Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

баяндама. Жаңартылған білім берудің тиімділігі мен ерекшеліктері
Материал жайлы қысқаша түсінік: материал жалпы білім беретін мектеп ұстаздарына арналған. баяндамада жаңартылған білім беру мазмұнын тиімділігі мен ерекшелігі және тарих пәні сабақтарында оқыту үшін бағалаудың маңыздылығы көрсетілген.
Материалды ашып қарау
ШҚО Көкпекті ауданы Мамай ауылы«Аманкелді атындағы орта мектебі» КММКустапаева Диляра Кайратовнатарих пәні мұғалімі

Жаңартылған білім берудің тиімділігі мен ерекшеліктеріжәне оқыту үшін бағалаудың тиімділігіҚазақстан Республикасының тұңғыш Президенті, Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында: «Орта білім жүйесінде жалпы білім беретін мектептерді Назарбаев зияткерлік мектептеріндегі оқыту деңгейіне жеткізу керек. Мектеп түлектері қазақ, орыс, ағылшын тілдерін білуге тиіс. Оларды оқыту нәтижесі оқушылардың сындарлы ойлау, өзіндік ізденіс пен ақпаратты терең талдау машығын игеру болуға тиіс» – деп білім беру жүйесіне жаңа міндеттер қойған болатын.Жаңартылған білім берудің маңыздылығы – оқушы тұлғасының үйлесімді қолайлы білім беру ортасын құра отырып сын тұрғысынан ойлау, зерттеу жұмыстарын жүргізу, тәжірибе жасау, АКТ-ны қолдану, коммуникативті қарым-қатынасқа түсу, жеке, жұппен, топта жұмыс жасай білу, функционалды сауаттылықты, шығармашылықты қолдана білуді және оны тиімді жүзеге асыру үшін қажетті тиімді оқыту әдіс-тәсілдерді курс барысында ұғындық. Жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшелігі спиральді қағидатпен берілуі. Спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы Джером Брунердің «Білім беру үдерісі» (1960ж.) атты еңбегінде қарастырылған танымдық теорияға негізделеді. Оған оқу мақсаттарын зерделей отырып тапсырмаларды, сабақтарды құрастыру барысында көз жеткіздік. Бағалау жүйесі де түбегейлі өзгеріске ұшырап, критериалды бағалау жүйесіне өтеді. Критериалды бағалау кезінде оқушылардың үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің нақты жиынтығымен өлшенеді. Оқушылардың пән бойынша үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: қалыптастырушы бағалау және жиынтық бағалау. Баланың жан-жақты ізденуіне ынталандырады. Бұл бағалау жүйесінің артықшылығы, баланың ойлау қабілетін дамытып, ғылыммен айналасуға ықыласын туғызады. Кеңестік заманнан қалған бес балдық бағалау жүйесі жойылды. Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқыту мен оқу үрдісінің ажырамас бөлігі болып табылады және тоқсан бойы жүйелі түрде өткізіледі. Қалыптастырушы бағалау үздіксіз жүргізіле отырып, оқушылар мен мұғалім арасындағы кері байланысты қамтамасыз етеді және балл немесе баға қоймастан оқу үрдісін түзетіп отыруға мүмкіндк береді. Жиынтық бағалау оқу бағдарламасының бөлімдерін (ортақ тақырыптарын және белгілі бір) оқу кезеңін (тоқсан, оқу жылы, орта білім деңгейі) аяқтаған оқушының үлгерім туралы ақпарат алу мақсатында балл және баға қою арқылы өткізіледі. Қалыптастырушы бағалау және жиынтық бағалау барлық пәндер бойынша қолданылады. Критериалды бағалау жүйесі Филиппин, Сингапур, Жапония, Франция, Финляндия сынды дамыған елдерде пайдаланылады. Кіріктірілген білім беру бағдарламасында қазақ тілі пәнінің берілу жайы да өзгеше. Бағдарлама оқушының төрт тілдік дағдысын: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымды жетілдіруге бағытталған. Бұл төрт дағды оқу жоспарында «Шиыршық әдісімен» орналастырылған және бір-бірімен тығыз байланысты. Айталық, қарапайымнан күрделіге қарай шиыршық бойымен дамып, өрлей түскені жай ауызекі тілде ғана ойын жеткізуден, күрделі мәтіндер құра білу дағдылары шыңдалып, тілдік құзыреттіліктері шыңдала түседі. Бүкіл әлемде білім беру жүйелерінің келешек ұрпаққа қандай білім беретіні туралы мәселе қайта қаралуда. Осы мәселе аясында «Балалар ХХІ ғасырда табысты болу үшін нені оқыту керек?» және «Оқытудың тиімді әдістері қандай?» деген сияқты негізгі сауалдар туындайды. Бұл сауалдар