Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Театр хақида тушунча
Материал жайлы қысқаша түсінік: мақадла
Материалды ашып қарау
Қазақ театр өнерінің дамуыҚазақстан аумағында алғашқы театрлар XIX ғасырдың екінші жартысында құрыла бастады. Оралдағы көпестердің орыс труппасы (1859), Тараздағы гарнизон әскерлері мен офицерлер труппасы (1887), Семейдегі музыка мен драматургиялық өнер сүюшілер қоғамы (1890) қазақ әуесқой театрының дамуына бастама болды. Бұған XX ғасырдың басында пайда болған татардың көшпелі труппалары өз үлесін қосты.1910 – 1915 жылдары қазақ өмірінен алынған қысқа драмалық суреттеулер мен сценарийлер жазылды. 1917 жылы М.Әуезов «Еңлік-Кебек» трагедиясының бірінші нұсқасын жазып, кейіннен осы шығарманы бірнеше рет өңдеді. Театрлық процестің жедел дамуы қазан революциясынан кейін ерекше күш алды. 1918-1924 жылдар аралығында Ақмола, Тараз, Көкшетау, Оренбург, Ташкент, Түркістан, Шымкент, Қостанай, Петропавл қалаларында жаңа труппалар құрылып, Ж.Аймауытовтың, М. Әуезовтің, М.Дулатовтың, Е.Ерденовтің, К.Кемеңгеровтің, Б.Майлиннің, С.Сейфуллиннің пьесаларын сахнаға шығарды.Қазақтың кәсіби театр өнері 1926 жылдың 13 қаңтарында Қызылорда қаласындағы Қазақ мемлекеттік драма театрында М.Әуезовтің «Еңлік-Кебек» қойылымы көрсетілуімен ресми түрде ашылды. Оның директоры және көркемдік жетекшісі Ж.Шанин, әйгілі әртістері мен әншілері Қ.Қуанышбаев, С.Қожамқұлов, Е.Өмірзақов, Қ.Бадыров, И.Байзақов, Қ.Жандарбеков, Ә.Қашаубаев, Қ.Мұңайтпасов, Ғ.Абдуллин қазақ театры өнерінің қалаушылары болып тарихта қалды.1928 жылы бұл театр Қызылорда қаласынан жаңа астана Алматыға қоныс аударып, театрдың шығармашылық құрамында К.Байсейітова, Ж.Елебеков, М.Ержанов, Ш.Жиенқұлова, У.Тұрдықұлова сияқты өнер майталмандары өнер көрсетсе, ал 30-шы жылдардың ортасында Қ.Қармысов, С.Телғараев, Ә.Үмбетбаев, Р.Қойшыбаевалар қосылды. 1937 жылы театрға «академиялық» атағы берілді.Республиканың көптеген облыс орталықтарында, атап айтқанда, 1934 жылы Оралда, Семейде, Шымкентте, 1935 жылы Петропавлда, Ақтөбеде, 1936 жылы Қарағандыда, Таразда, 1938 жылы Атырауда, Павлодарда қазақ театрларының құрылу процесі басталды.

