Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Кескіндерге өлшемдерді енгізу
Материал жайлы қысқаша түсінік: Сызықтық және бұрыштық өлшемдер. Сызбада сызықтық өлшемдерді мм есебімен көрсетіледі, өлшем бірліктері жазылмайды. Өлшем сызықтары өлшемі көрсетілген кескіндерге параллель орналасып, шығару сызықтарына тірелетін нұсқамалармен аяқталады.
Материалды ашып қарау
«Бекітемін»«Арнайы пәндер» жетекшісі_____________Назарова Ш.Е.«______»_______________»2019

Сабақ жоспарыКүні: 21.11.2019 жОқу тобы: О-181Сабақтың тақырыбы Кескіндерге өлшемдерді енгізуСабақтың мақсаты:Білімділігі: Білім алушылардың техникалық сызу пәнінен алған білімдерін жинақтау, олардың техникалық сызу пәнінен алған білімдерін бақылап, бағалау. Дамутышылығы: Білім алушылардың өзіндік ізденісін, шығармашылық қабілетін арттыру, теориялық білімін практикада қолдана білуге дағдыландыру, әскерге деген қызығушылығын арттыру.Тәрбиелігі: Пәнге, білімге, шығармашылыққа, ойын еркін жеткізе білуге, топта бірлесе жұмыс істеуге, тәртіптілікке, сабырлылыққа, еңбек сүйгіштікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу, ұшқыр ойлы, шығармашылық қабілеті бар жеке тұлғаны қалыптастыру. Сабақтың түрі: Аралас сабақСабақта қолданылатын әдіс тәсілдер: 20 сұрақ әдісСабақта қолданылатын көрнекті құралдар: интерактивті тақта, слайд Сабақтың өту барысы
Реттік№Сабақ өту кезеңіМазмұны
1Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу. Білім алушыларды түгендеу.
2Өткен сабақтар білім деңгейлерін тексеру (үй тапсырмасын сұрау)

