйретеді, нені оқытады? Өсек, өтірік, мақтаншақ, Еріншек, бекер мал шашпақ, Бес дұшпаның білсеңіз. Талап, еңбек, терең ой, Қанағат, рақым ойлап қой, Бес асыл іс көнсеңіз. Абайдың бұл сөздерінің мәні күні бүгінге дейін зор.Ол халықтың түбегейлі мүлдесін, арман-тілектерін оқу-білім қаншалықты терең екенін айқындайды. Еріншектік Ұятсыздық Талапсыздық Кедейлік Жігерсіздік Барлық өнердің дұшпаны Оның 32-ші қара сөзінде адамгершілік туралы айтылған. Адамдарға дұшпандық ойлау Білімнің жоқтығы Надандық Сауатсыздық Бұл қалыпта қала беруге енді болмайды, мәдениетке қарайСабырсыз, арсыз, еріншек, Көрсеқызар жалмауыз, Сорлы қазақ сол үшін, Алтыбақан алауыз...Еңбегі жоқ еркесіп, Бір шолақпен серкесіп, Пысық деген ат шықты. Бір сөз үшін жау болып, Бір күн үшін дос болып, Жүз құбылған салт шықты. -деп, елді үйітіп жеген, бүлдіргіш пысықтарды, алауыздықты еңбексіздерді, адамгершілікке , мәдениеттілікке шақырады.Сол кезде Абайдың көтерген мәселелері бүгін де маңызды,Абай тарихқа ең алдымен кемеңгер ойшыл ақын, ағартушы ретінде танылды. Қорытынды Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев: «Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз, қазақ халқын танытамыз. Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс» деген екен. Шынында да, Абай қазақтың атын әлемге таратқан, артына өшпес мұра қалдырған дана әрі дара, ұлы тұлға. Абай Құнанбайұлы – дүние жүзіне танымал әлемдік деңгейдегі ақын. Оған дәлел, ақынның 150 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО-ның шешімі бойынша 1995 жылы дүние жүзі елдерінде мерекеленді. Абай шығармалары әлемде тоғыз тілге аударылып басылып шықты. Бұл басылымдарға өзге елдің дүние жүзі ғалымдары мен жазушылары өз ойларын білдіріп, Абай бейнесін аша түсті. Жоғарыда айтып өткенімдей, Абай өзі қалдырып кеткен құнды мұраларында адам бойында кездесетін жаман мінез-құлықтарды сынап, адамдықты, ақыл мен білімді алға қойды.
Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Сарыбаева Кунсулу Бахитжановна
Жарияланған уақыты:
2019-04-12
Категория:
Қазақ әдебиеті
Бағыты:
Ғылыми жұмыстар
Сыныбы:
Басқа
Тіркеу нөмері:
№ C-1555051654
333
444
555
666
7
888
999