Дінтану бойынша Ұстаздарға арналған оқу әдістемелік материалдар

ҚР Оқу-ағарту министрлігінің стандарты бойынша жасалған

Әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, философия және саясаттану факультеті, дінтану және мәдениеттану кафедрасы дінтану-4 курс студентіні Қаржау Аружан Жетекші Н.Абдуллаев, Н.Мұқан

Әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, философия және саясаттану факультеті, дінтану және мәдениеттану кафедрасы дінтану-4 курс студентінің мақаласы

Исламдағы стресстен шығу түрлері Қазіргі жаһандану дәуірінде адамзат бұрын-соңды болмаған психологиялық қысымға ұшырап отыр. Жылдам өмір ырғағы, ақпараттың шектен тыс көптігі, әлеуметтік бәсекелестік және жеке өмірдегі қиындықтар – мұның бәрі адамның ішкі жан дүниесіне әсер етіп, күйзеліс (стресс) деңгейін арттырады. Психология ғылымы бұл құбылысты адамның бейімделу реакциясы ретінде түсіндірсе, ислам діні оны тек психологиялық жағдай емес, рухани сынақ және адамды кемелдендіру жолы ретінде қарастырады. Ислам – адамды тек биологиялық немесе әлеуметтік тұрғыдан ғана емес, оның жүрек, рух және нәпсі тұтастығында зерттейтін ілім. Сондықтан исламдағы стрессті еңсеру әдістері де ерекше: олар адамның ішкі әлеміне терең әсер ететін, рухани тепе-теңдікті қалпына келтіретін кешенді жүйе болып табылады. Стресс – сынақ па, әлде мүмкіндік пе? Ислам ілімінде стресс ұғымы көбіне «сынақ» (ибтилә) ретінде қарастырылады. Құранда адамның түрлі қиындықтар арқылы сыналатыны айтылады. Бұл тұрғыда стресс – жазалау емес, керісінше: адамның иманын күшейтетін құрал сабырын тәрбиелейтін процесс рухани өсуге мүмкіндік Осылайша исламда стресс негативті құбылыс ретінде емес, мән-мағынасы бар құбылыс ретінде қабылданады. Бұл көзқарастың өзі адамның күйзелісті қабылдауын өзгертеді, ал қабылдаудың өзгеруі – стресс деңгейін төмендетудің алғашқы қадамы. Намаз – жан тыныштығының тірегі. Исламдағы ең негізгі амалдардың бірі – намаз. Намаз тек діни міндет емес, ол – адамның ішкі әлемін реттейтін ерекше психо-рухани практика. Намаз кезінде адам: сыртқы дүниеден ажырайды, ойын жинақтайды, Жаратушымен байланыс орнатады. Бұл процесс қазіргі психологиядағы mindfulness (саналы зейін) ұғымына өте жақын. Намаз адамның жүрегіндегі мазасыздықты азайтып, оған тыныштық пен сенімділік сыйлайды. Дұға – жүректің тілі. Дұға – адамның ең шынайы күйде Жаратушымен сөйлесуі. Стресс жағдайында адам көбіне өз эмоциясын іште сақтап қояды. Ал дұға: ішкі ауыртпалықты сыртқа шығаруға мүмкіндік береді жалғыздық сезімін жояды үміт пен сенімді күшейтеді Психологиялық тұрғыдан алғанда, дұға – бұл эмоционалдық разряд, яғни адамның ішкі қысымын жеңілдететін