оқу бағдарламасымен және оқу бағдарламасын жүзеге асыруда пайдаланылатын педагогикалық әдістемелермен тығыз байланысты. Қарқынды жаһандану, сондай-ақ, ұлттық экономикаға да ықпал етуде және қазіргі уақытта экономикалық дамуды қамтамасыз етуге бағытталған халықаралық бәсекелестік артты. Білім беру жүйесін жаңартуға арналған бұл экономикалық дәлелдерге қоса, қазіргі жиырма бірінші ғасырда басқа да негіздер бар: байланысқа бейімділікті арттыру, әлеуметтік өзгерістер, ауа райының өзгеруімен байланысты мәселелер, бүкіл әлемдегі халықтың қарқынды өсуі, заманауи әлеммен өзара табысты байланысу үшін қажетті және келешек күннің әлемімен өзара байланысу үшін қажетті дағдыларды қазіргі таңдағы мектеп жасөспірімдері талап ететін шектеулі ресурстарға деген сұраныстың өсуі. Сондықтан оларға заманауи бағдарламалар мен оқыту әдістемелерін, білікті мамандар ұсыну маңызды. Орта білім жүйесінде жалпы білім беретін мектептерді Назарбаев зияткерлік мектептеріндегі оқыту деңгейінежеткізу керек. Мектеп бітіруші түлектері қазақ, орыс және ағылшын тілдерін білуге тиіс. Оларды оқыту нәтижесі оқушылардың сындарлы ойлау, өзіндік ізденіс пен ақпаратты терең талдау машығын игеру болуға тиіс» деп атап көрсеткеніндей, қазіргі таңда елімізде жаппай білім беру мазмұны жаңартылуда. Жаңартылған бағдарлама бойынша әлемдік білім беру жүйесі бәсекеге қабілеттілікке қарай білім алушыны баулу, қоғамнан өз орнын таба білетіндей сапалы маман болуына бағытталынған. Ал осы уақытқа дейін біздің елімізде жалпы білім беретін мектептерде білім алушылар күтілетін нәтижеге көз жеткізбей, түрлі әсер етуші факторлар ықпалымен мамандық таңдап, ақыр соңында сол оқыған мамандықтары бойынша жұмысқа тартыла алмай отырғаны бәрімізге белгілі. Орта білім мазмұнын жаңарту аясында әзірленген оқу бағдарламалары оқушылардың бір сыныптан екінші сыныпқа өтуі кезінде білімі мен дағдылары қайталанып тексеріліп отыратын спиральділік қағидаты бойынша құрылған оқу бағдарламасы моделіне негізделген. Оқу үдерісінің алға ілгерілеуі айқан көрінуі үшін, оқу мақсаттары өзара тоғысқан бөліктер мен бағыттарға біріктірілген. Айталық, қарапайымнан күрделіге қарай шиыршық бойымен өрлей түскені жай эссе жазудан әңгіме тіпті повесть жаза алатындай дағдыға ие болып, тілдік құзыреттіліктері шыңдала түседі. Мұғалімдердің пайдаланатын оқыту әдісі оқушыларды оқытудың ең жоғары стандарттарын қамтамасыз ету үшін маңызды. Осы орайда жаңа бағдарламаны меңгеру барысында ерекше есте қалған мына әдіс-тәсілдер сабақтың тиімді өтуіне, оқушы бойында қажетті 4 дағдыны (тыңдалым, айтылым, жазылым, оқылым) қалыптастыруға ықпал ететіні сөзсіз. Қазақстан Республикасында оқытудағы Кембридждік бағдарлама кеңінен насихатталып,осы негізде кешенді бағдарламалар жасалып,сол бағдарлама бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр. Жалпы "тарих" сөзі бізге араб тілінен енген. Негізгі мағынасы «әңгімелеймін» деген түсінікті білдіреді. Сондықтан да тарих сабағы үнемі белсенді қозғалысқа толы болады. Сабақ барысында мұғалім-оқушы, оқушы-оқушы арасында үнемі байланыс, яғни диалог жүреді. Осы орайда тарих пәні сабағында жеті модульдің кем дегенде төрт-бесеуін кеңінен және ұтымды пайдалануға болады. Бірінші кезекте "бағалау" түсінігіне ой жүгіртіп көрелік. Бағалау "жақын отыру" деген мағынаны білдіретін ежелгі латын сөзі. «Жақын отыру» деген түсінікті жан-жақты талдайтын болсақ, оған төмендегідей бірнеше түсініктеме беруге болады: бір-біріне жақын отырған адамдар өздерінің еркінен тыс бірін-бірі бақылайды; • бір-бірінің кез-келген іс-әрекеттерін назарларынан тыс қалдыра алмайды; • жақын отырған адамдар бір-бірінің сөзін мұқият тыңдай алады; • бір-біріне сұрақ қояды,сұрақтарына тез арада жауап ала-алады; • бір-бірімен келісімге келуге тырысады; • пікірлермен алмасып,өзінің білім қорын кеңейтуге мүмкіндік алады. " Жақын отырған " адамдар осындай өзара әрекетке түсуі арқылы өздері бірін-бірі бағалап отырғанын аңғармай да қалады.