Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Тәуліктік наряд. Тәуліктік наряд адамдарының міндеттері мен құқықтары
Материал жайлы қысқаша түсінік: Материалды дипломдық жұмыс жазатын студенттер, Тәуліктік наряд адамдары туралы баяндама оқитын, жалпы тәуліктік наряд адамдарының қызметін, міндеті туралы ақпарат іздеген оқырмандарға
Материалды ашып қарау


МАЗМҰНЫ



Кіріспе ..................................................................................................................4-6

1. Тарау. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, Қазақстан Республикасы егемендігінің күзетінде ........................................................7-101.1. Қарулы Күштер түрлері, әскер тектері ......................................................7-91.2. Өңірлік қолбасшылықтар ..........................................................................9-10

2.Тарау. Тәуліктік наряд. Тәуліктік наряд адамдарының міндеттері мен құқықтары .....................................................................................................11-482.1.Тәуліктік наряд. Жалпы ережелер ..........................................................11-192.2. Бөлімнің тәуліктік нарядының құрамы .................................................19-48

3. Тарау. Гарнизондық наряд .....................................................................49-723.1. Гарнизондық наряд. Жалпы ережелер ...................................................49-553.2. Қарауылдар наряды ..................................................................................55-70

Қорытынды ....................................................................................................70-71





КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасын қорғау оның әрбір азаматының қасиетті парызы және міндеті. Республика азаматтары заңда белгіленген тәртіп пен түрлері бойынша әскери қызмет атқарады. «Қазақстан Республикасының Конституциясы 36-бап»«Бүгінгі күні елдің Қарулы Күштерінің бірыңғай жүйесін құрайтын қазіргі заманғы, саны жағынан жинақы, жақсы жарақтандырылған және жауынгерлік қабілетті Құрлық әскерлері, Әуе қорғанысы күштері мен Әскери-теңіз күштері құрылды. Біз әсерилердің кәсіби шеберлігін арттыру саясатын жалғастырамыз. Сонымен бірге әскерлерді келісімшарт негізінде жасақтау, армияны қазіргі заманғы қару-жарақпен жарақтандыру одан әрі дамытылады. Сонымен қатар тағдырын армиямен байла-ныстыруға шешім қабылдаған азаматтар үшін қолайлы әлеуметтік жағдайлар жасалатын болады».Қазақстан Республикасының Президенті-Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысы Н.Ә. Назарбаев.Қазақстан Республикасының азаматтары заңнамамен белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарында әскери қызмет өткеру ережелеріне сәйкес шақыру бойынша немесе ерікті түрде әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт бойынша әскери қызмет өткереді.Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары агрессияға тойтарыс беру, елдің аумақтық тұтастығы мен егемендігін қарулы қорғау, мемлекеттік және әскери объектілердің күзеті мен қорғанысы, әуе кеңістігін және теңіз айдынын күзету үшін, ішкі саяси тұрақтылықты қолдау, терроризмге қарсы күрес, төтенше жағдайлардың салдарларын жою, сондай-ақ Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес міндеттерді орындау үшін қолданылады және тартылады.Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың бейбіт уақыттағы негізгі міндеттері: Жауынгерлік әлеуетті, жауынгерлік және жұмылдыру әзірлігін, мемлекеттік шекарадағы немесе Қазақстан Республикасы аумағының шегіндегі төмен қарқынды әскери жанжалдарды, кез келген заңсыз қарулы күш көрсетулерді оқшаулауды және жолын кесуді қамтамасыз ететін деңгейде бейбіт уақыт штатында басқару органдары мен әскерлердің дайындық дәрежесін қолдау; Әуе кеңістігін күзету, сондай-ақ мемлекеттік шекараның жедел-стратегиялық тұрғыдан маңызды учаскелерін бүркемелеу; Қазақстан Республикасының аумақтық теңізінде, құрлықтық қайраңдарында және экономикалық аймағында Қазақстанның ұлттық мүддесін қорғау; Ерекше маңызды және стратегиялық объектілерді күзету; Орташа немесе жоғары қарқынды жанжал қатері туындаған жағдайда Қарулы Күштерді стратегиялық өрістетуге әзірлікті қамтамасыз ету; Диверсиялар мен террористік актілерді болдырмау және жолын кесу; Елдің кез келген ауданында ішкі саяси жағдайды тұрақтандыру жөніндегі шешуші іс-қимылдарға әзірлікті көрсету; Төтенше жағдайлар режимін қамтамасыз етуге қатысу; Авариялардың, экологиялық апаттардың, әртүрлі төтенше жағдайлардың алдын алуға және олардың зардаптарын жоюға қатысу, сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы дүлей зілзаладан зарда шеккен аумақтардың халқына көмек көрсету; Қазақстан Республикасының халықаралық міндеттемелеріне сәйкес бітімгершілік, гуманитарлық және өзге де операцияларға қатысу.Зерттеудің көкейтестілігі: әскери қызметі-бұл гарнизондарда, әскери бөлімдер мен бөлімшелерде заңдармен, Қарулы Күштердің жалпыәскери жарғыларымен, әскерлердің өмірін, тұрмысын, қызметін, сондай-ақ тәуліктік нарядтың бейбіт және соғыс уақытында қызмет атқаруын ұйымдастыруды регламенттейтін бұйрықтармен, нұсқаулықтармен белгіленген жоғары жауынгерлік әзірлікті, жарғылық әскери тәртіпті, тәртіп пен ережелерді сақтауды қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар кешені.Әскери бөлімнің (бөлімшенің) ішкі тәртібін ұстау, жеке құрамын, қаружарағын, әскери және басқа техникасын, зымырандары мен оқ-дәрілерін, үй-жайларын, мүлкін және басқа да материалдық құралдарын күзету, бөлімшелердегі істердің жай-күйіне және әскери тәртіпті, күн тәртібі мен қызмет уақытының регламентін бұзудың алдын алу мен жол бермеу жөніндегі шараларды уақтылы қабылдауды бақылауды жүзеге асыру үшін, сондай-ақ Зеттеудің объектісі: тәуліктік наряд адамдардың құқықтары мен міндеттері, жалпы ережелері.Зерттеудің ғылыми болжамы: тәуліктік нарядтың барлық адамдары өз міндеттерін тиянақты білуі, күн тәртібінің орындалуы мен басқа да ішкі тәртіп ережелерінің сақталуына табандылықпен қол жеткізе отырып, дәл және адал атқаруы тиіс. Бөлім бойынша кезекшінің рұқсатынсыз тәуліктік наряд адамдарының өз міндеттерін атқаруды тоқтатуға немесе басқа біреуге беруге құқығы жоқ. Ауысымнан босаған тәуліктік кезекшілерге ұйқыдан тұру кезіне дейінгі кезеңде ұйықтағаннан тұрғанға дейінгі уақытта шешініп, кезектесіп жатып тынығуына (ұйықтауына) рұқсат етіледі. Тәуліктік нарядтан ауысқан әскери қызметшілер ауысым күні оқу сабақтарынан және жұмыстардан босатылады. Демалыс, мереке және жұмыс істемейтін күндері тәуліктік нарядтың құрамына кірген сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) лауазымдарында келісім-шарт бойынша қызмет өткеруші әскери қызметшілерге командир (бастық) аптаның басқа күндері демалыс беруге міндетті.Зерттеудің міндеттері: тәуліктік наряд жауынгерлік әзірлік пен ішкі тәртіпті ұстау, жеке құрамды, қаружарақты, әскери және басқа техниканы, зымырандар мен оқ-дәрілерді, материалдық құралдар қорларын, әскери бөлімнің (бөлімшенің) үй-жайлары мен мүлкін қорғау, бөлімшелердегі істердің жай-күйін және құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі шараларды уақтылы қабылдауды бақылау. Тәуліктік нарядтың жалпы әскери жарғылармен айқындалған қызметі бойынша басқа да міндеттерін орындау үшін тағайындалады.Зерттеудің көздері: Қ.Р.Қ.К басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының Ішкі Қызмет Жарғысы; Қ.Р.Қ.К басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының Гарнизондық және Қарауылдық Қызметтер Жарғысы; Ресми құжаттар; Мұрағат құжаттар; Қазақстан Республикасы Ата Заны; Қазақстан Республикасы Әскери тарихы; Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы.Зерттеудің базасы Құрлық Әскерлерінің Әскери Институты кітапханасы. Зерттеу жұмысына қатысты теориялық материалдар негізінде дайындалған оқу-әдістемелік құралдар Құрлық Әскерлерінің Әскери Институтында іс-тәжірибелік сынақтан өткізілді.Зерттеудің құрылымы: кіріспеден, үш бөлімнен, қортынды тізімінен тұрады.Кіріспе: зерттеудің өзектілігі, нысанасы, мақсаты, зерттеу әдісі және көздері тұжырымдалады.«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, Қазақстан Республикасы егемендігінің күзетінде» атты бірінші бөлімде, Қарулы Күштердің құрылу тарихы, даму кезеңдері, Қарулы Күштердің түрлері, өңірлік қолбасшылықтар және олардың атқаратың қызметіне сипаттама беріледі.«Тәуліктік наряд. Тәуліктік наряд адамдарының міндеттері мен құқықтары» атты екінші бөлімде, тәуліктік наряд құрамы, тәуліктік нарядқа түсетін әскери қызметшілердің құқықтары, тәуліктік нарядқа түскендегі әскери қызметшінің белгіленген ережелері, қызметі бойынша нарядқа тағайындалу түрлері көрсетілген.«Гарнизондық наря» атты үшінші тарауда, гарнизондық наряд адамдарының жалпы ережелері, наряд құрамы, гарнизондық патрульдердің атқаратын қызметтері, міндеттері және сақшының постыны қабылдауы, тапсыруы және оны ауыстыру тәртібі қамтылған.Қорытындыда зеттеудің нәтижелеріне негізделген тұжырымдар белгіленген.











  • Тарау. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, Қазақстан Республикасы егемендігінің күзетінде.
  • 1.1. Қарулы Күштер түрлері, әскер тектері.Қазақстан Республикасы егемендік алғаннан кейін 1992 жылы 7 мамыр күні, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері құрылды. Қазақстан Республикасының Президенті Қарулы Күштердің жоғарғы бас қолбасшысы Н.Ә.Назарбаев.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың жарлығымен Қазақстан Республикасының 1(бірінші) Қорғаныс министірі, армия генералы, халық һахарманы Нұрмағанбетов Сағадат Қожахметұлы тағайындалды.Елдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету басым міндет.Қазақстан Республикасы әлемнің барлық елдерімен достық қарым-қатынасты дамытуды қолдайтын, бейбітшілікті ұстанатын мемлекет болып табылады.«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің құрылымын одан әрі дамыту шаралары туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 7 мамырдағы №1085 Жарлығына сәйкес Қазақстан Респуликасының Қарулы Күштері:1.Әскери басқару органдары;2.Қарулы Күштердің 3 (үш) түрі:
  • Құрлық әскерлерін;
  • Әуе қорғаныс күштерін;
  • Әскери-теңіз күштерін;
  • 3.Арнайы әскерлерді;4.Қарулы Күштердің Тылын;5.Әскери оқу орындарын;6.Әскери-ғылыми мекемелерін қамтиды.Қарулы Күштердің бейнесін айқындау үшін оларды дамыту мен даярлау бағыттарының негізі доктриналық ережелеріне сәйкес келуі қажет. Әскерлерді басқару жүйесін, олардың құрамы мен құрылымын жетілдіру, сондай-ақ әскерледі жауынгерлік даярлауды қарқындату. Қарулы Күштердің жауынгерлік қабілетін арттыруды талап етеді. Құрлық әскерлерінің құрамалары мен бөлімдері 4 (төрт) «Оңтүстік», «Шығыс», «Батыс», «Астана» өңірлік қолбасшылықтарына, сондай-ақ, әскер тектері-Аэроұтқыр әскеріне, Зымыран әскерлері мен артиллерияға біріктірілген. Ұлттық қауіпсіздікті нығайтудың анағұрлым басым бағыттарының қатарына халықаралық, соның ішінде әскери саладағы ынтымақтастықты кеңейту де жатады.Қарулы күштер түрлері, әскери тектері, өңірлік қолбасшылықтар.Құрлық әскерлері: Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Құрлық әскерлері 2003 жылы құрылды. Құрлық әскерлерінің ұйымдық құрылымында әскерлердің барлық тектері, сондай-ақ арнайы әскерлер шоғырландырылған, оларға жүктелетін міндеттерді табысты шешуді қамтамасыз етеді. Құрлық әскерлері қазіргі заманғы қарумен және жауынгерлік техникамен жабдықталған.

    Әуе қорғаныс күштері: Мемлекет басшысының Жарлығына сәйкес Қарулы Күштердің Әуе қорғаныс күштері 2003 жылғы 7 мамырда құрылған. Олардың міндетіне еліміздің әуе шептерін қорғауды қамтамасыз ету, мемлекеттік, әкімшілік және әскери объектілердің әуе шабуылына қарсы қорғанысы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің басқада түрлері мен тектерін авиациялық қолдау жөніндегі жауынгерлік міндеттерді орындау кіреді. Әуе қорғанысы күштерінде негізгі назар еліміздің аса маңызды аудандарын бүркемелеу үшін әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлерінің топтамасын өрістетуге және олардың жауынгерлік кезекшілік жүйесін жетілдіруге арналады.Әуе қорғанысы күштеріне Әскери-әуе күштері, Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлері кіреді. Авиация маңызды бағыттарды, аудандар мен объектілерді әуедегі қарсыластың соққы берулерінен бүркемелеу үшін тағайындалған Әуе қорғанысы күштерінің негізгі оқ атумен маневр жасайтын әскер тегі.Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлері: Зениттік зымыран әскерлері зениттік зымыран қорғанысын жүзеге асыру, мемлекеттік және әскери басқару объектілерін бүркемелеу үшін тағайындалған. Радиотехникалық әскерлер әуедегі қарсыласқа радиолокациялық барлау жүргізу, оның шабуылдауды бастау туралы ескеру ақпаратын, Әуе қорғанысы күштерінің зениттік зымыран әскерлері мен авиациясына жауынгерлік ақпарат беру, Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану тәртібін сақтауды бақылау үшін тағайындалған.Әскери-теңіз күштері: Каспий өңірінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 7 мамырдағы Жарлығымен Қазақстан Республикасының Әскери-теңіз күштері құрылған. Қазақстан Республикасының Әскери-теңіз күштерінің мақсаттары мен міндеттері:1.Каспий өңіріндегі Қазақстан Республикасының егемендігі мне мемлекеттік мүдделерін қорғау;2.Теңіз шекарасын күзетуде Ұлттық Қауыпсіздік Комитетінің Шекара қызметіне жәрдемдесу;3.Азаматтарды, экономикалық және аумақтық сулардағы табиғи байлықтар мен қоршаған ортаны қорғауда құқық қорғау, табиғатты қорғау органдарына жәрдемдесу;4.Теңіздегі авариялы-құтқару жұмыстарын жүзеге асыру;5.Теңіз жолымен қарақшылықтың, терроризмнің, есірткі бизнесінің және контрабанданың кез келген түрлерінің, басқалардың жолын кесу болып табылады.Әскер тектері: Зымыран әскерлері мен Артиллерия.Зымыран әскерлері мен артиллерия әскер тегі ретінде Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлерінің құрамына кіреді және Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен 2003 жылғы 7 мамырда құрылған. Қазіргі уақытта Зымыран әскерлері мен артиллерияда қазіргі заманғы зеңбіректі, гаубицалық, реактивті, танкіге қарсы артиллерия, минаатқыштар, сондай-ақ артиллериялық барлау мен басқару құралдары бар. Зымыран әскерлерінің қарулануында жоғары дәлдікті зымыран кешендері бар.Аэроұтқыр әскерлері: Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлерінің құрамына кіреді. Еліміздің Жоғарғы Бас қолбасшысының резерві болып табылады. Олар мемлекеттің ұлттық мүдделерін қорғау мақсатында әскери-саяси жағдай күрт өзгерген кезде дағдарыс жағдайларына жедел ден қою,кенеттен туындаған міндеттерді орындау және операциялық бағыттарда әскерлер топтамаларын күшейту үшін тағайындалған. Елде, сондай-ақ одан тысқары жерлерде бейбітшілік пен тұрақтылықты қолдау жөніндегі Қазақстан Республикасының халықаралық міндеттемелерін орындауға қатысуы мүмкін. Бейбіт уақыттағыдай соғыс уақытында да кенеттен туындаған міндеттерді орындау бойынша қатер төнген бағыттарға немесе аудандарға шұғыл жетуге ұдайы әзірлікте болады. Олардың құрамына десанттық-шабуылдау бөлімшелері, бөлімдері мен құрамалары, сондай-ақ арнайы бөлімдер, тылдық және техникалық қамтамасыз ету бөлімшелері кіреді.Аэроұтқыр әскерлерінің арнайы мақсаттағы жекелеген инженерлік-саперлік жасағы 2003-2008 жылдары Ирак Республикасында бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі Коалициялық Күштер құрамында бітімгершілік миссиясын орындаған.

  • Өңірлік қолбасшылықтар.


  • Өңірлік қолбасшылық: бөлімдер, құрамалар мен әртүрлі жергілікті әскери мекемелер кіретін жедел-аумақтық бірлестік. Өңірлік қолбасшылық жедел, жұмылдыру, әскери-әкімшілік міндеттерді, сондай-ақ ол үшін белгіленген шекараларда аумақтық, азаматтық және жергілікті қорғаныс міндеттерін орындауды үйлестіреді және қамтамасыз етеді. Өңірлік қолбасшылықтар елдің және Қарулы Күштердің мемлекеттік мүдделерді қорғауға даярлығына байланысты іс-шараларды жүргізуге, әскерлер мен штабтардың даярлығын анағұрлым ұтымды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.Өңірлік қолбасшылықтарды құру әскери басқару органдары жұмыс істеуінің тиімділігін аттыруга, басқару құрылымының өзін осы өңірде бар қатерлер дәрежесіне сәйкес келтіруге және әскери-стратегиялық жағдайды дамыту перспективаларын ескере отырып бағытталған. Өңірлік қолбасшылық әскерлер даярлығымен, жеке құрамды оқыту және тәрбиелеу-мен, тұрғын үй қорын және оқу-материалдық базаны құрумен айналысады.«Астана» өңірлік қолбасшылығы 2003 жылы құрылған.Ақмола, Қарағанды, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарының әкімшілік шекараларында орналасқан. Қолбасшылықтың штабы Қарағанды қаласында орналасқан. Қолбасшылықтың құрамына орталық бағыныстағы бөлімдерді және Әуе қорғанысы күштерін қоспағанда, аумақтық бөлініс шегінде орналасқан әскери бөлімдер кіреді.«Шығыс» өңірлік қолбасшылығы 2003 жылы құрылған.Ол Шығыс Қазақстан және Павлодар облысының әкімшілік шекараларында орналасқан. Қолбасшылықтың штабы Семей қаласында. Өңірлік қолбасшылықтың құрамына орталық бағыныстағы бөлімдерді және Әуе қорғанысы күштерін қоспағанда, аумақтық бөлініс шегінде орналасқан әскери бөлімдер кіреді.«Батыс» өңірлік қолбасшылығы 2003 жылы құрылған.Батыс Қазақстан облысы, Ақтөбе, Атырау және Маңғыстау облыстарының әкімшілік шекараларында орналасқан. Қолбасшылықтың штабы Атырау қаласында орналасқан. Қолбасшылықтың құрамына аумақтық бөлініс шегінде орналасқан әскери бөлімдер кіреді.Қазақстан Республикасы Мемлекеттік шекарасының қолсұғылмау-шылығын, аумақтық тұтастығын, егемендігі мен Каспий теңізінің Қазақстан-дық секторындағы экономикалық мүдделерін қамтамасыз ету-«Батыс» өңір-лік қолбасшылығының негізгі міндеті.«Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығы 2003 жылы құрылған.Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарының әкімшілік шекараларында орналасқан. Қолбасшылықтың штабы Тараз қаласында орналасқан. Өңірлік қолбасшылықтың құрамына орталық бағыныстағы бөлімдерді және Әуе қорғанысы күштерін қоспағанда, аумақ-тық бөлініс шегінде орналасқан әскери бөлімдер кіреді. «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығының негізгі міндеті-елдің оңтүстік-шығыс шептерінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету.Әскери оқу орындары: бүгінгі күні отандық әскери білім беру жүйесін Қорғаныс министрлігінің қарамағындағы 9(тоғыз) әскери оқу орны құрайды: Ұлттық қорғаныс университеті, Құрлық әскерлерінің Әскери институты, Екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Т.Ж.Бигелдинов атындағы Әуе қорғанысы күштерінің Әскери институты, Радиоэлектроника және байланыс әскери-инженерлік институты, Әскери-теңіз институты, Қазақстан Республикасы-ның Қорғаныс Министірлігінің Әскери институты, Қорғаныс Министірлігі-нің Шоқан Уәлиханов атындағы «Кадет» корпусы, генерал С.Нұрмағамбетов атындағы «Жас ұлан» Республикалық мектебі, Спорт комитеті-Қ.Р.Қ.М. Армия орталық спорт клубының Әскери спорт колледжі және басқа әскери оқу орындары.Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құрылымдарында қолданылатын жарғылар:1.Саптық Жарғы;2.Тәртіптік Жарғы;3.Ішкі қызмет Жарғысы;4.Гарнизондық және Қарауылдық Жарғы.Бұл жарғылар Қазақстан Республикасы Президентінің 05.07.2007 жылғы № 364 жарлығымен бекітілген.2. Тарау. Тәуліктік наряд. Тәуліктік наряд адамдарының міндеттері мен құқықтары.2.1. Тәуліктік наряд. Жалпы ережелер.1.Тәуліктік наряд жауынгерлік әзірлік пен ішкі тәртіпті ұстау, жеке құрамды, қаружарақты, әскери және басқа техниканы, зымырандар мен оқ-дәрілерді, материалдық құралдар қорларын, әскери бөлімнің (бөлімшенің) үй-жайлары мен мүлкін қорғау, бөлімшелердегі істердің жай-күйін және құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі шараларды уақтылы қабылдауды бақылау. Тәуліктік нарядтың жалпы әскери жарғылармен айқындалған қызметі бойынша басқа да міндеттерін орындау үшін тағайындалады.2.Тәуліктік нарядтың құрамы оқу кезеңіне бөлім бойынша бұйырықпен жарияланады. Бөлімнің тәуліктік нарядының мынадай құрамы көзделеді:1.Бөлім бойынша кезекші;2.Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі;3.Қарауыл;4.Кезекші бөлімше;5.Парк бойынша кезекші мен тәуіктік кезекшілер, кезекші тартқыштардың механик-жүргізушілері;6.Медициналық пункт бойынша кезекші фельдшер (санитарлық нұсқаушы) мен тәуліктік кезекшілер;7.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші мен кезекшінің көмекшілері;8.Қоймалар аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші мен тәуліктік кезекші;9.Асхана бойынша кезекші мен жұмысшылар;10.Бөлім штабы бойынша кезекші мен шабармандар;11.Кезекші белгі беруші-барабаншы;12.Өрт сөндіру наряды. Күн сайын бөлім бойынша бұйрықпен: бөлім бойынша кезекші, бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі, қарауыл бастығы, парк бойынша кезекші, қоймалар аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші, кезекші бөлімше, өрт сөндіру наряды, сондай-ақ тәуліктік наряд бөлінетін бөлімше тағайындалады. Қажет кезде бөлім командирінің тәуліктік наряд құрамын өзгертуге құқығы бар.3.Әскери бөлім командирі қызмет атқару орындарында қажетті санитарлық-гигиеналық және тұрмыстық жағдайлар жасауы тиіс.4.Барлық кезекшілер мен олардың көмекшілерінің кеудесінің сол жағында тиісті жазуы бар (1-сурет) кеуде белгісі (бейдж) болуы тиіс. Кеуде белгісін (бейджді) бұрынғы кезекші жаңа кезекшіге кезекшілікті тапсыру және қабылдау туралы баяндағаннан кейін береді.Жауынгерлік қызметке түсетін әскери қызметшілерге олар дербес жауапты болатын нөмірлік металл кеуде белгілері беріледі. Белгілердің үлгісін Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың бірінші басшылары айқындайды.







    Кезекшілердің кеуде белгісі (бейдж)1-сурет

    5.Офицерлер мен келісімшарт бойынша әскери қызметшілер қатарынан тағайындалған бөлім бойынша кезекші, бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі, қарауыл бастығы, парк бойынша, қоймалар аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші жарақталған екі оқжатары бар пистолеттермен қаруланады.Сержанттар қатарынан тағайындалған қарауыл бастығы жарақталған екі оқжатары бар автоматтармен қаруланады. Сержанттар қатарынан тағайындалған парк бойынша кезекші, бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші, бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшісі, жатақхана бойынша тәуліктік наряд құрамына кіретін әскери қызметші әйелдерден басқа, бөлімшелер бойынша кезекшілер мен тәуліктік кезекшілер, сондай-ақ парк бойынша тәуліктік кезекшілер мен штаб бойынша шабармандар қаптағы сүңгіпышақтармен қаруланады.Қажет кезде Қорғаныс Министрінің, Қорғаныс министрлігі Штабтар бастықтары комитеті төрағасының, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар басшыларының бұйрығы бойынша кейбір әскери бөлімдерде тәуліктік кезекшілер мен бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшілері, ротаның тәуліктік наряды және парк бойынша тәліктік кезекшілер жабдықталған екі оқжатары бар автоматтармен (карабиндермен) қарулануы мүмкін.Кезекшілерді сызыққа шақыру.Қазақстан Республикасының Президенті, бөлім командирі мен одан жоғары барлық тікелей бастықтар, армия генералдары, генерал-полковниктер, адмиралдар және әскери бөлімді (бөлімшені) инспекциялау (тексеру) жүргізуге басшылық жасау үшін тағайындалған адамдар келгенде сызыққа шақыртылады. Кезекшілер, сондай-ақ лагерьлік жиын бойынша кезекшінің командасы бойынша сызыққа шақыртылады.Кезекшілерді сызыққа шақырту «Кезекшілер сызыққа» немесе «Бірінші ротаның кезекшісі, сызыққа» командасын беретін сызықтағы тәуліктік кезекшілер арқылы жүргізіледі. «Ұйқыға» белгісінен (командасынан) кейін «Ұйқыдан тұр» командасына дейін кезекшілерді сызыққа шақыру үшін команда берілмейді.