әдіс. Зікір – жүректі тыныштандыру механизмі. Зікір – Алланы еске алу арқылы жүректі тазарту. Құранда: «Жүректер Алланы еске алумен тынышталады» деп айтылған. Бұл тәжірибе қазіргі ғылымда дәлелденген медитация әдістерімен үндес келеді. Яғни исламдағы зікір – тек діни амал емес, жүйке жүйесіне әсер ететін тиімді психологиялық құрал. Сабыр – ішкі тұрақтылықтың негізі. Сабыр исламда ерекше орын алады. Ол тек шыдау емес, саналы түрде қиындықты қабылдау және оны еңсеру қабілеті. Сабыр адамға: эмоциясын бақылауға, асығыс шешім қабылдамауға, қиындықты дұрыс бағалауға көмектеседі. Сабыр – стресс жағдайында адамның ішкі «иммунитетін» күшейтетін негізгі фактор. Тәуекел – уайымды азайтудың жолы. Көп жағдайда стресс адамның бәрін бақылауда ұстауға тырысуынан туындайды. Исламда бұл мәселенің шешімі – тәуекел. Тәуекел: әрекет жасауды талап етеді, бірақ нәтижені Аллаға тапсыруды үйретеді. Бұл әрекет адамның артық уайымнан арылуына, қорқынышты жеңуіне, психологиялық жеңілдік сезінуіне мүмкіндік береді. Шүкір – позитивті ойлаудың кілті. Шүкір – барға разы болу. Стресс көбіне адамның жетіспейтін нәрселерге назар аударуынан пайда болады. Ал шүкір: назарды бар нәрсеге аударады, өмірге қанағат сезімін қалыптастырады, позитивті ойлауды дамытады. Бұл қазіргі психологиядағы gratitude therapy әдісімен толық сәйкес келеді. Садақа – жүрекке жеңілдік әкелетін амал. Садақа – басқа адамдарға көмектесу арқылы өзіңнің рухани жағдайыңды жақсарту. Бұл адамның өзін пайдалы сезінуіне, қоғаммен байланысын нығайтуға, ішкі ауыртпалықты азайтуға ықпал етеді. Садақа – әлеуметтік және рухани терапияның ерекше түрі. Құран – рухани шипа. Құран оқу – исламдағы ең күшті рухани құралдардың бірі. Ол адамға бағыт береді, қиындықтың мәнін түсіндіреді және үміт сыйлайды. Оны оқу адамның жан дүниесін тыныштандырып, күйзелістен шығуға көмектеседі. Исламдағы стресстен шығу жолдары – бұл тек діни амалдардың жиынтығы емес, ол адамның психологиялық, рухани және әлеуметтік жағдайын кешенді түрде реттейтін жүйе. Намаз, дұға, зікір, сабыр, тәуекел, шүкір және садақа секілді амалдар адамның ішкі әлемін тұрақтандырып, күйзелісті жеңуге мүмкіндік береді. Ислам стресс мәселесіне өзгеше көзқарас ұсынады: ол күйзелісті тек қиындық ретінде емес, рухани жетілу мен өмірдің мәнін терең түсінуге апаратын мүмкіндік ретінде қарастырады. Осы тұрғыдан алғанда, исламдағы әдістер қазіргі заман психологиясымен үндесіп, адамға тек уақытша жеңілдік емес, терең әрі тұрақты ішкі тыныштық сыйлайтын әмбебап жүйе болып табылады. Автор: Рыскалиева Гауһар Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің 4-курс студенті Ғылыми жетекші: Мұқан Нұрзат

