География бойынша Ұстаздарға арналған оқу әдістемелік материалдар

ҚР Оқу-ағарту министрлігінің стандарты бойынша жасалған

Атырау туралы мақала Атырау – Қазақстанның батысындағы мұнайлы, тарихы бай қала. Мақалада қаланың табиғаты, Жайық өзені, Каспий теңізі, өнеркәсібі, мәдениеті және Атыраудың болашағы жайында айтылған.

Соңғы уақытта Испаниядағы миграция мәселесі қоғамда үлкен талқылау тудырып отыр. Әсіресе, Африка құрлығынан ағылған мигранттардың шекарадан заңсыз өтуі елдің қауіпсіздігіне салмақ салуда. Солардың ішіндегі ең ірі дағдарыстардың бірі — Солтүстік Африкада орналасқан Испанияның эксклавы Сеута қаласында орын алды. Испания сот жүйесінің мигранттарға қатысты шешімдері мен шекара бақылауындағы олқылықтар жағдайды одан әрі күрделендіре түсті. Салдарынан қысқа мерзім ішінде мыңдаған заңсыз мигрант қайықтармен де, құрлық арқылы да шекараны бұзып өтіп, Сеута көшелеріне ағылды. Бұл оқиға жергілікті халық арасында үрей туғызды. Қала ішінде заңбұзушылықтар орын алып, дүкендерді тонау және тұрғындарға тікелей қауіп төну жағдайлары тіркелді. Тәртіп сақшылары мен полиция қызметкерлері шектен тыс ағынға төтеп бере алмай, жағдайды бақылауда ұстау қиынға соқты. Бейресми деректер мен әлеуметтік желілердегі хабарламаларда бұзақылық салдарынан зардап шеккендердің басым бөлігі 20–30 жас аралығындағы жергілікті жастар екені айтылуда. Бұл жағдай Испания билігі үшін үлкен сын болды. Мыңдаған азаматтың өмірі мен қауіпсіздігі таразыға түскен сәтте, мемлекеттік органдар шекараны нығайту мен заңсыз миграцияны тоқтатудың батыл қадамдарын жасауы тиіс. Болашақта бұл мәселе қалай шешіледі және билік қандай саяси шешім қабылдайды — уақыт көрсетеді. Әзірге халық жағдайдың тұрақтануынан үмітті.

Аральское море — один из самых известных примеров экологической катастрофы. Из-за чрезмерного использования воды рек для орошения оно значительно высохло, что привело к ухудшению климата и исчезновению многих видов рыб. Сегодня ведутся работы по восстановлению Северного Арала, однако полное восстановление моря остается сложной задачей.

Бұл мақалада қазақтың көрнекті ғалымы,геолог,қоғам қайраткері Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың ғылымға қосқан үлесі қарастырылады.

Статья посвящена использованию учебника географии 8 класса издательства «Алматыкітап» и платформы TopIQ в образовательном процессе. Рассматривается их роль в изучении природных условий, населения, хозяйства и экологических проблем Казахстана и мира. Отмечается, что наглядные материалы, карты и цифровые ресурсы способствуют лучшему усвоению знаний, развитию географического мышления и самостоятельной работы учащихся. В результате использования данных ресурсов повышается качество обучения и учебная мотивация школьников.

Жер сілкінісі – табиғаттың қауіпті құбылысы Жер сілкінісі – жер қыртысының қозғалысы нәтижесінде пайда болатын табиғи құбылыс. Ол көбіне литосфералық плиталардың қозғалуынан, жанартаулардың атқылауынан немесе жер асты қабаттарындағы өзгерістерден болады. Жер сілкінісі кенеттен пайда болып, адамдарға және қоршаған ортаға үлкен зиян келтіруі мүмкін. Қазақстанда жер сілкінісі жиі байқалатын аймақтардың бірі – оңтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлер. Әсіресе Алматы қаласы мен оған жақын аумақтар сейсмикалық белсенді аймаққа жатады. Сондықтан мұндай өңірлерде қауіпсіздік ережелерін білу маңызды. Жер сілкінісі кезінде сабыр сақтау қажет. Егер ғимарат ішінде болсаң, берік үстелдің астына тығылып немесе қабырға жанына тұру керек. Терезеден, ауыр заттардан алыс болу маңызды. Ал сыртта болсаң, ашық алаңға шығу керек. Табиғи апаттардың алдын алу мүмкін болмаса да, оған дайын болуға болады. Төтенше жағдай кезінде қажет болатын заттарды алдын ала дайындап, қауіпсіздік ережелерін сақтау адам өмірін қорғауға көмектеседі. Қорытындылай келе, жер сілкінісі – адамзат үшін үлкен сынақтардың бірі. Сондықтан әр адам мұндай жағдайда өзін қалай ұстау керектігін біліп, қауіпсіздік шараларын ұстануы қажет.