    Кезекші бөлімше.1.Кезекші бөлімше қарауылдарды күшейту немесе өрт, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар және өзге де оқиғалар кезінде жедел шақыру жағдайына тағайындалады. Кезекші бөлімшені бөлім орналасқан жерден тыс шаруашылық жұмыстарын орындау үшін пайдалануға тыйым салынады. Кезекші бөлімше бөлім бойынша кезекшіге бағынады.2.Бөлім бойынша кезекшінің командасы бойынша кезекші бөлімше оған тағайындалған орынға келіп, сапқа тұрғызылады және оның нұсқауы бойынша әрекет етеді. Кезекші бөлімшеге қару мен оқ-дәрілер бөлім командирінің (бөлім бойынша кезекшінің) бұйрығы бойынша беріледі.3.Кезекші бөлімнің сабағы бөлім орналасқан жерден жақын маңда өткізіледі. Кезекші бөлімішенің тұрған жері және оны шақыру тәртібі бөлім бойынша кезекшіге белгілі болуы тиіс.Бөлімше кезекшісінің түнгі уақытта демалу тәртібін бөлім командирі айқындайды.Қызмет бойынша нарядтарды тағайындау тәтібі және олар бойынша есеп беру.1.Басқарманың әскери қызметшілері мен бөлім офицерлерінің, сондай-ақ бөлімшелер арасындағы нарядтардың кезектілігін бөлім штабының бастығы белгілейді. Ротадағы взводтар арасындағы нарядтардың кезектілігін рота старшинасы, ал взводта-взвод сержанты (взвод командирінің орынбасары) белгілейді. Әскери қызметшілер арасындағы кезекті нарядтар саны бірдей және әділ бөлінуі тиіс.2.Нарядтар парағын (1-кесте):

    1-КЕСТЕНарядтар парағы_____________________________________(бөлімше)_____________________________________(айы, жылы)

    Әскери атағы, тегі, аты-жөніАуыс тыру Қызмет атқару уақыты
    Қатардағы жауынгер Б.К.Майлинов 21122330





















    Қатардағы жауынгер Б.Б.Мұқашев 314

























    Қатардағы жауынгер М.А.Батырбеков 241524























    Қатардағы жауынгер Т.Ж.Қалиев 21726























    Қатардағы жауынгер Б.К.Мәниев 319

























    Қатардағы жауынгер А.У.Шоқпаров 292027























    Қатардағы жауынгер Ф.А.Баймұратов 1112228

























    _____ ротасы _____ взводының сержанты (командирдің орынбасары)_____________________________________(әскери атағы, тегі)



    1)Сарбаздарға-взводтар сержанттары (взводтар командирлерінің орынбасар-лары) арқылы;2)Сержанттарға-рота старшинасы арқылы;3)Бөлім басқармасы мен жекелеген бөлімшелерінің офицерлеріне, батальон командирлері мен олардың орынбасарларына-бөлім штабында, ал қалған офицерлерге-батальон штабтарында әр айға бөлек жүргізіледі. Нарядтар парағы (кезекшіліктер кестесі) бөлім штабы мен бөлімше орналасқан жерлердегі белгіленген орындарда ілінеді. Нарядтар парағы жыл бойы сақталады, одан кейін жойылады.Тәулік нарядты даярлау.1.Әскери бөлім штабы жаңа ай басталғанға дейін бес-алты тәулік бұрын бөлімше командиріне әскери қызметшілердің тәуліктік наряд құрамына түсетін күндерін хабарлайды.2.Тәліктік наряд тағайындалатын бөлімше командирлері жеке құрамды қызмет атқаруға іріктеу, орналастыру және даярлау, тәуліктік нарядтың бөлімнің тиісті лауазымды адамына сабаққа (нұсқамаға) және таратуға уақтылы келуі үшін жауап береді.3.Наряд алдындағы түні тәуліктік нарядқа тағайындалған адамдар барлық сабақтар мен жұмыстардан босатылуы тиіс.4.Нарядқа түсетін күні күн тәртібінде көрсетілген уақытта жеке құрамға қызмет атқаруға дайындалу үшін, сонымен бірге практикалық сабақтар өткізу үшін кемінде үш сағат және демалу (ұйықтау) үшін кемінде бір сағат берілуі тиіс.5.Қарауылдан басқа, ротадан тағайындалған тәуліктік нарядтың жеке құрамын даярлауды рота старшинасы жүргізеді. Батальоннан немесе әскери бөлімнен тағайындалған тәуліктік нарядты даярлауды тиісті командирлер ұйымдастырады және олардың орынбасарлары жүргізеді. Қарауылды даярлау Гарнизондық және қарауылдық қызметтер жарғысына сәйкес жүзеге асырылады.6.Бөлім бойынша жаңа кезекші белгіленген уақытта штаб бастығына нұсқамаға келеді, одан пароль, ал саптық бөлімнен (кадрлар органынан) жеке құраманың шығысы туралы мәлімет алады.Бөлім бойынша бұйрықпен айқындалған тәуліктік нарядтың адамдары қызметі бойынша тағайындалуына сәйкес белгіленген уақытта бөлім командирінің орынбасарларына немесе бөлім командирі осы үшін тағайындаған басқа да лауазымды адамдарға сабаққа келеді. Сабақта жалпыәскери жарғылардың ережелері, нұсқаулықтар мен қауіпсіздік талаптары зерделенеді, сондай-ақ наряд жеке құрамының олардың арнайы міндеттерін білуі тексеріледі. Практикалық сабақтар нарядқа түсетін күні күн тәртібінде көрсетілген сағатта тәуліктік нарядтың қызмет атқаруы үшін жабдықталған үй-жайларда (орындарда), бөлімше орналасқан жерлерде немесе қызмет атқару орнында жүргізіледі.7.Қажет жағдайларда тәуліктік нарядтың кейбір адамдарын автоматтармен (карабиндермен) қаруландыру кезінде қару қолданумен іс-қимыл жасау бойынша сабақтар жүргізіледі.8.Тәулік нарядты тарату орны мен уақыты әскери бөлім командирі белгілейді. Барлық тәуліктік нарядты таратуды әскери бөлім бойынша жаңа кезекші жүргізеді. Таратуға шыққанға дейін он бес минут бұрын тәуліктік наряд қызмет атқаруға әзір болуы және өз кезекшілері мен бөлім қарауылдарының бастықтарының бағынысына қабылдануы тиіс. Тәуліктік нарядтың жеке құрамы бөлім бойынша кезекшінің бағынысына оны қарсы алу үшін команданы тарату уақытында «Тік тұр» командасы берілген сәттен бастап көшеді.Тәуліктік наряд таралымы.1.Тәуліктік наряд таралымы оның қызмет атқаруға әзірлігін тексеруден, оның тиісті лауазымды адамдардың бағынысына өтуінен, сондай-ақ қарауылдарға бұрынғы қарауылды ауыстыру құқығын беруден тұрады. Таралым кемінде қырық минуттан аспауы тиіс.2.Тәуліктік наряд таралымының орны мен уақытын әскери бөлім командирі нарядтың таралым орнына, сондай-ақ таралым орнынан қызмет атқару орнына баруға қажетті уақытынан шыға отырып, айқындайды, ол бір сағаттан аспауы тиіс.Бұл ретте таралым орнына немесе таралым орнынан қызмет атқару орнына отыз минуттан артық қажет болса, әскери бөлім командирінің бұйрығымен көлік құралы беріледі.3.Таралымға нарядтың барлық жеке құрамы мен оркестр шығарылады, олар таралым орнына ол басталғанға дейін он минуттан кешікпей келеді. Оркестрлері жоқ әскери бөлімдерді, сондай-ақ -15С°(минус он бес) градустан және одан төмен ауа температурасында таралымға бір-екі белгі беруші-барабаншы шығарылады немесе техникалық музыка ойнату құралдары қолданылады.4.Таралымға дейін он минут бұрын офицерлер қатарынан әскери бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі бөлімше кезекшісінен басқа тәуліктік нарядтың жеке құрамын таралым үшін белгіленген орынға сапқа тұрғызады, оның болуын тексереді және әскери бөлім бойынша кезекші келісімен оған баяндайды. Егер әскери бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі сержант болса, онда тәуліктік нарядты сапқа тұрғызуды және бөлім бойынша кезекшіге баяндауды тәуліктік наряд қатарынан офицер жүргізеді.5.Таралым үшін тәуліктік нард: оң қапталда-қарауыл, одан кейін оңнан солға қарай-парк бойынша кезекші, қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші, кезекші фельдшер (санитарлық нұсқаушы), бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші, бөлім штабы бойынша кезекші, бөлімшелер тәртібімен барлық роталар бойынша кезекшілер, шабармандар, асхана бойынша кезекші, асханаға жұмысшылар, өрт сөндіру нарядының бастығы мен кезекші белгі беруші-барабаншы сапқа тұрғызылады. Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшілері, тәуліктік кезекшілер мен кезекші таратқыштардың механик-жүргізушілері өз кезекшілерінің ту сыртына сапқа тұрғызылады, бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі қарауылдардың оң қапталына тұрады.6.Қарауылдың оң қапталына қарауыл бастығы, ал сол қапталына оның көмекшісі тұрады, таратушылар өз қарауылдарының оң жағына қарай бірінші қатарда тұрады. Қарауылдар постылар нөмірінің ретімен солдан оңға қарай, бір-бірінің ту сыртына ауысым тәртібімен тұрады. Қарауылдың көлік құралы, өрт сөндіру машиналары жүргізушілерімен олар үшін бөлінген орынға орналасады.7.Бөлім бойынша кезекшіні қарсы алу үшін оның көмекшісі кезекші сапқа қырық-елу адым жақындасымен: «Наряд, ТҮЗЕЛ, ТІК ТҰР. Назар оң-ҒА (сол-ҒА, орта-ҒА)» командасын береді. «ТҮЗЕЛ» командасы бойынша әскери дирижер саптық адыммен оркестрдің ортасына шығады және бірінші қатардан екі-үш адымда маңдайшепке қарап тұрады. Бірінші команда бойынша офицерлер мен сержанттар қолын баскиіміне апарады, барлығы басын бөлім бойынша кезекші жаққа бұрады және оның соңынан басын бұра отырып, оны көз қарасымен шығарып салады. Оркестр «Қарсы алу» маршын орындайды (белгі беруші-барабаншылар «Жорықтық марш» соғады). Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі қолын баскиіміне апарып, саптық адыммен бөлім бойынша кезекшіге жақындайды, одан екі-үш адым жерде тоқтайды және баяндайды.Мысалы: «Майор мырза. Наряд таралым үшін сапқа тұрғызылды. Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі лейтенант Омаров». Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі баяндауын аяқтап, баскиімінен қолын түсірмей, бір уақытта оңға (солға) бұрыла сол (оң) аяғымен жанына бір адым жасайды және бөлім бойынша кезекшіні алға өткізіп жіберіп, оның артынан бір-екі адым жерде және саптың сыртқы жағынан жүреді. Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі баяндау үшін тоқтаған кезде оркестр (белгі беруші-барабаншылар) ойнауын (соғуын) тоқтатады, ал әскери дирижер қолын баскиіміне апарады.8.Бөлім бойынша кезекші баяндауды қабылдап, сап ортасының алдына тұрады және нарядтың жеке құрамымен: «Армысыздар, жауынгерлер» деп амандасады. Сәлемдесуге жауап алғаннан кейін «ЕРКІН ТҰР»командасын береді және баскиімінен қолын түсіреді. Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі «ЕРКІН ТҰР» командасын береді және баскиімінен қолын түсіреді. Офицерлер, сержанттар мен әскери дирижер баскиімінен қолын түсіреді.9.Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі тағайындалмаса, таралымдағы оның міндеттерін қарауыл бастығы орындайды. «ЕРКІН ТҰР» командасын беріп, ол өз орнына тұрады.Нарядты тексеру үшін бөлім бойынша кезекші қатарларды біреуін екіншісінен бір адымға таратады және өз көмекшісімен бірге наряд құрамын, жеке құрамның сыртқы киімін, олардың өз міндеттерін білуін, сондай-ақ қаруын тексереді және анықталған кемшіліктерді жою жөнінде нұсқау береді. Бөлім бойынша кезекші қарауылға жақындаған кезде қарауыл бастығы саптан шығып, оған өзін таныстырады, қарауылдың жеке құрамын тексеру уақытында бөлім бойынша кезекшіні алып жүреді және одан кейін рұқсат алып, саптағы өз орнына барып тұрады.10.Егер қандай да бір наряд қызмет атқаруға даяр болмаса, бөлім бойынша кезекші оны наряд тағайындалған бөлімшеге қосымша даярлық немесе ауыстыру үшін қайтарады және бөлім командиріне бұл туралы дереу баяндайды. Осы нарядтың таралымын бөлім бойынша кезекші немесе оның көмекшісі жеке жүргізеді.11.Тексеру аяқталғаннан кейін бөлім бойынша кезекші саптың ортасына шығады және нарядтың алдына оған қарап тұрады. Кезекшінің көмекшісі бөлім бойынша кезекшінің артына оңға қарай немесе солға қарай бір адымда тұрады.Бөлім бойынша кезекші: «Наряд, ТҮЗЕЛ», «ТІК ТҰР», «Оркестр, жиынды ойна» деп команда береді. «ТІК ТҰР» командасы бойынша офицерлер мен сержанттар қолын баскиіміне апарады.«Жиынды» ойнау аяқталғаннан кейін офицерлер мен сержанттар қолын баскиімінен түсіреді. Бөлім бойынша кезекші: «Қарауыл бастығы, маған кел» деп команда береді. Қарауыл бастығы саптық адыммен бөлім бойынша кезекшіге келеді, одан екі-үш адымда тұрады және өзін таныстырады.Мысалы: «Қарауыл бастығы аға лейтенант Ботабеков».Бөлім бойынша кезекші қарауыл бастығына оның қызметінің ерекшеліктері туралы ескертеді және парольдар жазылған қағазды тапсырады.Парольдар жазылған қағазды беріп және парольдарды дұрыс түсінгеніне көз жеткізе отырып, бөлім бойынша кезекші: «Қарауыл бастығы, сапқа тұр» деп команда береді. Осы команда бойынша қарауыл бастығы саптағы өз орнына тұрады, оркестр (белгі беруші-барабаншылар) он-он бес адымға алға шығады және оң иықпен ене отырып нарядқа сырт жағын беріп тұрады. Бөлім бойынша кезекші: «ТҮЗЕЛ, ТІК ТҰР» деп команда береді және: «Бөлімнің Жауынгерлік Туының, әскери объектілердің сенімді күзеті мен қорғанысын қамтамасыз ету, бөлімдегі жауынгерлік әзірлік пен ішкі тәртіпті ұстау міндетімен қызметке кірісуге бұйырамын. Қызмет жалпыәскери жарғылардың талаптарына сәйкес атқарылсын» деп бұйрық береді. Бұйрық бергеннен кейін бөлім бойынша кезекші: «Оркестр, таралымды ойна» деп команда береді. Бұйрық беру және оркестрдің ойнауы уақытында бөлім бойынша кезекші, оның көмекшісі мен мылтықпен қаруланған қарауыл бастығы қолын баскиіміне апарады.«Таралымды» ойнап біткеннен кейін, оркестр Мемлекеттік Әнұранды ойнайды. Оркестр жоқ бөлімдерде Мемлекеттік Әнұран техникалық дыбыс жазбасын ойнату құралдарымен ойналады. Мемлекеттік Әнұран аяқталған соң кезекші: «Наряд, оңға, қызмет атқару орнына адым-БАС» деп команда береді. «Бас» командасы бойынша наряд саптық адыммен әскери сәлемдесуді орындай отырып, бөлім бойынша кезекшінің жанынан саптық адыммен өтеді және қызмет атқару орындарына қарай жүреді. Оркестр орнында қала отырып, маршты орындайды. Оркестрдің ойыны бөлім бойынша кезекшінің командасы бойынша тоқтатылады. Егер таралым уақытында әскери бөлім командирі немесе оның тікелей бастықтары, сондай-ақ әскери бөлімді инспекциялауға немесе тексеруге басшылық жасайтын адам келсе, онда әскери бөлім бойынша кезекші оларды қарсы алу үшін: «Наряд, ТҮЗЕЛ», «ТІК ТҰР», «Назар, оң-ҒА (сол-ҒА, орта-ҒА)», «Оң жақтан (сол жақтан, маңдайшептен) қарсы алу үшін, Қарауыл-ҒА» деп команда береді. Оркестр «Қарсы алу» маршын орындайды, бөлім бойынша кезекші қолын баскиіміне апарып, саптық адыммен бастыққа жақындайды, одан екі-үш адым жерде тоқтайды және баяндайды.Мысалы: «Полковник мырза. Тәуліктік наряд таралымы жүргізілуде. Бөлім бойынша кезекші майор Дүйсекеев».Бөлім бойынша кезекші баяндау үшін тоқтағанда оркестр ойнауын тоқтатады. Бөлім бойынша кезекші бастықтың рұқсатын алып: «ЕРКІН ТҰР» деп команда береді және өз міндеттерін орындауды жалғастырады.

    Тәуліктік наряд адамдарының құқықтары мен міндеттері.Жалпы ережелері.Тәуліктік наряд адамдары күн тәртібінің (қызмет уақыты регламентінің) орындалуына және ішкі тәртіптің басқа да ережелерінің сақталуына табандылықпен қол жеткізе отырып, өз міндеттерін білуі және адал орындауы тиіс. Бөлім бойынша кезекшінің рұқсатынсыз тәуліктік наряд адамдарының өз міндеттерін тоқтатуға немесе басқа біреуге орындауға беруге құқығы жоқ.Бөлімшеге бөлім командирі және одан жоғары бастықтар келген кезде бөлімшелер бойынша кезекшілер бұл туралы бөлім бойынша кезекшіге дереу баяндауға міндетті. Роталар (бөлімшелер) бойынша кезекшілер және бөлім бойынша кезекшінің көмекшісіне бағынысты басқа да кезекшілер ол келген кезде «Тік тұр» командасын бермейді және баяндамайды, тек өзін таныстырады. Бөлім бойынша кезекшіге және оның көмекшісіне кезекшілік уақытында әрқайсысына бөлім командирі белгілеген уақытта төрт сағаттан артық емес, аяқкиімсіз, жарақтарын шешпей және шешінбей кезекпен жатып демалуға (ұйықтауға) рұқсат етіледі.Бөлім штабы, парк, қойма аймағы (техникалық аумақ), бақылау-өткізу пункті мен асхана бойынша кезекшілерге, кезекші фельдшерге (санитарлық нұсқаушыға), рота бойынша кезекшіге және белгі беруші-барабаншыға кезекшілік уақытында бөлім командирі белгілеген уақытта төрт сағаттан артық емес, аяқкиімсіз, жарақтарын шешпей және шешінбей, жатып демалуға (ұйықтауға) рұқсат етіледі.Кезекті тәуліктік кезекшіге, шабарманға, бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшісіне тек ұйқыға жатқаннан кейін және одан тұрғанға дейін шешінуге және жатып демалуға (ұйықтауға) кезекпен рұқсат етіледі.Бөлім бойынша кезекшінің, оның көмекшісінің, штаб, парк, бақылау-өткізу пункті, қойма аймағы (техникалық аумақ), оқ-дәрілер арсеналдары, базалары бойынша кезекшілердің демалуы үшін арнайы орындар жабдықталады. Көрсетілген адамдарға басқа орындарда демалуға тыйым салынады. Қарауыл құрамы Гарнизондық және қарауылдық қызметтер жарғысының ережелеріне сәйкес демалады.Тәуліктік нарядтан ауысқан әскери қызметшілер ауысым күні сабақтан және жұмыстан босатылады. Демалыс, мереке және жұмыс істемейтін күндері тәуліктік наряд құрамына кіретін офицерлер мен келісімшарт бойынша әскери қызметшілерге командир (бастық) аптаның басқа күндері демалыс беруге міндетті.

    2.2. Бөлімнің тәуліктік нарядының құрамы.

    Бөлім бойынша кезекші бөлім және батальондар басқармасы офицерлерінің, роталар командирлері мен оларға теңестірілгендердің қатарынан тағайындалады. Ол: жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіруге белгі алынған кезде бөлімшелер мен бөлім басқармасын уақтылы хабарландыру, бөлімдегі ішкі тәртіп пен күн тәртібін (қызмет уақытының регламентін) ұстау, тәуліктік нарядтың қызмет атқаруы, құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі шараларды уақтылы қабылдау, сондай-ақ Жауынгерлік Тудың, бөлім штабы мен қызметтері офицерлерінің, келісімшарт бойынша әскери қызметшілерінің пистолеттері мен оқ-дәрілерінің сақталуы үшін жауап береді. Бөлім бойынша кезекші бөлім командиріне бағынады. Оған бөлімнің барлық тәуліктік наряды бағынады.Жеке батальондар және оларға теңестірілген әскери бөлімдер бойынша кезекші етіп взводтар командирлерін, сондай-ақ батальон штабы мен қызметтерінің келісімшарт бойынша әскери қызметшілерін тағайындауға рұқсат етіледі.Бөлімнің ішкі қарауылына қатысты бөлім бойынша кезекші Гарнизондық және қарауылдық қызметтер жарғысының ережелерін басшылыққа алады.Таралымнан кейін жаңа кезекші бұрынғы кезекшіден тізімдеме бойынша құжаттарды, сондай-ақ бөлім штабы мен қызметтерінің офицерлері мен келісімшарт бойынша әскери қызметшілерінің қару мен оқ-дәрілерін қабылдайды. Қару дана бойынша нөмірімен және жиынтықта қабылданады. Одан кейін бөлім бойынша бұрынғы кезекшімен бірлесіп, ол хабарлау мен техникалық күзет құралдарының, радиациялық және химиялық барлау аспаптарының ақаусыздығын тексереді.Барлық тәуліктік наряд адамдары кезекшілікті тапсырғаннан және қабылдағаннан кейін және қарауылдар бастықтарының қарауылдардың ауысуы туралы баяндауынан кейін бұрынғы және жаңа кезекшілер бөлім командиріне баяндаумен келеді.Мысалы: «Полковник мырза. Аға лейтенант Жаппасбаев бөлім бойынша кезекшілікті тапсырды». «Полковник мырза. Капитан Беріков бөлім бойынша кезекшілікті қабылдады». Одан кейін бөлім бойынша жаңа кезекші кезекшілікті қабылдау кезінде анықталған, ауысқан тәуліктік наряд жоя алмаған барлық кемшіліктер туралы, сондай-ақ қарауыл күзететін объектілерді ашу және жабу туралы баяндайды.

