Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
БАСТАУЫШТА ОҚЫТУ МАЗМҰНЫН ЖАҢАРТУ ЖҰМЫСЫН ЖАҢА ТҰРҒЫДА ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
Материал жайлы қысқаша түсінік: Бүгінгі таңда білім беру мазмұнын жаңарту өте маңызды өзгерістердің сатысында тұр, сол себепті бұл тақырыптың өзектілігі сонда: Білім беру мазмұнын жаңарту арқылы оқу – тәрбиелік үрдісті ұйымдастырудың жаңа әдістері мен түрлерін білу, жинақтаған іс – тәжірибе негізінде жаңа заман талабына сай берілетін ақпараттарды пайдалана отыра, оқушының білімге деген құлшынысын арттырып, өздігінен ізденуге бағыт беретін әдіс – тәсілдердің жаңа формаларын оқу – тәрбие үрдісінде қолдану.
Материалды ашып қарау
БАСТАУЫШТА ОҚЫТУ МАЗМҰНЫН ЖАҢАРТУ ЖҰМЫСЫН ЖАҢА ТҰРҒЫДА ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ

Кадиева Гулсая СерикбаевнаАқтөбе қаласы«№54 негізгі мектебі» КММ

Бүгінгі таңда білім беру мазмұнын жаңарту өте маңызды өзгерістердің сатысында тұр, сол себепті бұл тақырыптың өзектілігі сонда: Білім беру мазмұнын жаңарту арқылы оқу – тәрбиелік үрдісті ұйымдастырудың жаңа әдістері мен түрлерін білу, жинақтаған іс – тәжірибе негізінде жаңа заман талабына сай берілетін ақпараттарды пайдалана отыра, оқушының білімге деген құлшынысын арттырып, өздігінен ізденуге бағыт беретін әдіс – тәсілдердің жаңа формаларын оқу – тәрбие үрдісінде қолдану. Тақырыпты таңдаудағы мақсатым: Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, белсенді іс – әрекетке бағыттау жолындағы тиімді тәсілдерді әріптестерімнен үйрену, өз іс – тәжірибеммен бөлісу. Күтілетін нәтиже: Бастауышта оқыту мазмұнын жаңарту жұмысын жаңа тұрғыда ұйымдастыру арқылы, жеке тұлғаның өздігінен ізденіп, ой – өрісінің жан – жақты дамуына жағдай туғызылады, білім сапасы артады. Қазіргі кездегі қоғам дарынды, қабілетті адамдарды қажет етеді. Мектептің алға қойған мақсатына жетуі үшін басқаруға ықпал жасайтын (мұғалімдер, мектеп оқушылары) және өзінің басқарушы ішкі жүйесі (әкімшілік, педагогикалық ұжым) біртұтас жүйе болғандықтан, жаңашылдыққа үнемі орын табылады. Жаңашылдықтың қажеттігі сыртқы себептермен де анықталады, ол мынадай бірқатар себептерге байланысты: адамдардың мұқтаждығын қамтамасыз ету қажеттілігі, мектеп оқушыларының білімге, дағдыға шеберлікке деген ұмтылысы, жоғары сапалы білім алудағы жеке тұлғаның дамуы. Демек, жаңалықтың ену қажеттілігі білім алуға деген коньюктураның мұқтаждығынан пайда болады. Білім берудегі жаңалық пен қоғамдық жаңалық бір ғана мақсатты көздейді, олар даму мен прогрестің қабілетін арттыруы қажет. Білім берудегі жаңарту туралы айту барлық мағынасы қандай да бір қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағытталған жағдайға ғана байланысты. Қоғамдық қажеттіліктің деңгейі мен сипаты ғана жаңалықты енгізу бойынша істелген жұмыстың бағытын анықтайды. Сондықтан, оларды негіздеуде тар шеңберде қолданылатын міндеттермен шектеліп қана қоймай, әлеуметтік – педагогикалық дамудың нақты бағыттары мен негізгі мақсаттарын ескеруіміз қажет. «Бұл ұсақ ұстанымсыз өз – өзімен, сондай – ақ, қоғамдық міндеттер мен құндылықтармен де еш байланыссыз тәртіпсіз шашырап жатқан жаңашылдықтан аулақ болу үшін маңызды» А.