3Жаңа сабақты меңгерту (материалды) түсіндіру

4Өтілген сабақты (материалды) бекіту

5 Үйге тапсырма

6Сабақ/оқу қортындысын жасау, бағалау



Оқытушы: _________Темирханова Сауле Темирхановна



Сабақтың өту барысы
  • Білім алушыларды ұйымдастыру (5 мин)
  • Сәлемдесу. Оқу құралдарын дайындау. Топты түгендеу
  • Үй тапсырмасын сұрау (20-25 мин)
  • Өткен сабақпен байланыс
  • Жаңа тақырыпты меңгерту (30-35 мин)
  • 1.3 Сызбадағы өлшемдерді түсіру  Сызықтық және бұрыштық өлшемдер. Сызбада сызықтық өлшемдерді мм есебімен көрсетіледі, өлшем бірліктері жазылмайды. Өлшем сызықтары өлшемі көрсетілген кескіндерге параллель орналасып, шығару сызықтарына тірелетін нұсқамалармен аяқталады. 1.3.1-суретте нұсқама өлшемі мен көлемі көрсетілген. Тапсырманы орындау үшін (негізгі сызық қалындығы 0,8...1 мм) нұсқама ені 1,5...2 мм, ұзындығы 4...6 мм болуы қажет.  1.3.1-сурет – Стрелканың өлшемдері 1.3.2-суреттегі мысалды сызуда келесі бөлімдерді ескеру қажет:а) өлшемдік сандарды мүмкіндігінше ортасына жақын өлшемдік сызықтың үстіне жазады;б) вертикаль өлшемдік сызықтардың елшемдік сандарын, сағат тілі бағытымен 90°-қа айналдырғанда дұрыс оқылатын етіп жазады;в) өлшемдік сызықтардың әртүрлі көлбеуі жағдайда өлшемдік сандарды 1.3.2-суретте көрсеткендей орналастырады;г) сызықталған (штрихталған) өлшем санын орналастыру керек болса, өлшемдік сызықтардай шығарылған шығарма сызықтың горизонталь сөресінде қойылады.  1.3.2-сурет – Түзу сызықтық кесінділердің өлшемдерін түcipy Бұрыштық өлшемдердің өлшемдік сандарын көрсету үшін, горизонталь орталык сызықтан жоғары орналасқан аймақты өлшем сандары доғаның сырт жағына жазылады да, ол горизонталь орталық сызқтан төмен орналасқан аймақта бұрыштың өлшемдері доғаның ішкі жағына жазылады (1.3.3-сурет). Егер сызықталған (штрихталған) өлшем санын орналастыру керек болса, өлшемдік сызықтардай шығарылған шығарма сызықтың горизонталь сөресінде қойылады.  1.3.3-cypeт – Бұрыштардың өлшемдерін түсіру Кішкентай бұрыштардың өлшемін салуға орын жетіспеген жағдайда, өлшемдерді кез-келген бос жерге, өлшемдік сызықтан шығарылған шығарма сызықтың сөресінде орналастырады.Қисық сызықтың пішіндерді сызғанда (1.3.4-сурет) мыналарды ескеру керек:а) мүмкіндігіше елшемдік сызықтарды кескіннің пішінінен тысқары шығарып жүргізу керек;б) өзара параллель өлшемдік сызықтардың ара қашықтығы 7 мм-ден, пішін сызығы мен өлшемдік сызықтың арасы 10 мм-ден кем болмауы керек;в) шығарма сызықтар өлшемдік сызықтардың ұштарынан әрі 1-5 мм шығып тұру керек;г) мүмкіндігінше шығарма сызық және өлшемдік сызықтар өзара қиылыспауы керек. Ол үшін қыска елшемдік сызықтарды кескіннің пішініне жақын, ал ұзын өлшемдерді пішінінен алысырақ орналастырады.  1.3.4-сурет – Қисық сызықты пішінді контурдың өлшемдерін түсіру Егер өлшемді нұсқамалардың 1.3.5, б-суретінде көрсетілгендей қондырады, өлшем саны сыймаса, онда санды 1.3.5, а-суреттегідей, ал егер санға, бағдарша орын жоқ болса, оларды қондырады. а                                                  б 1.3.5-сурет – Қысқа өлшемдік сызықтың өлшемдік саның жазу Радиус өлшемдері. Радиус өлшемін түсіру үшін өлшем санының алдына R әрпі жазылады (1.3.6-сурет).  1.3.6-сурет – Сызбада радиус өлшемін салу Шеңбер доғасының орталығын көрсетудің қажеттілігі болмаса, радиустың өлшемдік сызығын орталыққа дейін сызбауға да болады (1.3.7-сурет).  1.3.7-cypeт – Радиустың өлшем сызығының доғасынын орталығына жетпеуі Бір орталықтан бірнеше радиусты жүргізгенде, екі радиустың өлшемдік сызықтары бір түзуге жатпайды (1.3.8-сурет).  1.3.8-сурет – Екі радиусты бір орталықтан жүргізу Сыртқы және ішкі дөңгелектеу радиустарының өлшемдерін 1.3.9-суретте көрсетілгендей салады.  1.3.9-сурет – Сызбада дөңгелектеудің радиустарын салу Үлкен радиусты кескіндегенде орталықты доғаға жақындатуға болады. Бұл жағдайда радиустың өлшем сызығын 90° бұрышпен сындырып көрсетеді (1.3.10-сурет).  1.3.10-сурет – Радиустың сынық сызықтағы өлшемі Диаметрлер өлшемі. Диаметр өлшемін түсіру үшін барлық жағдайларда өлшемдік саннын алдында диаметр белгісі қойылады (1.3.11-сурет).  1.3.11-сурет – Диаметр белгісі 1.3.12-суретте диаметр өлшемдерін сызбада көрсетудің жолдары берілген.  1.3.12-сурет – Сызбада диаметр өлшемдерін керсетудің мүмкін жагдайлары Диаметрлері 12 мм және одан да кем шеңберлердің центрлік сызықтары үздіксіз жіңішке сызықпен жүргізіледі. Диаметрлері кішкентай шеңберлердің өлшемдерін салу 1.3.13-суретте көрсетілген.  