    Бөлім бойынша кезекші.1.Бөлімшелердің күн тәртібін (қызмет уақыты регламентін) орындауына бақылау жасауға және белгіленген белгілерді беруге басшылық жасауға;2.Тәулігіне кемінде екі рет (оның біреуі түнде) тәуліктік нарядтың қызмет атқаруын және бөлімшелердегі ішкі тәртіпті сақтауды жеке өзі тексеруге, қылмыстардың, оқиғалардың, теріс қылықтардың алдын алу, қауіпсіздік талаптарын және әскери тәртіпті бұзуға жол бермеу жөніндегі, сондай-ақ анықталған кемшіліктерді жою жөніндегі шараларды қабылдауға;3.Командирге бөлімде болған барлық оқиғалар туралы, өз еркімен кетіп қалған мерзімді қызметтің әскери қызметшілері және оларды іздестіру жөнінде қабылданған шаралар туралы дереу баяндауға, бөлім командирінің және штаб бастығының болатын орнын ұдайы білуге;4.Кезекшінің бөлмесінде болуға, қызмет істерімен кеткенде өз орнына көмекшісін қалдыруға және оған қайда қанша уақытқа кеткенін хабарлауға;5.Оқу-жаттығу далаларының аудандарын, сондай-ақ қандай бөлімшелер қайда және қандай сабақтар өткізіп жатқанын білуге, полигондарда, оқу орталықтарында (лагерьлерде) бар қару-жарақ, әскери және басқа техника, зымырандар, оқ-дәрілер, өзге де материалдар, сондай-ақ гарнизон шегінен тыс іссапарға кеткен командалар туралы мәліметтері болуға;6.Жеке құрамның, оқу-жаттығу жауынгерлік және көлік пайдалану топтары машиналарының шығысы, сондай-ақ алыс рейстердегі автомобиль техникасы туралы мәліметтері болуға. Парк бойынша кезекші арқылы кезекші тартқыштардың, санитарлық көлік құралдарының, өрт сөндіру және кезекші машиналардың әзірлігін, олардың паркке қайтып оралуын бақылауға, бөлім командиріне олардың рейсте бөгелу жағдайлары туралы баяндауға, машиналарды іздестіруге және паркке қайтып оралуына шаралар қабылдауға;7.Бөлімнен тағайындалған бөлімшелерді (командаларды), қарауылдарды тексеруге және уақтылы жіберуге және бұл туралы бөлім штабының бастығына немесе командирге баяндауға;8.Бөлім орналасқан жерден сейілдемеге босатылған мерзімді әскери қызметшілерінің сыртқы пішінін қарап тексеруге және сейілдеме қағаздарына олардың қайтып оралу уақыты туралы белгілер жасауға, шабармандарға елтаңбалы мөрмен расталған хабардар ету карточкалары бойынша бөлім орналасқан жерден тыс шығуға рұқсат етуге;9.Бөлім орналасқан жерде немесе оған жақын маңда өрт, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай кезінде Жауынгерлік Туды, жеке құрамды, қару-жарақты, әскери және басқа техниканы, зымырандарды, оқ-дәрілер мен басқа да материалдық құралдарды құтқаруға дереу шаралар қабылдауға, құтқару жұмыстарын ұйымдастыруға, ал өрт кезінде, одан басқа өрт сөндіру командасын шақыруға және ол келгенге дейін өрт сөндіруді ұйымдастыруға;10.Бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру туралы белгі алған кезде дереу белгіні бөлімшелерге жеткізуге, бөлім командирі мен штаб бастығына баяндауға, командирлердің орынбасарлары мен бөлімнің басқа да лауазымды адамдарын хабардар етуге, олар келгенге дейін бөлімшенің іс-қимылына басшылық жасауға. Бөлімшелердің өз жиын пункттеріне ұйымдасқан түрде шығуына бақылауды жүзеге асыруға;11.Жұмылдыру туралы хабарлама алған кезде бұл туралы дереу командирге және бөлімнің штаб бастығына хабарлауға және олардың нұсқаулары мен нұсқамаларына сәйкес әрекет етуге;12.Қару мен оқ-дәрілерді бөлім басқармасының әскери қызметшілеріне қару мен оқ-дәрілерді беру кітабына қол қоюмен (2-кесте), ал жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру кезінде ауыстырушы карточкалар бойынша жеке қару мен оған оқ-дәрілерді, жеке радиоактивтік сәулелену мөлшерін өлшеуіштерді беруге, оларды уақтылы тапсыруды бақылауға;

    2-КЕСТЕҚару мен оқ-дәрілерді беру кітабы________________________________________Рота (бөлімше)



    Р-с№БерілдіҚайтарылды


    КүніҚарудың(оқ-дәрілер-дің)атауыСаныҚару (оқ-дәрілер)берілген адамныңәскери атағы ментегіАлғанытуралықолыКүніСаныҚабылдағаны туралы қолы
    123456789


    13.Қарсылас ядролық, химиялық және биологиялық қару қолданған немесе радиациялық химиялық қауіпті объектілердегі апат нәтижесінде радиациялық және химиялық қауіп туындаған жағдайларда, сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы ескерту белгісін алған кезде қолда бар нұсқаулыққа сәйкес әрекет етуге;14.Азық-түліктердің қазандарға салынуын бақылауға, дәрігермен (фельдшермен) бірлесе отырып, тамақты таратар алдында тамақ дайындау сапасын бақылауды есепке алу кітабына тиісті жазба жаза отырып, оның сапасын тексеруге және оны беруге рұқсат етуге, тамақтың дұрыс сапалылығына күмәнді болған жағдайда оны беруге тыиым салуға, дереу бөлім командиріне бұл туралы баяндауға, тамақ беру және ішу уақытында асханада жеке өзі болуға және тағамдардың температуралық режимін, оның нормаларының жеке құрамға толық жеткізілуін бақылауға;15.Казармаларда және бөлім орналасқан жерде тазалық пен тәртіпті бақылауды жүзеге асыруға;16.Роталардағы (бөлімшелердегі) қару сақтауға арналған бөлмелерді ашқан (жапқан) кезде жеке өзі қатысуға және оларды бөлім бойынша кезекшінің нөмірлі мөрімен мөрлеуге, бірнеше бөлімшеде қаруды, оқ-дәрілерді бір уақытта беру кезінде қару сақтауға арналған бөлмелерді байланыс құралдары арқылы ашуға рұқсат етуге, роталар бойынша кезекшілерден кешкі тексерулерді жүргізгеннен кейін бөлімшелердің қару сақтауға арналған бөлмелерінің, қаруы бар пирамидалардың кілттерін, сондай-ақ қызметтен кеткен кезде роталар командирлерінен (роталар старшиналарынан) бастап оқ-дәрілері бар жәшіктердің, пистолеттері бар шкафтардың кілттерін күзетуге қабылдауға;17.Бөлімшелердегі қару сақтауға арналған бөлмелердің күзет дабылдамасы өз бетінше іске қосылған кезде дабылдаманың өздігінен іске қосылу себептерін анықтауға және оның күзетуге қойылуын бақылауды жүзеге асыруға;18.Қарауыл күзететін обьектілерді ашуға наряд негізінде қарауыл бастығына осы обьектілерді ашуға рұқсат беруге;19.Ерекше жағдайларда бөлімшелер бойынша кезекшілерге казармаға кіретін есіктердің тиегін жабуға команда беруге;20.Бөлім командирі келген кезде оны қарсы алуға, «Тік тұр» командасын беруге және оған баяндауға міндетті. Мысалы: «Полковник мырза. Менің кезекшілігім уақытында оқиғалар болған жоқ. Бөлім бойынша кезекші капитан Гаевский».Бөлім бойынша кезекші басқа әскери қызметшілер болмаған кезде «Тік тұр» командасын бермейді, тек баяндайды. Бөлім бойынша кезекші бөлім командирінің орынбасарларына тек өзін таныстырады. Кезекші тексеруден және таңертенгі тексеруден кейін бөлім бойынша кезекші бөлімшелер бойынша кезекшілерден баяндауларды қабылдайды және жеке құрамның шығысы, бөлімшелерде (командаларда) іссапарға кеткендер, оқу орталықтарындағы (лагерьдегі) қару-жарақтар, әскери және басқа техника, зымырандар, оқ-дәрілер, өзге де материалдық құралдар туралы, кешкі тексеруде болмағандар туралы мәліметтерді, ал өз еркімен кетіп қалғандар болған кезде олардың тізімін жасайды. Көрсетілген мәліметтерді ол таңертеңгі баяндауда бөлім командиріне ұсынады. Тәуліктік нарядтың қызмет атқаруындағы анықталған барлық кемшіліктер туралы және кезекшілікті тапсырғанға дейін жою мүмкін емес, кезекшілік уақытындағы бөлімдегі ішкі тәртіпті бұзушылықтар туралы бөлім бойынша кезекші кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабына жазба жазады (3-кесте).

    3-КЕСТЕКезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабы_______________________________________________(рота, бөлімше)____________________________ әскери бөлімі бойынша

    КүніКезекшілікті қабылдау және тапсыру туралы, қабылданған қарудың, оқ-дәрілері бар жәшіктердің саны және кезекшілік уақытында қызмет атқаруда анықталған кемшіліктер туралыКомандирдің шешімі
    123


    Кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабына күн сайын бөлім бойынша кезекші бөлім командирінің қарап тексеруі және ауысымға рұқсат ету үшін ұсынады.Бөлім бойынша кезекші: Қазақстан Республикасының Президентін және бөлім командирінің тікелей бастықтарын. Армия генералдарын, адмиралдарды, генерал полковниктерді, сондай-ақ инспекциялау (тексеру) жүргізуге басшылық жасау үшін тағайындалған адамдарды қарсы алады және бөлім орналасқан жер бойынша оларға ілесіп жүреді.Осы адамдарды қарсы алған кезде бөлім бойынша кезекші «Тік тұр» командасын береді және оларға баяндайды.Мысалы: «Армия генералы мырза. Екінші мотоатқыштар бригадасы (мынадай ауданда) даладағы тактикалық сабақтарда. Бөлім бойынша кезекші капитан Шалов».Бөлім бойынша кезекші аты аталған адамдардың келгені туралы дереу бөлім командиріне немесе оның орнындағы адамға баяндайды. Келген командирді (бастықты) бөлім командирі қарсы алған және оған баяндаған жағдайда бөлім бойынша кезекші тек өзін таныстырады. Бөлімге жоғарыда көрсетілмеген генералдар мен адмиралдар, сондай-ақ өзінің бөлімінікі емес аға офицерлер келген жағдайда бөлім бойынша кезекші оларға өзін таныстырады.Мысалы: «Генерал-майор мырза. Бөлім бойынша кезекші капитан Көбенов». Одан кейін ол оларды бөлім командиріне немесе оның орнындағы адамға ертіп келеді. Өз бөлімінікі емес қалған әскери қызметшілер келген адамның жеке басын және қажет кезде оның келу мақсатын анықтағаннан кейін бөлімге бір жолғы рұқсаттамалар бойынша жіберіледі.Бөлім бойынша кезекшіде: бөлім бойынша кезекшіге және оның көмекшісіне нұсқаулықтар, бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіруге және жұмылдыру кезіндегі нұсқаулықтармен пакеттер, бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру жағдайына қарауылдың ауысымы үшін паролі бар пакет, бөлімнің күн тәртібі (қызмет уақытының регламенті), таңертеңгі дене жаттығуын өткізу жоспары мен киім нысанының нұсқалары, өрт қауіпсіздігі шаралары жөніндегі нұсқаулықтар, аумақты бөлімнің бөлімшелеріне бекітіп беру схемасы, қарсыластың жаппай қырып-жою қаруын қолдану жағдайына нұсқаулық, телефон станциялары мен лауазымды адамдарды шақыру кестесі, қару мен оқ-дәрілерді беру кітабы, кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабы, қарауылды тексеру құқығы берілген бір жолғы куәліктердің үлгілері, жалпыәскери жарғылар, оқу материалдық-техникалық базасы объектілерінің орналасуының схема-картасы, бөлім бөлімшелерінің бір аптаға арналған сабақтарының құрама кестесі, радиациялық, химиялық және биологиялық қадағалау журналы, бөлімшелер мен жеке құрамды хабардар ету құжаттары, оқиғалар мен құқық бұзушылықтар жағдайындағы іс-қимылдар тәртібі жөніндегі нұсқаулықтар, жұмыс дәптері мен басқа да құжаттар болуы тиіс. Әскери бөлімді жауынгерлік дайындыққа келтіргенде бөлім кезекшісіне нұсқау.1.Сигнал алу.2.Сигнал алғаны жайлы растау.3.Сигнал алғаны жайлы және оперативті уақыт жайлы бөлім командиріне, бөлімнің штаб бастығына шұғыл баяндау у+00.03.4.Бөлім командиріне, бөлім командирінің орынбасарына сигнал алған жөнінде, оперативті уақыт жөнінде баяндау, командирге міндеттерді ашуды анықтау үшін келуге хабарлау у+00.05.5.Бағынышты бөлімдерге хабарлау у+00.05.6.Бөлім объектілерін 100% қамтамасыз ету.7.Жеке құрамның офицерлері мен прапорщиктердің, келісім шарт бойынша қызметшілердің келуін бақылау у+00.05.8.Штабты бөлім объектілерін, әуе бақылау посттарын, химиялық бақылау посттарын қорғау, күзету посттарын уақытында қою.9.Тәуліктік кезекшінің ауысуы «Дабыл» болғанда бөлімнің жауынгерлік есебі бойынша.Қарсыластың жаппай жою қаруын қолданғанда бөлім кезекшісіне нұсқау. «Химиялық дабыл (1111), ядролық қауіп (5555)» сигналын және де қарсыластың ядролық, химиялық, биологиялық қаруларын қолданғанда, атомдық энергетика мен химиялық өндірістерден болатын апаттардан радиациялық, химиялық қауіп төнгенде бөлім кезекшісі тез арада бөлім командирінің және бөлімнің штаб бастығына баяндау керек.1.Жаппай жою қаруын қолданудың басталуын немесе қауіп болу жайлы жеке құрамды ескерту үшін үнемі істегі, үнемі берілетін сигналды беру;2.Тыс тұратын офицерлер мен келісім шарт бойынша әскери қызметшілерге хабар беру;3.Тұрғылықты қызметтік бөлімдердің гермитизация жасауды ұйымдастыру;4.Офицерлер мен пропорщиктердің келу барысында оларға жеке радиоактивтік сәулелену дозасын өлшейтін құралдар беріп, олардың уақытылы қайтарылуын қадағалау;5.ДП-64В, ДП-5, ВПХР құралдарымен дозиметрикалық, химиялық бақылау жүргізіп, химиялық бақылау постын қою;6.Құтқару, өрт сөндіру жұмыстарын ұйымдастыру.Бөлім кезекшісінің өрт қауіпсіздігі шаралары жайлы нұсқау:1.Кезекшілікке түскенде:1.1.Бөлімнің өрт қауіпсіздігі жайлы нұсқамасын және өртке қарсы күзет жоспары көшірмесін оқып білу;1.2.Тәуліктік кезекшілікті таралым кезінде және өзі өрт қауіпсіздігі жайлы, өрт бола қалған жағдайларда, олардың іс-әрекеті жайлы нұсқама беру;1.3.Штаттан тыс өрт командасы және бөлімнің кезекші бөлімшесінің дайындығын көру;1.4.Әскери қалашықты өз көздерімен көріп, оларға баратын жолдарымен танысу;1.5Су құбырлары мен гидранттарда судың барлығын, өрт сөндіру құралдарын тексеру.2.Кезекшілік кезінде:2.1.Жеке құрамның өрт қауіпсіздігі шараларын сақтап қадағалап (Қ.Р.Қ. К. І Қ. Ж. жазылған нұсқауға сәйкес) әсіресе темекі шегу, өртке қауіпті жұмыста, қыздыру-жылыту приборларын дұрыс пайдалануды қадағалауға;2.2.Тәулігіне бір рет өрт сөндірушілер патрульдерін тексеру;2.3.Жұмыс аяқталар мерзімде өрт сөндіруші кезекшісін ғимараттарда өрт қауіпсіздігін тексеруге жіберу;2.4.Бөлімнің ғимараттарында кемшіліктер болса, тез арада шұғыл шешім қабылдау немесе міндеттерді түзеу;2.5.Өрт сөндіру құралдарын өзге жұмыстарға пайдалануды болдырмау.3.Өрт болған жағдайда:3.1.Штаттық (штаттан тыс) құралдарға бөлімнің кезекші бөлімшесіне өрт дабылын жариялау;4.Өрт командасын қалалық байланыс арқылы шақыру;5.Өрт жайлы бөлім командиріне, бөлім командирінің орынбасарларына, медициналық қызмет бастығына, өрт шыққан объект бастығына (телефон арқылы) хабарлау;6.Лауазымды кісілер келгенше өрт сөндіруді ұйыдастырып, адамдарды, техниканы мүліктерді шығаруды ұйымдастыру;7.Өрт болған жерде күзет ұйымдастыру;8.Өрт бөлім штабында бола қалған жағдайда 1-ші кезекте адамдарды, қызметтік құжаттарды құтқару.

    Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі.Бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі кіші офицерлерден немесе сержанттардан (старшиналардан) тағайындалады және бөлім бойынша кезекшіге бағынады. Ол: бөлім бойынша кезекшінің міндеттерін, нұсқаулығын білуге, бөлім бойынша кезекшіде бар күзет құралдарымен және байланыс құралдарымен, радиациялық және химиялық барлау құралдарымен жұмыс істей білуге, кезекшінің орнына қала отырып, оның міндеттерін орындауға міндетті.Офицерлерден тағайындалған бөлім бойынша кезекшінің көмекшісіне бөлімнің тәуліктік нарядының барлық адамдары бағынады. Ішкі қарауылдарға қатысты ол Гарнизондық және қарауылдық қызметтер жарғысының талаптарын басшылыққа алады.Сержанттардан (старшиналардан) тағайындалған бөлім бойынша кезекшінің көмекшісіне офицерлерден басқа, тәуліктік нарядтың барлық адамдары бағынады.



    Парк бойынша кезекші. Парк бойынша тәуліктік кезекші.Парк бойынша кезекші: бөлімде парк бойынша кезекші офицерлерден, ал жеке батальонда келісімшарт бойынша әскери қызметшілерден-сержанттардан тағайын-далады. Ол парктегі ішкі тәртіп пен нарядтың парк бойынша қызмет атқаруы үшін жауап береді. Парк бойынша кезекші бөлім бойынша кезекшіге, паркте ішкі қызмет тәртібімен бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі орын-басарына немесе бөлімнің техникалық қызметтерінің біреуінің бастығына бағынады. Оған парк бойынша тәуліктік кезекшілер мен кезекші тарт-қыштардың механик-жүргізушілері бағынады. Парк бойынша жаңа кезекші белгіленген уақытта бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі орынбасарына нұсқамаға келеді. Таралымнан кейін парк бойынша жаңа кезекші тізімдеме бойынша бұрынғы кезекшіден құжаттар мен мүлікті қабылдайды, онымен бірге парк аумағын және барлық парк үй-жайларын аралап шығады және тізімдеме бойынша мөрленген парк үй-жайларын, сақтау орындарын, сондай-ақ ашық алаңдар мен қалқа астында тұрған қару-жарақты, әскери және басқа техника мен жабдықты қабылдайды.Кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабына ол кезекшілікті қабылдау кезінде жою мүмкін емес кемшіліктерді жазады. Кезекшілікті тапсыру және қабылдау туралы бұрынғы және жаңа кезекші бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі орынбасарына, одан кейін бөлім бойынша кезекшіге баяндайды.Парк бойынша кезекші:Оған бөлінген үй-жайда болуға, бөлім бойынша кезекшінің рұқсатымен қызмет істері бойынша кеткенде өз орнына бос ауысымның тәуліктік кезекшісін қалдыруға және оған қайда және қанша уақытқа кеткенін хабарлауға. Паркке келген барлық адамдардың рұқсат қағаздары мен жеке басын куәландыратын құжаттарын мұқият тексеруге және бір жолғы рұқсаттамаларға паркке келген және кеткен уақыты туралы белгі қоюға, ауысымнан кейін рұқсаттамаларды техникалық бөлімге тапсыруға. Парк үй-жайлары мен сақтау орындарын ашуға бөлім бойынша бұйрық берілген адамдарды, бұл туралы тиісті кітаптарда жазу жаза отырып жіберуге, оларды ашу (жабу) кезінде болуға және есіктерді (қақпаларды) парк бойынша кезекшінің нөмірлі мөрімен мөрлеуге. Машиналардың парктен шығуына және парктің ішіндегі қозғалысына жеке өзі рұқсат етуге. Машиналардың шығуы мен қайтып оралуының белгіленген үлгідегі журналын жүргізуге. Машиналардың рейстен паркке уақтылы қайтып оралуын бақылауды жүзеге асыруға, ал олар бөгелген жағдайда бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі орынбасарына және бөлім бойынша кезекшіге баяндауға.Парктен жол қағазындағы, материалдық рұқсаттамадағы және тәртіптемедегі жазбаға сәйкес мүлікті алып шығуды (кіргізуді) бақылауға, сондай-ақ парк аумағына бөтен адамдардың жіберілуін болдырмауға шаралар қабылдауға. Парктегі күн тәртібінің орындалуын бақылауды жүзеге асыруға және парктегі жеке құрамның санын, қандай бөлімшелердің қандай жұмыспен айналысатынын білуге, паркте қару-жараққа, әскери және басқа техникаға техникалық қызмет көрсетумен немесе паркті жабдықтаумен байланысты емес жұмыстарға жол бермеуге. Парктің кіреберісіндегі кезекті тәуліктік кезекшілерді уақтылы қоюға және ауыстыруға.Ақаулы және ақаусыз қару-жарақтың, әскери және басқа техниканың болуын, шығысын, санын ұдайы білуге, парк үй-жайларындағы және аумағындағы тазалық пен тәртіпке, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау ережелерін сақтауға, бақылауды жүзеге асыруға. Жылдың суық уақытында парк үй-жайлары мен су-май жылытқышта пештерді уақтылы және дұрыс жағуды және парктің барлық үй-жайларында, от жағылмайтын сақтау орындары мен ашық алаңдарда белгіленген температураны ұстауға бақылауды жүзеге асыруға, қозғалтқыштарды суыту жүйелерінен судың ағызылғандығын, суды ағызуды бақылау кітабындағы жазумен, ал қатты аяздарда одан басқа, машиналардан аккумулятор батареяларының алынғандығын және тиісті жазулардың ілінгендігін тексеруге.Өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуын бақылауды жүзеге асыруға, өрт сөндіру құралдарының, өрт дабылдамасының болуы мен жай-күйін тексеруге. Нарядқа түсер алдында кезекші көлік құралдарының әзірлігін тексеруге және бұл туралы бөлім бойынша кезекшіге баяндауға.Парк үй-жайлары мен аумағында, осы үшін арнайы бөлінген және жабдықталған орындарды қоспағанда, шылым шекпеуді және от жақпауды бақылауды жүзеге асыруға. Паркке қайтып оралған машиналар мен басқа техникаға уақытылы техникалық қызмет көрсетуге шаралар қабылдауға, машиналарға қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, тек жанар май құю пункттерінде жанармай құйылуын бақылауға. Тұрақтарға жанар май құйылмаған машиналарды қоюға рұқсат етпеуге. Кешке, барлық жұмыс аяқталғаннан кейін паркте барлық үй-жайларда жарықтың өшірілуін және тек кезекші жарықтың қалдырылуын, ал парктің сыртқы жарық беру нүктелерінің барлығы қосылғанын бақылауды жүзеге асыруға.Арнайы, улы техникалық сұйықтарды сақтау үшін арналған үй-жайлардың (қоршалған алаңдардың) есіктерінде құлыптар мен пломбылардың болуын және ақаусыздығын, сондай-ақ су-май жылытқыштарда сақталатын, төмен температурада қататын суытатын сұйықтықтар бар ыдыстардағы пломбыларды тексеруге.Паркке бөлім командирінің орынбасары және одан жоғары тікелей бастықтар, сондай-ақ бөлім бойынша кезекші келгенде оларды қарсы алуға және оларға баяндауға міндетті. Мысалы: «Майор мырза. Менің кезекшілігім уақытында оқиғалар болған жоқ. Парк бойынша кезекші лейтенант Омаров».Баяндаудан кейін кезекші келген командирді (бастықты) парк аумағы бойынша алып жүреді. Келген командирді (бастықты) бөлім командирі немесе оның қару-жарақ жөніндегі орынбасары қарсы алған және оған баяндаған жағдайда парк бойынша кезекші баяндамайды, тек өзін таныстырады. Парк бойынша кезекші парктен машиналарды белгіленген тәртіппен шығарады. Машиналар паркке келісімен және оларды бақылау-техникалық пункті бастығы тексергеннен кейін парк бойынша кезекші жол қағазына және машиналардың шығуы мен қайтып оралуы журналына қайтып оралған уақытты, спидометрдің көрсеткіштері туралы жазу жазады, ал машинаға толық қызмет көрсетілгенде және май құйылғанда оны тұраққа жібереді немесе белгіленген тәртіппен оны күзетуді ұйымдастырады, одан кейін экипажға (жүргізушіге) парктен кетуге рұқсат етеді. Паркте өрт шыққан кезде парк бойынша кезекші дереу өрт сөндіру командасын шақырады, өртті сөндіруге, машиналарды шығаруға және қару-жарақты, әскери және басқа техниканы, материалдық құралдарды құтқаруға шаралар қолданады, болған оқиға туралы бөлім бойынша кезекшіге, бөлім командиріне және оның қару-жарақ жөніндегі орынбасарына баяндайды.Парк бойынша кезекшіде: парктің схемасы, бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру кезінде техниканы шығару жоспары, қару-жарақтың, әскери және басқа техниканың үлгілерін мөрлеу және күзетуге қабылдау тәртібі туралы нұсқаулық, өрт қауіпсіздігі шаралары жөніндегі нұсқаулық, парк үй-жайларын, сақтау орындарын және ашық алаңдар мен қалқалардың астында тұрған техниканы ашуға (жабуға) рұқсат етілген лауазымды адамдардың тізімі, рұқсаттамалар мен пломбалардың (мөрлер бедерлерінің) үлгілері, парк бойынша кезекші мен тәуліктік кезекшіге, кезекші таратқыштың механик-жүргізушісіне нұсқаулықтар, ашық алаңдар мен қалқалардың астында тұрған қару-жарақтың, әскери және басқа техниканың тізімдемесі, парк мүлкі мен жабдығының тізімдемесі, кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабы, машиналардың шығуы мен қайтып оралуы кітабы, парктегі жұмыс тәртібі, жол құжаттамаларының үлгілері, машиналарды пайдалануға наряд, парк үй-жайларын, қару-жарақты, әскери және басқа техниканы ашу кітабы, машиналардың кабиналары мен люктерінің, парк үй-жайлары мен қақпаларының кілттерін беру кітабы, жұмыс дәптері, кілттерге арналған шкафтар (жәшіктер), жалпыәскери жарғылар, машиналарды парктен шығаруға құқығы бар лауазымды адамдардың қолдарының үлгілері, парк үй-жайларының, сақтау орындарының қосалқы кілттерінің жиынтығы, суды ағызуды есепке алу кітабы, бөлім командирінің парктегі ішкі қызметті ұйымдастыру жөніндегі бұйрығынан көшірмелер және басқа құжаттар болуы тиіс. Парктегі жұмыс аяқталысымен парк бойынша кезекші парктің барлық үй-жайларында және аумағында өрт қауіпсіздігі мен қоршаған ортаны қорғау талаптарының орындалғанын, тәртіпке келтірілгенін тексереді, бөлімшелер командир-лерінен парк үй-жайларын, сақтау орындарын, ашық алаңдар мен қалқа астында тұрған сақтаудағы қару-жарақты, әскери және басқа техниканы қабылдайды, оларды мөрлеуге рұқсат етеді және оларды қосымша парк бойынша кезекшінің мөрімен мөрлейді. Улы техникалық сұйықтарды сақтауда және пайдалану, өрт қауіпсіздігінің талаптарын бұзулар анықталған кезде бөлім бойынша кезекші мен бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі орынбасарына дереу баяндайды, анықталған кемшіліктерді жою жөнінде шаралар қолданады. Өрт сөндіру наряды адамдарымен бірлесіп паркті тексергеннен және өрт сөндіру жетонын алғаннан кейін ол паркті қараулға күзетуге тапсырады.