Найн. «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ Педагогикалық шеберлік орталығы әзірлеген Қазақстан Республикасында орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде жалпы білім беру ұйымдары басшылары орынбасарларының біліктілігін арттыру білім беру бағдарламасы бойынша 40 академиялық сағат көлемінде оқыту курсын аяқтадым. Бұл курстан мен:1. Оқыту мазмұнын жаңарту жағдайларындағы мұғалімнің іс-әрекеті;2. Білім беруді демократияландыру мен ізгілендіру жолдары;3. Мұғалімнің ғылыми – әдістемелік деңгейін көтеруі т.б. көкейкесті мәселелердің жаубын алып, өз іс – тәжірибемде әдіскерлер мен әріптестерімнің білім мазмұнын жаңартудағы іс – тәжірибелерін оқып үйреніп, оны әдістемелік жұмысымда қолдану, оқу – тәрбиелік үрдісті басқарудың өзім қолданып жүрген түрлеріне тоқталғым келеді. Сонымен, біз оқушылардың білім – білік дағдыларын дамыту үшін, оқыту мазмұнын жаңарту жұмысын жаңа тұрғыда ұйымдастыру үшін не істеуіміз керек? Білімді тұлға шығару сабақ сапасынан. Сабақ дегеніміз – оқытуды ұйымдастырудың басты формасы. Жаңаша оқытуда оқушы мұғалімнің түсіндіргенін меңгеріп қана қоймай, мұғаліммен тікелей пікірталасқа көшеді, оқушы рөл атқарушы ғана емес, жетекші бағытты ұстайды. Белгісізді анықтауға өзі жауап іздейді, шешімдері де әртүрлі болады. Мұғалім мен оқушы арасында тығыз байланыс қалыптасады, бірлік одақта қызмет істейді. Оқушыларды қажеттілікке оқу күшін жұмылдырып, танымдық материалдарды түрлі мазмұнда сапалы игеруі және теориялық – танымдылық пен практикалық оқудың маңыздылығына, тереңдігіне, тұрақтылығына байланысты қиындықтарды жеңу мақсатындағы оқыту әдістерінің мазмұны спецификалық интеллектуалды құрал болып табылады. Сондықтан да бастауыш сыныпта оқушылардың іс – әрекеттерін жедел басқаруды ұйымдастыру құралы ретінде, сабақта компьютерді пайдалудың тиімділігі бар екендігіне тоқталғым келеді. Оның артықшылықтары мынадай:
  • Әр оқушы өз қарқынымен жұмыс істеуге үйренеді.
  • Уақытты үнемдейді.
  • Мұғалім бақылаушыдан кеңесшіге ауысады.
  • Ана тілі, қазақ тілі, математика сабақтарында тарауды бекіту, қайталау, білімді тиянақтауда, оқушылардың компьютерцді пайдалана отыра, өзіндік жұмысын тез және қарқынды ұйымдастыруға болады. Мысалы: Қазақ тілі пәнінен көп нүктенің орнына тиісті әріпті қой, керекті сөздерді қолданып сөйлем құра, өлеңді, әңгімені жалғастыр тапсырмаларын өз бетінше, бір-біріне бөгет жасамай орындауға тырысады. Мұндағы мұғалімнің негізгі мақсаты – оқушылардың қатесіз, сауатты жазуын қадағалау. Ана тілі сабақтарында мәтін бөліктеріне ат қойғызу, сурет салғызуға, логикалық сипаттағы ойындарды пайдалану тиімді. Компьютерді пайдаланып сабақ өткізу мектепте мынадай міндеттерді жүктейді:
  • Оқушылардың компьютерлік сауаттылығын ашу;
  • Оқыту, тәрбиелеу үрдісіндегі ақпараттық алмасу сипатын анықтау;
  • Дайын бағдарламаларды қолдана білу шеберлігін арттыру;
  • Ойлау қабілетін дамыту;
  • ЭЕМ – нің мүмкіндіктерін пәндік материалды меңгеруде қолдана білуге үйрету;
  • Компьютерді сабақтарда қолдану нәтижесінде оның ұтымды тұстарын айтпай кетуге болмайды:
  • Сабаққа деген құлшыныс пайда болады.
  • Оқушылардың өздігінен тапсырманы орындауға деген талпынысы пайда болады. Мысалы: Қазақ тілі сабағында морфологияны қайталау, пысықтау, мәтінді оқыту барысында талдау, білімді қорытып еске түсіру кезінде пайдалансам, тест тапсырмалары арқылы дұрыс жауапты белгілету арқылы білімдерін тексеруге болатынын байқадым.
