Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Баяндама тақырыбы:Дарынды балаларды анықтау және зерттеу
Материал жайлы қысқаша түсінік: Калимова Ажар Жумартовна
Материалды ашып қарау


































Б А Я Н Д А М А





























Алматы қаласыӘуезов ауданы№119 мектеп-лицейініңмузыка пән мұғаліміКалимова.Ажар.Жумартовна



















“Оқу-білімсіз өнер де жоқ...өнерпаз болу үшін де, ең алдымен білім керек”. Ғ.Мүсірепов Дарынды балаларды анықтау және зерттеу.

Дарынды балалар қандай? Олар әртүрлі, бір-біріне ұқсамайды. Дарынды баланы байқамау мүмкін емес, көпшіліктің ортасында ол өзінің іс-әрекетімен, бейімділігімен, қабілеттілігімен бірден көзге түседі.Дарынды балаларды қалай тануға болады? Белгілі зерттеуші Н.С. Лейтес қабілетті балалардың 3 категориясын анықтап берді.Бірінші категория – ой-өріс қабілеті ерте жастан байқалған оқушылар.Екінші категория – жеке бір іс-әрекет түрі мен белгілі бір мектептегі ғылым түріне қабілеттілігімен көзге түскен оқушылар.Үшінші категория – дарындылық күш-қажырымен ерекшеленетін оқушылар.Ой-өріс қабілетімен ерте жастан көзге түскен оқушыларға мектептегі оқу кезіндегі қарқындылық тән. Кейбіреулерінің ақыл-ойы табанды түрде дамиды да өз қатарластарын басып озады. Олардың ақыл-ойының кемеңгерлігі сонша-оларды байқамау мүмкін емес.Мұндай балалар 3-4 жастан оқуды, жазуды, сызуды, үйренеді де, өсе келе белгілі бір ғылым түрлерімен шұғылданады. Олардың қызығушылығы ауысып отырғанымен, ақыл-ойға жүк түсіретін пәндерге деген талпынысы төмендейді.Бала дарындылығының байқалмайтын жағдайлары да кездеседі. Кейде тіпті баланың есейген шағында сирек кездесетін қабілеттері көрініс тауып жатады.Балардың бойында белгілі бір қабілеттердің жақын көрінісі ой-өріс деңгейінің жалпы дамуымен, ғылымның, өнердің арнайы бір саласына бейімделуімен сипатталады.Үшінші категорияға жататын оқушылар жалпы дамуы жағынан өз қатарластарының алдына шықпайды, бірақ ақыл-ойының өзіндік ерекшелігімен өзгешеленеді.Бұлардың өзгешелігі неде?Оқушы пікірінің ерекшелігі мен дербестігінде, сұрақты әр қырынан қарастыруында. Бұл қабілеттер оқушының жоғары деңгейін көрсетіп тұр, бірақ бұл қабілеттерді мектепте дамытуға жағдай жасалмаған.Оқушының дарындылығын байқаған сәтте не істеу керек? Дарынды бала ересектерге қарағанда, әлі адам ретінде қалыптаспаған, болашағы алдында, қабілеттерін ашуды қажетсінеді. Бала қабілеті-арнайы құбылыс.Бала дарындылығының өзіндік қырларын білген педагог оны оқыту үрдісінде тиімді пайдалануына болады.Қазір ғылыми әдебиеттер әлемінде дарынды балалардың диагностикасы туралы түрлі мағлұматтар бар.



