Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Жас бағдарламашы
Материал жайлы қысқаша түсінік: оқушылар
Материалды ашып қарау
Материалдың мәтіндері
1 бет
  Түпқараған ауданы Ақшұқыр ауылыМ.Әбдіхалықов атындағы мектеп гимназиясы   «Паскаль бағдарламасындағы графика» 
Шазада Айзада 9 «А» сынып оқушысы

2 бет
 Мазмұны   Кіріспе.........................................................................................3 Турбо Паскаль программалау тілі 1.1 Турбо Паскаль тілінің шығу тарихы.......................5 Турбо Паскальда жұмысты бастау...........................6 Турбо Паскаль тілінде стандартты фигураларды сызу 2.1 Graph модулін қолдану ..............................................72.2 Паскаль тілінің графикалық мүмкіндіктері ...............92.3 Graph модуліне мысалдар .........................................13 Қорытынды ......................................................................27Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ..............................28  

3 бет
КіріспеҚазіргі әлемнің ғылыми бейнесінің негізгі сипаттамасы қоғамдағы және табиғаттағы информациялық процестер мен фактордың фундаментальді ролін мойындау болып табылады. Өткен ғасырда әлемнің ғылыми бейнесі 2 негізгі ұғым төңірегінде құрылғаны белгілі болды: зат және энергия. Сөйтіп, ғылыми көзқарасты қалыптастыруда негізгі рольді осы ұғымдарды сипаттайтын ғылымдар атқарды: физика, химия, математика т.б.Бұл жағдайда әлемнің бейнесін жаңаша тұжырымдайтын идеяның тууына байланысты өзгере бастады. Мысалы: алдыңғы кезекке жеке пәндер немесе құбылыстар ғана емес олардың өзара байланысы, өзара әсерлесу мәселесі қойылды. Бұл мәселемен айналысатын ғылым информатика деп аталады.Информатиканың компьютердің көмегімен информация іздеу, сақтау, жинақтау, тарату, өлшеу мен өңдеудің әдістері тәсілдері мен заңдылықтарын қарастыратын математикалық ғылым екені белгілі.Қазіргі информацияның өте үлкен ағымын компьютер көмегі арқылы қабылдау, компьютер арқылы оны автоматты түрде өңдеу жүзеге асырылады. Сондықтан да программалау информатиканың негізгі ядросы, ал есептеуіш техникалар компьютердің құрылғылары оның материалдық базасы. Күн санап компьютердің біздің күнделікті өмірден тұрақты орын ала бастауы, тілдің маңызын арттырып жіберді. Алгоритмді компьютерге программалау тілдері түсінікті етіп көрсете алады. Алдымен әрқаша да алгоритм әрекеті әзірленеді, содан соң ол мұндай тәсілдердің бірінде жазылады. Жалпы қорытындысында – программа мәтіні толықтай аяқталған, алгоритмді программалау тілінде сипаттаған күйінде пайда болады.

4 бет
Программалау тілдері – жасанды тілдер. Олардың табиғи тілден айырмашылығы – мағынасы трансляторға түсінікті болатын, әрі жазу командасының қатаң ережесіне бағынатын сөздері шектеулі болады. Сондықтан болар, соңғы кездері Паскаль тілінің ең алғашқы түп нұсқасын жетілдіру мақсатымен тілдің бірнеше басқа да түрлері, модификациялары пайда бола бастады. Мысал ретінде Турбо Паскальдің бірнеше тармақпен шығуын алуға болады. Сонымен өмірдің өзі тілдің графикалық мүмкіндіктеріне де зор талаптар қоя бастады. Айта кеткеніміз жөн, тілмен қатар жетіле келе, іздене келе компьютерлік графика атты үлкен бір сала пайда болды.Компьютерлік графика - кез – келген материалдық объектінің бір өлшемді түріне өзгерте алатын мүмкіндіктерін айтады.Ғылыми жұмыстың мақсаты: Паскаль тілінің Турбо Паскаль түріндегі берілуінің GRAPH модулінің графикалық мүмкіндіктерін көрсету.Ғылыми жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.1-ші бөлімде Турбо Паскаль прграммалау тілімен таныстыру мәселесі қарастырылады.2-ші бөлімде – Турбо Паскаль тілінің графикалық мүмкіндіктерін қолдана отырып стандартты фигураларды сызу мәселесі қарастырылады 1.Турбо паскаль тілі Турбо Паскаль тілінің шығу тарихыПаскаль программалау тілі XVII ғасырда өмір сүрген француз ғалымы Блез Паскальдің құрметіне аталып отыр.