  • 1. Дұрыс жазылған жауапты тап:А) бойайын Ә) бояйын Б) бойяйын2. «Жұмған аузын ашпау» деген тұрақты тіркестің мағынасын тап:А) шыңғыру Ә) тіл қатпау Б) сөйлеу Мәселен, «Зат есімдердің септелуі» тақырыбын өткенде блокты сызба үлгісін қолданған дұрыс. Мұнда септіктердің жанындағы сөз тек атау тұлғада ғана тұрады. Осы блокты сызбаға қарап отырып, оқушы орны ауыстырылған жалғауларды өз бетінше табуы керек. Баланың шығармашылық қабілетін ашу, оны алға қарай дамыту үшін ең бастысы жағдайлар жасау керек. Оқушылар оқу әрекеті барысында жаңа техникаға жақын болып, оны пайдалана білулері керек. Бастауыш сынып оқушысының құлшынысы мен белсенділігі өте жоғары болғандықтан, пәндер арқылы баланың жан – жақты дамуын қамтамасыз етемін. Тақырып мазмұнына байланысты сабақ үрдісін басқару мен түрлендіріп өткізуге назар аударамын. Неге? Неліктен? деген проблемалық сұрақтар қою арқылы оқушыларды ізденіске бағыттап, дәлелдетіп, өз ойын жинақтауға бағыттаймын. Оқушыны қорытынды жасауға өзгеше бір тың пікір айтуға жетелеу, ой қайшылығын тудырып, дұрыс ой қорытуға дағдыландыруға көп көңіл бөлемін. Математика сабақтарын бүкіл құрылымы проблемдік сипатта болғандықтан, оқушылардың есеп шығаруы кезінде, кесте, өрнек бойынша есеп құрастыруда, кері есеп құрастыру арқылы оқушылардың ой – өрісін дамытып, өздігінен жұмыс істеуге машықтандырамын. Қазіргі кезде ғылым мен техниканың даму деңгейі әрбір оқушының сапалы және терең білім мен іскерліктің болуын, олардың шығармашылықпен жұмыс істеуін, ойлауға қабілетті болуын талап етеді. Осындай ерекше мәнге ие болып отырған кезде бүгінгі мектеп алдында оқушыларға білім берумен қатар, олардың ақыл – ой белсенділігін, шығармашылық іс – әрекетін дамыту мәселесі тұр. Оқушылардың шығармашылық іс – әрекеті мен ізденімпаздық дағдыларын қалыптастыру, жүйелі қорытынды жасай білу, дәлелцді пікір айту іскерлігін арттыру, жалпылай алу, дедуктивті ойлау, логикалық икемділіктер – салыстыру, талдау, жинақтау, жүйеге келтіру математика пәнін оқытудың өн бойында жүзеге асыруға болатын мүмкіндіктер өте көп. Бастауыш сынып оқушыларының қабілеттері екі түрлі жағдайда дамиды:1. Кез келген адамзат баласының осы кезге дейінгі жинақтаған тәжірибесін меңгертуге бағытталған оқу әрекеті арқылы дамиды. Білім, білік, дағыдыны қабылдайды.2. Кез келген оқушы шығармашылық әрекеттер орындау арқылы өзінің мүмкіндіктерін дамытады. Оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің айырмашылығы: ол баланың өзін – өзі қалыптасуына өз идеясын жүзеге асыруға бағытталған жаңа әдіс – тәсілдер іздейді. Проблеманы өзінше жаңаша шешуге талпынады. Оқушылардың белсенділіктерін арттырып, қызығушылығын тудыру үшін әртүрлі әдіс – тәсілдерді қолдануға болады:
  • Арнаулы бір тақырыпта пікірталас тудыру;
  • Логикалық ойлауын дамытатын ойындармен берілген тапсырмаларды шешу;
  • Мәтін мазмұнын өңдеу;
  • Әңгіменің ұқсастығын салыстыру;
  • Ұнатқан кейіпкеріне мінездеме беру;
  • Өлең шумақтарын құрастыру;
  • Бастауышта оқыту мазмұнын жаңарту жұмысын жаңа тұрғыда ұйымдастыру жолдары, шарттары мен қолданатын жұмыс түрлерін жинақтап көрсетуге болады:
  • Берілетін білім мазмұны мен оқушының жас ерекшелігінің сәйкестігі;
  • Берілетін білім мазмұнының қызықты болуы;
  • Оқу әрекеті мотивінің, міндет, мақсатының айқындығы;
  • Мұғалімнің кәсіби шеберлігі мен мәдени құзырлығының жоғары болуы;