Алматы қаласында 1934 жылы Ұйғыр музыкалық драма театрының, Қызылорда қаласында 1937 жылы Корей музыкалық драма театрының ашылуы республикамыздың атаулы оқиғаларына жатады . Корей театры 1968 жылы Алматыға көшірілді.1933 жылы Семей қаласында Орыс драма театры қалыптасты, ол екі жылдан кейін сол кездегі ел астанасы Алматыға қоныс аударып, 1975 жылы театрға «академиялық» атағы берілді.1935 жылы Алматыда Мемлекеттік куыршақ театры ашылды. 80-ші жылдары осындай театрлар республиканың басқа да қалаларында көптеп ашыла бастады: Ақтөбе мен Жезқазғанда (1985), Ақтауда (1981), Шымкентте (1983) және Петропавлда.30-шы – 40-шы жылдар бүкіл кәсіби ұлттық театрлардың шығармашылық құрамы қалыптасқан кезеңі. Солардың ішінде - Ш. Айманов, З. Құрманбаева, С. Майқанова, Б.Римова, Ш. Жандарбекова, А.Тоқпанов, А. Исмаилов, К. Арбенин, С. Ассуиров, М. Брандт, А. Дымский, А. Каменская, Е. Кручинина-Рутковская, З. Морская, В. Харламова (Орыс драма театры), С.Атамқұлов, М.Әбдікәрімов, Р.Есімжанова, Ш.Мусин, Ж.Сәкенова, Ш.Сәкиев, З.Сулейменова, М.Табанов, А.Шанин, Ж.Шәймерденова, Ж.Асимов, Г.Жәлелов, Х.Илиева, С.Саттарова, М.Семятова, Р.Тохтахунова, А.Шәмиев, Ким Дин, Ли Гир Су, Ли Хам Дек, Пак Чун Себ, Цой Бон До.1944 жылы Алматы қаласында балалар және жасөспірім театры ашылды. Соның негізінде 1945 жылы орыс труппасы, ал 1946 жылы қазақ труппасы қалыптасты. Осы театрды әр жылдары басқарған режиссерлер В.Гродский, Б.Добронравов, Г.Жезмер, М.Қосыбаев, А.Мадиевский, Е.Маркова, Мен Дон Ук, Е.Праслов, Б.Пучкин, А.Тоқпанов, С.Хайруллина болды. Актерлік құрамында Қ.Жәкібаев, Б.Қалтаев, К.Қожабеков, М.Құланбаев, А.Мәмбетова, Ш.Мусин, К.Өмірзақов, Ә.Өмірзақова, С.Саттарова, Г.Кузьменков, Я.Мұратов, О.Решетниченко жұмыс атқарды. 1985 жылы бұл театр өз алдына Ғ.Мүсірепов атындағы Мемлекеттік академиялық қазақ балалар мен жасөспірімдер театры және Н.Сац атындағы Мемлекеттік академиялық орыс балалар мен жасөспірімдер театры болып екі ұжымға бөлінді.50-шы жылдары театр өнерінде кейіпкерлердің психологиясын терең ашуға беталыс анық байқалды Бұған осы беталысты жүзеге асыруға мүмкіндік беретін бір топ дарынды актерлердің келуі себеп болды: Алматы театр училищесінің түлектері А. Ружева, М. Салықов, З. Шәріпова, Ташкент театр-көркем институтының түлектері Н. Жантөрин, Ғ. Сүлейменов, Ж. Шүленбаев, ГИТИС қазақ студиясының түлектері М. Байзақова, Т. Жайлыбеков,М. Қамбаров, Р. Қаныбаева, Қ. Қуандықов, Б. Маусымбаев, Ы. Ноғайбаев. Бұл буынға режиссерлер М. Қосыбаев, Ә. Мәмбетов, Мен Дон Ук, Б.Омаров және басқа да атақты театр оқу орындарында жоғары білім алған театр қайраткерлері қосылды.60-шы-90-шы жылдар қазақ театр тарихындағы шығармашылық ізденістердің жарық кезеңі болып саналады. М. Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театры сахнасында қойылған спектакльдер театрдың алтын қорына енді. Олардың ішінде Катерина ролінде Х. Бөкеева ойнаған А. Островскийдің «Грозасы», Гарпагон ролінде Қ. Қармысов ойнаған Ж. Б. Мольердің «Сараңы», Катарина мен Петруччио рөлдерінде Х. Бөкеева мен Ш. Айманов ойнаған В. Шекспирдің «Асауға тұсауы», Тоғанай рөлінде С. Майқанова ойнаған Ш. Айтматовтың «Ана-Жер-Анасы», Мольердің ролінде Н. Жантөрин ойнаған М. Булгаковтың «Кабала святошы» басты рольдерде А. Әшімов, Ф. Шәріпова және Ы. Ноғайбаев ойнаған Ә. Нұрпейісовтың «Қан мен тері» (1973 ж., реж. Ә. Мәмбетов) ерекше орын алады.Қазақстандағы театрлар санының өсуі театр өнерінің даму кезеңі бойында тоқтаған емес. 1979 жылы Теміртау қаласында Неміс драма театры құрылды және 1989 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша Алматы қаласына көшірілді. Труппаның негізін М. Щепкин атындағы Мәскеу театр училищесінің түлектері құрды. 2003 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Сайрам қаласында Өзбек театры ашылды. Қазақстанда бүгінгі күні барлығы 47 мемлекеттік театр жұмыс жасайды.Қазақстанның тәуелсіздік алған кезеңінен Астана қаласында 1 опера және балет театры, 8 драма және музыкалық драма театры және 2 қуыршақ театры ашылды.2006 жылдың қыркүйек айында тәуелсіздік алған жылдар кезінде алғаш рет Алматы қаласында Орталық Азия елдері театрларының халықаралық театрлар фестивалі өткізілді. Оған В. Маяковский атындағы Тәжік мемлекеттік орыс драма театры, «Йуг» Әзірбайжан мемлекеттік театры, С. Ибрагимов атындағы Ош қырғыз драма театры, Г. Камал атындағы Татар мемлекеттік академиялық театры, Өзбек Ұлттық академиялық драма театры, Ұлы Сапармұрат Түркіменбашы атындағы Түркменстанның бас драма театры, сондай-ақ, Қазақстанның республикалық 3 театры қатысты.

