Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Есту қабілетін дамыту жұмыстарының мазмұны
Материал жайлы қысқаша түсінік: Есту қабілетін дамыту жұмыстарының мазмұны
Материалды ашып қарау
Материалдың мәтіндері
1 бет
Есту қабілетін дамыту жұмыстарының мазмұны «Талдықорған қаласының облыстық есту қабілеті бұзылған балаларға арнайы мектеп-интернаты» КММ дефектологы: Труcбекова С.К.

2 бет
ЕСТУ АҚАУЛЫҚТАРЫНЫҢ ЖІКТЕЛУІ   Есту ақаулықтарының жіктелуі сөйлеу тілінің және есту қабілетінің бұзылу ерекшеліктерімен анықталады. Осыған байланысты есту кемістіктері саңыраулық және мүкістік болып екі түрге бөлінеді. Саңырау дегеніміз есту қабілеті қатты бұзылғандықтан сөйлеу тілін анық түсініп болмайтын ақаулық. Мүлде естімейтін тас саңыраулар сирек кездеседі. Көп жағдайларда есту қабілетінің аз да болса саңылауы сақталады. Осы болмашы саңылаудың жәрдемі мен бала өте қатты айқайлап анық айтқанды, зыңылдаған, шаңқылдаған сияқты жеке дыбыстарды, сөздің үзіліп шыққан жеке дыбыстарын, ал кейде құлақтың түбіне тақап қатты айтқан қысқа таныс сөздерді естіп түсіне алады.

3 бет
  Саңыраулық іштен туа бітуі және кейіннен пайда болуы мүмкін. Іштен туа біткен саңыраулық сирек кездеседі. Оның пайда болу себептері: 1) ана құрсағындағы кезеңінде есту мүшелерінің дұрыс дамымауынан /тұқым қуалау себебінің ықпалынан да/ болады; 2) ананың екіқабат кезінде тұмау, қызылша, зақым және басқа да жұқпалы аурулардың ішімдікке салынуының, стрептомицинмен және басқа да емдік дәрілермен емдеуінің, екіқабат кезінің алғашқы айларын құрсақты зақымдануының зиянды себептерінің әсерінен болады. Кейіннен пайда болған саңыраулық делбе, қызылша, қызамық, тұмау, мысқыл және тағы да әр түрлі аурулардың зиянды әсерінен есту нервісінің және құлақтың ішінің ісіп қызару барысының нәтижесінен жиі пайда болады. Саңыраулық пайда болу уақытына байланысты ерте саңыраулану саңырауланудың тіл шыққанға дейінгі кезеңінде пайда болуы, кеш саңыраулану, баланың сөйлеу тілі қалыптасқанда саңыраулану басталған саңыраулану болып бөлінеді.

4 бет
Құлақ мүкістігі естудің нашарлығынан сөйлеу тілін түсінуін қиындататын есту қабілетінің зақымдануынан болады. Егер саңыраулықта сөйлеу тілінің мүмкіндігі қатты шектелген болса, ал мүкістікке дыбыс күшейткіш аппаратты қолдану арқылы арнайы жағдай жасап сөйлеу тілін түсінуінің мүмкіндігін арттыруға болады. Мүкістіктің пайда болу себебі әр түрлі, есту қабілетінің нашарлауы: - орта құлақтың күшті немесе созылмалы қабынуының нәтижесінде құлақ жарғағының тесілуі, тыртық тану, құлақ жарғағының ширақтығының және есту сүйектерінің қатарының бұзылуы сияқты орта құлақтың ішіне патологиялық өзгерістердің болуынан; - мұрынның және мұрын жұтқыншағының созылып ауруының нәтижесінде евстахиев түтігінің өткізгіштігінің бұзыдуынан; - тұмау, қызылша, қызамық сияқты жұқпалы аурулардың нәтижесінен; - ұрықтың даму кезеңіндегі есту мүшелерінің іштен туа біткен ақаулықтарының нәтижесінен. Мүкістік сыбырлап сөйлегенді түсінуінің болар-болмас бұзылуынан бастап дауыстап сөйлегенді түсіну мүмкіндігінің қатты шектелуіне дейінгі әр түрлі дәрежеде көрінуі мүмкін.

