Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Өлкетану 6 сынып
Материал жайлы қысқаша түсінік: Материал қосымша сабақ беретін мұғалімдерге арналған. Қарағанды қаласына арналған
Материалды ашып қарау
Түсінік хат

Елбасымыз тарихтың маңызы туралы Өркениетті алға бастырар ғылым десек, соның бірден-бір саласы жас ұрпақты дәл тарихтай отаншылдыққа, ұлтжандылыққа, әділдікке тәрбиелей алмайды - дейді.
Отансүйгіш ұрпақ тәрбиелеу үшін Отан тарихын сапалы әрі тиімді оқыту қажет. Бүгінгі орта білім беру жүйесіндегі Отан тарихын оқытуды өлкетану пәні арқылы бекітетін болсақ, оқушының тарихи санасының қалыптасуы мен патриоттық сана-сезімі анағұрлым арта түсер еді. Себебі, өзгені тану үшін, алдымен өзіңді тани біл! деген жалпыадамзаттық қағиданы басшылыққа ала отырып, Қазақстанның мектептерінде Өлкетану пәнін енгізіп оқыту – Отан тарихын өлке тарихы арқылы тануға негіз қалар еді. Мектепте өлкетану жұмыстарын жүргізу, жинаған материалдарды тарих сабақтарында пайдалану өте маңызды. Сабақ барысында өлкетану материалдарына көп уақыт бөле алмайсың, сондықтан өлкетану бойынша жеке курстарда оқыту керек.
Қазақстанның барлық өңірлерінің өлке тарихы жазылған дайын оқу әдебиетітерінің жоқ екенін ескере отырып, Өлкетану сабағы оқушылардың өзіндік ғылыми негізді ізденістері мен шығармашылығына негізделуі қажет.
Өлкетану пәні арқылы мектепте мұражайлар ұйымдастыруға да болады.
Білім беру жүйесіндегі бүгінгі күндегі өзгерістер Отандық тарихтан білім беруде оқытудың ғылыми және әдістемелік деңгейін көтеруді талап етеді. Туған жері мен елінің, халқының өткен өмірі мен бүгінгі тіршілігін оқытып үйрету оқушыларды азаматттық пен ұлтжандылыққа, Отанға деген сүйіспеншілікке тәрбиелейді, жеке тұлғаның дамуына септігін тигізеді.
Осы мақсатта Өлкетану курсы бойынша орта буын оқушыларына арналған факультативтік курс бағдарлама ауыл тарихына арналып жасалды. Бағдарлама оқу процесінде 6-сыныпқа, аптасына 1 сағаттан, жалпы оқу бағдарламасы 34 сағатқа арналған.














Өлкетану курсының негізгі тұжырымдамасы:
Мектепте тарихи-өлкетану жұмысын жүргізу
Өлке тарихын, Отан тарихын меңгерген тарихи сананы қалыптастыру
Оқушыны өзіндік іс-әрекет жасауға үйрету, оның интеллектісін дамыту

Өлкетану курсының мақсаты:
Өлкетану материалдарын оқыту арқылы мектеп оқушыларына еліне, жеріне деген сүйіспеншілігін, қоршаған ортаға деген ерекше көзқарастарын қалыптаста отырып, тәрбиелік мақсаты ретінде Отанына деген патриоттық, ұлтжандылық, азаматтық сезімді тәрбиелеу.Тарих сабақтарында инновация әдістерін пайдалану арқылы өлкетану материалдарын оқыту, елдің тарихын оқып меңгерген тарихи сананы қалыптастыру.

Өлкетану курсының міндеттері:
Отанға, туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыру;
Қазақстан тарихы пәндері сабақтарында алынған білімдері мен дағдыларын кеңейту, тереңдету;
өлкенің тарихи ескерткіштерін қорғау жолдарын қарастыра отырып шығармашылықпен жұмыс істеу жолдарын қамтамасыз ету;
еңбек, өнер адамдардың жұмыстарын бағалай білуге үйрету;
оқушылардың эстетикалық талғамдарын, танымдық және тарихи қызығушылықтарын арттыру;
туған өлкенің байлықтары мен тарихи ескерткіштері туралы білімдерін кеңейту;
жалпы білім беретін мектеп оқушыларының зерттеушілік дағдыларын қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже:
өз Отанын сүйетін, оның тарихын, әдет-ғұрпын, тілін құрметтейтін тұлға тәрбиеленеді;
оқушы бойында оқулықтан тыс материалдармен шығармашылық жұмыс істеу қажеттілігі пайда болады;
оқушыларда қоршаған ортаны бақылай алу білігі қалыптасады, олардың күнделікті істерге қатысу қабілеті дамиды;
туған жеріндегі ұлттардың салт-дәстүрін білу және құрметпен қабылдау;
туған өлке тарихының тірі куәгерлерін саралау категорияларын білу: Ұлы Отан соғысы ардагерлері, тыл ардагерлері, еңбек ардагерлері, еңбегі сіңген педагогтар мен дәрігерлер және т.б.;
өлкенің өсімдік жамылғысын, жануарлар дүниесін білу;
өлке туралы негізгі анықтамалық мәліметтерді қамтитын түрлі форматтағы ақпараттық материалдарды әзірлеу;
Отанымыздың тарихына жаңа беттер қосылады.