Жаңа шығармашылық ізденістерге ынталандыратын дәстүрлі республикалық театрлар фестивалі жыл сайын өткізілуде. Оған Қазақстанның 13 театрының өнер ұжымдары тұрақты түрде қатысып тұрады. Соңғы театр фестивальдері астананың мәдени орталық ретіндегі беделін көтеруге бағытталып, Астана қаласында өткізілді.Жыл сайын Қазақстанның драма театрларының бірі Араб Республикасының Мысыр елінде халықаралық эксперименталдық театрлар фестиваліне қатысып тұрады. Үстіміздегі 2007 жылы Каир қаласында Қазақстанның театр өнерін Маңғыстау музыкалық драма театры Г. Мерғалиеваның «Моцарт және Сальери» қойылымымен таныстырды.

Қазақстан Республикасы драма театрларының тізіміЖаңа маусым премьераларыЖаңа маусым премьералары «Империядағы» кеш Жазушы-драматург С.Асылбековтің драмасы қазан айында сахнаға шықты. Спектакльдің қоюшы-режиссері А. Кәкішева, қоюшы-суретші Ерлан Тұяқов, режиссердің ассистенті Н. Бексұлтанова, музыкамен ..ТеатртануТеатртану - сахналық өнердің тарихы мен теориясын зерттейтін ғылым. Оның бір саласы театр сыны болып табылады. Жеке ғылым ретінде 20 ғасырда театр өнерінің жалпы өрлеуімен байланысты қалыптасты. Қоғамдық ғылымдардың бірі болумен қатар ол мәдениет пен тұрмыстың, философия мен әлеуметтанудың, эстетика мен психологияның, т.б. тарихымен тікелей байланыста өркен жайды. Театртанудың пөні драматургия, актерлік, режиссерлік жене театр декорация өнері, театр архитектурасы, театр білімі, театр көрермені мен театр ісін ұйымдастыру сияқты театрдың барлық құраушыларын қамтиды. 19 ғасырдың аяғына дейін оның негізгі зерттеу пәні драматургияға құрылғандықтан, театртану негізінен, филологиялық сипатта болды. Театр туралы ғылымның туу процесі Ежелгі Грекия мен Рим дәуіріне саяды. Сахналық өнер мен драма теориясының негізгі қағидаларын қарастыратын Аристотельдің "Поэтикасы" эстетикалық ойдың қалыптасуына зор ықпал жасады. Батыс Еуропа елдерінде театр тарихы мен теориясының туып даму жолы Қайта өркендеу дәуіріндегі жоғары сатыда дамыған театр өнерімен тығыз байланысты. Сахналық өнер туралы алғашқы тарихи және теориялық еңбектер 16 ғасырдың аяғында Францияда, Англияда жөне Германияда жарық көрді. Н.Буалоның өлеңмен жазылған "Поэтикалық өнер" трактатында класскалық драма принңиптері біршама толық көрініс тапты. Ағартушылардың эстетикалық ойының көш басында тұрған жазушы әрі философ-материалист Д.Дидро классицистік трагедия мен комедия қағидаларына қарсы шықты. Германияда театртану ісіне Г.Э. Лессинг өзінің "Лакокоон", 'Тамбург драматургиясы" (1767- 1969) еңбектерімен араласты. Ресейде театрлық эстетикалық ой-пікірлер алдыңғы қатарлы қоғамдық ойдың өсуімен және театр маңызының артуымен байланысты 18 ғасырда дами бастады. Орыс театр мәдениеті үшін Н.И. Новиков қызметінің мәні зор болды. Ол 1772 ж. А.П. Сумароков, В.К. Тредиаковский, М.М. Херасков, т.б. орыс театрының ірі қайраткерлері жайлы мақалалары енген "Ресей жазушылары туралы тарихи сөздік жасау тәжірибесі" атты еңбегін жариялады. Бұдан кейін театр теориясы мен театр сынына И.