    Парк бойынша тәуліктік кезекші.Парк бойынша тәуліктік кезекші сарбаздардан (матростардан) тағайындалады. Ол паркте белгіленген тәртіптің сақталуы мен машиналарды парктен шығарудың және олардың паркке қайтып оралуының дұрыстығы үшін жауап береді. Парк бойынша тәуліктік кезекші парк бойынша кезекшіге бағынады.Парк бойынша кезекті тәуліктік кезекші:1.Тек парк бойынша кезекшінің рұқсатымен әскери қызметшілерді паркке жіберуге, сондай-ақ машиналарды және басқа техниканы парктен шығаруға және паркке кіргізуге;2.Паркте тазалық пен тәртіпті ұстауға және парк бойынша кезекшіге анықтал-ған парктегі ішкі тәптіп бұзулар туралы баяндауға;3.Парк үй-жайлары мен аумағында, осы үшін арнайы бөлінген орындарды қоспағанда, шылым шегуге және от жағуға жол бермеуге;4.Машиналардың тұрақтағы орындарынан (орнына) тек парк бойынша кезекшінің рұқсатымен шығарылуын (қойылуын) бақылауды жүзеге асыруға;5.Суық уақытта парктің от жағылатын үй-жайларында ауа температурасын қадағалауға, от жағылмайтын және далалық парктерде қозғалтқыштардың суыту жүйелерінен судың ағызылуын және «Суы ағызылды» деген тақтайша-ның ілінуін, қатты аяздарда машиналардың аккумуляторлары алынғанын және «Аккумулятор батареялары алынды» деген тақтайшаның ілінуін бақылауды жүзеге асыруға;6.Өрт шыққан кезде оны сөндіруге шаралар қолдануға және бұл туралы парк бойынша кезекшіге баяндауға міндетті.Кезекті тәуліктік кезекші паркке кіреберіске қойылады, ал бос ауысымның тәуліктік кезекшісі парктегі жұмыс уақытында парк аумағында болады және ішкі тәртіпті, өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуын қадағалайды және парк бойынша кезекшінің рұқсатынсыз ешқайда кетпейді.Кезекші тартқыштың механик-жүргізушісі.Кезекші тартқыштың механик-жүргізушісі бөлімшелердің механик-жүргізушілерінен тағайындалады және кезекші тартқыштың қару-жарақты, әскери және басқа техниканы, басқа да материалдық құралдарды дереу эвакуациялауға ұдайы әзірлігі үшін жауап береді. Ол парк бойынша кезекшіге бағынады.Кезекші тартқыштың механик-жүргізушісі:1.Парк бойынша тәуліктік наряд адамдары үшін бөлінген үй-жайда ұдайы болуға;2.Парк үй-жайлары мен сақтау орындарынан қару-жарақты, әскери техника мен басқа техниканы, басқа да материалдық құралдарды эвакуациялау үшін кезекші тартқышты пайдалану ережелері мен тәртібін білуге;3.Кезекші тартқышта бар қозғалтқышты сырттан оталдыру, қару-жарақты, әскери және басқа техниканы сүйреу мен эвакуациялау құралдарының болуына және ақаусыз жай-күйде ұстауға;4.Кезекші тартқыштың төмен температурада тез және кедергісіз оталуын қамтамасыз ететін кезекші тартқыш қозғалтқышының белгіленген температуралық режимін ұстауға;5.Паркте өрт шыққан кезде тартқышты дереу жұмыс істейтін жай-күйге келтіруге және парк бойынша кезекшінің нұсқауы бойынша қару-жарақты, әскери және басқа техниканы, басқа да материалдық құралдарды эвакуациялауға кірісуге міндетті.

    Медициналық пункт бойынша кезекші фельдшер.Медициналық пункт, медициналық рота бойынша кезекші фельдшер (санитарлық нұсқаушы): медициналық пункттегі ішкі тәртіп, ал дәрігер болмағанда дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету үшін жауап береді. Ол бөлім бойынша кезекшіге, оның көмекшісіне және бөлімнің медициналық пунктінің бастығына бағынады. Оған медициналық пункт бойынша тәуліктік кезекшілер бағынады. Кезекшілікті тапсыру және қабылдау туралы бұрынғы және жаңа кезекшілер медициналық пункт бастығы мен бөлім бойынша кезекшіге баяндайды. Медициналық пункт бойынша кезекші фельдшер (санитарлық нұсқаушы):1.Медициналық пунктте болуға, қызмет істері бойынша кеткенде өз орнына медициналық пункт бойынша тәуліктік кезекшіні қалдыруға және оған қайда және қанша уақытқа кететінін хабарлауға;2.Медициналық пунктте стационарлық емделудегі науқастардың санын, сырқаттану сипатын, әрбір науқасқа тағайындалған ем мен тамақтануды білуге, дәрігердің тағайындауларын орындауға;3.Белгіленген уақытта асханаға берілетін азық-түліктердің дұрыс сапасын айқындау және оларды ас тарату мәзіріне сәйкес қазандарға салу үшін келуге;4.Тамақты таратар алдында оның сапасын, тағамдардың температуралық режимін, тамақтануды ұйымдастыруға,сондай-ақ асхананың санитарлық-гигиеналық жай-күйін тексеруге, ол туралы тамақ дайындау сапасын есепке алу кітабына жазба жазуға;5.Амбулаторлық қабылдау басталғанға дейін рота бойынша кезекшілерден қабылдауға жазылған әскери қызметшілердің медициналық кітапшаларын жинап алуға және науқастардың температурасын өлшеуге;6.Медициналық пунктке кенеттен сырқаттанған әскери қызметшілер келіп түскен кезде оларға дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсетуге, жұқпалы сырқаттарды оқшаулау жөнінде шаралар қабылдауға және медициналық пункт бастығына баяндауға;7.Рота (бөлімше) бойынша кезекшінің немесе бөлім бойынша кезекшінің шақыруы бойынша сырқаттанғанға медициналық көмек көрсету үшін дереу келуге, ал шұғыл дәрігерлік көмек көрсетуді талап ететін жағдайларда сырқаттанғанды медициналық пунктке дереу жіберуге және бұл туралы кезекші дәрігерге баяндауға;8.Демалыстан, іссапарлардан келген, қарауыл және асхана бойынша нарядқа тағайындалатын жеке құрамды, сондай-ақ рейске шығар (парктен шығар) алдында жүргізушілерді (механик-жүргізушілерді) медициналық тексеруді жүргізуге;9.Медициналық пункт бойынша тәуліктік кезекшілерден сырқаттанғандарды мұқият бақылауды және қарауды талап етуге;10.Тағамдардың сапасын, температуралық режимін, сырқаттанғандар үшін тағам тасымалдау ережелерін сақтауға және оны уақтылы таратуға, медициналық пункт үй-жайларын жинауға және залалсыздандыруға, оларды уақтылы желдетуге бақылауды жүзеге асыруға;11.Кезекшілікті қабылдау (тапсыру) кезінде улы және есірткі заттарын, психотроптық заттар мен прекурсорларды және олар сақталатын шкафтардың кілттерін қол қоюмен қабылдауға (тапсыруға) және күзет дабылдамасының ақаусыздығын тексеруге;12.Кезекшілікті қабылдаған кезде шұғыл медициналық көмек көрсетудің санитарлық техникалық көлік құралының әзірлігі мен медициналық жабдықтармен жабдықталуын тексеруге, оны бөлімнің медицина қызметі (медициналық пункт) бастығының және бөлім бойынша кезекшінің рұқсатымен тікелей арналуы бойынша қолдануға;13.Кезекшілікті қабылдағаннан кейін бөлім бойынша кезекшіге медициналық пунктте стационарлық емделудегі сырқаттардың саны туралы мәліметтерді ұсынуға;14.Медициналық пунктке медициналық пункт бастығы және одан жоғары тікелей бастықтар, сондай-ақ бөлім бойынша кезекші мен оның көмекшісі келген кезде оларға өзін таныстыруға міндетті.Мысалы: «Майор мырза. Кезекші фельдшер сержант Қамбаров».Өзін таныстырғаннан кейін кезекші фельдшер келген адамға медициналық пункттегі сырқаттардың болуы және олардың жай-күйі туралы баяндайды.Медициналық пункт бойынша тәуліктік кезекші.Медициналық пункт бойынша тәуліктік кезекші санитарлардан тағайындалады және кезекші фельдшерге (санитарлық нұсқаушыға) бағынады. Егер медициналық қызмет штатында санитар лауазымы жоқ болса, онда медициналық пункт бойынша тәуліктік кезекші медициналық пункт бойынша тәуліктік кезекшінің міндеттерін орындау қарсы көрсетілмеген, жазылып келе жатқан мерзімді әскери қызметтің әскери қызметшілерінен тағайындалады.Ол:1.Кезекші фельдшердің (санитарлық нұсқаушының) нұсқауы бойынша және оның бақылауымен келіп түскен сырқаттарды санитарлық өңдеуді жүргізуге;2.Сырқаттардың жеке заттарын қабылдауға және залалсыздандыруға әзір-леуге;3.Сырқаттарға қызмет көрсетуге, оларға тамақ және ішетін су беруге;4.Медициналық пункттің үй-жайын жинауға;5.Медициналық пункттегі ішкі тәртіптің сақталуын бақылауды жүзеге асыру-ға міндетті. Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші: сержанттардан (старшиналар-дан) тағайындалады. Ол бөлімге келген (кеткен) адамдарды өткізудің (шығарудың) дұрыстығы, мүлікті алып шығудың (кіргізудің) немесе әкетудің (алып кетудің) дұрыстығы үшін жауап береді (4-кесте).

    4-КЕСТЕМатериалдық құралдарды әскери бөлімге (әскери бөлімнен) әкелу (әкету), кіргізу (шығару) үшін материалдық рұқсаттама

    №_____РҰҚСАТТАМА ТҮБІРТЕГІ_____________________________________(әскери атағы, тегі мен аты-жөні)Рұқсат етілді__________________________(кіргізу,шығару,әкелу,әкету)Қайдан (қайда)________________________(құрылымдық_____________________________________бөлімшенің атауы)Қандай мүлік__________________________(мүліктің атауы)____________________________________Орын саны___________________________(саны көрсетіледі)Күні_________________Уақыты_______________________________________________(қол қою орны)№_____РҰҚСАТТАМА ТҮБІРТЕГІ_____________________________________(әскери атағы, тегі мен аты-жөні)Рұқсат етілді__________________________(кіргізу,шығару,әкелу,әкету)Қайдан (қайда)________________________(құрылымдық_____________________________________бөлімшенің атауы)Қандай мүлік__________________________(мүліктің атауы)____________________________________Орын саны___________________________(саны көрсетіледі)Күні_________________Уақыты_______________________________________________(қол қою орны)


    Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші бөлім бойынша кезекші мен оның көмекшісіне бағынады. Оған бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшілері бағынады. Кезекшілікті тапсыру және қабылдау туралы бұрынғы және жаңа кезек-шілер бөлім бойынша кезекшіге баяндайды.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші:1.Таралымнан кейін тізімдеме бойынша құжаттаманы, жабдық пен мүкәммалды қабылдауға;2.Бөлімге келген адамдардың рұқсаттамалар мен жеке басын куәландыратын құжаттарын тексеруге, тізімін бөлім командирі бекіткен лауазымды адам-дардың рұқсатымен және бөлім бойынша кезекшінің, оның көмекшісінің нұсқаулары бойынша бір жолғы рұқсаттамаларды беруге;3.Қандай да бір мүлікті алып шығудың (кіргізудің) немесе әкетудің (әкелу-дің) дұрыстығын тексеруге;4.Бөлім бойынша кезекшіге ол құжаттарының дұрыстығына күмән келтіретін адамдар туралы баяндауға;5.Бөлім орналасқан жерден мерзімді әскери қызметтің әскери қызмет-шілеріне шығу құқығына құжаттарынсыз, әскери киім нысанын кию ереже-лерін бұзулармен, ал жаяу тәртіппен саппен келе жатқан командаларға белгі беретін жалаушаларсыз (белгі беретін қол шамдарсыз) шығуға рұқсат етпеуге;6.Бақылау-өткізу пунктінде болуға, бөлім бойынша кезекшінің рұқсатымен қызмет істері бойынша кеткенде өз орнына көмекшісін қалдыруға;7.Өз көмекшілерінің қызмет атқаруының дұрыстығын тексеруге;8.Бөлім командирі мен оның орынбасарлары келгенде, оларды қарсы алуға және оларға өзін таныстыруға міндетті.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші өз әскери бөлімінікі емес офицерлерді қарсы алады және оларға өзін таныстырады.Мысалы: «Генерал-майор мырза. Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші сержант Оразбеков». Одан кейін ол дереу келгендер туралы бөлім бойынша кезекшіге баяндайды.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшіде:1.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшіге және оның көмекшісіне нұсқау-лықтар;2.Бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру жағдайына және өрт қауіпсіздігі талаптары жөніндегі нұсқаулықтар;3.Күн тәртібі мен қызмет уақытының регламенті;4.Бөлім аумағына кіруге, мүлікті әкелуге, алып шығуға және әкетуге рұқсат етуге құқығы бар адамдардың тізімі, олардың қолдарының үлгілері, бір жол-ғы рұқсаттамалардың бланкілері;5.Бір жолғы рұқсаттамаларды беруді есепке алу кітабы;6.Демалыс билетінің, іссапар куәлігінің (нұсқамасының), шабармандар үшін хабардар ету карточкаларының, сейілдеме қағазының, тұрақты, бір жолғы және материалдық рұқсаттамалар мен жол қағаздарының үлгілері;7.Жалпыәскери жарғылар;8.Келушілерді есепке алу журналы (оған кім, кімге келеді, келу мақсаты, келу және кету уақыты жазылады) және басқа да құжаттар болу тиіс. Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшіге «Жинал», «Дабыл бойынша жинал», «Әскери дабыл» пәрмендерін алғандағы нұсқау:Телефон немесе дауыс күшейткіш байланысы арқылы «жинал» пәрменін алған кездегі міндеті:1.Пәрменді қабылдағаны жөнінде бөлім кезекшісіне баяндау;2.Пәрменді қабылдағаннан соң БӨП жарық бүркенішін жасауға;3.Бөлім командирі немесе бөлім командирінің орынбасарлары келген кезде пәрменді алғаны жөнінде баяндауға, орындалған істер-шаралар жөнінде есеп беруге.«Дабыл бойынша жинал» пәрменін алған кездегі міндеті:1.Пәрменді қабылдағаны жөнінде бөлім кезекшісіне баяндау және шектемені анықтау;«Әскери дабыл» пәрменін алған кездегі міндеті:1.Бөлім кезекшісінен пәрменді қайтара анықтау;2.Бақылау-өткізу пунктінің күзетін күшейту;3.Бөлім командирі немесе бөлім командирінің орынбасарлары келген кезде пәрменді алғаны жөнінде баяндауға, орындалған іс-шаралар жөнінде есеп беруге міндетті.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшіге өрт қауіпсіздігі жайында нұсқау.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші ішкі тәртіптің сақталуына және бақылау өткізу пунктіндегі өрт қауіпсіздігі тәртібінің сақталуына жауап береді.А)Кезекшілікке түскен кезде:1.Тізім бойынша өрт құралдарының түгелдігін және дұрыстығын тексеруге;2.Шатыр, үй асты бөлмелерінің, кептіру және басқа бөлмелердің өрт қауіп-сіздігі жағдайын тексеруге;3.Шырпы, май шамның және онда майдың бар-жоғын тексеруге;4.Өрт қауіпсіздігі есебінің тағайындалуын тексеруге;5.Қосымша есіктердің жағдайын тексеруге.Б)Кезекшілік кезінде:1.Нұсқама мен ішкі қызмет жарғысынада көрсетілгендей, өртке қарсы ереже-нің орындалуын бақылауға басты назарды темекі шегу уақытында, өртке қауіп-ті жұмыстарды өткізуге, жылу және жарық құралдарын дұрыс пайдалануға;2.Күніне бірнеше рет бақылау өткізу пункті ішіндегі тазалыққа, өрт қауіпсіз-дігін сақталуын бақылауға;3.Бақылау өткізу пункті жанына 40 метірден бері әскери қызметшілерге от жағуына жол бермеуге;4.Өрт құралдары мен саймандарының басқа жағдайға қолдануына жол бер-меуге міндетті.В) Өрт болған жағдайда:1.Бөлім кезекшісіне, штаттан тыс өрт командасына дабыл беруге;2.Бөлім командиріне өрт хабарын баяндауға;3.Лауазымды тұлғалар мен өрт командасы келгенше, өртті сөндіруге, адам-дарды, әскери заттарды көшіруге басшылық жасауға;4.Өрт орнын күзетуге міндетті.

    Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшісі.Бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшісі сарбаздардан (матростардан) тағайындалады. Ол бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшіге бағынады. Кезекшінің кезекті көмекшісі бақылау-өткізу пунктінен шықпайды және келген адамдарды бөлім аумағына өткізудің дұрыстығы, сондай-ақ мүлікті дұрыс алып шығу (кіргізу) немесе әкету (әкелу) үшін жауап береді.

    Асхана бойынша кезекші.Асхана бойынша кезекші: сержанттардан (старшиналардан) тағайындалады. Ол қоймадан азық-түліктердің алынуының, олардың қазанға толық салынуының дұрыстығы, белгіленген нормалар бойынша тамақты уақтылы беру, асүй мүкәммалы мен ыдысының сақталуы, сондай-ақ асханадағы санитарлық-гигиеналық жай-күй және онда тәртіпті ұстау үшін жауап береді. Асхана бойынша кезекші бөлім бойынша кезекшіге, оның көмекшісіне, бөлім командирінің тыл жөніндегі орынбасарына бағынады. Оған асханада жұмыс істеу үшін тағайындалған тәуліктік наряд пен аспаздар бағынады.Асхана бойынша жаңа кезекші белгіленген уақытта бөлім командирінің тыл жөніндегі орынбасарына, ал ол болмағанда азық-түлік қызметінің бастығына нұсқамаға келеді. Таралым алдында асхана бойынша жаңа кезекші наряд құрамын тексереді, оны медициналық қарауға ұсынады және асхана бойынша тәуліктік нарядтың ведомосын толтырады. Таралымнан кейін ол тізімдеме бойынша құжаттарды, асүй мүкәммалы мен ыдысын қабылдайды, технологиялық жабдықтардың дұрыстығын тексереді, асхана бойынша нарядтың жеке құрамы арасында жұмысты бөледі, асханада жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік, жеке және қоғамдық гигиена талаптары бойынша нұсқама жүргізеді.Кезекшілікті тапсыру және қабылдау туралы асхана бойынша бұрынғы және жаңа кезекші бөлім командирінің тыл жөніндегі орынбасарына және бөлім бойынша кезекшіге баяндайды.Асхана бойынша кезекші:1.Жабдықталымда тұрған жеке құрамның санын және ас тарату мәзірін білуге;2.Нұсқаушы-аспаздың (бас аспаздың) қоймадан азық-түліктерді алуын, олар-дың тура салмағын және дәрігермен (кезекші фельдшермен) бірлесіп, азық-түліктердің сапасын жеке өзі бақылауға, қоймадан алынатын азық-түліктер ас тарату мәзіріне сәйкес келмегенде бұл туралы бөлім бойынша кезекшіге, медицина қызметінің бастығына және командирдің тыл жөніндегі орын-басарына дереу баяндауға;3.Азық-түліктерді өңдеуге, сондай-ақ ет пен балықты өңдеуді, әзір тамақты беруді тек аспаздардың жүргізуін бақылауды жүзеге асыруға;4.Ет пен балықты жабдықталымдарға бөлу кезінде болуға, олардың салмағын, сондай-ақ нұсқаушы-аспаздың (бас аспаздың) тамақ дайындау сапасын бақылауды есепке алу кітабындағы жазудың дұрыстығын тексеруге;5.Азық-түліктерді қазанға салу кезінде қатысуға және бөліп салу бойынша барлық тиесілінің қазанға тура салмағы бойынша салынуын бақылауға;6.Асханадағы жұмысқа медициналық қараудан өтпеген әскери қызметшілерді жібермеуге, жұмыс уақытында гигиена ережелерінің сақталуын қадағалауға;7.Асханада жұмыс істеу үшін тағайындалған әскери қызметшілер арасында жұмысты бөлуге;8.Асханада тазалық пен тәртіпті ұстауға, асханада жеке құрамның баскиімде, пальтода (шинельде), жылы астары бар күртешеде және жұмыс (арнайы) киімінде, сондай-ақ кір (тазаланбаған) киім нысанында және аяқкиімде тамақ ішуіне жол бермеуге;9.Үстелдерді уақтылы жасау мен жинауға бақылауды жүзеге асыруға, асхана-асүй ыдысының берілуін, оны бөлімшелерден қабылдауды, сондай-ақ ыдыс-ты сапалы жууды ұйымдастыруға, оны асханадан әкетуге рұқсат етпеуге;10.Дәрігер (фельдшер) сапасын тексермей және бөлім бойынша кезекші оны таратуға рұқсат етпей, тамақты беруге жол бермеуге, тамақты уақтылы және дұрыс беруді және оны бөлімшелерге беруде кезектілікті нақты сақтауды бақылауды жүзеге асыруға;11.Азық-түлік қорларының тазалықта және тәртіпте сақталуының, олардың сенімді сақталуының қамтамасыз етілуін талап етуге;12.Рота старшиналарының немесе роталар (бөлімшелер) бойынша кезек-шілердің өтінімдері бойынша оның белгіленген мерзімнен артық сақталуына жол бермей, тамақ шығысын қалдыруға;13.Азық-түліктерді өңдегеннен кейін қалдықтарды уақтылы жинап алуды ұйымдастыруға және асханаға іргелес аумақтың тазалығын қадағалауға;14.Асханаға бөтен адамдарды жібермеуге;15.Өрт қауіпсіздігі және технологиялық жабдықтарды пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптарын орындауды қамтамасыз етуге;16.Барлық кемшіліктер туралы бөлім бойынша кезекшіге немесе оның көмек-шісіне баяндауға;17.Асханаға бөлім командирлерінің орынбасарлары және одан жоғары тікелей бастықтар, сондай-ақ бөлім бойынша кезекші мен оның көмекшісі келген кезде оларға өзін таныстыруға міндетті. Мысалы: «Полковник мырза. Асхана бойынша кезекші сержант Оразғалиев».Асхана бойынша кезекшіде асхана бойынша кезекшіге, бас аспазға (аспазға), нан кесушіге, асхана бойынша жұмысшыларға нұсқаулықтар, бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру жағдайына және өрт қауіпсіздігі шаралары жөніндегі нұсқаулықтар, технологиялық жабдықтарда жұмыс істеу кезінде техника және қауіпсіздік талаптары бойынша нұсқаулықтар. Күн тәртібі, бөлімшелердің, тәуліктік нарядтың тамақ ішу кезектілігінің схемасы, кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабы, асханада бар мүлік пен жабдықтың тізімдемесі, дайындалған тамақтың сапасын бақылау кітабы, әзір тамақтың және азық-түліктерді өңдеу кезіндегі қалдықтардың шығыс нормалары. Азық-түліктерді пісіру ұзақтығының кестесі, нан, май мен қант беру нормалары және басқа да құжаттар болуы тиіс.

    Бөлімнің штаб бойынша кезекші.Бөлімнің штаб бойынша кезекші: бөлім штабы мен қызметтерінің сержанттарынан тағайындалады. Ол штабтың қызмет бөлмелерінің күзеті, штаб үй-жайының тазалығы, шабармандардың дұрыс қызмет атқаруы үшін және хат-хабарлар мен телефонограммаларды уақтылы қабылдау және жеткізу үшін жауап береді.Бөлімнің штаб бойынша кезекші бөлім бойынша кезекшіге, оның көмекшісіне және бөлім штабының бастығына бағынады. Кезекшілікті тапсыру және қабылдау туралы бұрынғы және жаңа кезекшілер бөлім штабының бастығына және бөлім бойынша кезекшіге баяндайды.Бөлімнің штаб бойынша кезекші:1.Таралымнан кейін тізімдеме бойынша құжаттаманы, жабдық пен мүкәммал-ды қабылдауға;2.Жұмыстан тыс уақытта кірген поштаны қабылдауға;3.Қызметтік телефонограммаларды қабылдауға және беруге;4.Шабармандарға басшылық жасауға;5.Штаб үй-жайында болуға, онда тазалық пен тәртіпті ұстауға, штаб үй-жайына бөтен адамдарды бөлім командирі белгілеген тәртіппен жіберуге;6.Бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтірген кезде дереу бөлім штабы мен қызметтерінің барлық әскери қызметшілерін хабардар етуге, түнгі уақытта жарықпен бүркемелеуді қадағалауға;7.Қызмет үй-жайларын күзетке қабылдауға және олардың кілттерін сақтауға;8.Пештерді жағу ережелерінің орындалуын бақылауды жүзеге асыруға, ал жұмыс күні аяқталған соң штаб үй-жайларының өртке қарсы қауіпсіздігін тексеруге;9.Өрт шыққан жағдайда өрт сөндіру командасын шақыруға, оны сөндіруге және құжаттар мен штаб мүлкін құтқаруға шаралар қолдануға, бұл туралы бөлім бойынша кезекшіге және бөлімнің штаб бастығына дереу баяндауға;10.Штабқа бөлімнің штаб бастығы мен бөлім командирінің басқа да орын-басарлары және олардың үлкен бастықтары, сондай-ақ өз әскери бөлімінікі емес офицерлер келгенде,оларға өзін таныстыруға міндетті.Мысалы: «Майор мырза. Бөлімнің штаб бойынша кезекшісі сержант Құсайынов».Бөлім штабы бойынша кезекшіде кіріс хат-хабарларын, кіріс және шығыс телефонограммаларын есепке алу журналы, сондай-ақ әскери бөлім шегінен тыс тұратын бөлім басқармасы әскери қызметшілерінің, олардың мекенжайлары, телефондары мен оларды шақыру тәсілі көрсетілген тізімі болуы тиіс.

    Кезекші белгі беруші-барабаншы.Кезекші белгі беруші-барабаншы бөлімшенің даярланған сарбаздарынан тағайындалады және бөлім бойынша кезекші мен оның орынбасарына бағынады. Ол бөлім бойынша кезекшінің бөлмесіне жақын үй-жайда болуға және бөлім бойынша кезекшінің немесе оның көмекшісінің бұйрығы бойынша белгілер беруге міндетті. Белгі беруші-барабаншы жоқ кезде белгі беру үшін техникалық музыка ойнату құралдары қолданылуы мүмкін.