Жобаны ұйымдастару формалары:
жеке
жұптық
топтық

Жобалау, зерттеу әдістері:
сұхбат
сауалнама
ойын
пікірталас
ақпарат жинау
мәселені шешу

























6 сынып оқушыларына арналған Өлкетану атты бағдарламасының мазмұны
(34 сағат, аптасына 1 сағаттан)

І. Туған өлкем (1 сағат),
Кіріспе. Өлкетану пәнінің ұғымы мен маңызы. Қарағанды қаласының негізінің қалануы
ІІ. Туған жердің табиғаты (7 сағат)
Туған өлкенің географиялық орны, жер көлемі, елді мекендердің маңызы туралы түсіндіру. Өлкеміздегі тарихи жәдігерлермен, КарЛАГтың халық қасіреті екені туралы түсіндіру. Қарағанды өңіріндегі кен орын зерттеген ғалымдар, Қарағанды өлкесіндегі шахтылар туралы мәліметтермен таныстыру.
ІІІ. Өлкенің мәдени мұрасы (9 сағат).
Қаладағы тұңғыш мектеп. Мектептің тарихымен, қаладағы ескерткіштер тарихымен таныстыру. Тарих қойнауына үңілу, Қаланың мәдени мұрасында еңбек еткен адамдары, өнерлі адамдары туралы деректер жинақтау, Табиғи мұра және табиғи қорлары деректер мен зерттеулер жүргізу, Тарихи археологиялық ескерткіштеріне сипаттама беру, ерте және орта ғасырлардағы жәдігерлер, Қазіргі тарих және мәдениет ескерткіштерді талдау, Мектеп мұражайларындағы материалдармен танысу.
ІV. Шежірелі – туған өлкем (5 сағат)
Қарағанды тарихы, атауы туралы не білеміз?,Қаладан шыққан тарихи тұлғалар: билер, батырлар өмірі, ерлік істерін түсіндіру, Шежірелер сыр шерткенде Өлке шежіресі туралы деректер жинақтау, Қала кітапханасына саяхат жасау, Шежірелі – туған өлкем тарихына қатысты тәжірибелік- сабақ өткізу. Қорытындылау.
Ү. Батырлар рухы өшпейді (5 сағат)
Ұлы Отан соғыс кезіндегі қала тіршілігі туралы әңгімелеу, Ұлы Отан соғысына қатысқан батырларымыздың ерлігін бағалау,талдау, Қала, облыс мұражайларымен танысу, Ауылдас тыңгерлер мен еңбек ардагерлерімен кездесу, Батырлар рухы өшпейді тарихына қатысты деректерді жинақтау.
ҮІ. Қаламыздың демографиялық жағдайы (3сағат)
Қарағанды қаласындағы ескерткіштер және стеллалар туралы мәлімет жинақтау, зерттеу, Халық саны, әлеуметтік жағдайы, Қаламыздың демографиялық жағдайына қатысты деректерді жинақтау. Қорытындылау.
ҮІІ. Туған өлкенің бүгінгі келбеті (3 сағат)
Қарағандының қазіргі кезеңдегі дамуы, Өлке аумағында өмір сүретін басқа да ұлт өкілдерінің шығармашылығы, салт-дәстүрлері, әдет-ғұрыптары, ұлттық тағамдары, ұлттық қолөнері туралы деректер жинақтау, Қаламыздың жарқын болашағы атты мәлімет жинау. Өтілген тақырыптар бойынша сабақты бекіту. Қорытынды сабақ.
Барлығы (34 сағат)