1.3.13-сурет – Диаметрі 12 мм-ден кем шеңберлердің өлшемдерін салу Сфера диаметрінің (радиусының) өлшемдік санының алдында сфера деген жазусыз О белгісі қойылады (1.3.14-сурет). Сфера деген сөзді немесе О деген белгіні сызбада сфераны басқа беттерден айыру қиын болған жағдайда ғана келтіреді. Мысалы: «Сфера 10», «O R15» сфера белгісінінің диаметрі сызбадағы өлшемдік сандардын биіктігіне тең.  1.3.14-сурет – Сфера мен конустың өлшемдерін салу Тең қабырғалы тіктөртбұрыш өлшемдері. Тең қабырғалы тіктөртбұрыш өлшемдері 1.3.15- және 1.3.16-суреттерде көрсетілген.  1.3.15-сурет – Квадраттың, фасканың, конустықтың өлшемдерін салудың мысалдары  1.3.16-сурет – Сызбада тіктөртбұрыш белгісін салудың мысалдары Сызбада тең қабырғалы тік төртбұрыштың өлшемдерін салуға қатынасатын белгі 1.3.17-суретте көрсетілген.  1.3.17-сурет – Тік төртбұрыштың белгісі  Конустың көлденең қималарын анықтау. (1.3.1) Конустық конустың екі көлденең қимасының айырмасының осы қималардын ара қашықтығына қатынасына тең (1.3.18-сурет): 
     .(1.3.1)
      1.3.18-сурет – Конустықты анықтаудың формуласы Конустықты көрсететін өлшемдік санның алдына белгісі қойылады  (1.3.19-сурет), оның сүйір бұрышы конустың төбесіне бағытталуы тиіс (1.3.15-сурет, 1.3.19-сурет).  1.3.19-сурет – Конустың белгісі 1.3.20-суретте конустылықты берудің мысалы көрсетінген.  1.3.20-сурет – Конустық өлшемін түсіру Машина жасауда конустықтың мынадай қатары колданылады: 1:3; 1:5; 1:7; 1:8; 1:10; 1:12; 1:15; 1:20; 1:30; 1:50; 1:100; 1:200 (МЕСТ 8593-57 бойынша).Еңіс. (1.3.2) Еңіс бір түзудін немесе бір жазыктың екінші бір түзуге немесе жазыққа көлбеуінің шамасы болып табылады (1.3.21-сурет): 
     .(1.3.2)
      1.3.21-сурет – Еңістін анықтау формуласы Еңіс 1 санының басқа бір бүтін санға қатынасымен беріледі, мысалы, 1:1, 1:100, сондай-ақ, процентпен де беріледі, мысалы, 10%, 12%.Еңісті анықтайтын өлшемдік санның алдында белгісі қойылады (1.3.22-сурет).  1.3.22-сурет – Еңіс белгісі Бұл белгінің сүйір бұрышы еңіске қарай бағытталуы тиіс (1.3.23-сурет).  1.3.23-сурет – Сызбада еңістерді түсіру Фаска. Фаска деп айналу беттерінің шеткі дөңгелек қырларының конустық бет түрінде жонындысын, немесе жазық және призма түріндегі нәрселердің кырлары жазықтықпен қимасын айтады.Фаскалардың өлшемдерін түсіргенде көбінесе жасаушылары айналу өсіне 45° бұрышпен көлбеген фасканы 1.3.15-суретте көрсетілгендей бегілейді. Мұндағы бірінші сан қиық конустың биіктігін (2 мм), ал екінші сан-конус жасаушысьшың оның табанына көлбеуін (45°) көрсетеді. Өлшемдері басқа бұрышты фаскаларды жалпы ережелер бойынша – екі сызықтық өлшеммен (1.3.24, а-сурет), немесе сызықтық және бұрыштық өлшемдерімен көрсетеді (1.3.24, б-сурет). а                                        б 1.3.24-сурет – Фаскалардың өлшемдерін түсіру Бірдей және бірізды әлементтің өлшемдері. Бұйымның өзара бірдей және біртүрлі элементтерінін (тесіктер, ұнғылар, фаскалар және т.б.) шығарма сызықтың сөресінде бірақ рет көрсетеді және олардың санын береді (1.3.25-сурет).  1.3.25-сурет – Өлшемдік сызықтарды үзіктеу және бірдей элементтердің өлшемдерін түсіруге мысал Егер бұйымның кескіні үзіктеліп көрсетілсе, онда өлшемдік сызықты үзіктелу сызығынан әрірек шығарып үзіктейді. Шеңбердің диаметрінің өлшемдерін көрсеткенде, шеңбер толық кескінделген бе, немесе кескін толық емес пе, оған байланыссыз, өлшемдік сызықты центрден әрі шығарып барып үзеді. ______________________ Қолданылған әдістемелік нұсқаулар:1. Цой С.М. Методические указания к выполнению задания «Геометрические построения» для студентов всех специальностей. – Караганда: КарГТУ, 2001;2. Сиқымбаев С.Р., Әбілгазин Б.И., Медеубаев Н.Ә., Рахымбаева Г.Ж. Геометриялық тұрғызулар барлық мамандықтардың студенттеріне арналған әдістемелік нұсқаулар. – Қарағанды: ҚарМТУ, 2004.
  • Жаңа тақырыпты пысықтау (15-20мин)
  • Сергіту сәті
  • Үйге тапсырма (5 мин)
  • Тақырыпқа сай ізденіс жұмыстарын жасау
  • Қорытынды
  • Бағалау

    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Темирханова Сауле Темирхановна
    Жарияланған уақыты:
    2020-02-06
    Категория:
    Сызу
    Бағыты:
    Ашық сабақ
    Сыныбы:
    Барлығы
    Тіркеу нөмері:
    № C-1580983514