    Өрт сөндіру наряды.Өрт сөндіру наряды бөлімнің штаттық (штаттан тыс) өрт сөндіру командасынан мынадай құрамда тағайындалады: наряд бастығы, жүргізушілер (моторшылар) мен берілген өрт сөндіру машиналарының немесе басқа да автомобильдердің (мотопомпалардың) саны бойынша өрт сөндіру есептоптарының нөмірлері, өрт сөндіру постыларының саны бойынша сақшылар. Өрт сөндіру наряды бөлім бойынша кезекшіге және өрт сөндіру командасының бастығына бағынады.Өрт сөндіру наряды:1.Барлық бөлімшелердің үй-жайында және бөлім аумағында өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуына бақылауды жүзеге асыруға;2.Посты табельдеріне сәйкес өрт сөндіру-постылық қызмет атқаруға;3.Объектілердегі өрт сөндіру құралдарының ақаусыздығына бақылауды жүзе-ге асыруға;4.Сақтау орындарының, қоймалардың бастықтарымен және парк, қойма айма-ғы (техникалық аумақ) бойынша кезекшілермен бірлесіп, объектілерді жабар алдында өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуын және электр желілерінің сөндірілуін тексеруге, осы ережелер сақталған кезде оларға өрт сөндіру жетонын беруге;5.Бөлім бойынша кезекшіге белгіленген уақытта бөлімдегі өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуы туралы баяндауға;6.Өрт шыққан кезде оны сөндіруге қатысуға міндетті.Өрт сөндіру наряды өз міндеттерін бөлім командирі белгілеген уақытта орындайды. Кезекшілікті тапсыру және қабылдау туралы бұрынғы және жаңа өрт сөндіру нарядының бастықтары бөлімнің штаттан тыс өрт сөндіру командасының бастығына және бөлім бойынша кезекшіге баяндайды. Өрт сөндіру наряды өрт сөндірудің қажетті құралдарымен, ал өрт сөндіру автомобильдерінде (мотопомпаларда) қызмет атқаратын әскери қызметшілер ауа-айырушы газтұмшалармен, су өткізбейтін арнайы матадан тігілген күртелермен, шалбарлармен, белбеулермен және болат дулығалармен қамтамасыз етіледі.

    Қойма аймағы бойынша тәуліктік кезекші.Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші: қойма аймағындағы зымырандардың, оқ-дәрілер мен басқа да материалдық құралдардың сақта-луына жауапты офицерлерден немесе келісімшарт бойынша әскери қызмет-шілер-сержанттардан тағайындалады. Ол қойма аймағындағы (техникалық аумақтағы) өткізу режимінің, өрт қауіпсіздігі талаптарының, ішкі тәртіптің сақталуы және қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша нарядтың қызмет атқаруы үшін жауап береді.Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші бөлім бойынша кезекші мен оның көмекшісіне, ал ішкі қызмет тәртібімен-бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі (тыл жөніндегі, бас инженерге, сақтау орнының бастығына) орынбасарына бағынады. Оған қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша тәуліктік кезекшілер бағынады. Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша жаңа кезекші белгіленген уақытта бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі (тыл жөніндегі, бас инженерге, сақтау орны бастығына) орынбасарына нұсқамаға келеді.Тәуліктік нарядтың таралымынан кейін қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша жаңа кезекші бөлім бойынша кезекшіден қойма аймағын (техникалық аумақты) ашуға нарядтардан көшірме алады және бұрынғы кезекшіден тізімдемеге сәйкес құжаттар мен мүлікті қабылдап алады, онымен бірге қойма аймағын аралап шығады және ол туралы кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабына жазу жаза отырып, мөрленген сақтау орындарын (қоймаларды) қабылдайды.Кезекшілікті тапсырғаны және қабылдағаны туралы бұрынғы және жаңа кезекшілер бөлім командирінің қару-жарақ жөніндегі (тыл жөніндегі, бас инженерге, сақтау орнының бастығына)орынбасарына баяндайды.Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші:1.Оған бөлінген үй-жайда болуға, қызметтік істер бойынша кеткен кезде өз орнына бос ауысымның тәуліктік кезекшісін қалдыруға және оған қайда және қанша уақытқа кеткенін хабарлауға;2.Бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіруге белгі алысы-мен қойма аймағындағы (техникалық аумақтағы) жеке құрамды уақытылы хабардар етуге, қойма аймағын (техникалық аумақты) ашуға және келген тиеу командаларының есебін жүргізуге және бұл туралы бөлім бойынша кезекшіге баяндауға;3.Кезекшілікті қабылдау кезінде өрт сөндіру машиналарының ақаусыздығын және қолдануға әзірлігін тексеруге;4.Қойма аймағына (техникалық аумаққа) келген барлық адамдардың рұқсаттамалары мен олардың жеке басын куәландыратын құжаттарын мұқият тексеруге, біржолғы рұқсаттамаларға қойма аймағына (техникалық аумаққа) келген және кеткен уақыты туралы жазу жазуға, ауысқаннан кейін рұқсат қағаздарын бөлімнің техникалық бөліміне (тыл штабына) тапсыруға;5.Ол туралы тиісті кітаптарда жазу жаза отырып, бөлім бойынша бұйрықпен берілген, рұқсаты мен мөрі бар адамдарды сақтау орындарын (қоймаларды) ашуға жіберуге, олар ашқан кезде жеке өзі қатысуға;6.Тәртіптемелерге, нарядтарға, материалдық рұқсаттамаларға және жол қағаз-дарындағы жазбаға сәйкес қойма аймағынан (техникалық аумақтан) мүлікті алып шығуды (кіргізуді) бақылауға, сондай-ақ қойма аймағының аумағына (техникалық аумаққа) бөтен адамдардың кіргізілмеуін бақылауға;7.Қойма аймағында (техникалық аумақта) күн тәртібінің орындалуын бақылауды жүзеге асыруға және қандай сақтау орындарында (қоймаларда) қандай жұмыстар орындалып жатқанын білуге, қойма аймағында (техникалық аумақта) сақталатын мүлікке (зымырандарға, оқ-дәрілерге, әскери-техникалық мүлікке) қызмет көрсетумен немесе қойма аймағын (техникалық аумақты) жабдықтаумен байланысты емес жұмыстарға жол бермеуге;8.Қойма аймағында (техникалық аумақта) жеке құрамның болуын ұдайы білуге;9.Үй-жайлар мен қойма аймағының аумағындағы (техникалық аумақтағы) тазалыққа және тәртіпке, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау ережелерінің сақталуын бақылауды жүзеге асыруға;10.Өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуын бақылауды жүзеге асыруға және өрт сөндіру құралдарының және өрт дабылдамасының болуын және жай-күйін тексеруге, қойма аймағының аумағына (техникалық аумаққа) жұмыс істеу үшін келген жеке құрамнан шылым шегетін және тұтандыратын құрал-жабдықтарын алуға. Жарылу қаупі бар заттарды тасымалдау үшін техникалық аумаққа тек жабдықталған және ақаусыз техникалық құралдарды жіберуді жүзеге асыруға;11.Кешке қойма аймағындағы (техникалық аумақтағы) барлық жұмыс аяқ-талғаннан кейін сақтау орындарында (қоймаларда) жарықтың сөндірілуіне, ал сақтау орындары (қоймалар) мен қойма аймағының (техникалық аумақтың) сыртқы жарығының жағылуын бақылауды жүзеге асыруға;12.Қойма аймағындағы (техникалық аумақтағы) барлық тәртіп бұзушылықтар туралы бөлім бойынша кезекшіге дереу баяндауға;13.Қойма аймағына (техникалық аумаққа) бөлім командирінің орынбасарлары және одан жоғары тікелей бастықтар келгенде оларды қарсы алуға және баяндауға міндетті.Мысалы: «Полковник мырза. Менің кезекшілігім уақытында оқйға болған жоқ (немесе мынадай оқиға болды). Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші лейтенант Сапарбек».Баяндағаннан кейін кезекші келген бастықты қойма аймағының аумағы (техникалық аумақ) бойынша алып жүреді.Қойма аймағында өрт шыққан кезде қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші өрт сөндіру командасын дереу шақырады, өрт сөндіруге және материалдық құралдарды құтқаруға шаралар қабылдайды және болған оқиға туралы бөлім командиріне және оның қару-жарақ жөніндегі (тыл жөніндегі, инженерге, сақтау орнының бастығына) орынбасарына баяндайды.Қойма аймағында (техникалық аумақта) жұмыс аяқталғаннан кейін қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші барлық сақтау орындарында (қоймаларда) және қойма аймағының аумағында өрт қауіпсіздігінің және қоршаған ортаны қорғау талаптарының орындалғанын, тәртіпке келтірілгенін тексереді, өрт сөндіру нарядымен бірлесіп сақтау орындарының (қоймалардың) бастықтарынан әскери-техникалық мүлікті, зымырандарды, оқ-дәрілерді сақтау орындарын (қоймаларды), алаңдарды қабылдап алады, сондай-ақ оларды мөрлеуге рұқсат етеді және оларды қосымша өз мөрімен мөрлейді. Өрт сөндіру нарядының адамдарымен бірлесіп, қойма аймағын (техникалық аумақты) тексергеннен және өрт сөндіру жетонын алғаннан кейін ол қарауыл бастығымен бірге барлық сақтау орындарын (қоймаларды) қарап шығады, қабырғалардың, терезелердің, есіктердің жай-күйін, мөрлердің, құлыптар мен пломбылардың болуын тексереді, одан кейін қойма аймағын (техникалық аумақты) қарауылға күзетуге тапсырады. Қойма аймағында (техникалық аумақта) жұмыс басталар алдында қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекші қарауыл бастығымен бірлесіп, барлық сақтау орындарын (қоймаларды, алаңдарды) қарап шығады, қабырғалардың, терезелердің, есіктердің жай-күйін, мөрлер мен пломбылардың болуын тексереді, одан кейін қойма аймағын қарауыл күзетінен алады және тиісті лауазымды адамдар сақтау орындарын (қоймаларды) ашқан кезде қатысады.Қару мен оқ-дәрілер арсеналдарында, базаларында, оқшауландырылған сақтау бөлімдерінде әскери бөлімдер командирлерімен бекітілетін осы объектілердегі қызмет ерекшеліктерін ескере отырып, қоймалар мен сақтау орындарын ашу және қарауылға күзетуге тапсыру тәртібін айқындайтын қосымша нұсқаулықтар әзірленуі мүмкін. Осы объектілерде техникалық аумақ бойынша кезекші қарауыл бастығымен бірлесіп, оқ ату қаруы, қол гранаталары мен оқ ату қаруына оқ-дәрілер бар сақтау орындарын қарап шығады. Басқа сақтау орындарын бөлімдер бастықтары (сақтау бөлімдері бастықтарының көмекшілері), сақтау орындарының бастықтары өрт сөндіру наряды адамдарымен бірлесіп қарап шығады, одан кейін бар байланыс құралдары арқылы қарауылға күзетуге тапсырады. Осы сақтау орнының техникалық күзет дабылдамасы құралдарын қосуды сұрайды және олардың іске қосылғанына көз жеткізеді. Сақтау бөлімдері бастықтарының қоймалар бойынша кезекшіге сақтау орындарына жүргізілген тексерулер мен мөрлеу туралы жазбаша баяндауынан кейін қоймалар бойынша кезекші техникалық аумақты қарауылға күзетуге тапсырады.Жұмыс басталар алдында техникалық аумақ бойынша кезекші қарауыл бастығымен бірлесіп, тек оқ ату қаруы, қол гранаталары мен оқ ату қаруына оқ-дәрілер бар сақтау орындарын (қоймаларды) қарап шығады, қабырғалардың, терезелердің, есіктердің жай-күйін, мөрлер мен пломбалардың болуын тексереді. Басқа оқ-дәрілерді сақтау орындарын бөлімдер бастықтары (сақтау бөлімдері бастықтарының көмекшілері) сақтау орындарының бастықтарымен бірлесіп тексереді, одан кейін техникалық аумақты қарауыл күзетінен алады және тиісті лауазымды адамдар сақтау орындарын (қоймаларды) ашқан кезде қатысады.

    Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша тәуліктік кезекші.Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша тәуліктік кезекші сарбаздардан тағайындалады. Ол қойма аймағындағы (техникалық аумақ-тағы) белгіленген тәртіптің сақталуы үшін жауап береді. Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша тәуліктік кезекші қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекшіге бағынады.Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша тәуліктік кезекші:1.Қойма аймағына (техникалық аумаққа) әскери қызметшілерді жіберуге, сондай-ақ машиналар мен басқа техниканы тек қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекшінің рұқсатымен қойма аймағына (техникалық аумаққа) кіргізуге және қойма аймағынан (техникалық аумақтан) шығаруға;2.Қойма аймағындағы тазалық пен тәртіпті бақылауды жүзеге асыруға;3.Осы үшін бөлінген арнайы орындарды қоспағанда, қойма аймағының (техникалық аумақтың) үй-жайларында және аумағында шылым шегуге және от жағуға жол бермеуге;4.Өрт шыққан кезде қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекшіге дереу баяндауға және оны сөндіруге шаралар қабылдауға;5Қойма аймағындағы (техникалық аумақтағы) барлық тәртіп бұзушылықтар туралы қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекшіге дереу баяндауға;6.Қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекшінің орнына қала отырып, оның міндеттерін орындауға міндетті.Кезекті тәуліктік кезекші қойма аймағындағы (техникалық аумаққа) кіреберіске тұрғызылады, ал бос ауысымның тәуліктік кезекшісі қойма аймағындағы (техникалық аумақтағы) жұмыс уақытында қойма аймағының аумағында (техникалық аумақта) болады және ішкі тәртіпті, өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуын қадағалайды және қойма аймағы (техникалық аумақ) бойынша кезекшінің рұқсатынсыз ешқайда кетпейді.

    Рота бойынша. Батальон бойынша кезекші.Рота бойынша кезекші: сержанттардан және ерекшелік ретінде неғұрлым даярланған сарбаздардан тағайындалады. Ол рота әскери қызметшілерінің алынған белгілер мен өкімдер туралы уақтылы хабардар етілуі, күн тәртібінің нақты орындалуы және ротадағы ішкі тәртіпті сақтау жөніндегі басқа да ережелердің сақталуы, қарудың, оқ-дәрілері бар жәшіктердің, рота мүлкінің, сарбаздар мен сержанттар жеке заттарының сақталуы және тәуліктік кезекшілердің қызметті дұрыс атқаруы үшін жауап береді. Рота бойынша кезекші бөлім бойынша кезекшіге және оның көмекшісіне, ал ротадағы ішкі қызмет тәртібімен рота командиріне және рота старшинасына бағынады. Оған рота бойынша тәуліктік кезекші бағынады.Ротаның барлық сержанттары мен сарбаздары рота бойынша кезекшінің оның қызметтік міндеттерімен айқындалған талаптарын мүлтіксіз орындауы тиіс. Таралым алдында рота бойынша жаңа кезекші ротаның тағайындалған тәуліктік наряд құрамын тексереді, оны қарайды және рота старшинасына таныстырады. Нұсқамадан, қараудан, міндеттерін білетінін тексергеннен және рота старшинасы практикалық сабақтар өткізгеннен кейін ол бұрынғы кезекшіден жеке құрамның болуы мен шығысы туралы мәліметтерді қабылдайды және тәуліктік нарядты таралымға апарады. Таралымнан кейін жаңа кезекші бұрынғы кезекшімен бірге қаруды, оқ-дәрілері бар жәшіктерді және олардағы мөрлерді, тізімдеме бойынша мүлікті тексереді және қабылдайды, өрт сөндіру мен хабардар ету құралдарының болуы мен ақаусыздығын тексереді, одан кейін кезекшілер кезекшілікті қабылдау және тапсыру кітабына қолдарын қояды. Қару дана бойынша, нөмірлері бойынша және жиынтықта қабылданады. Бұл ретте құлыптардың, күзет дабыл-дамасының, шкафтардың, мөрлер мен басқа да жабдықтардың дұрыстығы тексеріледі. Кезекшілікті қабылдап, жаңа кезекші бұрынғымен бірге рота командиріне немесе оның орнындағы адамға кезекшілікті қабылдау және тапсыру туралы баянатпен келеді.Мысалы: «Капитан мырза. Сержант Әжібаев рота бойынша кезекшілікті тапсырды». «Капитан мырза. Кіші сержант Алтаев рота бойынша кезекшілік-ті қабылдады».Одан кейін рота бойынша жаңа кезекші барлық жасалған ескертулер мен таралымда бөлім бойынша кезекші берген нұсқаулар туралы, сондай-ақ кезекшілікті қабылдау кезінде анықталған ақаулар немесе кемшіліктер тура-лы хабарлайды.Рота бойынша кезекші:1.Бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру кезінде жеке құрамды ұйқыдан тұрғызуға, рота орналасқан жерден тыс тұратын ротаның әскери қызметшілерін хабардар етуге, ротаның офицерлері мен келісімшарт бойынша әскери қызметшілері келгенге дейін бөлім бойынша кезекшінің нұсқауларын орындауға;2.Ротаның жауынгерлік есебін білуге;3.Ротада күн тәртібінің нақты орындалуын бақылауды жүзеге асыруға, белгіленген уақытта жеке құрамды жаппай ұйқыдан тұрғызуға;4.Ротаның орналасқан жерін және оны шақыру тәртібін, ротадағы жеке құрамның болуын, жауынгерлік кезекшіліктегілердің, жауынгерлік қызмет-тегілердің, нарядтағылардың, сырқаттанғандардың, бөлім орналасқан жерден сейілдемеге босатылғандардың немесе командалар құрамында жіберілген-дердің санын, сондай-ақ қарудың болуын және шығысын білуге;5.Пистолеттерден басқа қаруды рота командирінің, бөлім бойынша кезек-шінің қатысуымен, ал көрсетілген лауазымды адамдардың біруі болмаған кезде ол туралы қару мен оқ-дәрілерді беру кітабына жаза отырып, бөлім командирінің жеке рұқсатымен беруге, қаруды қабылдау кезінде оның нөмірлері мен жиынтығын тексеруге. Күндізгі уақытта қару сақтауға арнал-ған бөлмелердің кілттерін өзімен бірге алып жүруге, ал кешкі тексеруден кейін бөлім бойынша кезекшіге мөрленген пеналда сақтауға тапсыруға;6.Ротада қандай да бір оқиғалар және ротаның сарбаздары мен сержанттары арасындағы жарғылармен белгіленген өзара қарым-қатынас ережелерін бұзушылықтар жағдайында тәртіпке келтіруге шұғыл шаралар қабылдауға, бұл туралы бөлім бойынша кезекші мен рота командиріне немесе оның орынбасарына, ал соңғылар болмағанда рота сержантына (старшинасына) дереу баяндауға;7.Ротаның өрт сөндіру құралдарының және қару сақтауға арналған бөлмелерінің күзет дабылдамасының болуын және ақаусыздығын, ротадағы өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуын бақылауды жүзеге асыруға (шылым шегуге тек арнайы бөлінген орындарда, киім-кешекті кептіруге тек кептіретін жерлерде рұқсат етуге, пештерді жағу және шамдарды пайдалану ережелерінің орындалуын бақылауға);8.Өрт шыққан кезде өрт сөндіру командасын шақыруға, оны сөндіруге шаралар қолдануға және бөлім бойынша кезекші мен рота командиріне дереу баяндауға, сондай-ақ қауіп төніп тұрған үй-жайлардан жеке құрамды әкету, қару мен мүлікті шығару жөнінде шаралар қабылдауға;9.Бөлім бойынша кезекшінің командасы бойынша казарманың есігін тиектерге жабуға, ал әскери қызметшілерді жіберуді келушінің жеке басымен алдын ала танысқаннан кейін дабылдама қоңырауы бойынша жүзеге асыруға;10.Тәуліктік кезекшілерді уақтылы ауыстыруға. Рота сержантының (старшина-сының) бұйрығы бойынша жұмысқа тағайындалған бөлімшелер мен әртүрлі командаларды жөнелтуге, сондай-ақ барлық сырқаттанғандар мен дәрігердің қарауына жататындарды медициналық пунктке жөнелтуге;11.Белгіленген сағатта әскери бөлім орналасқан жерден сейілдемеге шығарылатындарды сапқа тұрғызуға, бұл туралы рота старшинасына баяндауға және оның бұйрығы бойынша оларды бөлім бойынша кезекшіге таныстыруға;12.Қызмет істері бойынша рота үй-жайынан кеткенде, сондай-ақ демалу уақытында өзінің міндеттерін атқаруды бос ауысымының бір тәуліктік кезекшісіне беруге;13.Рота старшинасынан кешкі тексеруден кейін жеке құрамның шығысы, іссапарларға кеткен командалар, сабақтардағы қару мен оқ-дәрілер туралы, болмағандар, ал өз еркімен кетіп қалғандар болған кезде, олардың тегі мен аты туралы мәлімет алуға, бұл туралы бөлім бойынша кезекшіге баяндауға;Мысалы: «Капитан мырза. Бірінші танк ротасында кешкі тексеру өткізілді, демалыстағы екі (2) адамды, нарядтағы үш (3) адамды қоспағанда, барлық адамдар түгел. Рота бойынша кезекші сержант Тоқышев»;14.Таңертеңгі тексеруден кейін бөлім бойынша кезекшіге техникалық байланыс құралдары арқылы рота жеке құрамының болуы мен шығысы, түнде болған оқиғалар туралы баяндауға, ал сейілдемеден кешіккендер мен өз еркімен кетіп қалғандар болған кезде, олардың тізімін беруге. Белгіленген уақытта сырқаттарды жазу кітабын бөлімнің медициналық пунктіне ұсынуға;15.Тағайындалған жинаушыларға басшылық жасауға, рота үй-жайларын мұқият жинауды және ұстауды, оларда белгіленген ауа температурасын ұстауды, үй-жайларға жарық беру, жылыту, желдету тәртібін сақтауды, шағын бөшкелерде ішетін судың және қолжуғыштарда судың болуын, сондай-ақ ротаға бекітіліп берілген аумақ учаскесін жинауды бақылауды жүзеге асыруға;16.Рота старшинасының нұсқауы бойынша асхана бойынша кезекшіге жауынгерлік кезекшіліктегі, жауынгерлік қызметтегі, тәуліктік нарядтағы немесе басқа да қызмет істері бойынша жоқ адамдарға тамақ қалдыруға өтінімдерді уақтылы беруге;17.Ротаға рота командирі және одан жоғары тікелей бастықтар, бөлім бойынша кезекші, сондай-ақ инспекциялаушы (тексеруші) адамдар келген кезде «Тік тұр» командасын беруге, оларға баяндауға және рота орналасқан жер бойынша ілесіп жүруге міндетті.Мысалы: «Майор мырза. Менің кезекшілігім уақытында оқиғалар болған жоқ (немесе мынадай болды). Рота жауынгерлік оқ ату алаңында айналысуда. Рота бойынша кезекші сержант Тоқышев».Басқа әскери қызметшілер жоқ кезде «Тік тұр» командасы берілмейді, тек баяндалады. Басқа офицерлерге, келісімшарт бойынша әскери қызметшілерге баяндамайды, тек өзін таныстырады.Мысалы: «Лейтенант мырза. Рота бойынша кезекші сержант Тоқышев».Өз ротасынікі емес офицерлер келгенде рота бойынша кезекші, сондай-ақ оларға өзін таныстырады және оларды рота командиріне алып келеді. Келген командирді (бастықты) рота командирі қарсы алған және оған баяндаған жағдайда бұл ретте қатысып тұрған рота бойынша кезекші баяндамайды, тек өзін таныстырады және рота командирінің нұсқауы бойынша әрекет етеді.Рота бойынша кезекшіде: рота бойынша кезекшіге және тәуліктік кезекшіге нұсқаулықтар, бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру жағдайына және өрт қауіпсіздігі талаптары жөніндегі нұсқаулықтар, күн тәртібі, казармадан тыс тұратын әскери қызметшілердің мекенжайы, телефондары мен шақыру тәсілдері көрсетілген тізімі; жинау үшін ротаға бекітіліп берілген аумақ учаскесінің схемасы; рота қарамағындағы мүліктің тізімдемесі; таңертеңгі дене жаттығуын өткізу нұсқалары; таңертеңгі дене жаттығуы үшін киім нысандарының үлгілері; кезекшілікті қабылдау және тапсыру, қару мен оқ-дәрілерді беру (қару мен оқ-дәрілерді сақтауға арналған бөлмеде болады), сырқаттанғандарды, сейілдемеге шығатындарды жазу кітаптары; жалпыәскери жарғылар; өрт сөндіру командалары мен бөлім бойынша кезекшінің телефондарының нөмірлері; кезекшілерге (тәуліктік кезекшілерге) берілетін типтік командалар мен белгілердің тізбесі және басқа да құжаттар болуы тиіс.Елді мекенде орналасқан кезде рота бойынша кезекші одан басқа, сарбаздар (матростар) мен сержанттардың (старшиналардың) рота орналасқан ауданнан шықпауын бақылауды жүзеге асырады.

    Рота бойынша тәуліктік кезекші.Рота бойынша тәуліктік кезекші сарбаздардан тағайындалады (2-сурет). Ол өзінің күзетуіндегі қарудың, пистолеттері бар шкафтардың (жәшіктердің), оқ-дәрілері бар жәшіктің, рота мүлкінің және сарбаздар мен сержанттардың жеке заттарының сақталуы үшін жауап береді. Рота бойынша тәуліктік кезекші рота бойынша кезекшіге бағынады. Кезекті рота бойынша тәуліктік кезекші казарма үй-жайының ішінде кіретін есіктің алдында, қару сақтауға арналған бөлмеге жақын жерде қызмет атқарады.

    2-сурет. Рота бойынша тәуліктік кезекші.