Тақырыптық – күнтізбелік жоспар


Мазмұны
Сағат
саны

І
Туған өлкем
2

1
Кіріспе. Өлкетану пәнінің ұғымы мен маңызы
1

2
Қарағанды қаласының негізінің қалануы
1

ІІ
Туған жердің табиғаты
7

3
Туған өлкенің географиялық орны, жер көлемі, елді мекендердің маңызы
1

4
Өлкеміздегі тарихи жәдігерлер
1

5
XIX ғ. II жартысындағы кең өндірісінің ашылуы
1

6
КарЛАГ – халық қасіреті
1

7
Қарағанды өңіріндегі кен орын зерттеген ғалымдар
1

8
Қарағанды өлкесіндегі шахтылар
1

9
Туған жердің табиғатын қорғау аясында тәжірибелік - сабақ
1

ІІІ
Өлкенің мәдени мұрасы
9

10
Қаладағы тұңғыш мектеп. Мектептің тарихы
1

11-12
Қарағанды қаласындағы ескерткіштер тарихымен танысу. Ескерткіштер арқылы тарих қойнауына үңілу
2

13
Қаланың мәдени мұрасында еңбек еткен адамдары, өнерлі адамдары туралы деректер жинау
1

14
Табиғи мұра және табиғи қорлары деректер мен зерттеулер
1

15
Тарихи археологиялық ескерткіштеріне сипаттама, ерте және орта ғасырлардағы жәдігерлер
1

16
Қазіргі тарих және мәдениет ескерткіштерді талдау
1

17
Мектеп мұражайларындағы материалдармен танысу
1

18
Өлкенің мәдени мұрасына қатысты тәжірибелік- сабақ. Қорытындылау
1

ІҮ
Шежірелі – туған өлкем
5

19
Қарағанды тарихы, атауы туралы не білеміз?
1

20
Қаладан шыққан тарихи тұлғалар: билер, батырлар өмірі, ерлік істері
1

21
Шежірелер сыр шерткенде Өлке шежіресі туралы деректер жинақтау
1

22
Қала кітапханасына саяхат
1

23
Шежірелі – туған өлкем тарихына қатысты тәжірибелік- сабақ. Қорытындылау
1

Ү
Батырлар рухы өшпейді
5

24
Ұлы Отан соғыс кезіндегі қала тіршілігі туралы әңгімелеу
1

25
Ұлы Отан соғысына қатысқан батырларымыздың ерлігін бағалау
1

26
Қала, облыс мұражайларымен танысу
1

27
Ауылдас тыңгерлер мен еңбек ардагерлері
1

28
Батырлар рухы өшпейді тарихына қатысты деректерді жинақтау тәжірибелік-сабақ. Қорытындылау
1

ҮІ
Қаламыздың демографиялық жағдайы
3

29
Қарағандыдағы ескерткіштер және стеллалар туралы мәлімет жинақтау, зерттеу.
1

30
Халық саны, әлеуметтік жағдайы.
1

31
Қаламыздың демографиялық жағдайына қатысты деректерді жинақтау тәжірибелік- сабақ. Қорытындылау
1

ҮІІ
Туған өлкенің бүгінгі келбеті
3

32
Қарағанды қаласының қазіргі кезеңдегі дамуы
1

33
Өлке аумағында өмір сүретін басқа да ұлт өкілдерінің шығармашылығы, салт-дәстүрлері, әдет-ғұрыптары, ұлттық тағамдары, ұлттық қолөнері туралы деректер
1

34
Қаламыздың жарқын болашағы. Өтілген тақырыптар бойынша бекіту. Қорытынды сабақ.
1

Барлығы
34
































ГЛОССАРИЙ

Туған өлке – адам баласы үшін туған өлкесінен артық еш нәрсе жоқ. Себебі, бұл мен түгілі аялаған анамыз, қолпаштаған әкеміз, туған-туыс, жора-жолдастың кіндігінен қан тамған туып өскен жеріміз.

Деректану – тарихи деректер олардың өлшеуін зерттейтін және қолданылатын теориясы. Тарихшылардың теориялық, методологиялық және арнаулы даярлығы қаматамасыз етілетін ғылым.

Деректі түсіндіру – баяндалатын нақты оқиға, фактілерді анықтау, мәтіндегі тура және аспарлы сөздерге, метафораларға түсіндірме жасау.

Дін – адам пайымының бүкіл әлем мен болмысқа қоршаған дүниеге, табиғатқа, өзі өмір сүретін ортаға, өзінің ақыл – сезімінен тысқары тылсым дүниеге қатынасы. Басты белгісі – адамның ақыл – ойы, сана – сезімі мүшелері қабылдай алмайтын болмыс түріне сену және оны мойындау. Дін - әлемді байланыстыратын күллі Алланың бар екеніне сену.

Деректі талдау – деректі түп нұсқамен дәлдігін анықтау.