ғылыми тұрғыдан, объективті көзқараста жазылған мақала

Бұл мәтіннің мағынасы былай: Адамдардың ойы мен мінезіне қоғам әсер етеді. Ал сол қоғамға қазір ең қатты әсер ететін нәрселердің бірі – мультфильмдер. Балалар мультфильмді жай ғана көрмейді, олар кейіпкерлерге еліктейді. Егер кейіпкер жақсы болса – бала да жақсы нәрселерді үйренеді. Ал егер ұрыс, зорлық көп болса – бала соны қайталауы мүмкін. Тағы бір маңызды нәрсе: баланың қалай өсетініне отбасы да қатты әсер етеді. Егер ата-ана, ата-әже бақылап отырса – балаға зияны аз болады. Жалпы айтқанда: мультфильмдер баланың мінезіне тікелей әсер етеді, сондықтан оны дұрыс таңдау керек. Қысқасы:

Бұл мақалада интернеттің дінге қалай әсер еткені айтылған. Қазір адамдар діни ақпаратты көбіне интернеттен алады. Бұл ыңғайлы, бірақ қауіпті жағы да бар — кейде жалған немесе дұрыс емес ақпарат таралуы мүмкін. Қазақстанда әртүрлі дін бар, бәрі бірге өмір сүреді. Интернетте де сол діндер өз ақпараттарын таратады, әсіресе жастарға әлеуметтік желілер арқылы жетеді. Бірақ интернетте радикалды немесе теріс бағыттағы ақпарат та кездеседі. Сондықтан мемлекет заң арқылы бақылап отырады. Негізгі ой: Интернет пайдалы, бірақ ондағы діни ақпаратты дұрыс таңдап, ойланып қабылдау керек.

Ақыт Үлімжіұлының діни көзқарасы және дүниетанымы Ақыт Үлімжіұлы — қазақтың көрнекті ақыны, ойшылы, ағартушысы әрі діни қайраткері. Оның діни көзқарасы мен дүниетанымы ислам дініне, әсіресе дәстүрлі сунниттік бағытқа негізделген. Діни көзқарасы Ақыт Үлімжіұлының діни түсінігі Ислам қағидаларына сүйенеді: Аллаға сенім (таухид) – бір Құдайға сенуді басты орынға қояды Пайғамбарларға сенім – Мұхаммед пайғамбар жолын үлгі етеді Құран мен шариғат – өмірдің негізгі заңдылығы деп түсінеді Адамды имандылыққа, адалдыққа, сабырлыққа шақырады Ол дінді тек ғибадат емес, адамның мінез-құлқын түзейтін жүйе ретінде қарастырды. Дүниетанымы Ақыт Үлімжіұлының дүниетанымы — діни және философиялық ойлардың үйлесімі: 1. Адам және қоғам Адамның басты мақсаты — рухани кемелдену Қоғам әділетті, иманды болу керек деп санады 2. Жақсылық пен жамандық Жақсылық — Алланың жолы Жамандық — нәпсінің әсері Адам әрқашан таңдау жасай алады 3. Білім мен ағарту Білімді жоғары бағалады Надандықты қоғамның ең үлкен дерті деп санады Ерекшелігі Шығармаларында діни уағыз бен көркем әдебиетті біріктірді Қазақ халқын дін арқылы тәрбиелеуді мақсат етті Оның көзқарастары Абай Құнанбайұлы идеяларымен үндеседі (иман, адамгершілік, білім) Қорытынды Ақыт Үлімжіұлының дүниетанымы - исламдық құндылықтарға негізделген, адамгершілік пен білімді насихаттайтын, қоғамды рухани тұрғыдан дамытуға бағытталған жүйе

Бұл мақалада қазіргі қоғамдағы діни тұрақтылықты сақтау мәселесі қарастырылып, діни экстремизмнің алдын алуда ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының маңызы баяндалады. Сонымен қатар, халықтың діни сауаттылығын арттыру, жастарды дұрыс бағытта тәрбиелеу және ұлттық салт-дәстүрлердің рөліне ерекше назар аударылады. Материалда қоғамдағы бейбітшілік пен келісімді нығайтудың негізгі тетіктері көрсетілген.

Христиан дініндегі ритуалдарға қысқаша түсінік

Қазіргі таңда тұрақты даму мәселелері әлемдік қауымдастықтың маңызды бағыттарының бірі болып табылады. 2015 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы қабылдаған Тұрақты даму мақсаттарының ішінде бірінші мақсат – кедейлікті жою – әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етудің негізгі факторларының бірі болып саналады. Осыған байланысты студент жастар арасында қаржылық мәдениетті қалыптастыру, жауапкершілік пен болашаққа деген саналы көзқарасты дамыту ерекше өзекті болып табылады.