А. Крылов пен А.Н. Радигцев көп көңіл бөлді. 19 ғасырдың басында орыс қоғамы театрға ерекше ден қойды. Әсіресе желтоқсандықтар (декабристер) орыстың романтикалық драмасының дамуына үлкен әсер етті. Осы кезде сахна өнеріне арналған алғашқы көлемді театр журналдары шыға бастады. 19 ғасырда өмір сүрген А.С. Пушкин, А.С. Грибоедов, Н.В. Гоголь, А.И. Герңен, А.Н. Островский, т.б. сынды орыс жазушылары мен драматургтері театр теориясы мен тарихына, театртанудың қалыитасып, театрлық ойынның даму барысында әсіресе демократ төңкерісшілер В.Г. Белинскийдің, Н.А. Добролюбовтың, Н.Г. Чернышевскийдің театр туралы мақалалары мен ой-пікірлерінің мән маңызы ерекше зор болды. Белинский қаламынан туған көрнекті актерлер шығармашылығы туралы, орыс театрының жай-күйіне тұтас талдау жасаған және актерлік өнер мен драма теориясының мәселелерін қарастыратын мақалалар 19 ғасырдағы театр тарихын зерттеудің негізіне айналды. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында маркстік сын өріс ала бастады. Театр мен өнер мәселелері бойынша қалам тартқан Г.В. Воровский осы бағыттың аса көрнекті өкілдері болып табылады. Қазан төңкерісінен кейін театр туралы ғылым жаңа даму жолына түсіп, ол кеңестік эстетика принциптеріне негізделді. Театр мәселелері бойынша ғылыми зерттеу ісі мемлекеттік деңгейде кең қанат жайды. Мәскеудегі Мемлекеттік Көркемсурет ғылымдары академиясында және Петроградтагы (қазіргі Санкт-Петербург) Ресей өнер тарихы институтында театр бөлімдері құрылды. Театр мұражайлары мен кітапханаларында, мұрағаттарына театр өнерін зерттеушісі кең көлемде жүргізілді. 20-жылдардың ортасында жеке театрлар туралы П.А. Марковтың, сондай-ақ орыс театрының тарихы туралы В.Н. Всеволодский-Гернгросстың, батыс еуропалық және шығыс театры жайлы С.С. Мокульскийдің А.И. Пиотровскийдің, еңбектері жарық көріп, театртану ғылымы жан-жақты дами түсті. 1930 - 1950 ж. Б.В. Алперс, А.К. Дживелегов, Г.Н. Бояджиев, А.А. Аникст, М.М. Морозов, Г.И. Гоян, т.б. секілді белгілі әдебиет зерттеушілері мен сыншылары театр өнері, оның аса көрнекті актерлері, режиссерлері және драматургия туралы елеулі еңбектер жазды. 1950 - 1960 ж. театр зерттеушілері қатарында О.Н. Кайдалова, А.Г. Образцова, К.Л. Рудницкий, т.б. келіп қосылды. ТМД елдерінде де театр зерттеушілері шықты. Театртану саласы бойынша зерттеу жұмыстары Мәскеудегі енер тарихы институтында, Санкт-Петербургтегі Театр, музыка және кинематография институтында т.б. ғылыми зерттеу институттарында, жоғары оқу орындарының кафедраларында, театртанушыларын (зерттеушілерін) Мәскеудің театр өнері институты, Санкт-Петербургтегі Театр, музыка және кинематография институты, ТМД елдеріндегі театр институттары даярлайды. Театртану Қазақстанда кәсіби ұлттық драма театрының тууымен байланысты қазіргі қазақ театры.[1]





