Бұл материалда қоршаған ортаны қорғаудың маңызы айтылады. Мақалада табиғаттың адам өміріндегі рөлі, экологиялық мәселелер және әр адамның табиғатты сақтауға қосатын үлесі сипатталған.

Туризм мемлекеттің экономикалық қуатын күшейтіп қана қоймайды. Ол – адамдардың рухани мәдениетке деген қажеттілігін арттыруда да маңызды рөл атқарады.

Ұлы географиялық ашулардың себептері 2. Христофор Колумбтың саяхаттары 3. Американың отарлануы 4. Әлемдік сауданың дамуы

Күнделікті сабаққа пайдалануға арналған презентация

Күнделікті сабақта қолдануға арналған

Дүниежүзі халқының тілдік әулеттері мен топтары 7-сынып география

8.6.1.2 елдерді басқару формасы және мемлекеттік құрылымы бойынша топтастырады

экологияны ойласам жүрегім ауырады,қорғау керек

Аннотация Бүгінде әлемнің көптеген елдері туризмге нағыз табыс көзі ретінде қарайды. Осы орайда біздің еліміздің де туризм саласын дамытуға барлық мүмкіндігі бар деп айта аламыз. Еліміздің көркем табиғаты да, жылдың төрт мезгілін өз ерекшелігімен көрсететін ауа райы да елімізде туризм саласын қалыптастыруға сай келеді. Сондықтан мемлекетіміз соңғы кездері туризмді экономиканың жетекші салаларының біріне айналдыруға барынша тырысуда. Туризм – мемлекет жарнамасы. Қазіргі таңда дүниежүзілік мәнге ие болып отырған бұл сала тек көркем табиғатымен ғана шектелмей, тарих пен археологиялық қазбалардың, мәдениет пен өркениеттің, ел мен жердің, сәулет пен ескерткіштердің тартымдылығы мен ерекшеленіп отыр. Себебі, әр аймақтың өзіне тән тарихы, археологиялық қазбалары, табиғаты, елі және салт-дәстүрі бар. Дәл осы тәрізді біздің көркем де, әсем жеріміздің түкпір-түкпірінде өзіне ғана тән гаухарларын табуға болады. Мәселен,Жамбылдың Мыңбұлағы, Көкшетаудың Оқжетпесі, Алматының шөлейт аймақтарында орналасқан Тамғалысы және басқа да аты аңызға айналған жерлерді айтуымызға болады. Өкінішке орай, туристердің көпшілігінің әуелі танысып өтетін интернет беттерінде Қазақстанның барлық туристік жерлері туралы біліп, танысуларына мүмкіндік жоқтың қасы. Қызығушылық тудыратындай айтылмаса, жазылмаса, көрсетілмесе шетелдік емес,жергілікті азаматтардың да жеріміздің әсем жерлеріне баруы қиын-ақ, және еліміздің ішкі туризмі өкініщке орай әзірге мақтанып айтарлықтай дәрежеде емес. Сол себепті де Қазақстанда қазіргі таңда көтеріліп жатқан өзекті мәселелердің бірі – туризм болғандықтан, біз дәл осы Қазақстанның ішкі туризмінің бүгінгі жетістіктері мен кемшіліктерін қарастырғанды жөн санадық.

Қазіргі заманда экология мәселесі бүкіл әлемді алаңдатып отыр. Табиғи тепе-теңдіктің бұзылуы, ауа мен судың ластануы, орман-тоғайлардың азаюы — мұның бәрі адамзат әрекетінің салдары. Экологиялық ахуалдың нашарлауы тек табиғатқа ғана емес, адамның денсаулығы мен өмір сапасына да кері әсер етуде.