Ескерткіш- елдің, халықтың мәдени мұрасының жалпылама атауы. Негізінен археологиялық, тарихи, сәулет өнері мен мәдениеттік өнері болып бөлінеді. 2. Ұлы тұлғаларды, қала қайраткерлерді тарихи оқиғалады еске алу үшін орнатылған мүсіндік туынды

Ел – көне түркі тіліндегі халық сөзінің синонимі ретінде қолданылады. Дәстүрлі қоғамдағы көшпелі шаруашылық қарым – қатынасының дамыған кезеңдеріндегі халық атауы қуымдастық деңгейден бастап ел деген жалпы атауға ие болды.

Ереже – қазақ халқының дәстүрлі құқығының қайнар көзі. Нормативті құқықтың қағидалары.

Жылнама – оқиғалардың болған жылы, күні бойынша баяндайтын аса маңызды жазба деректер жиынтығы. Қарапайым, күрделі сипат алатын қазақстан тарихына байланысты жылнамалар парсы – түрік тілдерінде жазылды. Шайбани - наме, Тарихи – и – Рашиди, Шежіре – и – Түрк жылнамаларын мысалға алуға болады.

Лингвистика – тілдер туралы ғылым. Тарихшы лингвистикасының қолдауына жүгінеді, себебі кез келген халықтың тарихы оның тілімен байланысты. О.Сүлейменовтың пікірінше: Тілдер тарихи ілімдердің қоймасы іспетті. Ешқандай идеологиялық әсерге бой алдырмаған ең көне, әрі обьективті көзқарастар болып табылады.

Мәдениеттану - мәдениет туралы ғылым. Мәдениет жеке пән ретінде 19 ғасырдан қалыптасты. Мәдениеттану пәні жергілікті және аймақтық мәдениет сапалық ерекшеліктеріне, олардың өзара байланыстары мен сабақтастығын адам дамуының жалпы заңдылықтары.

Мәдениеттілік – адамның тұлғалық қасиеттері әдептілік, имандылық, ізеттілік ұғымдарымен үндеседі. Мәдениеттану жөніндегі өзарар қарым – қатынастар кемел адам ұғымы мен үндестік тауып, адами, кісілік қасиеттердің қалыптасуына мүмкіндік береді.

Мәдени археологтар - мәдени түпнұсқалар, адам, табиғат және қоғамдағы орны жөніндегі түскен рәміздер, қазіргі мәдениеттің нормалық құндылық кеңістігінде өз маңызы мен мағынасын жоғалтпаған және бүгінгі адам әрекеттеріне жалпы мән беретін баптық құндылық бағдарлар.

Мемлекет – белгілі аумаққа иелік етіп, сол жердегі халықтың дамуына мүмкіндік беретін қоғам табиғатынан туындайтын ортақ істерді атқаруға қажетті басқару түрінің жоғарғы дәрежеде ұйымдасқан жүйесі; Саяси бірлік ұйымы; Шаруашылық мәселелерін ұйымдастыру, алым – салық жүйесін реттеу, адамдардың құқықтық жағдайын бөлу, қорғанысты қамтамасыз ету қызметтерін атқарады.

Матриархат – қоғамдық дәуірде аналық биліктің жоғарғы дәрежеде болуы.




























Мұғалімге арналған әдебиеттер:
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2017 жылғы 12 сәуірдегі Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру бағдарламалық мақаласы.

2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2017 жылғы 12 сәуірдегі Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру бағдарламалық мақаласы.
3. Қазақ энциклопедиясы І том – Алматы, 2015.
4. Қазақстан тарихы әдістемелік журнал № 9.2016.
5. Әбдезұлы Қ. Тарих және тағдыр. – Алматы, 2017.
6. История республиканский научно-методический журнал №2, 2017
7. Қазақстан тарихы әдістемелік журнал № 9.2013
8. Қазақ энциклопедиясы І том – Алматы, 2014

Оқушыларға ұсынылатын әдебиеттер:
Қоңыратбаев.О. Т.Рысқұлов. – Алматы,2017
Қирабаев С. Қазақ әдебиеті. – Алматы,2015.
Қабдолов З. “Сөз өнері”. – Алматы, 2017.
Момышұлы М. Ұшқан ұя.- Алматы, 2016
История республиканский научно-методический журнал №2, 2017
Мырзахметұлы М. Түркістан Тараз арасы. – Астана, 2016







































Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Cәдуова Ақерке Қайратқызы
Жарияланған уақыты:
2019-11-01
Категория:
Жаратылыстану
Бағыты:
Барлығы
Сыныбы:
6 сынып
Тіркеу нөмері:
№ C-1572591114
2222
333
444
555
666
7
888
999