    Ол:1.Рота бойынша кезекшінің рұқсатынсыз рота үй-жайынан ешқайда шықпауға, қару сақтауға арналған бөлмені ұдайы бақылауға;2.Үй-жайға бөтен адамдарды өткізбеуге, сондай-ақ казармадан рота бойынша кезекшінің рұқсатынсыз қаруды, оқ-дәрілерді, мүліктер мен заттарды шығаруға жол бермеуге;3.Рота бойынша кезекшіге ротада барлық болған оқиғалар туралы, рота әскери қызметшілері арасында жалпыәскери жарғылармен белгіленген өзара қарым-қатынас ережелерінің бұзылулары туралы, байқалған ақаулар мен өрт қауіпсіздігі талаптарының бұзылулары туралы дереу баяндауға, оларды жоюға шаралар қабылдауға;4.Жалпы ұйқыдан тұрғызу кезінде, сондай-ақ түнде бөлімді жауынгерлік әзірліктің жоғары дәрежесіне келтіру немесе өрт жағдайында жеке құрамды оятуға, күн тәртібіне сәйкес уақтылы команда беруге;5.Үй-жайлардағы тазалық пен тәртіпке бақылауды жүзеге асыруға және әскери қызметшілерден оларды сақтауды талап етуге;6.Суық уақытта, әсіресе түнде әскери қызметшілердің үй-жайдан киінбей шығуына жол бермеуге;7.Әскери қызметшілердің тек осы үшін арнайы бөлінген орындарда шылым шегуін, аяқкиімі мен киімін тазалауын бақылауды жүзеге асыруға;8.Ротаға рота командирі және одан жоғары тікелей бастықтар мен бөлім бойынша кезекші келген кезде «Тік тұр» командасын беруге, ротаға ротаның басқа офицерлері, сондай-ақ рота сержанты және өз ротасынікі емес әскери қызметшілер келгенде кезекшіні шақыруға.Мысалы: «Рота бойынша кезекші, шығыңыз»;9.Кезекші жарық беру тәртібі мен ережелерін сақтауға міндетті.Кезекті тәуліктік кезекшіге жабдығын шешуге және киімінің түймесін ағытуға тыйым салынады. Бос ауысымның тәуліктік кезекшісі рота үй-жайларында тәртіп пен тазалықты ұстауға және рота бойынша кезекшінің рұқсатынсыз ешқайда кетпеуге, рота сарбаздары немесе сержанттары арасында жалпыәскери жарғылармен белгіленген өзара қарым-қатынас ережелері бұзылған жағдайда оған тәртіпке келтіруде көмек көрсетуге, әскери қызметшілердің тек осы үшін бөлінген орындарда шылым шегуін, аяқкиімін және киімін тазалауын бақылауды жүзеге асыруға, рота бойынша кезекшінің орнына қала отырып, оның міндеттерін орындауға міндетті. Ротаны елді мекенде пәтерлерге орналастырған кезде тәуліктік кезекшілердің біреуі көшеде, рота командирі белгілеген және қолайсыз ауа райынан қорғау үшін қалқамен жабдықталған орында ешқайда кетпей тұруы тиіс. Тәуліктік кезекші рота бойынша кезекшінің қайда екенін әр уақытта білуі тиіс және әскери қызметшілердің қоғамдық тәртіп пен әскери киім нысанын киіп жүру ережелерін сақтауын қадағалауға міндетті. Байқалған барлық бұзушылықтар туралы ол рота бойынша кезекшіге баяндайды.

    Батальон (бөлімшелер) бойынша кезекші.Батальон (бөлімшелер) бойынша кезекшілікке сержанттардан тағайындалады және бөлім бойынша кезекші мен оның көмекшісіне бағынады. Батальон бойынша кезекші батальондағы ішкі қызмет тәртібімен батальон командиріне, ал бөлімшелер бойынша кезекші бөлім бойынша бұйрықпен осы бөлімшелер бойынша үлкен болып тағайындалған бөлімшелердің біреуінің командиріне бағынады. Батальон (бөлімшелер) бойынша кезекші рота бойынша кезекшінің міндеттеріне сәйкес жауапты болады және міндеттерін орындайды. Бұл ретте бөлімшелер бойынша кезекші орналасқан жерге бөлім бойынша кезекші, инспекциялаушы (тексеруші) адамдар, ішкі тәртіп бойынша ол бағынатын адамдар келгенде «Тік тұр» командасын беруге және баяндауға міндетті, бөлімшенің қалған командирлеріне ол тек баяндайды. Бөлімнің қалған бөлімшелерінен жеке орналасқан батальонда батальон бойынша кезекші офицерлерден немесе келісімшарт бойынша әскери қызметшілерден тағайындалуы мүмкін. Бұл жағдайда ол бөлім бойынша кезекшінің міндеттеріне сәйкес міндеттерін орындайды.

    3.Тарау. Гарнизондық наряд. 3.1. Гарнизондық наряд. Жалпы ережелер.Гарнизондық наряд көшелерде және гарнизонның басқа да қоғамдық орындарында әскери қызметшілер арасында әскери тәртіп пен реттілікті ұстау, гарнизондық объектілерді күзету мен қорғау үшін, сондай-ақ әскери бөлім көлік құралдары жүргізушілерінің (механик-жүргізушілерінің) жол жүру ережелерін сақтауын бақылау және гарнизон қызметінің басқа да міндеттерін орындау үшін тағайындалады. Штаттық құрылымымен және санымен әскери полиция органдарын ұстауға мүмкін болған гарнизондарда Қазақстан Республикасының заңнамасымен айқындалған міндеттер көлемінде гарнизонда қызмет өткеру гарнизонның әскери полициясына жүктеледі.Гарнизондық нарядтың құрамына:1.Қарауылдар бойынша кезекші (командирі гарнизон бастығы болып табылатын әскери бөлім бойынша кезекші);2.Қарауылдар бойынша кезекшінің көмекшісі;3.Гарнизондық қарауылдар;4.Кезекші бөлімше;5.Гарнизондық патрульдер;6.Жол жүру ережелерінің сақталуына бақылау постылары (жол жүруді реттеуші) тағайындалуы мүмкін.Гарнизондық наряд нарядқа түсер алдында бір тәуліктен кешіктірілмей тағайындалады. Ол осы наряд тағайындалған әскери бөлімдерден көлік құралдарымен қамтамасыз етіледі. Гарнизондық наряд тағайындалатын әскери бөлімдердің (бөлімшелердің) командирлері жеке құрамды іріктеу мен орналастыруға, оның қызметті өткеруге даярлығына, нұсқау алуға уақтылы жіберу мен таралымға келуіне, кезекші бөлімшенің ұдайы әзірлігіне және белгіленген орынға шақыру бойынша оның уақтылы келуіне жауапты болады. Гарнизонның штаб бастығы әр айға гарнизондық нарядтың ведомосын (5-кесте) жасайды, оны гарнизон бастығы бекітеді. Гарнизондық нарядтың ведомосынан үзінді көшірме жаңа ай басталғанға дейін 10 тәулік бұрын қызмет өткеруге тартылатын барлық әскери бөлімдерге жіберіледі. Гарнизондық нарядтың ведомосындағы әрбір өзгеріс туралы гарнизон бастығы әскери бөлімдердің командирлеріне уақтылы хабарлайды. Нарядқа түсер алдында әскери бөлімнің штабында қарауылдар бойынша кезекшіге, гарнизондық патрульдердің бастығына және жол жүру ережелерінің сақталуын бақылау жөніндегі постшыларға (жол жүруді реттеушілерге) нұсқама беріледі, олардың негізінде гарнизонның штаб бастығы қарауылдар бойынша кезекшіге бұрынғы және жаңа парольдері бар жазбаны, патрульдер бастықтарына-қозғалыс бағыты, патрульдеу уақыты, ерекше міндеттері көрсетілген патруль бастығының куәлігін, ал жол жүру ережелерінің сақталуын бақылау жөніндегі әрбір постшыға (жол жүруді реттеушілерге)-жол жүру ережелерінің сақталуын бақылау жөніндегі постшының (жол жүруді реттеушінің) куәлігін береді.5-КЕСТЕБЕКІТЕМІНӘскери бөлім командирі(гарнизон бастығы)_________________________(әскери атағы, қолы, тегі)201____ж. «_____»_______________Наряд ведомосы ___________________ _____________________ тәуліктік (гарнизондық) әскери бөлімнің (гарнизонның)201____ж._____________________

    Әскери бөлімдер (бөлімшелер)Наряд құрамы және оның түсу уақыты


    Бөлім (қарауылдар) бойынша кезекші және оның көмекшісіКезекші бөлім













    Қарауылдар














    Патрульдер
    Парк бойынша кезекші және тәуліктік кезекшіБӨП бойынша кезекші және оның көмекшілеріАсхана бойынша кезекші және жұмысшыларШтаб бойынша кезекші және шабармандарЕскертпе






    №1№2№1№2









    123456789101112


    Әскери бөлімнің (гарнизонның) штаб бастығы__________________________________________________(әскери атағы, қолы, тегі)

    Қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіде, оның көмекшісінде, патруль және жол жүру ережелерінің сақталуын бақылау жөніндегі постының құрамында (жол жүруді реттеушілерде) кеудесінің сол жағында тиісті жазуы бар кеуде белгісі, онда басқа жол жүру ережелерінің сақталуын бақылау жөніндегі постшыларда (жол жүруді реттеушілерде) реттеушінің бағдартаяғы болуы тиіс. Гарнизондық нарядты тағайындау және даярлау тәртібі Ішкі қызмет жарғысында белгіленген тәуліктік нарядты тағайындау және даярлау тәртібіне сәйкес жүргізіледі.Гарнизонның кезекші бөлімшесі.Гарнизонның кезекші бөлімшесі гарнизондық қарауылдарды күшейту немесе гарнизонда өрт, зілзала және өзге де оқиғалар болған кезде жедел шақырту жағдайында гарнизон бастығының бұйрығымен тағайындалады. Бұйрықта оның құрамы, қару-жарағы, оқ-дәрілермен, қажетті мүлікпен және көлік құралдарымен қамтамасыз ету, киім нысаны мен демалу тәртібі көрсетіледі. Кезекші бөлімшені шаруашылық жұмыстарын орындау үшін пайдалануға тыйым салынады. Үлкен гарнизондарда бірнеше кезекші бөлімше тағайындалуы мүмкін. Кезекші бөлімше әрбір тәулікке, гарнизон бастығы бекіткен кестеге сәйкес, әдетте, гарнизондық қарауылдар тағайындалған сол әскери бөлімнен тағайындалады және гарнизон бастығына және қарауылдар бойынша кезекшіге бағынады.Кезекші бөлімшені шақыруды гарнизон бастығы немесе оның рұқсатымен қарауылдар бойынша кезекшісі (гарнизон бастығына бағынысты әскери бөлімнің) жүргізеді. Кезекші бөлімшені шақырған кезде: қайда, қай уақытқа және кімнің қарамағына келуі, сондай-ақ өзімен бірге қандай мүлік, жабдық, қару-жарақ, оқ-дәрілер саны болуы тиіс және оларды беру тәртібі көрсетіледі. Кезекші бөлімшеге оқ-дәрілер әскери бөлім командирінің (штаб бастығының) немесе әскери бөлім бойынша кезекшінің бұйрығымен беріледі. Кезекші бөлімшені шақырумен бір уақытта гарнизон бастығының бұйрығымен, егер қажет болса, жаңа кезекші бөлімше тағайындалады.Кезекші бөлімшемен сабақтар өз әскери бөлімі орналасқан жерде өткізіледі. Кезекші бөлімшенің орналасқан жері және оны шақыру тәртібі әскери бөлім бойынша кезекшіге және қарауылдар бойынша кезекшіге белгілі болуы тиіс. Кезекші бөлімше белгіленген орынға келгеннен кейін қарауылдар бойынша кезекшісінің (гарнизон бастығына бағынысты әскери бөлімнің) немесе оның қарамағына тағайындалған адамның нұсқауы бойынша әрекет етеді.

    Гарнизондық патрульдер.Гарнизондық патрульдер: Әрбір гарнизонда көшелерде және басқа да қоғамдық орындарда, теміржол станцияларында, вокзалдарда, порттарда, әуеайлақтарда, сондай-ақ гарнизонға жақын орналасқан елді мекендерде тәртіп орнату және әскери қызметшілердің әскери тәртіпті сақтауын бақылау үшін патрульдік наряд (патруль) тағайындалады. Патрульдеу, әдетте, Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың әскери полициясы органдарына жүктеледі, олар міндеттерді қолданыстағы заңнамаға сәйкес атқарады. Әскери полиция органдары жоқ гарнизондарда гарнизондық патрульдер әскери бөлімдер құрамынан гарнизон бастығының бұйрығымен тағайындалады, қажет болған кезде бірлескен патрульдер тағайындалуы мүмкін.Патруль-бұл міндетті бағдарды аралау (жүріп өту) немесе оның жекелеген учаскелерін тексеру жолымен орындайтын, құрамында екі немесе бірнеше әскери қызметші бар жылжымалы наряд. Қазақстан Республикасының заңнамасымен оларға құқық тәртібін қамтамасыз ету жөніндегі функциялар жүктелген органдардың, сондай-ақ олардың кезекші бөлімшелерінің (жедел топтарының) патрульдік-постылық қызметін ұйымдастыру және өткеру ерекшеліктері Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар басшыларының бұйрықтарымен бекітілген патрульдік-постылық қызметтерді ұйымдастыру туралы, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті күзетуді қамтамасыз ету жөніндегі нормативтік құқықтық кесімдердің талаптарымен айқындалады. Патрульдеу тәртібін тиісті органның командирі (бастығы) айқындайды. Әскери бөлімдерден патрульдер бір тәулікке немесе тек күннің немесе түннің белгіленген уақытына тағайындалады және олар жаяу немесе автомобильдерде болуы мүмкін. Бір тәулікке тағайындалған патруль гарнизон бастығы айқындаған орындарда екі сағат демалумен 4 сағат ішінде патрульдеуді кезектестіріп қызмет өткереді.Қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшінің жанында көлік құралы бар резервтік патруль тағайындалады. Гарнизондық патрульдер гарнизон бастығына және қарауылдар бойынша кезекшіге бағынады. Қарауылдар бойынша кезекші тағайындалмаған гарнизондарда патрульдер, олар тағайындалған әскери бөлім бойынша кезекшіге бағынады. Теміржол учаскелері және станциялары, теңіз (өзен) порттары және әуежайлар аудандарында патульдеу үшін тағайындалған гарнизондық патрульдер, одан басқа теміржол (теңіз, өзен) учаскесінің және станциясының (портының), әуежайдың әскери командантына бағынады. Патруль патруль бастығынан және екі-үш парульден тұрады.Патруль бастығы болып патрульге жүктелетін міндеттерге байланысты офицер немесе сержант (старшина) тағайындалуы мүмкін. Теміржол учаскелері және станциялары (порттары), әуежайлар аудандарында қызмет өткеретін патруль бастығы болып офицерлер тағайындалады. Патрульдер тәртіпті, талап қоя білетін, саптық жағынан жинақы және дене бітімі дамыған сарбаздар (матростар) немесе сержанттар (старшиналар) қатарынан және әдетте, бір бөлімшеден тағайындалады. Гарнизондық патрульдің қару-жарағы мен киім нысанын гарнизон бастығы белгілейді. Патрульдердің бастықтары-келісімшарт бойынша әскери қызметшілер әдетте, екі жарақтандырылған оқжатары бар пистолеттермен қаруланады, ал қалған жеке құрам жағдайдың шарттарына байланысты қарусыз немесе қарумен болуы мүмкін.Қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшімен байланысу үшін патруль байланыс құралдарымен қамтамасыз етіледі. Патрульдеу схемасын және патрульдерге нұсқаулықтарды гарнизон штабының бастығы жасайды және оны гарнизон бастығы бекітеді, ал әскери полиция органдарында, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда осы органдардың командирлері (бастықтары) бекітеді, гарнизон бастығымен және өзара іс-қимыл жасайтын құқық қорғау органдарымен келісіледі.Патрульдеу схемасында: патрульдер қозғалысы бағдарының бірнеше нұсқасы, қоғамдық орындардың, жаппай демалу орындарының (кинотеатрлар, парктер және басқалар) орналасуы, қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшімен, сондай-ақ құқық қорғау органдарымен байланыс жасау үшін телефондардың орналасқан жерлері көрсетіледі.Патрульдерге нұсқаулықта: патрульдердің міндеттері, олардың әрбір бағдарда қызмет өткеру ерекшеліктері, құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл тәртібі, байланыс тәсілдері мен қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге баяндау тәртібі көрсетіледі.



    Гарнизондық патруль бастығы.Гарнизондық патруль бастығы патрульдердің қызметті дұрыс өкеруіне, патрульдеу бағдарында тәртіпті ұстауға және әскери қызметшілердің әскери тәртіпті сақтауына жауап береді.Ол:1.Белгіленген уақытта гарнизонның штаб бастығына нұсқау алуға келуге және қажетті құжаттарды зерделеуге;2.Патруль міндеттерін білуге және патрульдердің қызмет өткеруіне басшылық жасауға;3.Әскери қызметшілердің әскери тәртіптің талаптарын орындауын және әскери киім нысанын кию ережелерін сақтауын бақылауға;4.Әскери тәртіпті бұзған, әскери атағы бойынша өзімен тең және кіші әскери қызметшілерге ескерту жасауға, қажетті жағдайларда олардың құжаттарын тексеруге, ал егер қажет болса, оларды ұстауға және қарауылдар бойынша кезекшіге жіберуге;5.Бастықтар мен атағы үлкендерге тәртіпті қалпына келтіруде жәрдемдесуге және олардың талап етуі бойынша әскери тәртіпті бұзған әскери қызметшілерді қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге жіберуге;6.Қарауылдар бойынша кезекшілермен, сондай-ақ құқық қорғау органдарының постыларымен байланысу үшін өз бағдарындағы телефондардың орналасуын білуге және қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге патрульдеу барысы туралы белгіленген уақытта баяндауға;7.Көшелерде және қоғамдық орындарда азаматтық адамдар арасындағы тәртіпті ұстауда құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне көмек көрсетуге;8.Ұсталған және қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге жіберілген әскери қызметшілердің тізімін жүргізуге, патрульдеу мерзімі аяқталғаннан кейін қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге тізімді ұсынуға және патрульдеуге құқық беретін куәлікті тапсыруға, өз әскери бөліміне патрульдермен қайтып оралуға және бөлім бойынша кезекшіге міндеттің орындалғаны туралы баяндауға;9.Қылмыс жасаған және тәртіптік теріс қылықтары үшін, сондай-ақ әскери қызметшінің жеке басын растайтын құжаттары болмаған жағдайда әскери қызметшілерді ұстауға;10.Мас күйінде қоғамдық тәртіпті бұзған және лайықсыз мінез-құлық көрсеткен әскери қызметшілерді ұстауға міндетті.11.Жоғарыда аталған жағдайларды қоспағанда, патруль бастығының атағынан үлкен әскери атақтағы әскери қызметшілерді ұстауға тыйым салынады.Әскери қызметшіні ұстаған кезде патруль бастығы оны қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге жеткізу жөнінде шаралар қабылдайды, бұл ретте ол әскери қызметшіден қандай да бір түсінік талап етпеуі тиіс.Патруль ілтипатты, әдепті, сыпайы, «Сіз» деп тіл қатуы, өз талаптарын, ескертулерін сендіру нысанында айтуы тиіс. Оның іс-қимылдары әскери қызметшілер үшін заңды және түсінікті болуы тиіс. Патрульдер әскери қызметшілермен сөйлескенде сабырлық, шыдамдылық пен парасаттылық танытуға міндетті. Олар қарсы сөз қайтармауы және дауласпауы, өзін-өзі ұстауы, дөрекілікке дөрекілікпен жауап бермеуі және өз іс-қимылдарында жеке басының жек көру сезімін басшылыққа алмауы тиіс. Әскери атағы бойынша тең немесе кіші әскери қызметшімен сөйлескенде патруль бастығы оның әскери атағы, өзінің лауазымын атайды және тиісті талаптарды қояды.Мысалы: «Капитан мырза, мен-патруль бастығы капитан Лекеровпін. Сіз әскери киім нысанын киіп жүру тәртібін бұздыңыз. Кемшілікті жойып, команда бойынша баяндаңыз».Егер мерзімді әскери қызмет өткеретін әскери қызметші, олар сейілдемеде болған кезде әскери киім нысанын кию ережелерін өрескел бұзса немесе өзге де әскери тәртіпті бұзса, патруль бастығы осындай әскери қызметшілердің сейілдемесін тоқтатуға және оларды патрульдің ілесіп жүруімен қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге жіберуге немесе шара қолдану үшін өзінің әскери бөліміне (бөлімшесіне) қайтаруға құқылы. Сейілдеме жазбалары бойынша басқа гарнизондардан келген әскери қызметшілер ұсталады және қарауылдар бойынша кезекшіге жіберіледі. Ұстау уақыты мен себебі туралы патруль бастығы әскери қызметшінің сейілдеме жазбасына жазады. Әскери қызметшіні ұстаған кезде ол бағынбаған жағдайда патруль бастығы өзі немесе патруль құрамымен әскери қызметшіні мәжбүрлеу тәртібімен қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге әкелуге құқылы. Қару қолдану ең соңғы шара болып табылады және оған тек Ішкі қызмет жарғысында мазмұндалған жағдайларда және тәртіппен жол беріледі. Одан басқа, патруль құрамына барлық жағдайларда атыс қаруын бөтен адамдардың зардап шегуі мүмкін болатын, адамы көп көшелерде, алаңдарда және қоғамдық орындарда қолдануға үзілді-кесілді тыйым салынады.Патруль құрамының ешқайсысының тәртіп орнату мақсатында қарумен қорқытуға және ескерту ретінде оқ атуларын жасауға құқығы жоқ. Ұсталған әскери қызметшілерден суық және атыс қарулары, оқ-дәрілер, сондай-ақ жеке басын куәландыратын құжаттары белгіленген тәртіппен алынады, оны патруль бастығы қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшіге өткізеді. Әскери атағы бойынша жоғары әскери қызметші әскери тәртіпті бұзған жағдайда патруль бастығы оның тәртіп бұзуын тоқтатуды сұрайды. Осы сұру орындалмаған кезде патруль бастығы ол туралы қарауылдар бойынша кезекшіге дереу баяндауға және оның нұсқауы бойынша әрекет етуге міндетті.Патруль:1.Қызметті қырағылықпен өткеруге, әскери қызметшілердің өзін-өзі ұстауын қадағалауға және байқалған бұзушылықтар туралы патруль бастығына баяндауға;2.Патруль бастығының бұйрықтарын нақты және жылдам орындауға және оның рұқсатынсыз ешқайда кетпеуге;3.Патруль бастығының рұқсатынсыз ұсталғандардан ештеңе қабылдамауға және оларға бермеуге;4.Патруль бастығына ұсталғандардың өтініштері туралы баяндауға;5.Патрульдеу аяқталғаннан және әскери бөлімге келгеннен кейін патруль бастығының рұқсатымен өз бөлімшесіне қайтып оралуға және бөлімше бойынша кезекшіге өзінің келгені туралы баяндауға міндетті.Патрульдің жеке құрамы өз міндеттерін атқарған кезде әскери тәртіпті, әскери киім нысанын кию ережелерін, әскери сәлемдесуді және әскери сыпайылықты сақтауда өнегелі болуға тиіс. Қызмет өткеру кезінде оған бөгде әңгімелерге кірісуге және өз міндеттерін атқарудан назарын аударуға тыйым салынады.

    3.2. Қарауылдар наряды.