Тараз қалам туралы жазылған мақала

Кыргызстандын Кызыл китебине өлкөбүздө сейрек кездешкен жана тукуму үзүлүп кетүү коркунучунда турган жаныбарлар киргизилген. Аларды коргоо — ар бир жарандын милдети. Төмөндө эң негизги жана белгилүү жаныбарлардын тизмеси: 1. Илбирс (Кар леопарды) Кыргызстандын символу жана тоолорубуздун падышасы. Бул жаныбар дүйнө жүзү боюнча өтө сейрек кездешет. Илбирс бийик тоолуу, аскалуу жерлерде жашайт. Аны сактап калуу үчүн эл аралык деңгээлде чоң аракеттер көрүлүүдө. 2. Марко Поло аркары (Аркар-кулжа) Дүйнөдөгү эң чоң жана кооз мүйүздүү аркар. Негизинен Памир жана Тянь-Шань тоолорунда жашайт. Алардын саны азайып жаткандыктан, Кызыл китепке киргизилген жана аларга аңчылык кылууга катуу чектөөлөр коюлган. 3. Тянь-Шань күрөң аюусу Кадимки аюулардан айырмаланып, тырмактары агыш келет. Кыргызстандын токойлорунда жана бийик тоолуу аймактарында кездешет. Алар абдан аз санда калган. 4. Марал (Тянь-Шань маралы) Бул кооз кийиктер негизинен Нарын жана Ысык-Көл облустарындагы коруктарда сакталып калган. "Ак кеме" чыгармасындагы сыяктуу эле, марал кыргыз эли үчүн ыйык жаныбар деп эсептелет. 5. Ак илбирс сыяктуу эле сейрек кездешүүчү башка жаныбарлар: Сүлөөсүн (Туркестан сүлөөсүнү): Мышык сымалдар тукумундагы кооз жаныбар. Манул: Кичинекей, калың жүндүү жапайы мышык. Күрөң куш (Ак баштуу кумай): Асмандын алп кушу, тоолуу аймактарда уя салат. Калтар (Суусар): Баалуу териси үчүн кезинде көп ууланып, азыр коргоого алынга

• Максаты: Окуучулардын кызыгуусун ойготуу жана темага киришүү. • Иш-аракет: Мугалим доскага Кыргызстандын символу болгон жаныбарлардын (мисалы, илбирс, марал, тоо теке) сүрөттөрүн же кыска видео ролик көрсөтөт. • "Эмне үчүн бул жаныбарлар биздин өлкөнүн сыймыгы деп эсептелет? Эгер алар жок болуп кетсе, экосистемада кандай өзгөрүүлөр болот?"

Кыргызстандын табиятындагы жана маданиятындагы «сүмдүктөр» (таң каларлык, кереметтүү нерселер) тууралуу маалымат издеп жаткан окшойсуз. Биздин өлкөдө дүйнө элин суктанткан уникалдуу жерлер абдан көп. Төмөндө Кыргызстандын эң негизги кереметтерин (сүмдүктөрүн) тизмектеп бердим: 1. Арстанбап — Дүйнөдөгү эң чоң жаңгак токою Бул — табияттын чыныгы керемети. Жалал-Абад облусунда жайгашкан бул токой дүйнөдөгү эң ири табигый жаңгак массиви болуп саналат. Аянты 600 миң гектардан ашат. Уламыштарга караганда, Александр Македонский бул жерден жаңгак алып кеткен экен. 2. Сары-Челек — Бийик тоодогу бермет Бул көл өзүнүн тунуктугу жана кооздугу менен белгилүү. Ал деңиз деңгээлинен 1878 метр бийиктикте жайгашкан. Көлдүн тегерегиндеги өсүмдүктөр жана жаныбарлар дүйнөсү ЮНЕСКОнун коргоосуна алынган. 3. Таш-Рабат — Орто кылымдагы кербен сарай Нарын облусунда, тоонун арасында жайгашкан бул таш курулуш XV кылымга таандык. Улуу Жибек жолундагы соодагерлер үчүн мейманкана жана чеп катары кызмат кылган. Анын ичиндеги табышмактуу бөлмөлөр жана курулуш стили дагы деле окумуштууларды таң калтырып келет. 4. Жети-Өгүз жана "Жарылган жүрөк" Ысык-Көлдүн түштүк жээгиндеги кызыл аскалар. Жети дөө сыяктуу катар тизилген тоолор жана анын жанындагы "Жарылган жүрөк" аскасы — табияттын сейрек кездешүүчү скульптуралык чыгармасы. 5. Сулайман-Тоо — Ыйык жер Ош шаарынын так ортосунда жайгашкан бул тоо — ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурастар тизмесине кирген Кыргызстандагы алгачкы объект. Бул жерде байыркы доорлордон калган петроглифтер жана сыйынуучу жайлар бар. 6. Падыша-Ата жана "Мазарлар" Жалал-Абаддын Аксы районундагы Падыша-Ата коругу. Бул жердеги арча токойлору жана суунун тазалыгы, ошондой эле ыйык мазарлар зыяратчыларды дайыма өзүнө тартып турат. Эмне үчүн булар "сүмдүк" (керемет) деп аталат? Уникалдуулугу: Мындай жерлер дүйнөнүн башка эч бир жеринде кайталанбайт. Тарыхы: Миңдеген жылдык тарыхты жана уламыштарды ичине камтыйт. Экологиясы: Таза аба, тунук суу жана кол тийбеген табият.