Бала дарындылығының негізгі белгілерін Ү.Б. Жексенбаева өз еңбектерінде былай көрсеткен:
  • арнайы психометриялық тест;
  • баланы бақылаудың түрлі тәсілдері (оқу және оқудан тыс әрекеттерінде, зертханалық жағдайларда)
  • арнайы бағдарлама аясында сынақ сабақтарын өткіз;
  • педагог тарапына оқушының іс-әрекеті мен мінез-құлық эксперттік бағалау;
  • әртүрлі зияткерлік жарыстар, байқаулар, олимпиадалар, т.б. өткізу;
  • оқушы шығармасының туындыларын эксперттік бағалау (суреттері, өлеңдері, т,б)
  • арнайы психодиагностикалық тренинг
  • Дарындылықжеке тұлғаның өте күрделі, көп аспектілі қыры. Сондықтан оларға тән ортақ көрсеткіштерді белгілеу мүмкін емес. Әйтседе, Ү.Б.Жексенбаева өз еңбектерінде дарындылықтың бірнеше көрсеткішін берген. Олар – психомоторлық, интеллектуальдық, академиялық, шығармашылық және әлеуметтік дарындылық.Бұл көрсеткіштердің әрқайсысын анықтауға байланысты арнайы әдістемелер жинағы жасалған.Әдістемелік әдебиеттердің басым көпшілігін шетел ғалымдары жасағандықтан, олардың кейбіреулері ғана көпшіліктің қолдауына ыңғайлы. Дарындылықты анықтауға байланысты көпшілікке түсінікті әдістемелерді ұсынамыз.Ақыл-ой дарындылығы едәуір басым оқушыларды ойлауды бағалау диагностикасын жүргізу арқылы анықтауға болады.Диагностика арқылы оқушының ақыл-ой дамуы, танымдық әрекетіндегі тұлғалық ерекшеліктері туралы толық мағлұмат алуға болады.































    Дарынды оқушылармен жүргізілетінжұмыс жоспары.

    1.Дарынды оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып пәнге деген қызығушылығын арттыру.

    2.Оқушылардың күнделікті сабақта өтілген материалдармен шектелмей,оларға қосымша өз беттерімен ізденуге бағыт бағдар бере отырып тапсырма беру.

    3.Оқушылардың өз ойлаған ойын осы заман ағымына сәйкес емін еркін жеткізе білуге үйрету.

    4.Оқушылардың күнделікті алған және өзі ізденген қосымша білімдерін теледидар,ақпарат құралдарының көмегімен ұштастыра отыруға баулу.

    5. Оқушылардың қазірден бастап ғылыми зерттеу жұмыстар жасауға үйрету.6. Оқушылардың білім деңгейіне сәйкестендіріп тест жұмыстарын жүргізу.

    7.Оқушылардың жылма –жыл алған білімдерін еске түсіріп,қайталау қажет.

    8.Дарынды оқушылардың есте сақтау қабілетінің артуына көңіл бөлу.























    ОҚЫТУДЫҢ ТҮРЛЕРІ.1.Дифференциалдық әдіспен оқыту.Қазіргі дидактика талап етіп отырғанындай,білім беруді жетілдірудің бір жолы-сабақты дифференциалдық әдіспен оқыту. Бұл әдіс сынып оқушыларын үш топқа бөліп отыр (үздік,орта, үлгерімі нашар) оқушыларды топқа бөлу үшін оларды жете зерттеп,білім көлемдерін, дағдыларын,қабілеттерін анықтап алу керек және әр топқа өзіне лайықты тапсырма беріп отыру керек.

    2.Даралап оқыту.Бұл әдіс оқушының жеке басының қабілетінің даму деңгейі ерекшеліктерін ескеріп оқытудың қарқыны,әдістерін,тәсілдерін таңдап оқыту үрдісін ұйымдастыруды айтадыаланың жеке басының ерекшеліктерін ескерупедагогикада өте ертеден бар,ол дидактика қағидаларының біріне жатады.Қазіргі оқулықтар мен әдістемелік құралдар бұл қағидаларды ұстанбай жасалғаноның нәтижесінде оқушылардың өз мүмкіндігінен төмен оқуын,ынтасы мен белсенділігінің нашар дамуын байқаймыз.

    3.Саралап оқыту.Бұл әдіс оқушылардың жеке басының ерекшеліктері қандай болмасын соларға сәйкес топтап оқытуды айтадыаралап оқыту үшін оларды даралап оқытып,ерекшеліктерін байқау қажет екенін көреміз.Ендеше саралап оқытуаралап оқытуды қажет етеді.