Мұндай үрдіс топтық жұмыс немесе жұптық жұмыс түрінде іске асырылады. Формативтік бағалау оқушының білім деңгейінің қаншалықты сатыда тұрғанын анықтауға үлкен мүмкіндік береді. Формативтік бағалау арқылы әр оқушының өзіндік мүмкіндіктерін ашуға әрекет жасалынады.Осындай бағалаудың арқасында дарынды оқушыны анықтауға мүмкіндік аласыз. Қандай оқушыға қаншалықты деңгейде тапсырма беру керектігі өз-өзінен айқындалады. Оқушылар өз кезегінде бірін-бірі бағалау арқылы, егер бағалау әділ жүрсе, өздерінің мүмкіндіктерін, қабілеттерін өздері анықтап береді.Бағалау топ арасында жүргендіктен, бағаланбайтын оқушы қалмайды. Сондықтан да «үнсіз» оқушының өзі біртіндеп «мінсіз» оқушыға айнала бастайды. Сабақ тартымды өтсе, топтағы оқушылар топтық жұмысқа тартылып, өздерінің белсендіктерін көрсетуге мүкіндік алады.Топтардың арасында бәсекелестік пайда болып, ізденіс жұмыстары жанданып, сабақтың қызықты өтуіне үлкен себебін тигізді. Алғашқы сабақтарымда бағалау парағының дәстүрлі түрін пайдалансам, бірінші тоқсаннан кейін бағалау парақтарының критерийлерін күрделендірдім. Мұндай прогрессивтік қадам оқушылардың жас ерекшеліктері мен олардың пәнге деген мотивациясының артуымен қатар және пәнге деген позитивтік көзқарасынан туған еді. Қазіргі таңда бұқаралық ақпарат жүйесі арқылы оқушылар кең көлемде білім алудағы белсенділіктері артып отыр. Осыған байланысты оқушыларға қойылатын талап та күннен-күнге күрделене түсуде. Алған білімнің күрделілігіне орай , оны бағалау да күрделі болмақ. «Шетелдік педагогтар мен Қазақстандық жаңашыл педагогтардың оқыту технологияларын үйрене отырып, өзімнің оқытудағы әдіс тәсілдерімді тәжірибеге енгіздім. Алдағы уақытты осы әдіс әріптестерімнің көңілінен шығып, азда болса септігін тигізіп жатса, құба-құп. Сондықтан да, әдісті қазақ халқының киелі саны жетіге байланысты Жетілік технологиясы деп атадым» деп жазған еді. Бағалау парағы үш бөлімнен тұрады.I. бөлім Ақпараттық жүйе. II. бөлім Пәндік жүйе. III. бөлім Әлемдік жүйеМысалы, 8 сыныптағы «Қазақстан-Ресей империясының отары» бөліміI.Ақпараттық жүйе: • Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы. • «Қазақ тарихы», «Қазақстан тарихы: оқыту әдістемесі» журналы• Электронды оқулықтар. • ИнтернетІІ. Пәндік жүйе.
  • Дүниежүзі тарихы
  • Герграфия
  • Әдебиет
  • ІІІ. Әлемдік жүйеБұл әдіс «жетілік технологиясы» деп аталғандықтан ең үлкен ұпай жеті санымен бағаланады. Егер оқушы жоғарыда көрсетілген үш жүйе негізінде 7+7+7=21 ұпай жинаса «5» деген бағамен бағаланады. 17-21 аралғы «4», ал «9» ұпайға дейінгілер «3» -пен бағаланады. Бұл технологияның ұтымдылығы оқушыда өздігінен іздену, еңбектену, көп білсем деген құлшыныс пайда болады.Өз білгендерін слайд, реферат, буклет, флипчарт т.б. ретінде көрсетуге тырысады. Бұл жерде олардың арасында бәсеке туындап, көп білсем, қатарымның алды болсам деген ұмтылыс пайда болады. Оқушылардан жүйелі түрде жинақталған балдар мен бағалар оқушылардың білім дәрежесін анықтауға үлкен септігін тигізеді. Мұғалімнің әр деңгейге ерекше назар аударуын қамтамасыз етеді. Бағалау барда - ізденіс бар, ұмытылыс бар. Ең бастысы бағалау — бәсекеге қабілеттілік мінезді оқушы бойында қалыптпстыруда үлкен роль атқарады. Өз кезегінде мұндай іс-әрекет оқушыны табандылыққ тәрбелейді.

    Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:1. Қазақстан Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру курстарының бағдарламасы. Мұғалімге арналған Нұсқаулық.2. Республикалық ғылыми-әдістемелік журнал. «Қазақ тарихы» 2007 ж. № 43. «Қазақстан тарихы: оқыту әдістемесі» журналы 2015ж. №9.4. З.Е.Қабылдинов, Ж.Н.Қалиев, А.Т.Бейсембаева. Қазақстан тарихы 8-сыныпқа арналған оқулық. «Атамұра» 2018ж.
    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Кустапаева Диляра Кайратовна
    Жарияланған уақыты:
    2020-03-03
    Категория:
    Әдістемелік бірлестік жетекшілері
    Бағыты:
    Семинарлар
    Сыныбы:
    Барлығы
    Тіркеу нөмері:
    № C-1583213984