5 бет
Есту қабілетінің бұзылуының бірнеше топтастыру түрі бар, олардың ішіндегі ең көп таралғандары Б.С.Преображенскийдің және Л.В.Нейманның топтастыруы. Есту қабілетінің төмендігіне сәйкес бірінші топ қалыпты және сыбырлап сөйлеу тілін қандай қашықтықтан түсінуіне байланысты жеңіл орташа, едәуір, ауыр болып төрт дәрежеге бөлінеді. Бұндағы түсіну өрісі онша толық болмайды. Сонымен, сыбырлап сөйлеу тілін қабілетінің төмендігінің жеңіл дәрежесінде 3 м-ден 6 м-ге дейінгі, ал ауыр дәрежесін 0-дан 0,5 м-ге дейінгі қашықтықа түсінуге болады. Л.В.Нейман мүкістігі сөйлеу тілін түсінудің ара қашықтығы бойынша ғана емес, сонымен бірге сөйлеу тілінің жағдайын да ескере отырып үш дәрежеге бөледі.

6 бет
ТҮЗЕТУ ЖҰМЫСЫНЫҢ НЕГІЗІ БАҒЫТТАРЫ   Есту қабілеті нашар балалардың дұрыс сөйлеу тілін қалыптастыру жұмысы жүйелі түрде сипатталады және есту қабілетінің бұзылуы анықталған кезде бірден бастау керек. Түзету жұмысының маңызын және жүйелілігін айқындай отырып мынандай негізге сүйену қажет: а) баланың сөйлеу тілінің бірқалыпты дамуының заңдылығына; б) сөйлеу дағыдысының бар қорына /мөлшеріне/; Есту қабілетінің жеңіл дәрежесінде сабақ кезінде қатты сөйлеген жеткілікті. Бұл баланың нашарлығын есту қабілетінің нашарлығын белселендіруге жәрдем береді. Есту қабілетінің ауыр дәрежесінде бұзылмаған дені сау анализаторларын, соның ішінде көру анализаторын пайдалану қажет. Баланы айналасындағылардың сөйлеу тілдерін еш қиындықсыз толық түсінуге жәрдем беретін ерін қимылдары арқылы үйретеді. Бұл келешекте сөйлеу тілін еліктеу негізінде дамуына мүмкіндік туғызады. Нашар еститін балалармен түзету-тәрбие жұмысы сөйлеу тілін түсінуін дамыту, сөйлеу тілінің грамматикалық құрлысы, сонымен бірге дыбыстардың айтылуын қалыптастыру, лексикалық қорын анықтау және кеңейту бағытында жүргізеді. Осы жұмыспен бір мезгілде оқуға және жазуға үйрету де жүргізіледі. Оқыту жұмыстарының барлық түрлерінде балалардың сақталған есту қабілетін міндетті түрде пайдаланады, өйткені бұл естуді арнайы аппараттың жәрдемімен күшейтуге болады. Түзету оқу жұмысы 2 жастан 7 жасқа дейінгі балалармен арнайы бақшаларда жүргізіледі. 7 жастан бастап олар оқуын нашар еститін балаларға арналған мектепте жалғастырады.

7 бет
Естімейтін баланың есту қабілетін дамыту оқу-тәрбие жұмысының барлық кездерінде іске асырылып отырады. Оның құрамына фронтальді (жалпы) және индивидуальді (жекелей) сабақтар кіреді.

8 бет


9 бет
Есту қабілетін дамытып, сөйлеу тілін қалыптастыру жұмыстары арнайы әр окушымен жекелеп өткізілетін сабақтарда оқытылады.