Бұл мақалада қазіргі жастардың дінге деген көзқарасы талданады. Дін жастар үшін шынайы рухани қажеттілік пе, әлде әлеуметтік желідегі тренд пен қоғамдық ықпалдың нәтижесі ме? Статистика мен зерттеулерге сүйене отырып, сенімнің жастар өміріндегі орны қарастырылады.

Рамазан күнделігі» — бұл қасиетті айды барынша тиімді өткізуге арналған таптырмас көмекші. Ол уақытты жүйелеп, рухани өсуге жол ашады.

Дінтану - қоғамдағы рухани тұрақтылықты түсінуге көмектесетін маңызды пән. Зерттеулерге сәйкес, дінтану негіздерін меңгерген жастардың толеранттылық деңгейі жоғары, ал діни көзқарастарға сыни тұрғыда қарау қабілеті айқын қалыптасады. Әлеуметтік сауалнамалар дінтану пәні оқытылатын ортада діни қақтығыстар мен түсінбеушіліктің төмен болатынын көрсетеді. Сонымен қатар, дін туралы жүйелі білім алған жастардың радикалды идеяларға қарсы иммунитеті күштірек екені анықталған. Бұл деректер дінтанудың қоғамдағы өзара түсіністік пен қауіпсіздікті сақтауда маңызды рөл атқаратынын дәлелдейді.

Ауылдық округ әкімдерінің жұмысы оң бағаланған жағдайда, аудан әкімдерін тағайындау механизміне өзгерістер енгізу мүмкіндігі қарастырылмақ. Бұл өз кезегінде жергілікті басқару моделін жаңғыртып, тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Мұндай өзгерістер ауылдық әкімдердің жауапкершілік деңгейін көтеріп қана қоймай, мемлекеттік бағдарламалардың орындалу сапасын жаңа деңгейге шығарады.

Дін тану – әр адамның рухани дамуы мен мәдениетін түсінудің маңызды жолы. Діндерді зерттеу адамға әртүрлі сенімдер мен дәстүрлерді түсінуге мүмкіндік береді, сондай-ақ қоғамдағы бірлік пен толеранттылықты арттырады. Дін тану арқылы біз түрлі мәдениеттер мен тарихи дәстүрлерді білеміз. Әр діннің адамға беретін құндылығы бар: мейірімділік, әділдік, достық, кешірімділік сияқты қасиеттерді насихаттайды. Сонымен қатар, дінтану сабағы адамға өз ой-пікірін қалыптастыруға, этикалық мәселелерді түсінуге, дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі. Қазіргі қоғамда дінге қатысты ақпарат көп, бірақ оны дұрыс түсіну маңызды. Дін тану – тек сенімдерді зерттеу емес, сонымен қатар адамның рухани және моральдық дамуына үлес қосатын пән. Осы себепті оны мектепте үйрену әр оқушы үшін қажетті және пайдалы іс.

Жалпы бұл мақалада біз Конфессияаралық және дінаралық диалог деген не,оның пайдасы қандай,Қазақстанда осыған байланысты қандай қадамдар жасады?Адамдардың бір-бірін түсінуі, сыйлауы және бейбіт өмір сүруіне арналған қарым-қатынастар жайлы айтатын боламыз.

Діни толеранттылықтың қазақ қоғамы үшін маңызы, соғыс жылдарындағы халықтың бірлігі мен төзімділігі мәселелері кеңінен қарастырылды. Студенттер тарихи деректер мен естеліктер негізінде пікір алмасып, діни толеранттылық және әлеуметтік құндылықтарына терең үңілді.

Мақалада Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің білім мен ғылым саласындағы жетістіктері таныстырылады және жастарды сапалы білім мен ғылыми ізденіске ұмтылуға ынталандырады. Сондай-ақ, ҚазҰУ-дың елдің рухани, мәдени және ғылыми дамуына қосқан үлесі ерекше аталады.

Дінтану мамандығының қажеттілігі жайлы айтылады

Дінтану мамандығының маңыздылығы, мамандық жайлы ақпараттар