    Қарауылдар наряды: қарауылдар кестесі негізінде жүргізіледі. Қарауылдар әрбір тәулік сайын ауысуы тиіс. Әскери бөлім оқу-жаттығуларда болған кезеңде қарауылдар кестесін бекітуге құқығы бар бастықтардың бұйрығымен офицердің басшылығымен 7 тәулік мерзімге дейін ауыспайтын қарауыл тағайындалуы мүмкін.Гарнизондық қарауылдар кестесін гарнизонның штаб бастығы, ал ішкілерді-олардың маңыздылығын, техникалық күзет құралдарын жабдықтауды, қоршауларды және сақшылардың барынша аз санымен сенімді күзетуді қамтамасыз етуді ескере отырып, гарнизон бастығының (әскери бөлім командирінің) объектілерді күзету мен қорғауды ұйымдастыру жөніндегі нұсқаулары негізінде әскери бөлімнің штаб бастығы жасайды. Қарауылдар кестесін жергілікті жерлердегі объектілердің орналасу жағдайларымен және күзетілу ерекшеліктерімен танысқаннан кейін жасалуы тиіс. Өз күзет бөлімшелері бар орталық бағыныстағы объектілерді күзету жөніндегі қарауылдар кестесін әскери объекті (қойма, база) бастығы жасайды. Әскери оқу орындарының гарнизондық, сондай-ақ ішкі қарауылдар кестесі Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі Штабтар бастықтары комитеті төрағасының және басқа да әскерлері мен әскери құралымдары тиісті басшыларының,ал әскери бөлімдердің ішкі қарауылдар кестесі жоғары тұрған командирдің (бастықтың) бекітуіне ұсынылады.Кестеге әрбір қарауыл постыларының орналасу схемасы қоса беріледі. Қарауылдар кестесімен бір уақытта әрбір қарауыл үшін постылардың орналасу схемасы, постыларға табельдер, қарауыл бастығына нұсқаулық, жауынгерлік әзірлік белгілерін алған кезде ауысатын қарауылдар үшін, сонымен бірге-жауынгерлік әзірлік белгілерін алған жағдайдағы құжаттама, ал құрамына қарауыл бастығының техникалық күзет құралдары жөніндегі (оператор) және қарауылдық иттер жөніндегі көмекшілері кіретін қарауылдар үшін-қарауыл бастығының техникалық күзет құралдары жөніндегі көмекшісінің (оператордың) және қарауылдық иттер жөніндегі көмекшісінің құжаттамасы жасалады. Постылардың орналасу схемасында: постылар мен тыйым салынған аймақтардың шекаралары, тыйым салынған шекаралар, қоршау түрі, жарық түсіру аспаптары орнатылған орындар, сақшының белдеуі (жолы), бақылау-іздік жолақтары. Техникалық күзет құралдарымен жабдықталған объектілер. Қарауыл көлік құралдарының, постылар ауысымдарының және көлік құралдарындағы патрульдердің жүру бағдарлары. Сақшылар мен бақылау-күзету (патруль) топтарының күндізгі және түнгі уақытта жүру бағдарлары. Окоптардың, қадағалау мұнараларының, байланыс және өрт сөндіру құралдарының (нүктелерінің), қарауылдық иттер постыларының орналасқан жерлері. Постыларға анағұрлым қауіпті кіреберістер, оқ атудың қатерлі бағыттары көрсетіледі.Постылар табелінде (6-кесте): әрбір постыда күзетуге және қорғауға не жататыны. 6-КЕСТЕБЕКІТЕМІНӘскери бөлім командирі(гарнизон бастығы)________________________________(әскери атағы, қолы, тегі)201____жылғы«_____»_______________

    _________________ қарауыл постыларына табель (ішкі, гарнизондық) № _______________________
    Қарауыл құрамы және постылардың саныТаратушылардың және олардың постыларының нөміріПостылардың нөмірлері және күзетуде не тұрСақшылар-дың ерекше міндеттері
    1234










    Әскери бөлімнің (гарнизонның) штаб бастығы __________________ (әскери атағы, қолы, тегі)

    Постыда қызмет өткерудің нақты шарттары мен байланыс құралдары арқылы баяндау мерзімдерін ескере отырып, сақшының ерекше міндеттері. Сақшыға мұнарадан қадағалау жүргізуге рұқсат етілетін уақыт. Сақшыға бөгде адамдарды постыға жақын жіберуге тыйым салынатын арақашықтық. Постыға, көрші постыларға шабуыл жасалған және постыда өрт болған жағдайда сақшының іс-әрекеті. Сақшыға қандай жағдайларда қару қолдануға рұқсат етілетіні, сондай-ақ оқ атудың қатерлі бағыттары көрсетіледі. Техникалық күзет құралдарымен жабдықталған постылар үшін әрбір постыдағы техникалық құралдардың атауы мен саны, олардың жұмыс істеу ерекшеліктері, бақылау-күзету тобының постыны тексеру және оның қару қолдану тәртібі көрсетіледі. Қарауылдық иттердің қызмет өткеруі көзделген постылар үшін еркін қарауылдау учаскесі немесе блок-посты (қатаң байлау) көрсетіледі.Қарауыл бастығына нұсқаулықта: қарауыл міндеттері, қарауылға тапсырылған объектілерді күзету мен қорғау бойынша қарауыл бастығының ерекше міндеттері және қарауыл лауазымды адамдарының (оның ішінде техникалық күзет құралдарымен жабдықталған және қарауылдық иттер күзетіндегі) объектілерді күзетуге қабылдау мен өткізу кезіндегі іс-қимылдарының тәртібі, оларды бақылау-күзету топтарының тексеру кестсі мен тәртібі. Объектілердің күзетін түнде және жауын-шашын ауа райында күшейту жөніндегі шаралар. Қарауылдың күзетілетін объектілерге, сақшыларға немесе қарауылдық үй-жайға шабуыл жасалған кездегі, техникалық күзет құралдары өздігінен іске қосылған және істен шыққан жағдайдағы, төтенше жағдайлар кезінде, жауынгерлік дайындық дабылдары бойынша іс-қимылдары туралы нұсқаулар, сондай-ақ қаруды сақтау мен оқ-дәрілері бар жәшіктерді ашу тәртібі мазмұндалады. Жауынгерлік әзірліктің жоғары деңгейіне келтіруге белгі алған жағдайға құжаттама: постыларға берілетін табьдерді, постылардың орналасу схемаларын, қарауыл бастығына нұсқаулықты, постылық ведомостың бланкілері мен парольді қамтиды. Бұл құжаттар қарауылға тапсырылған объектілерді күзету мен қорғау тәртібін әскерлердің жауынгерлік және жұмылдыру даярлығының жоспары бойынша іс-қимылдарын ескере отырып, айқындайды. Қарауыл бастығының техникалық күзет құралдары жөніндегі көмекшісінің (операторының) құжаттамасы нұсқаулықта (күзетілетін объктілерді күзетуге қабылдау мен өткізу, аппаратураға бақылауды жүзеге асыру тәртібі туралы, сондай-ақ техникалық күзету құралдары өздігінен іске қосылған немесе сөніп қалған кездегі іс-қимылдарының ерекшеліктері туралы нұсқаулардан). Техникалық күзету құралдарымен жабдықталған күзет объектілерінің тізбесінен (постының нөмірі, объектінің атауы, ашу және жабу уақыты). Техникалық күзету құралдарының жұмыс істеуін бақылаудың аппараттық журналынан (7-кесте) (объектінің атауы, объектіні күзетуге қабылдау және өткізу уақыты, орнатылған құралдардың техникалық жай-күйі, олардың жұмыс істеуі мен жай-күйін тексеру уақыты, техникалық күзету құралдарының өздігінен іске қосылған уақыты мен орны және қолданылған шаралар) және объектіде орнатылған күзет жүйесін пайдалану жөніндегі басшылықтан тұрады.Қарауыл бастығының қарауылдық иттер қызметі жөніндегі көмекшісінің құжаттамасы нұсқаулықтан, иттерді күту, ұстау және тамақтандыру жөніндегі жадынамадан, қарауылдық иттер постыларының орналасқан схемасынан тұрады. Осы тармақта көрсетілген құжаттарды гарнизон бастығы (әскери бөлімнің командирі) бекітеді. Қарауылдардың кестесі негізінде гарнизонның (әскери бөлімнің штаб бастығы) штаб бастығы қарауылда қызмет өткерудің әскри бөлімдер (бөлімшелер) арасындағы кезегі әрбір айға айқындайды, ол гарнизондық (тәуліктік) наряд ведомосында сипатталады және оны гарнизон бастығы (әскери бөлім командирі) бекітеді. Постылардың орналасу схемасының, постылар табельдерінің, қарауылдар бастығына нұсқаулықтардың және қарауыл бастығының техникалық күзет жөніндегі және қарауылдық иттер қызметі жөніндегі көмекшілері (операторлар) құжаттамаларының көшірмелері гарнизондық наряд ведомосының көшірмесімен бірге гарнизонның гарнизондық наряд қызметін өткеруге тартылатын барлық әскери бөлімдеріне жаңа ай басталардан кемінде 10 тәулік бұрын жіберіледі. 7-КЕСТЕТехникалық күзет құралдарын қолданудыБақылаудың аппараттық журналы______________________________________(бөлімшенің және күзет объектісінің атауы)______________________ басталды______________________ аяқталды

    Күні (күні, айы, жылы)Объектінің атауыКүзетуге қабылдау уақытыОбъектіні тапсыру уақытыОрнатылған құралдардың техникалық жай-күйТехникалық күзет құралдарын қолдануды және олардың жай-күйін тексеру уақытыТехникалық күзет құралдарының өздігінен іске қосылу уақыты менорныҚарауыл бастығының техникалық күзет құралдары өздігінен іске қосылғанда қабылдаған шаралары
    12345678
    02.03.07РАӘқоймасы18.1508.30Техникалықақаусыз8.31Техника-лықақаусыз21.12РАӘқоймасыРезервтік топ жіберілді
    02.03.07ЖЗинженерлікқоймасы18.4508.15Техникалықақаусыз15.20Техника-лықақаусыз



    Барлық келіп түскен өздігінен іске қосылу-1ТКҚ ақаусыз жай-күйдеТапсырды: сержант А.ТаировҚабылдады: сержант Ж.Ережепов


    Объектіде бес (5) және одан да көп пост болған кезде қарауыл бастығы болып офицер, ал постылардың аз мөлшері кезінде-сержант (старшина) тағайындалады. Ерекше маңызды объектіні күзететін қарауыл бастығына постылар санына қарамастан офицер тағайындалады. Әскери оқу орындарында қарауылдар бастықтарына постылардың санына қарамастан үлкен курстардың курсанттары тағайындалады. Қарауыл бастығының көмекшісі сержанттар (старшиналар) қатарынан тағайындалады. Егер қарауыл бастығының көмекшісі тағайындалмаса, оның міндеттерін бірінші таратушы атқарады. Қарауыл бастығының техникалық күзет құралдары жөніндегі көмекшісіне (оператор) техникалық күзет құралдары жөніндегі мамандардан немесе гарнизон бастығының (әскери бөлім командирінің) бұйрығымен тағайындалатын басқа әскери қызметшілерден тағайындалады. Қарауыл бастығының қарауылдық иттер қызметі жөніндегі көмекшісі қарауылдық иттерді жүргізушілердің аға жетекшілерінен тағайындалады. Қарауылдар құрамына сержанттар (старшиналар) немесе ефрейтор-лар (аға матростар) қатарынан таратушылар тағайындалады. Таратушы-лардың саны әрбір таратушы бестен көп емес сақшы шығаратын, ал постыларға бару, сақшыларды ауыстыру және қарауылдық үй-жайға қайтып оралу бір сағаттан аспауы тиіс есебінен постылар санына және орналасуына байланысты айқындалады. Постыларға бару және сақшыларды ауыстыру бір сағаттан көп болған жағдайда көлік құралы бөлінеді.Қарауылдар сарбаздар (матростар) қатарынан тағайындалады. Сарбаздардың (матростардың) саны жетпеген кезде қарауылдар болып сержанттар (старшиналар) тағайындала алады. Бұл жағдайда олардан постының (постылардың) барлық ауысымы, бақылау-күзету тобының барлық құрамы құралады, ал таратушы болып қарауылдардың әскери атақтарынан төмен емес әскери атақтағы әскери қызметші тағайындалады.Қарауылдардың саны осы қарауыл постылары үшін белгіленген санына байланысты айқындалады, оның ішінде тәулік бойы постыны күзету үшін сақшылардың үш ауысымы, ал тек түнде күзету үшін (қараңғы түскеннен бастап таң атқанға дейін немесе қойма, сақтау орындары жабылғаннан ашылғанға дейін) – сақшылардың екі аусымы тағайындалады. Қарауыл құрамы, оның ішінде қарауыл бастығы, әдетте, бір бөлімшеден, тіпті болмаса-бір әскери бөлімнен нарядқа түскенге дейін бір тәуліктен кешіктірілмей тағайындалады. Бір әскери бөлімнен жасақталатын барлық гарнизондық қарауылдар гарнизон бастығының бұйрығымен, әртүрлі әскери бөлімнен құрама қарауыл тек Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар бірінші басшыларының бұйрығы бойынша тағайындалуы мүмкін.Қарауылдарды даярлау.Қарауылдар тағайындалатын әскери бөлімдер мен бөлімшелердің командирлері қарауылдың жеке құрамын іріктеуге, орналастыруға және оны қызмет өткеруге даярлауға, қару мен жауынгерлік оқ-дәрілердің ақаусыз жай-күйіне және қарауылдардың таралымға уақтылы келуіне жауап береді. Қарауылға әскери ант қабылдамаған, толықтыруға келгендерді даярлаудың тиісті бағдарламасын меңгермеген әскери қызметшілерді, ол бойынша Қылмыстық кодексте көзделген іс-әрекеттер белгілері бар теріс қылық жасаған тергелу үстіндегілерді, ауруларды және аталған уақытта өз моральдық-психологиялық жағдайы бойынша қарауылдық қызметті өткере алмайтын, сондай-ақ тәртіптік жазасын өтеу тәртібіндегі басқа да әскери қызметшілерді тағайындауға тыйым салынады. Әскери бөлімдердің штабтар бастықтары гарнизондық немесе ішкі қарауылдар нарядқа түскенге дейін үш тәулік бұрын қарауылдар тағайындалатын бөлімшелердің командирлеріне постылардың орналасу схемаларын, постылар табельдерін және қарауылдар бастықтарына, олар жеке құраммен зерделеу үшін нұсқаулықтарды тапсыруға міндетті. Зерделегеннен кейін көрсетілген құжаттар әскери бөлімнің штабына қайтарылады. Қарауылға түсер алдындағы түні әскери қызметшілер ешқандай қызмет өткермеуі немесе сабақтар мен жұмысқа тартылмауы тиіс. Түсетін күні, күн тәртібінде көрсетілген сағатта қарауылдың жеке құрамына қызмет өткеруге дайындалу (міндеттерін білуін, қаруды ұстай алуын тексеру) үшін кемінде 3 сағат, ал қарауылға түскен кезде бір тәуліктен кейін-кемінде 4 сағат, оның ішінде 1 сағат демалу (ұйықтау) үшін берілуі тиіс. Ротадан (батареядан) тағайындалған қарауылдың жеке құрамын даярлауды рота (батарея) командирі ұйымдастырады және даярлықты ол жеке өзі, батальоннан (дивизионнан) тағайындалғанды-батальон (дивизион) командирі өзі, ал әскери бөлімнен тағайындалғанды-бөлім командирі орынбасарларының біреуі жүргізеді. Қарауылда қызмет өткеруге дайындау үш кезеңде жүргізіледі:Бірінші-нарядқа түскенге дейін екі-үш күн бұрын постылар табельдеріне сәкес қарауылдың жеке құрамын іріктеу, бөлу және тағайындау жүзеге асырылады;Екінші-нарядқа түсер алдындағы күні, күн тәртібінде көрсетілген сағатта қарауылдың жеке құрамымен жарғылардың ережелерін, күзетілетін объектілерді, постылардағы сақшылар ерекше міндеттері мен әрекеттерінің нұсқаларын макет арқылы нақтылай отырып постыларға табельдерді, сондай-ақ қаруды ұстаған кезде тиісті нұсқаулықтар мен талаптарды зерделеу жөнінде сабақтар жүргізіледі. Қарауылға түскен кезде бір тәуліктен кейін осы сабақ түсер күні сабақтың алтыншы сағаты орнына жүргізіледі;Үшінші-қарауылға түсетін күні постылардағы сақшылардың іс-қимылдарын пысықтаумен практикалық сабақтар жүргізіледі.Жарғылардың ережелерін және сақшылардың ерекше міндеттерін зерделеу жөніндегі сабақ қарауылдарды дайындау үшін сыныптарда, гарнизондық қарауылмен практикалық сабақ-осы мақсаттар үшін арнайы жабдықталған қарауылдық қалашықтарда, ал ішкі қарауылмен-әскери бөлімнің қарауылдық қалашықта өткізіледі. Қарауыл жасақталатын рота (батарея) командирі:1.Өз орынбасарларымен, взводтар командирлерімен және олардың орынбасарларымен бірлесе отырып, әрбір кандидатураны талқылауға және күзетілетін объектілердің маңыздылығын және постыларда қызмет өткеру шарттарын ескере отырып, постылар бойынша қарауылдың жеке құрамын орналастыруға, сондай-ақ постылық ведомосты толтыруға және оған қол қоюға (8-кесте).8-КЕСТЕ(постылық ведомостың 1-ші беті, үлгі)ШБ, КТО 2007 ж. 03.03. дейін кемшіліктер жойылсын00000 әскери бөлім командиріПолковник С.Қамалетдинов_________________________________________________(Анықталған кемшіліктерді жою жөніндегі әскери бөлімкомандирінің шешімі)ПОСТЫЛЫҚ ВЕДОМОСТЬ________________________ ҚАРАУЫЛДЫҢ № _______ (ішкі, гарнизондық) 201____ж.«_____»_______________ (жылы, күні, айы)Осы бетте мыналар жасалады:1.Қарауыл үй-жайына, күзетілетін объектілерге жіберу туралы жазба, қарауыл бастығының және сақтау орнын ашуға рұқсат етілген адамның қолы.2.Қарауылды ауыстырғаны туралы ауысатын және жаңа қарауыл бастықтарының қолдары және бұл ретте анықталған кемшіліктер туралы жазба.08.35 07.01.03 № 00 рұқсатнама негізінде жауынгерлік машиналар паркі ашылды.

    Парк бойынша кезекші: майор А.БүркітбайҚарауыл бастығы:капитан Т.Көбенов

    18.30 07.01.03 № 00 біржолғы куәлік негізінде полковник А.Б.Беріков қарауылды тексеру үшін қарауыл үй-жайына жіберілді.

    Қарауыл бастығы: капитан Т.Көбенов

    Бөлімнің II дәрежелі Богдан Хмельницкий орденді және оған орден лентасы бар Жауынгерлік Ту, күзетілетін объектілер, байланыс, дабылдама, жарық түсіру құралдары мен мүлік мыналарды қоспағанда, тізімдемеге сәйкес ақаусыз жай-күйде: № 2 постыдағы өртке қарсы қалқан бөлшектелген.

    Тапсырған: капитан Т.КөбеновҚабылдаған: майор В.Солоненко

    Кемшіліктер жойылды00000 әскери бөлімінің штаб бастығыПодполковник А.Ахматулин____________________________________________ (кемшіліктерді жою туралы штаб бастығының жазбасы)

    2.Қарауылды дайындаудың екінші және үшінші кезеңдерінде сабақтар өткізуге және жеке құрамның өз міндеттерін және қаруды ұстаған кезде қауіпсіздік талаптарын нақты білуге және сенімді орындалуына қол жеткізуге;3.Қарауылға түсетін жеке құрамды постылық ведомосқа тексеру нәтижелерін рәсімдей отырып, бөлімнің медициналық пунктіне медициналық тексеруге жіберуге;4.Қарауыл жеке құрамын таралымға жіберер алдында оның қаруының және жауынгерлік патрондарының жай-күйін, жуыну керек-жарақтарының бар болуын, әрбір әскери қызметшінің сыртқы пішінін тексеруге;5.Қарауылдың таралымға уақтылы келуін қамтамасыз етуге;6.Қарауылдың қызмет өткеруін тексеруге;7.Қарауыл ауысқаннан кейін қарауыл бастығына міндеттердің орындалғаны туралы баяндауға, постылық ведомоста жазылған барлық ескертулермен танысуға, сабақ басталғаннан кешіктірмей қарауыл жасақталған бөлімшенің барлық жеке құрамымен қызметті өткеруді талдауға және келесі күннің сабақтары басталмай, постылық ведомостты белгі қоюмен және ескертулер бойынша қабылдаған шаралармен әскери бөлімнің штабына жіберуге міндетті. Бұл міндеттер:1.Егер қарауыл батальоннан (дивизионнан) тағайындалған болса, батальон (дивизион) командиріне.2.Егер қарауыл әскери бөлімнен тағайындалған болса, бөлім командирінің орынбасарына қолданылады.Таралымға шыққанға дейін 15 минут бұрын қарауылдар қызмет өткеруге дайын және қарауыл бастығының өз бағынысына қабылданған болуы тиіс. Осы уақытта қарауылдар бастықтары:1.Жауынгерлік патрондарды алуға және оларды тарату ведомосына қол қойғыза отырып, жеке құрамға беруге, оқжатарлардың (оқтізерлердің) дұрыс жарақтандырылғанын тексеруге.2.Постылық ведомость бойынша қарауылдар есебін тексеруге.3.Қаруды қарап шығуға.4.Киімнің және жарақтардың ақаусыздығын тексеруге.5.Қарауылдың әзірлігі туралы рота (батарея) немесе батальон (дивизион) командиріне баяндауға міндетті.6.Қарауыл қалашығынан қарауылдар сөмкелерінде оқжатарлары бар оқталмаған қарумен жүреді (пистолеттермен қаруланған әскери қызметшілерден басқа).7.Барлық гарнизондық қарауылдарды әскери бөлімнен бөлім бойынша кезекші жөнелтеді. Қарауылдарды жөнелткені туралы ол әскери бөлімнің командиріне (штаб бастығына) және қарауылдар бойынша кезекшіге баяндайды.







    Қарауылдарды ауыстыру.Таралымнан кейін қарауыл қарауылды ауыстыру орналасқан орнына келеді. Жаңа қарауыл бастығы оны күзетілетін объекті аумағы кіреберісінің алдына немесе қарауыл бастығына нұсқаулықта көрсетілген қашықтықта қарауылдың үй-жайы алдына тоқтатады, ауысатын қарауыл бастығына өзін таныстырады және бұрынғы парольді оған айтады. Содан соң ол оған маңдайшебімен қарауылдық үй-жай алдындағы алаңға өз қарауылын сапқа тұрғызады. Ауысатын қарауыл бастығы, оған айтылған парольдің дұрыстығына көзі жеткеннен кейін, үй-жайда өз көмекшісін немесе таратушылардың біреуін қалдыра отырып, өз қарауылын қаруымен қарауылдық үй-жайдан шығарады және жаңа қарауылдың маңдайшебі алдына алты-сегіз адымда алаңға қарауылды сапқа тұрғызады. Сапқа тұрғызылғаннан кейін қарауылдар бастықтары жаңа қарауыл бастығынан бастап кезекпен «Қарауыл, ТҮЗЕЛ», «ТІК ТҰР» командаларын береді.Пистолеттермен қаруланған қарауылдар бастықтары команда бере отырып, қолын баскиіміне апарып, бір-біріне саптық адыммен келеді, біреуі екіншісіне екі-үш адым қалғанда тоқтайды және жаңа қарауылдың бастығынан бастап баяндайды.Мысалы: «Капитан мырза, жаңа қарауыл ауысу үшін келіп тұр. Қарауыл бастығы капитан Тащилин», «Капитан мырза, бұрынғы қарауыл ауысу үшін дайын. Қарауыл бастығы капитан Бейсебаев», одан кейін қолын баскиімінен түсіреді.Автоматтармен немесе карабиндермен қаруланған қарауылдар бастықтары қолын баскиіміне апармайды және «ТІК ТҰР» командасынан кейін автоматтарды «қарубауға» күйіне алып, бір-біріне қарсы жүреді. Баяндаудан кейін қарауылдар бастықтары «ЕРКІН ТҰР» командасын береді, қарауылдық үй-жай кіреберісіндегі сақшыны, егер ол қойылса, ауыстырады, ал содан кейін өз қарауылдарына: «Оң-ҒА», «Адым-БАС» командаларын береді. Жаңа қарауыл бастығы өз қарауылын қарауылдық үй-жайға кіргізеді, ал ауысатын қарауыл бастығы өз қарауылын ауысатын қарауылдың жеке құрамын күту бөлмесіне (орнына) әкетеді, қаруды пирамидаға қоюға команда береді, өзінің орнына лауазымы үлкенді қалдырады және өз көмекшілерімен және таратушылармен бірлесе отырып, қарауылдық үй-жайға кіреді. Ауа температурасы-15°С және одан төмен кезде, сондай-ақ қолайсыз ауа райында және бір постысы бар қарауылдарда қарауылдарды ауыстыру осы бапта мазмұндалған ережелер сақталмай, қарауылдық үй-жайда жүргізіледі. Жаңа қарауыл бастығы ауысатын қарауыл бастығына өзін таныстырғаннан және оған бұрынғы парольді айтқаннан кейін өз қарауылын ауысу үшін қарауылдық үй-жайға кіргізеді.Мөрлерден таңбаларды (пломбалардан бедерлерді) қабылдағаннан кейін жаңа қарауыл бастығы: «Бірінші ауысым, ҚАРУДЫ АЛ», қаруды алғаннан кейін-«Бірінші ауысым, САПҚА ТҰР» командаларын береді. Осы команда бойынша таратушылар мен бірінші ауысымның қарауылдары өз қаруын ала отырып, оңнан солға қарай постылардың нөмірлері бойынша бір қатарға сапқа тұрады. Таратушылар өздерімен мөрлерден таңбаларды (пломбалардың бедерлемелерін), ал тәуліктің қараңғы уақытында қолшамдарын өзімен бірге алып, өз ауысымдарының оң жақ қапталдарына тұрады. Ауысатын қарауылдың таратушылары қатар және жаңа қарауылдың тиісті таратушыларынан оңға қарай тұрады. Жаңа қарауыл бастығы таратушылардың және қарауылдың міндеттерін білуін тексереді, қарауылдарға қаруды ұстау тәртібіне ерекше назар аудара отырып, әрбір постыда қызмет өткеру ерекшеліктерін еске салады, темекі шегу және тұтандыру керек-жарақтарын, сондай-ақ бөгде заттарды тапсыруға команда береді, ауысымды қарауылдық үй-жайдан шығарады және оны қаруды оқтау және оғын алу үшін алаңға сапқа тұрғызып, команда береді: «Ауысым, оң жақтан бастап бір-бірден-ОҚТА». Осы команда бойынша оң қапталдағы әскери қызметші алға бір адым жасайды және жартылай оңға бұрылады, сүңгіні қаруға бекітеді және Жарғының 116, 117-тармақтарына сәйкес оқтайды, ал қарауыл бастығы қарудың оқталғанын тексереді. Қаруды оқтағаннан кейін әскери қызметші «Қару оқталды және сақтандырғышқа қойылды» деп баяндайды, оны өз бетімен «қарубауға» күйіне алады және артқа қарай бір адым жасайды. Осындай кезеңділік кезектілікпен қалған таратушылар мен қарауылдар қаруды оқтайды.Ауысым қаруды оқтағаннан кейін жаңа қарауыл бастығы ауысымға қызмет өткеруге ауызша бұйрық береді және: «Ауысым, оң-ҒА», «Постыларға адым-БАС» командаларын береді. Әрбір таратушы: «Ауысым, менің соңымнан-АДЫМ-ДА» командасын береді және алдын ала қадағалаушыларды тағайындай отырып, ауысымды постыларға алып жүреді. Ауысымның (бақылау-күзету топтарының) постыларға және постылардан қозғалуы бір лекпен жасалады. Таратушы лектің бас жағында жүреді. Әскери бөлімнің Жауынгерлік Туы және ескерткіштер жанындағы постыларға ауысымның қозғалысы постыға дейін 30 адым қалған кезде саптық адыммен жасалады. Ауысатын қарауылдың таратушысы қатар және жаңа қарауылдың таратушысынан солға қарай жүреді. Қарауылды ауыстырған кезде жаңа қарауыл бастығы ауысатын қарауыл бастығымен бірлесіп, қарауыл бастығына нұсқаулықта көрсетілген күзетілетін анағұрлым маңызды объектілердің жай-күйін, оларға жарық түсірудің, қоршаудың және окоптардың дұрыстығын, қарауылдық үй-жайдың және гауптвахтаның жай-күйін қарап шығу және сыртынан қарау жолымен тексереді, бұдан кейін одан тізімдеме бойынша құжаттарды, оқ-дәрілері бар жәшіктерді, олардағы мөрлерді және оларға кілттерді, күзетілетін объектілерді ашуға рұқсаттаманы, тұтқындалғандардың атаулы тізімін (9-кесте), сондай-ақ байланыс және өрт сөндіру құралдарын қабылдайды.