10 бет


11 бет
Сөздік материалдарды естіп қабылдауға жаттықтыру кезінде экранды (бетпердені) дұрыс қолдана білудің маңызы зор. Есту қабілетіне берілген сөздер мен сөз тіркестерін айтқан соң, міндетті түрде мұғалім, оқушының жауабын күтпестен бетін ашып (экранды алып қойып), оқушы жауабын тындауға тиіс (дүрыс жауап, қате жауап). Экран артында мұғалім сөзді (сөз тіркесін) айтып, бетінен экранды алмай, оқушы жауабын түзетіп, сөзді қайталап айтуына болмайды. Мұндай жағдайда оқушы мүдіріп қалады және оның зейінін қайта қалыпқа келтіруге көп уақыт кетеді. Сондықтан есту кабілетіне берілген жаттығуларды дұрыс ұйымдастыра білген жөн: сөз (сөз тіркесін) айтқан кезде, экранды алып қою керек, оқушы жауабын мұқият тыңдап, оның қатесін түзетіп, жауабын дұрыстап айтқызу керек.

12 бет


13 бет
КИ – жүргізілуі барысында ішкі құлағына есту нервісінің сақталған талшықтарын электрлік ширату арқылы дыбыстық ақпаратты қабылдауын қамтамасыз ететін электродтар жүйесі енгізілетін жоғары технологиялық операция.

14 бет


15 бет
БАЛАНЫ ЕСТУ ҚАБІЛЕТІНІҢ БҰЗЫЛУЫНАН АЛДЫН АЛА САҚТАНДЫРУ   Баланы есту қабілетінің бұзылуынан алдын ала сақтандыру жұмысын ең алдымен ата-аналар және балалар мекемелерінің тәрбиешілері жүргізеді. Алдын ала сақтандыру шараларын екіқабат ананы бағып – күтіп баптап, баланың құрсақтағы кезеңіндегі дамуына бастау қажет. Бала туғаннан кейін оның құлағын әрдайым таза ұстап есту мүшелерінің ісіп қызару барысын сақтандыру керек, күнделікті жұмыстың әр түрлі келеңсіз жәйттерінен зақымдануын болдырмау үшін барлық сақтандыру шараларын жасай отырып денсаулығын мұқият қадағалау қажет. Кішкентай баланың суықтан өте-мөте қатты сақтау керек, өйткені жиі суықтан ауруының салдарынан сөйлеу тілі аппаратының әр түрлі патологиясының байқалуы мүмкін. Есту қабілетіне кенеттен шыққан қатты дауыс, айқай, топтың шуылы өте зиян екенін есте сақтаған дұрыс. Сондықтан баланы денесін түршіктіретін күшті дауыстан қорғайтын жағдай жасау керек. Оған қатты айқайлап сөйлеуге болмайды, оны әр түрлі жағымсыз, қорқынышты дыбыстан мұқият сақтау ережесін әрдайым ұқыпты түрде орындау қажет. Есту қабілетін бұзылудан сақтандыру мақсатымен врач-отоларинголог баланы оқтын-оқтын тексеруден өткізіп отыру керек. Бұл есту қабілетінің бұзылуына себеп болуы мүмкін болмашы патологиялық өзгерістерді уақытында жоюға жәрдем береді. Егер баланы есту мүшелерінде іштен туа біткен немесе кейінен шыққан зақым бар болса, онда бұған дәрігердің міндетті түрде араласуы қажетті, өйткені ол есту қабілетінің бұзылуы қандай сипатта болатынын және сөйлеу тілі қызметінің қалыптасуына қандай ықпал жасайтынын анықтап емдеуді басынан дұрыс бағыттап жүргізеді.

16 бет
Назарларыңызға рахмет!

Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Трусбекова Салтанат Кабидулдановна
Жарияланған уақыты:
2019-08-27
Категория:
Логопед, дефектолог
Бағыты:
Презентация
Сыныбы:
Барлығы
Тіркеу нөмері:
№ C-1566921501
333
444
555
666
7
888
999