Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

урок - презентация
Материал жайлы қысқаша түсінік: Білім алушыларға химиялық реакция жылдамдығы туралы білім қалыптастыру, сонымен қатар гомогенді және гетерогенді реакциялар жылдамдықтары мен жылдамдыққа әсер ететін факторлар туралы білім беру. Химиялық реакциялар жылдамдығына әсер ететін факторларымен таныстыру, мағлұмат беріп, ол бойынша есеп шығаруға дағдыландыру
Материалды ашып қарау
Материалдың мәтіндері
Химиялық реакцияның жылдамдығына әр түрлі факторлардың әсері Білімділік: Білім алушыларға химиялық реакция жылдамдығы туралы білім қалыптастыру, сонымен қатар гомогенді және гетерогенді реакциялар жылдамдықтары мен жылдамдыққа әсер ететін факторлар туралы білім беру. Химиялық реакциялар жылдамдығына әсер ететін факторларымен таныстыру, мағлұмат беріп, ол бойынша есеп шығаруға дағдыландыру; Дамытушылық: химиялық реакцияның жылдамдығы, жылдамдыққа С, Т, өршіткі, әрекеттесуші заттардың табиғатының әсерін меңгеру. Химиялық реакцияның жылдамдығына әсер етуші факторларды түсіндіре білу,қорытындылау. Тәрбиелік: Пәнге деген қызығушылығын арттыру, өз бетімен жұмыс істей білуге, топта өзін, өзгені сыйлау сезімін қалыптастыру. -Үйымдастыру кезеңі-Үй тапсырмасын тексеру-Жаңа тақырып түсіндіру.-Бекіту. -Үй тапсырма беру - Білімді бағалау. -Сабақты қорытындылау. үй тапсырмасын тексеру:Гомогенді және гетерогенді реакцияларға бірнеше мысалдар келтіріңдер.Химиялық реакциялардың теңдеулерін жазыңдар.Гомогенді реакцияның жылдамдығын сипаттайтын математикалық өрнекті жазыңдар. Гетерогенді реакцияның жылдамдығын сипаттайтын математикалық өрнекті жазыңдар.Гетрогенді жүйеде әрекеттесу қандай негізгі сатылардан тұрады? химиялық реакцияның жылдамдығын лимиттеуші сатысы деген не? Әрекеттесуші және түзілетін заттардың агрегаттық күйіне байланысты химиялық реакциялар екіге бөлінедіӘрекеттесуші және түзілетін заттар әртүрлі агрегаттық күйде болатын химиялық реакцияларды гетерогендік деп атайдыМысалы:С (қ) + О2 (г) = СО2 (г) Реакцияның жылдамдығына әрекеттесуші заттар табиғатының әсері.Қатты және сұйық заттардың арасындағы реакциялар қатты заттың бетінде жүретіндіктен реакция жылдамдығы баяу жүреді . Сондықтан реакция жылдамдығын арттыру үшін қатты заттарды ұсатып ұнтақ түрінде қолданылады.Екі сұйық заттардың арасындағы реакциялардың жылдамдығы жоғары болады. Оларға иондық реакциялар жатады.Газдардың арасындағы реакциялар жылдамдығы баяу жүреді Концентрацияның әсері. Химиялық реакция тездеу үшін, реакцияласушы заттардың молекулалары жиі түйісуі қажет екендігі анықталды. Түйісуді жиілендіру үшін алдымен реакцияласушы молекулалардың санын, демек, концентрациясын өсіру керек.- Мысалы: Н2 + І2 = 2HI реакциясын алсақ, реакцияның жылдамдығы минутына 0,001 моль болсын. Енді, реакцияласушы заттың бірінің айталық, иодтың концентрациясын 3 есе өсірдік; онда иод пен сутектің молекулаларының белгілі уақыт ішінде түйісу саны үш есе артады, демек, олардың арасындағы реакцияның жылдамдығы да үш есе артады; 2 есе өсірсек, онда реакцияның жылдамдығы алты есе артып, минутына 0,001 ∙ 3 ∙ 2 = 0,006 моль болады.- Химиялық реакцияның жылдамдығына әрекеттесуші заттардың концентрациясының әсерін зерттеген, Норвегияның екі ғалымы Гульдберг пен Вооге 1867 жылы мынандай қорытындыға келеді: - Химиялық реакцияның жылдамдығы реакцияласушы заттар концентрацияларының көбейтіндісіне тура пропорционал. Мұны әрекеттесуші массалар заңы деп атайды. Енді сол заңды математика тіліне аударып, реакцияны жалпы теңдігі :А + В = С А және В затының концентрацияларын [A] және [B] деп, реакцияның жылдамдығын υ арқылы белгілесек, онда, υ = k ∙ [A] ∙ [B] болады; бұл арадағы k – пропорционалдық коэфициенті деп аталады. Егер алынған теңдікте [A] = 1 және [B] = 1 болса, онда, υ = k болады, демек, k – реакцияласушы заттардың концентрациялары бірге тең (1 моль/л) болған жағдайдағы реакция жылдамдығы, k - әрбір реакцияның өзіне лайықты тұрақты шама, ол тек қана реакцияласушы заттардың жаратылыстық қасиетіне қарай және температураға тәуелді өзгереді, сондықтан оны реакцияның жылдамдық константасы деп атайды.