Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Физика-тұрмыста, өмірде
Материал жайлы қысқаша түсінік: жас мамандарға көмекші құрал
Материалды ашып қарау
Тақырыбы:«Физика – тұрмыста,өмірде» Мақсаты:а) Оқушылардың физика пәнінен білімдерін тексеру және ең үздігін, білімдісін анықтау б) Шапшаң ойлау, логикалық сұрақтардың мағынасын тез түсіну, ой түю қасиеттерін шыңдау.в) Шапшаңдыққа, алғырлыққа, қатар алды болуға, өз білімін көпшілік алдында дәлелдей білуге баулу.Іс- шара түрі: Сайыс, топпен жарыс (өз білімін дәлелдеу)Көрнекілік: Логикалық сұрақтар, физика ғалымдарының суреттері, слайдтарЖ О С П А Р:I-бөлім. Таныстыру, эмблема қорғау. ІІ бөлім «Физика-ол менің үйімде» ІІІ бөлім «Физика мақал мен мәтелде» Әр мақал 2 балданIV бөлім «Физика тілімен дәлелде!» Әр дұрыс жауап 5 балданV бөлім «Физика-жұмбақ пен әзілде» әр сұраққа 3 тілде жауап беру керек. Әр сұрақ 3 балданVІ  бөлім «Физика-ақынның тілінде» 5 балдан “Ақын жанды болмаған адам физик те бола алмайды” VІІ  бөлім «Физика-музыка елінде» 5 балмен бағаланады.Ө Т У Б А Р Ы С Ы:Кіріспе: Жүргізуші:Сәлеметсіздер ме, физикалық сайысқа қатысушы сайыскерлеріміз, аяулы ұстаздарымыз, мектеп оқушылары!!Бүгін 8-10 кластар аралығында физика пәнінен өткелі тұрған «Физика- тұрмыста,өмірде» атты сайысымызға қош келдіңіздер! Физика-ол менің үйімде,Физика-музыка елінде.Физика тілімен дәлелде!Физика- есеппен әзілде,Физика-ақынның тіліндеФизика-жерімде,көгімдеОсының бәрін сен дәлелде!-дей отыра осы кешіміз де жоғарда айтылған өлең жолдарының бөлімдерімен аталады.Жүргізуші:Олай болса, құрметті оқушылар бүгінгі «Физика- тұрмыста,өмірде» атты сайысымызды бастай отырып, ең алғыр, білімі терең топты анықтайық. Алдымен сайыскерлерді ортаға шақырайық және білім көрсеткіштері мен жетістіктерді бағалауға әділқазы алқасын сайлап алайық..Ойынға 2 топ қатысады. «Паскаль» тобы «Кулон» тобы Жүргізуші:Физика еді өмірдің,Асыл бір үлкен саласы.Жаңарды сол физикаменҒылым мен техника саласы – деп сайысқа түсушілерге сәттілік тілейміз.I-бөлім. Таныстыру, эмблема қорғау. Таныстыру 5 балмен бағаланады «Кулон» тобы өз топтарымен, эмблема, ұрандарымен таныстырып кетеді.Үлгілі тәртіп, жақсы оқу,Алға қойған мақсаты.Шығып жүрген жақсы аты,«Кулон» тобы ортада Ұран:«Қандай сынақ болса дағы беріспей,                  Әрқашанда үміткерміз жеңіске»«Паскаль» тобы өз топтарымен, эмблема, ұрандарымен таныстырып кетеді.Жиналған ылғи дарындар,Жүректе от, көздерінде жалын бар.«Паскаль» тобын халайық,Қол соғып қарсы алайық.Ұран: « Жарыс десе жанамыз,                  Бүгінгі күн жарыста алғырлықпен аламыз»ІІ бөлім «Физика-ол менің үйімде» Әр мысал 1балдан бағаланады. Оқушылар үйден дайындап келген физикалық эксперименттерін көрсетедіМұғалім: «Тыңдамаса сөз жетім дегендей»  біздің шешен де дана ата-бабаларымыз көптеген мақал-мәтелдер қалдырған екен біз  де солардың бірнешеуін сіздерге түсіндіріп өтейік ІІІ бөлім «Физика мақал мен мәтелде» Әр мақал 2 балданОқушылар өздерінің дайындап келген мақал-мәтелдерін  айтып,мағынасын ашып береді.1. Отты үрлеген жағады, шындықты іздеген табады. /энергияның сақталу заңы/2. Терек қисайған жағына жығылады. /ішкі энергия/3. Жұпарды жасырғанмен исі білінеді. /диффузия құбылысы/4. Қазан отпен, адам әрекетпен қызады. /ішкі энергияның өзгеруі/5. Ит жүгіріп тазы болмас. / жылдамдық/6. Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар. /Күш/7. Таң атпайын десе де, күн қоймайды. /Жердің өз осінен айналуы/ІІ топ1Көктеректің жапырағы, желсіз де сыбдырлайды. /Конвекция/2Қол жұмылмай — жылынбайды. /Жылу берілу/3Ас — адамның арқауы. /Энергия/4. Көсеу ұзын болса, қол күймейді. (Жылу өткізгіштік)5. Қол жұмылмай, жылынбайды. (Жылу берілу)6.Тасты тауға сүйрейді, ал төмен ол өзі құлайды (Үйкеліс күші) 7.Түзу жолда, қисық жүрме (қозғалыс). Мұғалім:Мықты болсаң- алдағыны басып оз,Мықты болсаң-арттағыны жеткізбе!Мықты болсаң-шоқалаққа сүрінбе,Мықты болсаң- тайғанама көк мұзда,Мықты болсаң-бөгеттерді бұзып өт!Мықты болсаң-заманыңды көктеп өт! дей келе келесі бөлімге өтейік IV бөлім «Физика тілімен дәлелде!» Әр дұрыс жауап 5 балданТапсырма:Топ мүшелеріне сұрақ қойылады. Оқушылар физикалық заңдылықтарға сүйене отырып жауап береді. 1-топСұрақ: Шөпті басып, жапырып кетіп едіңдер, ол қайта көтеріліп кетіпті, неге?Жауап: Серпімділік құбылысы2.Сұрақ: Судан шыққанда жануарлар сілкінеді. Олардың судан сілкініп құрғатылуы физиканың қандай заңына негізделгенЖауап: Инерция заңы3.Сұрақ: Неге судан шыққан балықты қолда ұстау қиын?Жауап: Өйткені балықтың денесі үйкелісті азайтатын сілекейлі қабықшамен қапталған. Сыртқы шырыш қабығы үйкелісті азайтады да, балықты қолға ұстап тұру қиын болады4. Cұрақ: «Басқан жерде із қаларАйтқан жерде сөз қалар»-деген мақал физикалық тұрғыдан қандай заңға негізделген?Жауап: Қысым заңдылығы5. Сұрақ: Адамның шашын, қасын мұртын қырау шалатыны неліктен?Жауап: Тыныс алғанда шыққан бу суық нәрсемен кездескенде конденсаяцияланады. 2-топ6. Сұрақ: Сорпа ыстық екен, ағаш қасықтарының бар ма, ауыз күймеуге сол жақсы, неге?Жауап: Ағаш жылуды нашар өткізеді.7.Сұрақ: Балалар, жазды күні далада серуендеп келесіңдер, айнала жайқалған гүлдер, гүлден –гүлге қонған көбелек, ызылдаған ара, масалар ұшып жүр. Гүлдердің жұпар иісі аңқып тұр.Бұл не құбылыс?Жауап: Диффузия.8. Сұрақ:Саусақ бірікпей, ине бірікпейдіЖауап: Үйкеліс құбылысы9.Сұрақ: Терлеп, ыстықтап кетіп едім, суу үшін қолымды бетімен желпіп едім, суынып қалдым ғой, неге?Жауап: Бетімізді желпігенде ауаның қозғалысы терді кептіру процесін жылдамдатады да кебу үшін энергия бет терісінен алынатындықтан, беттің ішкі энергиясы азайып суынады.10.Сұрақ: Оқу шеберханасында саймандарды қайрау кезінде қандай физикалық құбылыс пен заңдылық қолданылады?Жауап: Қысым және қатты денелер арасындағы үйкелісV бөлім «Физика-жұмбақ пен әзілде» әр сұраққа 3 тілде жауап беру керек. Әр сұрақ 3 балданТапсырма:1.