    4.Проблемалық әдіспен оқыту.Оқытудың проблемалық тәсілмен көздейтін мақсаты-оқушыларды сабақ бойы ой еңбегімен шұғылдануын қамтамасыз ету.Ол оқушыны ізденугеалыстыруға қорытынды жасай білуге,өзінше тың пікір айта білуге сол арқылы өз беттерінше білім алу дағдыларын үйретеді.Ой қайшылығымен пікір таласын тудырып дұрыс ой қорытындысы жасалған жағдайда ғана,біз проблема туды деп есептеуіміз керек.Проблемалық оқыту оқушының бұрыннан меңгерген біліміне сүйеніп,мәселені толық шешу үшін аздаған өзіндік ойды,шығармашылық шешімді,дербес әрекетті қажет ететін проблемалық жағдайға алып келу керек.Проблемалық оқыту тәсілі-барлық тақырыпқа сай келе бермейді.Сондықтан барлық сабаққа қолдана беруге болмайдыроблема тууға ыңғайлы тақырыпты теріп ала білу мұғалімнің ізденімпаздығына,тапқырлық шеберлігіне байланысты.

    Дамыта оқыту.

    Дамыта оқытудың мынандай ерекшеліктерін атап көрсетуді жөн дейміз.Дамыта оқыту оқушыда пәндік білім,білік,дағды қалыптастырудың қажеттілігін жоққа шығармайдыірақ оқыту мен оқушыны дамыту міндеттерін бөліп құрастыруға,онда да білімдік міндетті приаритет етуді мойындамайды,оқыту(білімді меңгеру)оқушының дамуын қамтамасыз ететін жағдай болуы керек дегенді приеритет етіп қояды.Дамыта оқыту жүйесінде оның мазмұны оқушының жеке бас тұлғасын дамытудың құралы деп қарастырылады







    Қазақстан Республикасының жаңашыл даму кезеңінде, жалпы білім беретін мектептердің алдында, ұлттық және әлемдік мәдениеттің жетістіктерін білетін, ой-өрісі дамыған, қоршаған ортамен өзара жағымды, белсенді әрекетке дайын шығармашылық тұлғаны тәрбиелеудің жауапты ісі тұр.Қазақ халқының музыкалық өнері, классикалық музыка,музыка сауаты, шығармашылық өнер музыка оқу пәнінің негізі ретінде қарастырылады. Оқушылар музыка өнеріне байланысты музыка тілі, жанрлар, аспаптар жайлы біліп үйренеді. Сонымен қатар қазақ халқының дәстүрлі мәдениетімен, қазіргі таңдағы Қазақстан музыка өнерімен, республикамыздағы өзге халықтардың музыкалық мұрасымен танысады.

    «Музыка» оқу пәнінің маңызы төмендегідей анықталады:
  • оқушылардың музыкалық мәдениетін қалыптастыруға ықпал ететін музыканың тәрбиелік, білімділік және дамытушылық мүмкіншіліктерімен;
  • балалардың санасына әлемнің біртұтас бейнесін қалыптастыруда музыканың бірден-бір ерекше құралы екендігі;
  • оқушылардың денсаулығына ықпал ететін негізгі фактор ретінде вокалды-хор орындаушылық және музыкалық аспаптарда ойнау әрекеттерімен (дұрыс тыныс алуын жолға қою, жас ерекшелігіне сай кездесетін, сөйлеу кемістігін түзеу, қозғалыс координациясы және саусақтар жүрдектігін дамыту, жүйке және дене қызметіне түскен күшті сергіту).
  • Мақсаты оқушылардың музыкалық мәдениетін қалыптастыру, музыка арқылы рухани бай, адамгершілігі мол шығармашыл тұлғаны тәрбиелеу.Міндеттері: білім алушыларға музыка туралы алғашқы мәліметтерді меңгерту, халық музыкасына құрметпен қарау, ұлттық салт-дәстүріміз және әдет-ғұрпымызды қастерлеуге, туысқан халықтар музыкасына құрметпен қарауға тәрбиелеу, балалардың музыкалық әсерін кеңейту, шығармашылық белсендігін (әртүрлі музыкалық әрекеттерде: музыканы тыңдау, айту, ритмикалық қимылдар, музыкалық аспаптарда ойнау, импровизация) арттыру, музыкаға деген қызығушылығын және сүйіспешілігін тәрбиелеу.