5 бет

Қазіргі кезде Паскаль тілінің кеңейтілген ондаған диалектісі бар. Оның ішінде IMB PS –ге үйлесімді дербес компьютерлер жұмыс істей алатын Турбо Паскаль диалектісінің варианттары да жеткілікті. Келесі қатарда оның соңғы (7.0) вариантымен жұмыс істеу тәсілдері қарастырылған. Бұл вариант Турбо Паскальдың алғашқы вариантыменде үйлесімді жұмыс істейді.Бейсик тілі сияқты Паскаль тілі оқып үйренуге жеңіл, түрлі сандық информациямен жұмыс істеуде нәтижелі болғандықтан, дүние жүзінде көп таралған тілдердің бірі.Паскаль тілінің мынадай ерекшеліктер бар:Тілдің қарапайымдылығы оны тез арада жете меңгеруге мүмкіндік береді;Тіл алгоритімді сақтап құрылған. Мұнда программаны бірте–бірте дамыту арқылы жеке блоктар түрінде құруға болады. Ол программалау тілін үйрену үшін өте қажет ;Деректердің құрлысына қарай сандық, белгілік, және екілік информациямен жұмыс жүргізуге және күрделі алгоритімді бағдарлама жасауға қызмет етеді ;Тілге дамытылған берілгендер типтері енгізілген. Олар өңделетін берілгендер элементтерін толық сәйкестендіріліп сипаттауға және берілгендер типтерін енгізуге мүмкіндік береді ;Жүйелік бағдарламауда кеңінен қолданылуына оның өте тиімді бағдарламау құру мүмкіндігі септігін тигізеді ; 

6 бет
Турбо Паскальда жұмысты бастауӨрнектерді өңдеуде дәстүрлі Паскаль, Бейсик прогламмалау тілдері жиі пайдаланылады. Басқа жоғары деңгейлі программалау тілдері сияқты, Паскальдің өз алфавиті, синтаксисі, семантикасы бар.Алфавит – программада пайдаланылатын түрлі символдар,синтаксис–машинаның іс-әрекетін анықтайтын нұсқауларды , функцияларды, деректер мен өрнектерді жазу ережелері. Олар – машинаға түсінікті шартты белгілерді пайдалана отырып жазылатын үлгілер.Әдетте Турбо Паскаль Norton Commander жүйесінің С : түбірлік каталогына енгізіліп қойылады.Турбо Паскальдың интегралдық ортасы пайдаланушының сұраныстарын операциялық жүйесіз-ақ қамтамасыз етеді.Интегралдық ортаға кіру. DOS-тың командылық қатарындаC:\TP\TURBO EXAMPLE1.PAS «ТР-әдеттегі Турбо Паскаль директориясының атауы), деп теріп, Enter пернесін басу керек. Бір сәттен кейін экранның жоғарғы бөлігінде Example1.pas жазуы бар Текстік Редактор терезесі пайда болады. Егер программа аты көрсетілмесе бос терезе жиегінде Noname00.pas – стандартты атауы тұрады.Редактордың терезеде терілетін программа мәтінін қабылдауға немесе бұрынғы бар программаны редакциялауға дайындығын жанып – өшіп тұратын курсор арқылы білуге болады. Редактордан шықпай-ақ, программаны компиляциялау немесе орындау командасын бере аламыз.

7 бет
 
Белсенді терезе. ТР интегралдық ортасы бірнеше тереземен жұмыс жасауға мүмкіндік береді. Егер ортада бірнеше терезе ашылған болса, онда біреуі ғана , яғни қос жиекті терезе белсенді деп есептеледі. Жоғарыдағы әрекеттердің барлығы белсенді тереземен орындалады. F6 пернесін басып, кез–келген терезені белсенді етуге болады.Белсенді терезеде программа мәтінін көру. Егер терезеге программа мәтіні сыймаса, онда оны PgDn(«алға»), PgUp(«кейін қарай») пернелерін басу арқылы парақтап көруге болады.Прогамманы сақтау. Терілген (редакцияланған) программа белсенді терезеден F2 пернесін басу арқылы файлға сақталады. Егер файлға атау берілмеген болса, онда ТР файлы атауын енгізуді сұрайды. F2пернесін әрдайым басып отырған жөн.Программаны компиляциялау. F9 не ALT+F9 пернесін басылғанда компилятор программаны тексереді. Егер қате табылса, әдетте терезе шекарасында, хабарлама шығады. Ал қате жоқ болса“Compile successful. Press and key” хабарламасы шығады.Программаны орындау. Программаны орындау командасы Ctrl+F9пернелер комбинациясымен іске асады. Нәтиже ALT+F5 пернелері арқылы көрінеді (редактор терезесі «ашылады»). Редакторға қайта өту үшін кез–келген литерлік перне шертілуі керек.Көшірме алу. Жұмыс соңында дискіде файл көшірмесін алған дұрыс.ALT+F пернелерін шертіп, пайда болған ”File” мәзірінен “save as . . .” қатары таңдалынып, Enter шертілген соң, файлдың толық атауын теру керек. Мысалы a:\Example1.pas деп, теріп Enter пернесі басылса, белсенді терезе мазмұны көшірмесі дискетке жазылады. 