- Реакцияласу үшін заттың біреуінен теңдік бойынша бір емес бірнеше молекула керек болса, онда, реакция жылдамдығының теңдігі басқа түрде болады, мысалы:2А + В = D не A + A + B = D- Осы реакция жүру үшін А затының екі молекуласы мен В затының бір молекуласы бір мерзім ішінде түйісу керек. Мұндай жағдайда математикалық анализге сәйкес реакция жылдамдығының теңдігінде А заты концентрациясының мәнін екі рет алу қажет: υ = k ∙ [A] ∙ [A] ∙ [B] = k ∙ [A]2 ∙ [B] жалпы алғанда А затының m молекуласымен В затының п молекуласы реакцияласса: тА + пВ = Г реакцияның жылдамдығының теңдігі мынадай түрге ауады:υ = k ∙ [A]т ∙ [B]п Реакцияның жылдамдығына температураның әсері. Заттардың әрекеттесуі үшін олардың бөлшектері өзара кездесіп соқтығысуы қажет. Соқтығысу нәтижесінде бөлшектердің электрон бұлттарының тығыздықтары өзгеріп, жаңа химиялық байланыс түзіледі.Тәжірибе жүзінде температура әрбір 100С – қа артқанда реакция жылдамдығы 2-4 есе өсетіндігі анықталған. Бұл ереже оны ашқан ғалымның атымен Вант – Гофф ережесі деп аталады. Вант – Гофф ережесінің математикалық теңдеуін жылдамдық константаларының не жылдамдықтардың арақатынасы арқылы өрнектелді.  γ – жылдамдықтың температуралық коэффициенті [1] КАТАЛИЗАТОРДЫҢ ӘСЕРІ Катализатордың әсері. Катализатор дейтініміз – реакцияның жылдамдығын өзгертіп, бірақ реакция нәтижесінде өздері химиялық өзгермей қалатын заттар. Әрбір реакцияның өзіне лайықты катализаторлары болады, ол катализатор басқа реакцияларға әсер етпеуі мҥмкін. Кей жағдайда әр түрлі катализаторлар қолданып, бір заттан бірнеше өнімдер алуға болады. Реакцияға катализатор қатысқандықтан ондағы актив молекулалар саны артады, содан барып реакциялар жылдамдығы артады. Катализаторлар қатты, сұйық және газ күйінде де болады. Қатты катализаторлардың катализаторлық активтігінен айырылып қалуы оның улануы, мұндай заттар катализатордың уы деп аталады. Катализатордың уымен қатар активаторлары белгілі, бұл өз бетінше катализаторлық активтілігі жоқ, бірақ аз мөлшерде катализаторға араластырса, оның активтігін көтеретін заттар; мұндай заттарды промотр деп атайды. Реакция жылдамдығын тездететін катализатордан басқа реакцияны баяулататын қасиеттері бар заттар да бар, оларды ингибитор деп атайды. Катализатор әсерінен жылдамдығын өзгертетін процестерді каталитикалық процесс немесе катализ деп атайды. Катализде гомогенді және гетерогенді болады. Гомогенді катализде катализатор да, реакцияласушы заттар да бір фазада болады. Гетерогенді катализде катализатор мен рекцияласушы заттар әр түрлі фазаға жатады. Гомогенді катализдегі катализатордың әсері аралық қосылыстардың түзілуі арқылы түсіндіріледі. Айталық А + Б = АБ реакциясы өте баяу жүреді; оған катализатор К қатынастырсақ, реакция тездейді, өйткені ол арада реакцияласқыш аралық қосылыс АК түзіледі: А + К = АК Түзілген аралық қосылыс АК, Б затымен реакцияласып бізге керекті АБ қосылысын түзеді: катализатор К бос таза күйде бөлініп шығады; АК + Б = АБ + К Бұдан катализатор реакцияға қатысқанымен реакция нәтижесінде химиялық өзгермей қалатындығын көреміз. 
Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Сулейменова Бибигуль Куанышпайкызы
Жарияланған уақыты:
2020-03-06
Категория:
Химия
Бағыты:
Презентация
Сыныбы:
Басқа
Тіркеу нөмері:
№ C-1583518798