    9-КЕСТЕТұтқындалғандардың атаулы тізімі





    Әскериатағы




    Тегі, аты,әкесінің аты




    Қандайкамерадаұсталады




    Тұтқынғаалынғануақыты




    Тұтқыннанбосатылғануақыты
    Гауптвахта бастығының тұтқындалғанның босатылғаны туралы қолы
    1234567
    1ҚатардағыжауынгерМоревОлегИвановичЖеке10.50.31.12.2007 ж.



    2ҚатардағыжауынгерДемченкоЕвгенийИгоревичЖалпы11.20.31.12.2007 ж.



    3ҚатардағыжауынгерДанияровӘлімҒабдолұлыЖалпы12.20.31.12.2007 ж.



    4СержантЖампозовҚайратТілеуұлыСержанттық12.40.31.12.2007 ж.





    Гауптвахта бастығы (әскери полиция органы бойынша кезекші) _______________________________ (әскери атағы, қолы, тегі)

    Постылардан келгеннен кейін бұрынғы және жаңа қарауылдардың таратушылары кезекпен жасалған ауысулар туралы өз қарауылдар бастықтарына баяндайды.Мысалы: «Лейтенант мырза, ауысу жасалды, постылар ақаусыз тапсырылды (қабылданды). Бірінші таратушы сержант Ванюнькин». Ауысатын қарауыл бастығының командасы бойынша қарудың оғы алынады. Ең бірінші ауысатын қарауылдың ауысымы, одан кейін жаңа қарауыл таратушы қарудың оғын алады. Қарудың оғын алу үшін қарауыл бастығы: «Оң жақтан бастап бір-бірден-ОҒЫН АЛ» командасын береді.Егер қарауылды ауыстырған кезде қарауылды тексеру үшін келген адам қатысқанда, таратушылар одан рұқсат ала отырып, қарауылдар бастықтарына жасалған ауысулар туралы баяндайды. Таратушылардан баяндауларды қабылдағаннан кейін жаңа қарауыл бастығы: «ТІК ТҰР» командасын береді, одан кейін қарауылдар бастықтары кезекпен тексерушіге жасалған ауысымдар туралы баяндайды. Барлық жағдайларда қарауылдар бастықтары ауысу туралы өз қарауылдары (әскери бөлімі) бойынша кезекшіге байланыс құралдары арқылы баяндайды немесе оған өзі баяндаумен келеді. Қарауылды ауыстырғаннан кейін ауысатын қарауыл бастығы ауысатын қарауылды өз әскери бөліміне (бөлімшесіне) әкетеді. Әскери бөлімге (бөлімшеге) келгеннен кейін өзі қарауыл құрамымен оқжатарлардан оқтарды алуды және бөлім бойынша кезекшіге (рота сержантына (старшинасына) тапсыруды ұйымдастырады. Бөлімшеге келгеннен кейін қарауыл бастығы қарауылдың жеке құрамын сапқа тұрғызады және бөлімше командиріне міндетті орындағаны туралы баяндайды.Мысалы: «Капитан мырза, қарауыл толық құрамда келді. Қызметті өткеру уақытында оқиғалар болған жоқ. Қарауыл бастығы лейтенант Өтепов».Ауысқан қарауыл құрамы ауысқан күні сабақтардан және жұмыстан босатылады, объектіні тек түнде күзеткен қарауылдар сабақтардан және жұмыстан бөлімшеге келгеннен кейін 4 сағатқа босатылады, осы уақытта оларға жатып демалуға (ұйықтауға) рұқсат етіледі. Қарауылдарды ауыстыру қысқа мерзімдерде белгіленген тәртіппен жүргізіледі. Постылардың саны, қарауыл адамдарының ерекше міндеттері және жаңа пароль жауынгерлік әзірліктің жоғары деңгейіне келтіруі белгісін алу жағдайына құжаттамаларда белгіленеді (Жарғының 121-тармағы). Тұрақты қарауылдарды алу туралы гарнизон бастығы (әскери бөлімнің командирі) қарауылдар кестесін бекіткен бастыққа баяндайды.Сақшының міндеттері. Қарауылда қаруды оқтаудың және оғын алудың тәртібі.Сақшы дегеніміз өзіне тапсырылған постыны күзету мен қорғау жөніндегі жауынгерлік міндеттерді орындаушы қаруланған қарауыл. Сақшы қол сұғылмайтын адам болып табылады. Сақшыға қол сұғылмайтындығы: оның құқығы мен жеке басының қадір-қасиеттері заңмен айрықша қорғалатындығы, оның қатаңайқындалған адамдарға-қарауыл бастығына, қарауыл бастығының көмекшісіне және өзінің жұмысқа таратушысына бағынатындығы, барлық адамдардың сақшының қызметімен айқындалған талаптарын сөзсіз орындауға міндетті. Сақшы өзінің постын қырағы күзетуге және табанды қорғауға, қызметін сергек өткеруге, ешқайда алаңдамауға, қаруын қолдан шығармауға және оны өзі бағынатынадамдарды қоса алғанда ешкімге бермеуге, көрсетілген бағыт бойынша жүре отырып немесе бақылау мұнарасында болған кезде постың іргелерін, қоршауларын мұқият қарауға және қызмет өткеруінің барысы жайлы пост табелінде бекітілген мерзімде байланыс құралдары арқылы баяндап отыруға, посттан ауысқанға немесе алынғанға дейін, тіпті өзінің өміріне қауіп төнген жағдайда да посты тастамауға, поста оқталған және кез келген уақытта әрекет жасауға дайын тұратын қаруды көрсетілген ереже бойынша ұстауға, қарауыл бастығынан, қарауыл бастығының көмекшісінен, өзінің жұмысқа таратушысынан және оларға еріп жүрген адамдардан басқа ешбір адамды пост табелінде көрсетілген және тыйым салынған шекара көрсеткіштеріндегі қашықтықтан жақын жібермеуге, қарауыл көлік құралдары қозғалысының бағыттары мен кестесін, сондай-ақ ажырату белгілері мен дабылдарын білуге, объект (пост) қоршауында қандай да бір ақау табылған және өзінің немесе көршілес пост маңында тәртіп бұзылған жағдайда қарауыл бастығын шақыртуға, қарауыл иттерінің үргенін естігенде немесе техникалық күзет құралдары өздігінен қосылған кезде, бұл туралы дереу қарауыл үй-жайына хабарлауға міндетті.Сақшыны постан ауыстыруға немесе алып тастауға тек қарауыл бастығы, оның көмекшісі және сақшы бағынатын жұмысқа таратушы ғана құқықты. Қарауыл бастығы, қарауыл бастығының көмекшісі және жұмысқа таратушысы қаза болған немесе өз міндеттерін орындау мүмкіндігі болмаған жағдайда, сақшыны ауыстыруды немесе орнынан алуды қарауыл бойынша (әскери бөлім бойынша) кезекші өзінің рота (батарея) немесе батальон (дивизион) командирінің қатысуымен жүргізеді.Сақшылар объектілерді күзетуді объект айналасындағы сыртқы және ішкі қоршау арасында немесе егер объектінің бір қоршауы болса, қоршау бойы іш жағынан патруль жасау, сондай-ақ мұнарадан бақылау жолымен жүзеге асырады. Жекелеген объектілерді қозғалмай тұратын сақшылар күзетуі мүмкін.Постағы сақшының бекітілген сүнгісі бар қаруы болуы керек. Белдікке ілінетін қынаптағы сүнгі-пышақ: түнгі уақытта-тұрған бойы атуға оңтайлы жағдайда; Күндізгі уақытта-«белдікке» немесе тұрған бойы атуға оңтайлы жағдайларда (3-сурет); ішкі постарда және Жауынгерлік Ту жанындағы поста-ағаш дүмбілі автоматтар-«белдікке» күйінде, жиналмалы дүмбілі автоматтар-«кеудеге», карабин-аяқта болуы керек; жабдықталған магазиндер (оққалталар) салынған сөмкелердің аузы жабық болуы тиіс.

    3-сурет. Постағы сақшының қаруының жағдайы.

    Объектілерді патруль жасау жолымен күзетуді ұйымдастыру кезінде сақшыға объектілердің қоршауына және жергілікті жер жағдайларына байланысты белгілі бір уақытта күзету және қорғау үшін ұзақтығы: күндіз-2 шақырым, түнде-1 шақырым жол учаскесі, ал техникалық күзету құралдарымен жабдықталған объектілерді күзету үшін күндіз-3 шақырым, түнде-2 шақырымға дейін жол учаскесі тағайындалады.Сақшылар объектілерді сенімді түрде күзетуді қамтамасыз ететін жылдамдықпен жаяу, жергілікті жер мен қоршауларды қарау үшін, сондай-ақ байланыс құралдары бойынша қарауыл бастығына қызметтерін атқару жайлы баяндау үшін қысқа уақытқа аялдап, жүру бағыты бойынша жылжып отырады. Күн ашық кезде, егер жергілікті жер жағдайы мүмкіндік берсе, күзетшілер күзетілетін объектілерге байқау мұнараларынан бақылау жасай алады (4-сурет) .

    4-сурет. Қарау мұнарасы

    Сақшыларды ауыстыру.Сақшыларды ауыстыру 2 сағат сайын жұп немесе тақ сағаттарда жүргізіледі. Ауа температурасы -20°С және одан да төмен кезде, ал жел соққан уақытта және аяз болған кезде сыртқы постылардың, сондай-ақ жылытылмайтын үй-жайда болатын ішкі постылардың сақшыларын ауыстыру 1 сағат сайын жүргізіледі. Температура +30°С және одан жоғары (көлеңкеде) кезде сақшыларды ауыстыру сол сияқты 1 сағат сайын жүргізіледі. 1 сағат сайын сақшыларды ауыстыру туралы нұсқауды осы жағдайларда қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекші жасайды. Егер сақшыларды ауыстыру 1 сағаттан кейін жүргізілсе, онда қарауыл бастығы постылық ведомоста сақшылар осындай сағаттан бастап 1 сағаттан кейін, ал мынадай сағаттан бастап осындай ауысым түскеннен кейін-2 сағаттан кейін ауыстырылғаны туралы жазба жасайды. Қарауылдық үй-жайдың кіреберісіндегі сақшыларды ауыстыру қарауыл бастығының көмекшісі немесе қарауыл бастығы әрбір 30 минут сайын жүргізеді.Ауысым сақшыға 10-15 адым арақашықтыққа жақын келген кезде қарауыл таратушысы: «Ауысым, ТОҚТА» командасын береді және қарауылдардың біреуіне постыны және оларға кіреберістерді қадағалауға (ауысым машинада жүрген кезде-қаруды оқтауға және қадағалауға) бұйрық береді.Мысалы: «Қатардағы жауынгер Манабаев, постыны және оған кіреберістерді қадағала».Ауысым жақын келген кезде сақшы оған қарсы қарап тұрады және таратушы 3-4 адымға жақындаған кезде автоматты «қарубауға» күйіне өз бетімен алады, қарсы бір адым жасайды және қызметті өткеру нәтижелері туралы баяндайды.Мысалы: «Сержант мырза, қызмет өткеру кезінде оқиғалар болған жоқ. Үшінші ауысым екінші постысының сақшысы қатардағы жауынгер Қарабалин». Ауысатын қарауыл таратушысы сақшыға: «ТІК ТҰР» командасын береді. Одан кейін жаңа қарауыл таратушысының командасы бойынша, Мысалы: «Қатардағы жауынгер Ыбраев, постыға адым-БАС», сақшы саптық қалыпты қабылдайды, оңға қарай бір адым жасайды, қарауыл сақшыға келеді және қарама-қарсы қарап оның орнына тұрады.Постыны ауызша тапсырғаннан кейін қарауыл өз таратушысының «Қарауыл, постыны қабылда» командасы бойынша сақшының және ауысатын қарауыл таратушысының қатысуымен жаңа қарауыл таратушысымен бірге күзетілетін объектіні қарап шығуға және жарық түсуінің, қоршаулардың, есіктердің (қақпалардың) дұрыстығын, терезелердің, торлардың және сақтау орнының (қойманың) жай-күйін, құлыптардың, баулардың, мөрлердің (пломбалардың) бар болуы мен жай-күйін және олардың таңбаларға (бедерлемелерге) сәйкес келуін, күзетудегі жауынгерлік машиналардың (қару-жарақтың, әскери және басқа техниканың) санын, сондай-ақ техникалық күзет құралдарының, байланыс, өрт сөндіру құралдарының болуын және жай-күйін, окоптардың, постылық мұнаралардың, бақылау-іздік жолақтар мен постылық киімнің жай-күйін тексеруге міндетті (5-сурет).

    5-сурет. Сақшының сым бөгетті қарауы.

    Тұтқындалғандар бар камера жанындағы постыны қабылдау кезінде қарауыл, одан басқа, оларда болатын тұтқындалғандардың санын тексеруге міндетті. Егер постыны қабылдау және тапсыру кезінде қандай да бір ақау (қоршаулар немесе мөрлер, пломбалар, құлыптар, баулар, есіктер, терезелер бұзылған) немесе мөрлердің (пломбалардың) таңбасы (бедерлері), сондай-ақ күзетуде болатын жауынгерлік машиналардың (қару-жарақтың, әскери және басқа техниканың) саны постылар табелінде көрсетілген санға сәйкес келмейтіні анықталған болса, таратушы қарауыл бастығын шақыртады. Мұндай жағдайларда жаңа қарауыл постыларды қабылдаған кезде бұрынғы және жаңа қарауылдар бастықтары шақыртылады. Постыны тапсыруды және қабылдауды аяқтағаннан кейін сақшы және постыға түсетін қарауыл күзетілетін объектіге қарама-қарсы жаққа таратушыға қарап тұрады және кезекпен баяндайды.Мысалы: «Сержант мырза, қатардағы жауынгер Вишневский нөмірі үшінші постыны тапсырды». «Аға сержант мырза, қатардағы жауынгер Ыбраев, нөмірі үшінші постыны қабылдады».Баяндаудан және таратушыдан нұсқаулар алғаннан кейін сақшы Жарғының 321-тармағында көрсетілгендей, қаруды алып, постыдағы өз міндеттерін орындауға кіріседі. Ішкі постылардың сақшыларын ауыстыру кезінде ауыстыруды өткізгеннен кейін таратушы үй-жайдың кіреберісіне барады: «Ауысым, ТОҚТА» командасын береді, қарауылдардың біреуін үлкені етіп қалдырады және команда береді.Мысалы: «Қатардағы жауынгерлер Долин мен Қамзаев, менің соңымнан адым-БАС». Қарауыл таратушымен үй-жайға кіргеннен кейін Жарғының 165-169-тармақтарына сәйкес сақшыларды ауыстырады.Постылар қарауылдық үй-жайдың екі жағында орналасқан кезде таратушы алдымен қарауылдық үй-жайдың бір жағында орналасқан постылардағы сақшыларды ауыстырады, ал одан кейін ауыстырылғандарды қарауылдық үй-жайға қалдырып, осы ауысымның қалған қарауылдарын сапқа тұрғызады және оларды постыларға апарады, бұл ретте ауысым құрамында таратушымен бірге кемінде үш адам болуы тиіс. Қарауылдың келесі ауысымдарын, оларды постыларға жіберу және сақшыларды ауыстыру үшін сапқа тұрғызу, сондай-ақ қаруды оқтау және оғын алу бірінші ауысым үшін көрсетілгендей жүргізіледі. Жаңа постыларға сақшылар қоюды, сондай-ақ таратылатын постылардан сақшыларды алуды қарауылдар (әскери бөлім) бойынша кезекшінің және күзетілетін объекті бастығының қатысуымен мөрмен расталған гарнизон бастығының (әскери бөлім бастығының) жазбаша бұйрығы негізінде қарауыл бастығы жүргізеді. Сақшыларды қою (алу) туралы постылық ведомоста жазба жасалады.Техникалық күзет құралдарын қолдану.Техникалық күзет құралдары: объектілерді сенімді күзетуді арттыру және қарауыл жеке құрамының санын қысқарту мақсатында қолданылады. Олар: периметрлік және объектілік анықтау құралдарын, объектілік күзет дабылдамаларын, алдын алу және ықпал етудің техникалық құралдарын, өрт дабылдамаларын, техникалық күзет құралдарының белгілерін қабылдау аппаратурасын және кабельдік немесе радиожелісінің дабылдамаларын қамтиды. Техникалық күзет құралдарын қолдана отырып, объектілерді күзетудің сенімділігі: техникалық күзет құралдарының типін дұрыс таңдаумен және оларды инженерлік бөгеттермен кешенді пайдаланумен, күзет құралдарын орнату жөніндегі өткізілетін іс-шаралардың жасырындығымен. Монтаждаудың жоғары сапасымен, ұдайы қызмет көрсетумен және олардың жай-күйін бақылаумен. Техникалық күзет құралдары өздігінен іске қосылған кезде қарауыл жеке құрамының қырағылығымен және уақтылы іс-қимылымен қол жеткізіледі.Техникалық күзет құралдары, оларды бүркемелеу және қауіпсіздік шаралары қолданыла отырып, орнатылуы тиіс. Объектіде қолданылатын техникалық күзет құралдарының типі мен саны олардың маңыздылығына, физикалық-географиялық, пайдалану және басқа да ерекшеліктеріне байланысты айқындалады. Техникалық күзет құралдарының белгілерін қабылдау аппаратурасы қарауылдық үй-жайда қажетті аппаратураны орнатуды қамтамасыз ететін осы үшін арнайы жабдықталған бөлмеде немесе қарауыл бастығының бөлмесінде орнатылады. Объектілер өрт дабылдамасымен белгіленген ережелерге сәйкес жабдықталады. Теникалық күзет құралдарының үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін 24 сағаттан кем емес үздіксіз жұмысын қамтамасыз ететін резервтік қоректендіру көзі орнатылады. Гарнизонда (әскери бөлімде) өртке қарсы қорғану және құтқару жұмыстарының әскери командасы болған кезде өрт дабылдамасының белгілерін қабылдау аппаратурасы осы команданың үй-жайында орнатылуы мүмкін. Техникалық күзет құралдарын ақаусыз күйде ұстауды осы үшін тағайындалған штаттық бөлімше, ал осындай штаттық бөлімше болмаған кезде-әскери бөлімнің командирі (объектінің бастығы) тағайындаған офицердің (сержанттың) басшылығымен пайдалану тобы жүзеге асырады. Техникалық күзет құралдарымен жабдықталған объектілерді күзетуді және қорғауды сақшылар қоюмен, бақылау-күзету топтарының кезекшілігі тәсілімен немесе аралас тәсілмен жүзеге асырылуы мүмкін. Сақшыларды қоюмен күзету тәсілі негізгі болып табылады. Барлық тәсілдер кезінде объектілерді күзетуді күшейту үшін қарауылдық иттер пайдаланылуы мүмкін. Техникалық күзет құралдарын қолдану және осы жағдайларда сақшыларды қою қажеттілігі, сондай-ақ қарауылдық иттерді пайдалану туралы шешімді қарауылдар кестесін бекітуге құқығы бар командир (бастық) қабылдайды. Сақшыларды қоюмен, әдетте, техникалық күзет құралдарымен жабдықталған, ұдайы қадағалауды және күшейтілген күзетті талап ететін, қару-жарағы, оқ-дәрілері бар қоймалар мен басқа объектілер күзетіледі. Техникалық күзет құралдарының белгілерін қабылдау аппаратурасын бақылауды қарауыл бастығының техникалық күзет құралдары жөніндегі көмекшісі (оператор), ал ол болмағанда-қарауыл бастығы немесе оның көмекшісі (таратушы) жүзеге асырады.Постыларды тексеруді бақылау-күзету тобы кесте бойынша жүзеге асырады, оның құрамына қарауыл бастығы немесе оның техникалық күзет құралдары жөніндегі көмекшісі, бір-екі қарауыл, ал объектілерді күзетуді күшейту үшін қарауылдық иттер пайдаланылған кезде қарауыл бастығының қарауылдық иттер қызметі жөніндегі көмекшісі (жетекшісі) кіреді. Тексеру барысында қоршаудың, бақылау-іздік белдеудің, есіктердің (қақпалардың), сақтау орындары (қоймалар) терезелері мен қабырғаларының жай-күйлері, мөрлердің (пломбаның) саны мен сәйкестігі, сондай-ақ техникалық күзет құралдарының жұмыс істеуі сырттай қарап тексеріледі. Объектілерді күзетудің аралас тәсілі бақылау-күзету топтарының кезекшілігі тәсілімен бір уақытта периметрдің жекелеген учаскелеріне немесе ғимараттар (үй-жайлар) жанындағы постыларға сақшылар қоюмен үйлесімділік болып табылады. Бұл ретте техникалық күзет құралдарының белгілерін қабылдау аппаратурасын бақылауды қарауыл бастығы немесе оның көмекшісі жүзеге асыруы мүмкін, ал бақылау-күзету тобының орнына қарауылдың резервтік тобы әрекет етуі мүмкін.

    ҚОРЫТЫНДЫ

    Тәуліктік наряд жауынгерлік әзірлік пен ішкі тәртіпті ұстау, жеке құрамды, қаружарақты, әскери және басқа техниканы, зымырандар мен оқ-дәрілерді, материалдық құралдар қорларын, әскери бөлімнің (бөлімшенің) үй-жайлары мен мүлкін қорғау, бөлімшелердегі істердің жай-күйін және құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі шараларды уақтылы қабылдауды бақылау. Тәуліктік нарядтың жалпы әскери жарғылармен айқындалған қызметі бойынша басқа да міндеттерін орындау үшін тағайындалады. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің тәуліктік наряд құрамы, әрбір бөлім мен бөлімшеде әскери даярлық пен ішкі тәртіпті сақтауға, әскери бөлімнің (бөлімшенің) жеке құрамын, қару-жарағын, әскери техника мен оқ-дәрілерін, материалдық қорларын, үй-жайлары мен мүліктерін күзетуге, бөлімшелердегі істің жай-күйін бақылауға және құқық бұзудың алдын алу жөнінде дер кезінде шаралар қабылдауға, сондай-ақ қызмет бойынша басқа да міндеттерді орындауға арналған тәуліктік наряд тағайындалады.Бөлім бойынша бұйрықпен күнделікті тағайындалатындар: бөлім бойынша кезекші, бөлім бойынша кезекшінің көмекшісі, қарауылдың бастығы, парк бойынша кезекші, кезекші бөлімше, сондай-ақ тәуліктік наряд пен жұмыстарға наряд бөлінетін бөлімшелер. Қажет болған жағдайда бөлім командирінің тәуліктік нарядтың құрамын өзгертуге құқығы бар. Басқарманың әскери қызметшілері мен бөлім офицерлерінің, сондай-ақ бөлімшелер арасындағы нарядтардың кезектілігін бөлім штабының бастығы белгілейді. Ротадағы взводтар арасындағы нарядтардың кезектілігін рота старшинасы, ал взводта-взвод сержанты (взвод командирінің орынбасары) белгілейді. Әскери қызметшілер арасындағы кезекті нарядтар саны бірдей және әділ бөлінуі тиіс.Ротаның тәуліктік нарядына: рота бойынша кезекші, рота бойынша тәуліктік кезекші тағайындалады. Ротадағы тәуліктік кезекшілердің ауысым санын бөлім командирі белгілейді. Жатақхана бойынша тәуліктік нарядтың құрамы, сондай-ақ олардың міндеттері ротаның тәуліктік нарядына сәйкестендіріліп белгіленеді.Жатақхана бойынша тәуліктік нарядтың құрамына кіретін әскери қызметші-әйелдерден басқа сержанттардың қатарынан тағайындалған парк бойынша кезекші, бақылау-өткізу пункті бойынша кезекші, бөлім штабы бойынша кезекші, бақылау өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшісі, бөлімшелер бойынша кезекшілер мен тәуліктік кезекшілер, сондай-ақ парк бойынша тәуліктік кезекшілер және шабармандар қынаптағы сүңгі-пышақтармен қаруланады. Сүңгі-пышақ белбеу тоғасының сол жағында алақан жалпақтығындай жерде тұрады. Қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бұйрығымен кейбір әскери бөлімдерде тәуліктік кезекші мен бақылау-өткізу пункті бойынша кезекшінің көмекшісі, ротаның тәуліктік наряды мен парк бойынша кезекшілер жабдықталған екі магазині бар (оққалтада 30 патрон) автоматтармен (карабиндермен) қарулануы мүмкін.Тәуліктік наряд адамдары күн тәртібінің (қызмет уақыты регламентінің) орындалуына және ішкі тәртіптің басқа да ережелерінің сақталуына табандылықпен қол жеткізе отырып, өз міндеттерін білуі және адал орындауы тиіс. Бөлім бойынша кезекшінің рұқсатынсыз тәуліктік наряд адамдарының өз міндеттерін тоқтатуға немесе басқа біреуге орындауға беруге құқығы жоқ. Бөлімшеге бөлім командирі және одан жоғары бастықтар келген кезде бөлімшелер бойынша кезекшілер бұл туралы бөлім бойынша кезекшіге дереу баяндауға міндетті. Роталар (бөлімшелер) бойынша кезекшілер және бөлім бойынша кезекшінің көмекшісіне бағынысты басқа да кезекшілер ол келген кезде «Тік тұр» командасын бермейді және баяндамайды, тек өзін таныстырады.









    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Махутов Дархан Рахымханович
    Жарияланған уақыты:
    2018-10-22
    Категория:
    Алғашқы әскери дайындық
    Бағыты:
    Ғылыми жұмыстар
    Сыныбы:
    10 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1540195940
    2222
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999