Античный театрОсновная статья: Театральное здание в классической ГрецииТеатр родился из мистерий в честь Диониса. В те времена существовали пьесы только двух жанров — трагедии и комедии. Писались они чаще всего на мифологические или исторические сюжеты. Все роли играли мужчины. Актёры (изначально их на сцене было всего два, третьего ввёл Софокл) выступали в огромных масках и на котурнах. Декораций не было. Женщины (исключая гетер) не всегда и не везде допускались на представления, особенно на комедию, и сидели, как правило, отдельно от мужчин. В Греции профессия актера считалась престижной, а в Риме — позорной (поэтому выступления Нерона так шокировали его приближённых).

Знаменитые драматурги того времени: Эсхил, Софокл, Еврипид, которых называют отцами греческой трагедии, Аристофан — отец комедии. В Риме можно отметить Плавта комедиографа и Сенеку, который обрабатывал произведения Еврипида.

Величайшие пьесы той поры: «Ипполит увенчанный», «Прометей прикованный», «Електра» (есть несколько пьес с таким названием — от разных авторов), трилогия «Орестея». Многие из них идут в театре и сегодня.

В Греции между драматургами проводились соревнования (агон), как между спортсменами, в ходе этого действия учитывалось мнение публики. Софокл ни разу не занял последнего места на этих состязаниях.[править]Средневековый театр

Средневековый театр возник в X—XI веках в русле латинской традиции, но не как продолжение античной драмы. Театр вышел из литургии, но само театральное действие (жесты, голосовые эффекты, переодевания) имели своим источником народную традицию гистрионов, бродячих комедиантов, жонглеров.

Древнейшей формой театра был драматизированный пасхальный ритуал (Ludus paschalis), позже — обряды всех остальных великих праздников. Его ядром служил диалог, иногда дословно заимствованный из литургического канона; вокруг этого ядра группируются различные элементы, взятые либо из других частей календарного цикла (ответствования хора, антифоны), либо из библейского текста, либо из поэтической традиции (фрагменты гимнов, секвенции).

Исходное пространство литургических драм — здание церкви, и только в XIII веке представления выходят на площадь.

Из праздника святого Николая, покровителя школяров, возникает разновидность игры, почти не связанная с литургией: в ней зрителю представлено то или иное чудесное событие, связанное с персонажем распространенной легенды. Так появляются миракли.

Со второй половины XIII века драматизации стало поддаваться все. Материалом для игр служат евангельские притчи, «Роман о Лисе», переводы новелл Боккаччо. Первым примером этой свободы является «Игра о Робене и Марион» Адама де ла Аля.[править]















Разновидности театраПо видам действий актёра во время представления различают многие виды театров[источник не указан 689 дней]:театр абсурдаавторский театрбалетдетскийдраматическийтеатр зверейтеатр инвалидовкрепостной театркукольныймюзиклтеатр одного актёраоперныйопереттапантомиматеатр пародиитеатр песнитеатр поэзиисатиратеатр танцатеатр тенейуличный театртеатр эстрадытеатр светашкольный средневековый театрэпический театр