    Музыкалық білім беру мазмұнының негізінде келесі ұстанымдар іріктелген:Қолайлылық және бірізділік ұстанымдары жас және жеке дара ерекшеліктерін ескере отыра, олардың музыкалық дамуына ықпал ететін, оқушылардың орындауға және тыңдауға қолайлы музыкалық материалды іріктеуге көмектеседі.Эстетикалық және этикалық ұстанымдар бағыты негізінде іріктелген оқу материалы, балаларға бір жағынан музыканың көркемдігін танып білуге, ал екінші жағынан оның мазмұны арқылы біреуге жақсылық жасау, сүйіспеншілік және сыйластық сияқты ұғымдарды сезінуге мүмкіншілік береді.Азаматтық және патриоттық бағыттар, балаларды өз Отанына және халқына деген сүйіспеншілікке тәрбиелейтін музыкалық материалды іріктеуді реттеді.Көркемдік және техникалық ұстанымдар, көркемдік және қызықтырғыш ұстанымдар бірлігі іріктелген музыкалық материалдың балаларға қызықты болуына, тәрбиелік, білімділік және дамытушылық сипатқа ие болуына бағытталған.Оқу пәні мазмұнының жалпы құрылымы, іс-әрекеттің төмендегідей негізгі түрлерінде берілген.Ән орындау – балаларды музыкаға баулудың ең белсенді түрі болып, оларды музыкалық дамуына ықпал етеді. Әнді жеке, ансамбль, хормен орындауы, әр түрлі деңгейде жалпы және музыкалық дамыған оқушыларды ықыластылыққа, байқағыштыққа, тәртіптілікке тәрбиелейді, бірыңғай шығармашылық ұжымға топтасуға ықпал етеді. Ән орындау процесінде, мұғалім балаларды хормен дұрыс бағытта айтқызып жүргізетін болса, олардың дауыс диапазоны кеңейе түседі.Музыка тыңдау бастауыш деңгейдегі білім алушылардың музыканы сезіммен және саналы түрде қабылдауға үйрету міндетін іске асырады. Олар аспаптық, вокалды-хор, халықтық және кәсіптік-композиторлық музыканы тыңдауда, жас ерекшеліктеріне сай берілген әр түрлі деңгейдегі күрделі әндерді орындау барысында, музыкалық бейнелерді өзінше түсіндіріп беруді үйренеді.Музыкалық сауаттылық оқушыларда музыка, музыкалық құбылыстар, олардың ерекшеліктері, заңдылықтары, мәнерлеу тәсілдері, композиторлар туралы мәліметтер, нота сауатының негізі туралы алғашқы жүйеленген ұғымды және білімді қалыптастыруды жобалайды. Оқушыларда музыкалық тәжірибенің аздығын ескере отыра, білім алу жүйесі біртіндеп, музыкалық есту әсерлерінің жинақталу реттілігімен, оларды музыка тыңдау, ән орындау және шығармашылық тапсырманы орындау әрекетінде қолдану барысында өтеді.Шығармашылық әрекет музыкалық әрекеттердің барлық түрлерінде жүзеге асады және музыка тыңдау, ән орындау, би қимылдармен таныс әндерді сүйемелдеу, аңыз-күйлермен әндер сахналау, түрлі шығармашылық тапсырмалар орындау барысында баланың музыкаға деген сезімі мен қызығушылығы арқылы байқалады. Шығармашылық тамсырмалар арқылы оқушы музыкалық білімін пысықтайды. Мазмұнды іріктеудегі ұстанымның негізгі бағыты, музыканың халық өмірімен байланысы туралы идея болып табылады. Сабақ тақырыптары тәрбиелік-білімділік сипатқа сай және музыканың мазмұнына сәйкес жазылған.









    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Калимова Ажар Жумартовна
    Жарияланған уақыты:
    2019-06-14
    Категория:
    Музыка
    Бағыты:
    Семинарлар
    Сыныбы:
    6 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1560510500
    2222
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999