8 бет
2. Турбо Паскаль тілінде стандартты фигураларды сызу 2.1 Graph модулін қолдану.Дербес компьютерлерде екі негізді режим қолданданылады , біріншісі – симвлодық(белгілік), екіншісі – графикалық. Қазіргі кездегі 6,7 версияларындағы графикалық режимде жұмыс істеу өте ұқыптылықты, еңбекті талап етеді. Себебі өмірдің талабына сай тілдің графикалық мүмкіндіктері тез дамып компьютерлік графика деген өз алдына үлкен сала пайда болды.Компьютерлік графика кез-келген материалдық объектінің бір өлшемді түрінен көп өлшемді түріне өзгерте алатын мүмкіндіктерін айтады.Бұл тақырыпта графикалық мүмкідіктермен алғашқы таныстыру қарастырыладыГрафикалық режимдегі координаталар системасы текстік режимдегі системамен сәйкес келеді. Текстік режимде экранға 80бағаннан, 25 қатар(80*25) шығады. Графикалық режимде нүктелерді әр түрлі мүмкіндіктермен шығарады, яғни экранның 200 нүктелік қатардан тұратын әрбір кез-келген 320 нүктесін кескіндеуге болады (320*200), (640*480), т.б. Бұл жерде нүкте деп алып отырғанымыз 0,8*1 мм ауданы өте кішкентай тіктөртбұрыш. Әрбір нүкте бүтін сандар жұбымен анықталған, біріншісі – қатардағы реттік саны, екішісі –экрандағы қатардың реттік саны

9 бет


10 бет
Турбо Паскаль графикалық режимін іске қосудың мүмкін 80-ге жуқ процедуралары мен функциялары бар. Олар жүйелік программаныңGRAPH модулінде жазылып қойылған. Модульді ашу нұсқауы – Uses graph, оны CRT модулін ашу нұсқауымен бірге программаның басына енгізіп қойса болғаны, мысалы:Uses graph ,crt;GRAPH модулінің функциялары мен процедураларының параметрлері INTEGER типті болуы тиіс.Initgraph (GDriver, GMode, Path) – экранды графикалық режимге көшіру. Мұндағы:GDriver – драйвер номері, компьютерге енгізілген integer типті айнымалы, оған видеоадаптер түрі беріледі. Модульде әр түрлі адаптерлерге тұрақтылар анықталған, олар бізді сандарды жаттаудан құтқарады.GMode – режим номері, сол сияқты integer типті айнымалы, таңдалған жұмыс істеп тұрған видеоадаптерге тәртіп береді. Әрбір видеоадаптер әр түрлі тәртіпте жұмыс істей алады.Path – қажетті драйверге жол сілтеу, тармақты параметр. Бұл параметрде драйверлер сақталынатын каталог көрсетіледі. Мысалы,‘c:\tp\bgi’ (bgi – графикалық драйвердің кеңейтілуі).Драйвер автоматты түрде анықтау үшін әдетте мәні 0-ге тең Detectатаулы тұрақты пайдаланылады. Олардың дұрыс енгізілуін, мәні тұрақты болатын және ол дұрыс кезінде 0 мәнін қабылдайтын режимді орнату функциясы (GraphResult) арқылы тексеруге болады.

11 бет
Мысалы:Uses grph ;Var gdriver,gmode,ErrCode:integer;Begingdriver:=detect;initgraph (gdriver6 gmode,”);ErrCode:=GraphResultif ErrCode < > 0 thenWriteln (‘Графикалық режим қате орнатылған, оның номері’’,ErrCode) else closegraph;End.Графикамен жұмысты аяқтау үшін және текстік тәртіпке шығу үшінClosegraph процедурасын қолданады.  