Таңертең бар кешке жоқМен әдемі моншақпынІрі емеспін, ұсақпынМойнына ешкім таға алмасМендей мөлдір таба алмас. (шық -роса-dew-дю)2.Түсі бар көрінбейтінБір тұтас білінбейтінТынысы бар тіршіліктенЕшқашан жүрмейтін. (ауа,воздух- air-эйе)3.Жай көзге көрінбейдіҚозғалуға ерінбейді (молекула, молекула, molecule-молекюль)4. Жоғарламайды ешқашанТүрлендірсең егердеБасқа күйге ауыссаЖұмыс істейді әрқашан (энергия, энергия, energy-энерджи )5. Өзі затты құрайдыТеңелуге таразыны сұрайды (салмақ, масса, weight-уэйт)ІІ топ жұмбақтары 1.Көтерілсе жоғарыЕрітер мұхит мұздардыТөмен түссе шамалыСездірер суық ызғарды (температура, температура, temperature-тэмприча )2.Қозғалысқа келтіріпЖылдамдығын бередіөлшем бірлігін қарасаңНьютонға келеді (күш, сила, force-фооос)3.Оңынан оқы тіршілік нәріСолынан оқы онсыз адамөсімдік, аң, құсәп — сәтте сөнертұншығып бәрі (ауа, воздух ,air-эйе,)4.Мүлгіп тұрған бақ тынышОраныпты ақ күміс.  (қырау иней, frost-фроост5.Етек-жеңі жиналмайДауыл тұрса дым қалмайТүйдектеліп көшедіТоз-тоз болып өшеді(бұлт, облако-cloud-клаауд, )  бөлім «Физика-ақынның тілінде» 5 балданАқын жанды болмаған адам физик те бола алмайдыТок күшіТок күші сенің арқаң өмір сүргеніміз,Сабақ оқу, кір жуып, кинокөргеніміз.Қымбат қылып бағаңды өсірсең де, Қиналсақ та уақытында төлейміз біз.Елімнің жетістігі сенің арқаң,Бай қылдың егініңмен қылдың дархан Тутемеген шамыңды жарқыратып Болдың ғой сен біздің шырағымыз. Екінші топ ертегі құрастырып әкелген. Ертеде электр деген хан болыпты. Ол кезде электр энргиясы болған жоқ еді. Электр ханның үш баласы болған, үлкені Ампер, ортаншысы- Вольт, ал кішісі Ом. Ханның балалары ержеткен соң әкесі олардың басын қосып, электростанцияның құру жоспары жайында әңгімелеседі. Сонда Ампер мен Вольт жұмысқа бірден кірісті, ал Ом болса олармен келіскен жоқ. Себебі электростанция найзағайдың күшін көп тартатын еді. Ом ол халыққа қауіп төндіреді деп қорықты. Ампер мен Вольт Омның сөзін тыңдамай өз істерін істей берді. Электростанция құрылып, елге жылу, ток берілді. Бүкіл ел өздерінің ризалықтарын Ампер мен Вольтке және олардың әкесіне білдірді. Солай бірнеше жыл Ом ағаларына реніште болды. Ампер мен Вольт өз елінде әйгілі болған соң, басқа елдерге ток сатумен айналысқылары келеді.Олар енді станцияның найзағайдан алатын күшті арттырумен болады.Енді Вольт токтың күшін бір мөлшерде ұстайтын кернеу құралы арқылы жұмыс істегісі келеді. Бірақ Ампер өзін үлкен санап, Вольтты тыңдамайды. Солай станцияның найзағайдан алатын күшті арттырады. Олар енді жауынды тосты. Жауын жауған күні найзағай станцияға кіріп, двигательдерді істен шығарады да, кедергі жасап, өкінішке орай өзі апатқа ұшырайды. Содан бері ел адамдары Амперді ток күші, Вольттікернеу, Омды-кедергі деп атап кеткен. VІІ  бөлім «Физика-музыка елінде» 5 балмен бағаланады.Тапсырма:Үйден дайындап келген физикалық құбылыстарды сипатталған әндер айту сайысы.Ән айтылып болғаннан кейін түсіндіріледі.1. «Таңертеңмен бір жас сұлу суға келеді,суға келеді, суға келеді.