Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Ашық тәрбие сағаты Жаһанның кіші моделі-киіз үй 6 сынып
Материал жайлы қысқаша түсінік: Ортаңғы буында жұмыс істейтін сынып жетекшілеріне керек материал.
Материалды ашып қарау
Ашық тәрбие сағаты.Тақырыбы: «Жаһанның кіші моделі – киіз үй».Мақсаты: 1. Оқушыларына қазақ халқының әлемді, қоршаған ортаны тануы жайлы мағлумат беру. Халқымыздың салт-сапасымен, әдет-ғурпына тереңірек бойлау.2. Ауызекі сөйлеу қабілеттерін дамыта отырып, өз ойларын айта білуге дағдыландыру.3. Өзін-өзі бағалай білуге, тарихымызды біліп, құрметтеуге тәрбиелеу.Көршекілігі: 1) Дүниенің 4 құбыласы (оңтүстік, солтүстік, батыс, шығыс).2) Шаңырақ бейнесі, ошақ.3) Дөңгелек, үстел, киіз үй жиһаздары.4) Экран, компьютер.5) Қ. Р. мемлекеттік рәміздері: Елтаңба, Гимн, Ту.6) Бейнетаспа, телевизор, магнитофон.Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі: Амандасу.Мұғалім сөзі: (музыка) «Қараңдаршы мына далаға! Қандай әсем, қандай бай! Қаншама еркіндік десеңші. Айтуға ғана оңай ... Бүкіл көшпелілер әлемінің турмыс – салты мен дүниетанымының бір жерге тоғысқан бірегей туындысы – киіз үй. Киелі де қасиетті киіз үй. Киіз үй «Атамыз – Алаш, керегеміз - ағаш», - деп аталы сөз айтып кеткен бабалар баспанасып (пауза).Балалар, қалай ойлайсыңдар бүгінгі біздің тәрбие сағатымыз қандай таңырыпқа арналады. Иә, бүгінгі таңырыбымыз – «Жаһанның кіші моделі – киіз үй». Мақсатымың қазақ халқының өмірінде киіз үйдің алатын орны жайла әңгімелесеміз.Өте ертеде ата-бабамыз қоршаған ортаңы табиғат заңдылықтарын өзінше түсінді, өздеріне ыңғайлы баспана курды. Әрине, ол үшін қаншама уақыт өтті. Әр халықтың, әр елдің өзіне тән баспанасы бар. Олар жайында сендерге ойланып келуге тапсырма берілген болатын.Ребята, вам надо было подумать над тем, почему жителями того или иного региона, национальности была выбрана та или иная форма жилища.
  • У русского народа – четырехугольный дом, деревянная изба.
  • В горах, на востоке – китайская пагода.
  • На крайнем севере – чукотская яранга.
  • В степи у казахов – сферическая юрта.
  • (Обсуждение).Дұрыс айтасыңдар. Қазақ халқы кошпелі халық болғандықтан олардың ыңғайлы, баспана өміріне жиналмалы киіз үй болды. Біздің ата-бабаларымыз жерді де 2 киіз үй формасында елестеті жоғары және төмен. Ол жайында кеңірек Ира айтады.- Киіз үй – бұл жаһанның кіші моделі. Иә, киіз үй бұл шынымен де ғарыштың кіші моделі. Ата-бабамыз қоршаған ортаны, жерде 2 киіз үй формасында көрді. Ол – жоғары жақ – адамдар әлемі болса, төменгі жақ бұл – жер асты әлемі. Осылайша жерді өздерінше елестетті.- Балалар, әлемдік жұмыртқа теориясы осылайша қалыптасты. Жер оның негізгі шекарасы болды.Киіз үйдің есігі көбінесе шығыс жақта орналасқандықтан, бірінші қонақ – күн болды. Киіз үйдің бұл бөлігі босаға деп аталады.Үй ішімен сыртқы әлемді жалғастыратын қасиетті шекара ақ босаға деп аталды. «Священный порог» (Кристина).
  • Қазақ халқы қалай амандасқан?