12 бет
2.2 Паскаль тілінің графикалық мүмкіндіктері Графикамен жұмыс координат жүйесі басын (0,0) нүктесінен экранның жоғарғы сол бұрышынан бастайды. Х-осі оңға, У-осі төмен бағытталған. Экранның барлық нүктелері бүтін сандардың координаталарынан құралады.GRAPH модулінде қарапайым элементтердің бейнелерін салу үшін,текст жазу үшін келесі функциялар мен процедуралар қолданылады:Setbkcolor(<түс>) – экран кеңістігінің түсін орнату. Бұл оператор программаға енгізілмесе, экран ағымдық қара не көгілдір түске боялып көрсетіледі.Setcolor (<түс>) – кескін түсін орнату. Оператор енгізілмесе,кескін ақ түске боялып көрсетіледі.GetColor (<түс>) – Setcolor операторы орындалған соң ағымдық түсті қайта орнату .GetMaxColor – политрадағы максималды түстің кодын анықтайды.GetMaxX, GetMaxY – экран координаталарының ең үлкен мәндерін береді .CloseGraph – графикалық режимді жауып, текстік режимге өту.RestoreCRTMode – уақытша текстік режимге өту.SetGraphMode (<режим>) – графикалық режимге қайта өту.ClearDevice – экранды тазалайды.GraphResult – жүйенің графиктік режимге дұрыс өтуін тексеру (функция). Ол integer типті және, қате болмаса, оның мәні 0-ге тең.Line (x1,y1,x2,y2) – (х1,у1) нүктесінен (х2,у2) нүктесіне дейін түзу кесінді сызу.

13 бет
Rectangle (x1,y1,x2,y2) – сол жақ жоғарғы төбесі (х1,у1), оң жақ төменгі төбесі (х2,у2) болатын тік төртбұрыш сызу.Circle (x,y,R) –орталық нүктесі (х,у), радиусы R-ге тең дөңгелек доғасын сызу.Arc (x,y,gr1,gr2,R) – градуспен берілген gr1, gr2 бұрыштарының аралығында орталық нүктесі (x,y), радиусы R-ге тең дөңгелек доғасын сызу.Pieslice (x,y,gr1,gr2,R) – градуспен берілген gr1,gr2 бұрыштардың аралығында орталық нүктесі (x,y), радиусы R-ге тең дөңгелек секторын сызу.Ellipse (x,y,gr1,gr2,Rx,Ry) – градуспен берілген gr1,gr2 бұрыштардың аралығында орталық нүктесі (x,y), биіктігі мен ені Rx,Ry болатын эллипс сызу.PutPixel (x,y,<түс>) – <түс>-ке боялған (x,y) нүктесін орнату.FloodFill (X,Y, <шекара түсі>) – шектелген фигураны бояу. Мұндағы X,Y фигура ішіндегі кез-келген нүкте <Шекара түсі> – боялатын фигураның шекара контурының түсімен бірдей болады.Bar (x1,y1,x2,y2) – боялған тіктөртбұрышты салады.SetTextStyle (<шрифт>,<бағыты>,<шрифт өлшемі >) – текст стилін орнатады. <Шрифт> параметрдің мәні 0..4, яғни 0-матрицалық (DefaultFront), 1-триплекс (TriplexFront), 2-ұсақ (SmallFront), 3-тік (SansSeriFront), 4-готикалық (GothicFront). <Бағыты> параметірінің мәні 0 (солдан-оңға қарай) немесе 1 (төменнен жоғары қарай). <Шрифт өлшемі > параметірінің мәні 1..10.OuttextXY (x,y,’текст’ ) – (х,у), нүктесінен бастап дәйекшелер ішінде жазылған тексті экранға шығару.пунктирлі, 4-пайдаланушы анықтайтын ерекше сызық түрі.

14 бет
SetTextJustifу (<Горизанталь>,<Вертикаль>) – текстің курсорға қатысты орнын анықтайды. <Горизанталь> – мәні 0–көрсетілген позиция жолдың сол жағы (LeftText), 1-позиция шығарылатын жолдың ортасы (CentеrText), 2-жолдың оң жағы (RightText). <Вертикаль> – мәні 0 – позиция бейненің төменгі жағында (BottomText), 1 – ортасында (CentrText), 2 – позиция бейненің жоғарғы жағында (TopText).SetLineStyle (<Сызық түрі>,<үлгісі>,<сызық қалыңдығы>) – фигуралар кескіндерінің контурлары және басқа да сызықтардың қалыңдықтарын орнатады. <Сызық түрі> – мәні 0..4, 0-үздіксіз, бір түкте түріндегі, 2-штрих пунктирлі, 3-пунктирлі, 4-пайдаланушы анықтайтын ерекше сызық түрі. <Үлгісі> – әдетте мәні 0-ге тең, тең <Сызық түрі> – мәні 4-ке тең болғанда оның сызық үлгісі көрсетіледі. <Сызық қалыңдығы> – мәні 1..3.DrawPoly (n,P) – n қабырғадан тұратын көпбұрыш салады, ал жоғарғы нүкте туралы мәліметтер типтелмеген Р параметірінде сақталған.MoveTo (х,у) – Экрандағы (х,у) позициясын еске сақтайды, кейін ол позициядан кесінділер сызуға болады.LineTo (х,у) – сол позициядан кесінді алады.MoveRel (dx,dy) – (х,у) – тен (х+dx,у+dy) – ке дейін кесінді салады.GetX, GetY – өткен көрсеткіш кординатасын қайтарады.FillEllipse (x,y,rx,ry) – боялған элипс салады.FillPoly (n,P) – боялған көпбұрыш салады.Sector (x,y,gr1,gr2,rx,ry) –эллиптикалық секторды бояйды.OutText (‘текст’) – дәйекшелер ішінде жазылған тексті экран бетіне шығарады. Бұл процедураның кемшілігі, текст шығаратын бастапқы нүктені беруге болмайды.