Ат жетектеп бір жас жігітеріп келеді,еріп келеді,еріп келеді...»(Су тасушы қыз әні)Жауабы: Бір қалыпты түзу сызықты қозғалыс2. «Айгөлек-ау, айгөлек,Айдың жүзі дөңгелек.Айдай толған кезімде Би билеймін дөңгелеп.» (Айгөлек әні) Жауабы: Шеңбер бойымен қозғалысVIІI. Қорытындылау. Олар жайлы төреші,Көрермендер өздерің.Ақ – қарасын айырып,Куә болды көздерің. – деп әділ қазылар алқасына сөз беріледі.Сайысты қорытындысын шығарғанша мына бір физиктердің өмірінен қызықты хикаялармен аяқтағым келіп тұр.1. Ньютонның екі мысығы болыпты. Біреуі үлкен, екіншісі кіші. Мысықтарды таңертең оның мазасын алмас үшін, есікке екі тесік жасапты. Бірі үлкен екіншісі кіші. Мұны көрген көршісі Ньютонға: «Неге екеу жасадың, біреуі де жетер еді ғой»- депті. Сонда Ньютон басын қасып: «Иә, бұл керемет ой! Бірақ бұл ой маған келмеген екен,- деген екен.2. Рентген сәулелерін ашқан физик Рентгенге біреу хат жазыпты. Хатында Рентген бірнеше сәулелерді және қалай жұмыс істеу керектігін көрсететін нұсқауды хатпен салып жіберуді сұрапты. Хат иесінің сөзіне қарағанда көкірегінде оқ қалып қойыпты. Рентген хаттың иесіне мынадай жауап жазып жібереді: «Өкінішті - ақ, қазіргі уақытта менде бұл сәулелер жоқ және оларды жіберуде көп жұмыс туғызады. Сондықтан сізден сұрарым, ең оңайы, маған сіз өзіңіздің көкірегіңізді салып жіберіңіз».3. Ампер басқалардан ұмытшақтығымен ерекшеленген екен. Бір күні ол үйінен шығарда есігіне хат жазып кетіпті. « Мырзалар! Ампер үйде жоқ, бүгін кешке келіңіздер» - деген сөз жазылған екен. Біраз уақыттан кейін Ампер үйіне келіп хаттағы жазуды оқып, кері қайтып, үйіне кешке келіпті.4. Ұлы ғалым Эдисонның бағына кіретін есік өте қиын ашылады екен. Қонақтардың бірі Эдисонға өзің әйгілі өнертапқыш бола тұра осы есікті оңай ашылатын етіп қою қолыңнан келмей ме депті. Сонда Эдисон: «Меніңше есік жаман құрастырылмаған, ол үйдің су құбырымен байланысқан. Әр адам цистернаға 20 литр су құйып кетеді»- деп жауап бергенде қонақтары таң қалыпты.енді, әділ-қазыларымыздан сайыстың қорытындысын сұраймыз.РЕФЛЕКСИЯАлған әсеріңіз қандай ? Оқушылар стикерге оз ойларын, тілектерін жазып арнайы дайындалған плакатқа жабыстырады.Жеңген топты марапаттап, сыйлықтар табыс етіледі. Физика табиғаттың тілдесер үні екен ғой,Көз тартар сұлулықтың сыры екен ғой.Аттасаң аяғынды, алдыңды орап,Артыннан қалмайды екен тірі де ол.Салған ән,айтылған сөз,ішілген ас,Бәрінің бағынары осы екен ғой.Сондықтан табиғаттың сыры терең,Деушіге оқып,зерттеп,көрем білем.Демеңіз болсын егер еңбегім еш, Әуелі физиканы оқы дер ем- деген өлең жолдарымен бүгінгі кешімізді қорытындылаймыз. Осымен біздің сайысымыз аяқталды. Келесі кездескенше сау болыңыздар!





























Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Тағыбергенова Гүлжанар Ерболқызы
Жарияланған уақыты:
2019-02-24
Категория:
Физика
Бағыты:
Ойындар, Сценарийлер
Сыныбы:
Барлығы
Тіркеу нөмері:
№ C-1551011250
333
444
555
666
7
888
999