  • (Дима: Ер адамдар қол берісіп, төс қағыстырып амандасса, әйел адамдар иіліп сәлем берген.)Қазақ халқы – қонақжай халық. Киіз үйдің ішінде де қонақтарға арналған сыйлы орын бар. Ол – төр. Келген қонақтарға қазақтар әрқашанда не дейді? (төрге шығыңыз, жоғары шығыңыз).Бүгін бұл жерде сыйлы қонақтарымыз отыр.Киіз үйдің түрлері өте көп. Ол жайлы бізге Мадина, Лера әңгімелеп береді. Осы үйлерді кеңірек Эльвира, Аня айтады.Киіз үй бұл тек қана баспана емес, сонымен бірге бағыт-бағдар беретін, компас. Киіз үйдің ішінде турып-ақ әлемнің 4 құбыласын, уақытты білуге болады. Сонымен қатар киіз үйдің ішінде әр заттың өз орны болған. Ол жайында Игорь, Ильдар айтады.Үй иесінде қыз бала болса, ол қонақ жақта, төрде отырған? Неге? (Асқар: Ол ерте ме, кеш пе басқа үйге кетеді, тұрмысқа шығады, сондықтан төрде отырған).Киіз үйге қатысты түрлі наным-сенімдер бар. Ол жайлы Данияр шаңырақ туралы, Лариса (есік), Вероника (түндік) айтады. Қазақ халқының аспан әлемі жайлы да түсініктері қызық. Ол жайында Лера мен Саша дайындалып келіпті. Соларға сөз берейік.Итак, ребята, порядок на Земле, в доме, в юрте зависит от прочности шанырака – основы юрты. Шаңырақ киіз үйдің негізгі бөлігі. Ол жайында Данияр айтсын.- (Шаңырақ киіз үйдің қасиеті, киелі мүлкі. Қазақтың көптеген жақсы сөздері осыған байланысты айтылады. Шаңырақ «үй отбасы» деген мағынаны да білдіреді. Шаңырағың биік болсын деген тілек бар).Әсем: Шаңырақты ең мықты деген ағаштардан жасаған және ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырған. Шаңырақ – қазақ халқы үшін – ұрпақ жалғасы. Отбасындағы кенже ұлды – шаңырақ иесі деп те атайды, және қартайғанда ата-аналарын күту кенже ұлға бұйырған. Күні бүгінге дейін бұл дәстүр өз жалғасып тапқан. Шаңырақ – Күннің қозғалсын, жылдамығын көрсететін, дала сағаты. Шаңырақ белгісіне қарап, қазақтар күн мезгілін айқындаған.- Енді ойлашы көрейік, нелікте шаңырақ мемлекеттік Елтаңбаңда бейнеленген? (Қазақстанда туратын халықтар бір шаңырақ астында өмір суреді деген мағынады).Лера: Шаңырақ – әлемнің тутастығын, отбасының амандығын білдіреді.- Киіз үйдің негізгі бөліктері (шаңырақ, кереге, уық, есік, сықырлауық). Киіз үйді тігу өте қиын. Ол жайында бейнесюжет көрейік.1) Сұрақтар:а)Киіз үйді тігу неден басталады?ә) Қытай ақыны киіз үйдің несін бағалаған?Ал енді өзіміз киіз үйді тігейік. Ол үшін мынандай сұрақтарға жауап беріңдер (5 сұрақ).Жарайсыңдар! Әдемі киіз үй болды! Киіз үйдің дәл ортасында ошақ тұрады. Неліктен ортасында? (Ильдар: ыңғайлы, ошақтан шыққан түтін шаңырақ арқылы сыртқа шыққан).Өте ертеде адамдар отқа табынған, сондықтан от-олар үшін қорғаушы, жаман пәлекеттерді құртушы болды.Отқа байланысты қазақ халқында жануарларды аластату дәстүрі бар. Ол туралы Катя баяндайды.Сендердің бүгінгі білгендерің, мемлекеттік елтаңбадағы пырақтар мен тудағы күнге байланысы қандай?1) Қанатты тұлпар – қазақта «Ат – адамның қанаты» деген мақал бар. Тұлпар – дала пырағы, оның ғажайып көзге ілінбес шапшаңдығы ер жігітті жеңіске жетелейді (Айдана).Тұлпар – күннің қозғалыстың, тұрақтылық символы. Қанатты тұлпар – қазақ поэзияда кеңінен тараған образ (Дима).Ол биік арманның шығармашылықтың нышаны (Радик).2) Алтын түстес күн – байлық пен берекенің нышаны (Игорь).3) Қыран – көргендік пен кеңдікті, күш-қайрат ұғымдарын білдіреді (Ира).Яғни, рәміздердегі әр белгінің өзіндік маңызы бар.Күн формасы мен шаңырақ формасы бірін-бірі толықтырып тұрғандай. Тіпті қазақ халқының үстелі де дөңгелек формасында. Ең жақсы, сүйікті сөз қазақтарда «Айналайын». Бұл сөз қайдан шықты екен? Соны білейік. (Гулмира Рамазановна).Бүгін біз сендермен киіз үйдің қызықты баспана екеніне көз жеткіздік. 772 ж. өмір сүрген Қытай ақыны Бо-Цзюи киіз үйге қызықаны сонша оны Отанына апарып, киіз үй туралы өлең жазған екен. Сол жайлы тыңдап көрейік.Қытай ақындарының теориясына негіздей отырып, сендер 5 жолды өлең құрастырыңдар. Алгоритм тақтада (.). Өлеңге 3 тілде құрастыр қ/т. Өлеңдерді киіз үйдің маңайына орналастырайтық. Әлемнің 4 бұрышын, 4 елдің философиясын қамтыған киіз үй ортада тұр. Яғни, Қазақстанның тәуелсіз, әділетті, жақсы мемлекет болуы мына сендерге байланысты.Сондықтан халықтардың тарихы, дәстүрін сақтай білейік.Сабағымызды қортындыласаң, бүгін не білдік? Қандай сезімдер пайда болды?Қазақстан Республикасының шаңырағы биік те берік болсын!Осымен сабағымыз аяқталды. Сау болыңдар.

    «Балқаш қаласы Н.К.Крупская атындағы №4 ЖББ орта мектебі»КММ-нің қазақ тілі мен әдебиет пән мұғалімі Шагирова Гулдания Кашебдинкызы 87752079726 4school@mail.ru





















































































    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Шагирова Гулдания Кашебдинкызы
    Жарияланған уақыты:
    2019-03-03
    Категория:
    Мадениеттану
    Бағыты:
    Тәрбие сағаты
    Сыныбы:
    6 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1551629222
    2222
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999