15 бет

Режим пайдаланылатын түстер мен оларға сәйкес келетін кодтар:КодТүс

16 бет
2.3 GRAPH модуліне мысалдарДенесі эллипстен, басы дөңгелектен, екі аяғы, екі қолы таяқшадан тұратын балапанның суретін салып бояу. Program a1;uses graph, crt;var graphdriver, graphmode:integer;begin gd:=detect;initgraph ( graphdriver, graphmode,'c:\tp7\bgi');ellipse(300,200,0,360,40,60);circle(300,120,20);line (275,150,230,180);line (325,150,365,180);line (275,250,230,300);line (325,250,365,300);readln;closegraph;end. 

17 бет


18 бет


19 бет


20 бет
Қорытынды Қазіргі таңда көптеген программалау тілдері бар және олар күннен күнге толып, дамытылып, жарыққа шығып жатыр. Бірақ осы праграммалау тілдерін оқып үйрену бастап жатқан программалаушыларға қиынға соғады және оны түсіне алмайды. Сол үшін түрлі программалау тілдерінде түрлі ойындар, логиқалық есептер жасап, құрастырып қызықты етіп жасау керек, сонда ғана бастап жатқан программалаушылар оған қызығып ары қарай тілге деген құштарлығы болып, программалау тілін меңгеріп кете алады.Пайдаланушы жұмысты толығымен оқыса, жалпы Паскаль тілін біліп, онда қолданылатын командалар мен құрылымды біле алады. Паскаль тілінің граматикасын біліп, онда программа құру мүмкіндігіне ие болады. Пайдаланушы осы тілде көптеген, өте қызық және пайдалы графиктік программаларды құра алатынына көзін жеткізеді.Жұмысты орындау барысында Турбо Паскаль тілінің графикалық мүмкіндіктерін қолдана отырып, стандартты фигураларды сызу, өзіндік программаларды жасау мүмкіндігіне ие болады. GRAPH модулінің графикалық мүмкіндіктері игеріле отырып, көптеген мысалдар шығарылады. Бұл тақырыпты қарастыра отырып, сызбаларды, суреттерді, мультипликацияларды жасай алады. Сонымен қатар салынған суреттерді қозғалта алу мүмкіндіктеріне ие болады.  

21 бет
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі О.Камардинов. Паскаль тілінде программалау. Алматы: Республикалқ баспа кабинеті, 1994ж.Е.Б.Шаметов. Паскаль тілін үйренейік. Шымкент, 1993ж.Нұрмұханбетова Г.К., Әмірбекұлы А., Сүлейменова Л., Турбо Паскаль тілінен практикум, Республикалық баспа кабинеті, Шымкент – 2003.Федеров А.Г. Особенности программирования на Borland Pascal Киев, 1994г.Васюкова Н. Д., Туляева В.В. Практикум по основам прораммированиям ЯЗЫК ПАСКАЛЬ. – М., Высшая школа, 1991г.Кауфман В.Ш. Языки программирования. Концепций и принцыпы. М.1993г.О.Камардинов, С.Азаматов. Информатика негіздері. Алматы, Рауан, 1993ж.Ж. Джонсон. К. Харрау. Решение задач в системе Турбо Паскаль. Москва Финансы и Статистика, 1991г.Фаронов В. В. Программирование на персональных ЭВМ в среде Турбо-Паскаль. Москва изд-во МГТУ6 1990г.

22 бет
Назарларыңызға рахмет!

Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Каражанова Жанна Рахметуллаевна
Жарияланған уақыты:
2018-12-07
Категория:
Информатика
Бағыты:
Эссе
Сыныбы:
9 сынып
Тіркеу нөмері:
№ C-1544176018
2222
333
444
555
666
7
888
999