  • Сабақ құрлымының әр түрлілік сипатта болуы;
  • Еліміздің болашақ ұрпақтарының сана – сезімін ұлттық сабақтастыра тәрбиелеу – қазіргі күннің ең өзекті мәселесі. Сондықтан да біздің бүгінгі мақсатымыз – әрбір оқушыға түбегейлі білім мен мәдениетінің негіздерін беру және сондай – ақ олардың жан – жақты талабына сай тәрбие мен білім беруде оқыту мазмұнын жаңа тұрғыда ұйымдастыра білу. Өскелең ұрпаққа білім беріп, тәрбиелеу халықтың салт – дәстүрімен, сана – сезімімен тығыз байланыста жүргізілетін болса, оның нәтижесі соғұрлым жемісті болады. Білім мен тәрбие берудің дамуына қойылатын негізгі талаптар 3 түрлі бағытта қарастырылуда:1. Еркін тұлғаны тәрбиелеу;2. Рухани тұлғаны тәрбиелеу;3. Ізгі адамгершілігі бар тұлғаны тәрбиелеу; Мектептегі білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында оқу – тәрбиелік үрдісті ұйымдастыруға жаңа көзқарас мәселесі қазіргі күн талабына сәйкес білім беру жүйесін жаңарту мен жетілдірудің аса маңызды кезеңінде үлкен мән беріліп отырған, көкейкесті тақырып деп есептеймін. Педагогикалық мақсатқа қол жеткізу жолындағы қолданылатын барлық ілім амалдары мен әдіснамалық құралдарының жүйелі жиынтығы мен жұмыс істеу ретін әр мұғалім өзінің алдында отырған оқушылардың мүмкіндіктерін ескере отыра, өзінің кәсіптік шеберлігіне сай таңдауы тиіс. Әдіс – тәсілдердің барлығын жүзеге асыру мүмкін емес. Ол үшін шығармашылық тұрғыда ізденіс, шыдамдылық, жүйелі жұмыс жасалуы керек. Қазіргі қоғам алдындағы қойылып отырған міндеттердің ең өзектісі – бүкіл білім жүйесін түбегейлі жаңартып, дүниежүзілік деңгейге сәйкес келетін оқыту мазмұнын жаңарту болып отырғанының куәсі болып отырмыз. Жастарға сапалы білім беруге жағдай жасайтын және олардың үйлесімді дамуына, жеке бастың тұлға ретінде қалыптасуына бағытталған жаңа үлгідегі мектеп құру – педагог – ғалымдар мен тәжірибелі мұғалімдердің бірлескен жұмысының нәтижесінде қол жеткізуге болатын ізденіс қорытындысы. Бастауыш сынып оқушыларына лайықты мазмұн мен оны оқытудың әдісін саралау, бала жанына жақын қарым – қатынас арқылы оларды дамыту мәселесін ғылыми жолға қою оңай мәселе емес екендігіне, оқу – тәрбие үрдісінің небір қиын проблемаларына тап болып, оны шешу жолындағы басқару әрекеттерін дұрыс ұйымдастыра білгенде ғана жұмысымыз нәтижелі болмақ.

    ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

    1. Жалпы білім беретін мектептің оқу бағдарламалары. Бастауыш саты (1-4-сыныптар) Алматы,1995 жыл.2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Еліміздің шығармашылық зиялы қауымының танымал өкілдерімен кездесуіндегі сөзінен. Егемен Қазақстан газеті,1998 жыл.3. Концепция развития образования в Республике Казахстан до 2005. Астана, 2004 год.4. Нағашыбаева А. Компьютермен оқыту – уақыт талабы. Қазақстан мектебі,2003жыл. №6. 29-бет.5. Шалғынбаева Қ. Шығармашылық есептердің маңызы. Бастауыш мектеп, 2006 жыл. №1, 7-бет.6. Рахимова З. Білім мен тәрбие егіз. Қазақстан мектебі,2005 жыл, №7, 72-бет.
    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Кадиева Гулсая Серикбаевна
    Жарияланған уақыты:
    2019-10-25
    Категория:
    Әдістемелік бірлестік жетекшілері
    Бағыты:
    Мақала
    Сыныбы:
    Басқа
    Тіркеу нөмері:
    № C-1571996857
    2222
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999