Мировой театрТеатр Востока

Кого не привлекает Восток? Удивительно тонкие картины, экзотика цвета, запахов, иная культурная среда — все это необычно, а потому вдвойне притягательно. Восточный театр так же пользуется успехом у европейского зрителя. Традиционный театр Востока — особая ветвь в театральном искусстве. В нем до сих пор бережно сохраняются древние архаичные традиции драматического, кукольного, музыкального театровто одинаково верно и для театра Индии, театра Японии и Китая, театра Индонезии. Все формы театральной деятельности и по сей день сохраняются в живой культурной традиции этих стран. При том, что в театре Востока сформировалось огромное количество разнообразных форм и видов, каждой культурной традиции присущи некоторые общие черты. Прежде всего — это условность изобразительных средств представления, символичность. Театр предназначался для посвященных, способных понять код мимики, пластики, жеста. В этом проявили себя отголоски ритуальных языческих мистерий. Это имело значение для установки статуса актера — театральное искусство считалось уважаемым делом, и само театральное представление носило сакральный характер, представляя своеобразный диалог с богами.Театр АфрикиИстоком африканского театра считают культ животных, который был развит среди племен, в силу природных условий преимущественно занимавшихся охотой. Анимистические культы были насыщены танцами, действами, песнями, активно включали в мистерию музыку (барабаны, маримбы, там-тамы) — точнее, наборы ритмических ударов.

Эти ритуальные представления прежде всего были приурочены к различным важным событиям в жизни племени — примирению, удачной охоте или сбору урожая.





Театр в литературе и поэзииВ повести А. П. Чехова «Скучная история» главный герой ее, консерватор Николай Степанович так отзывается о театре[2]:Сентиментальную и доверчивую толпу можно убедить в том, что театр в настоящем его виде есть школа. Но кто знаком со школой в истинном её смысле, того на эту удочку не поймаешь. Не знаю, что будет через 50—100 лет, но при настоящих условиях театр может служить только развлечением. Но развлечение это слишком дорого для того, чтобы продолжать пользоваться им. Оно отнимает у государства тысячи молодых, здоровых и талантливых мужчин и женщин, которые, если бы не посвящали себя театру, могли бы быть хорошими врачами, хлебопашцами, учительницами, офицерами; оно отнимает у публики вечерние часы — лучшее время для умственного труда и товарищеских бесед. Не говорю уж о денежных затратах и о тех нравственных потерях, какие несет зритель, когда видит на сцене неправильно трактуемые убийство, прелюбодеяние или клевету.Его антагонист (Катя) говорит о театре так:«… театр, даже в настоящем его виде, выше аудиторий, выше книг, выше всего на свете. Театр — это сила, соединяющая в себе одной все искусства, а актеры — миссионеры. Никакое искусство и никакая наука в отдельности не в состоянии действовать так сильно и так верно на человеческую душу, как сцена, и недаром поэтому актер средней величины пользуется в государстве гораздо большею популярностью, чем самый лучший ученый или художник. И никакая публичная деятельность не может доставить такого наслаждения и удовлетворения, как сценическаяСоюз театров Европы — ассоциация репертуарных драматических театров из 11 стран Европы, образованная в 1990 году по инициативе французского министра культуры Жака Ланга и Джорджо Стрелера из миланского Пикколо-театра. Финансируется министерством культуры Франции и Еврокомиссией. Штаб-квартира — в Нантере.Среди «театров Европы» — миланский Пикколо-театр, барселонский театр Лиуре, театр «Габима» из Тель-Авива, петербургский МДТ, Малый театр в Москве, Национальный театр в Праге, Национальный театр Греции, португальский театр Сан-Жуан, Венгерский театр Клуж-Напока, Югославский драматический театр. Ежегодно один из театров группы проводит фестиваль, на котором другие театры представляют свои спектакли.

Среди почётных членов союза — такие выдающиеся театральные деятели, как Анджей Вайда, Роберт Стуруа, Патрис Шеро, Анатолий Васильев, Кристиан Лупа.
Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Абдурахманов Элмурат Саитмуратович
Жарияланған уақыты:
2019-06-12
Категория:
Әдістемелік бірлестік жетекшілері
Бағыты:
Тәрбие сағаты
Сыныбы:
Барлығы
Тіркеу нөмері:
№ C-1560361465
333
444
555
666
7
888
999