Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Тәрбие сағаты "Құқықтық тәрбие, құқықтық жігер"
Материал жайлы қысқаша түсінік: Оқушыларға заң білімі саласынан мағлұмат беру, өз құқықтарын жете білуге, өз беттерімен салыстыра білуге, өмірде қолдана білуге үйрету. Адамгершілік, адалдық, әділдік пен мейірімділікке баулу арқылы саяси саналығы мен таным белсенділігін арттыру.
Материалды ашып қарау
Тәрбие сағатының тақырыбы: ҚҰҚЫҚТЫҚ ТӘРБИЕ, ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖІГЕР
Сабақтың мақсаты:а) Оқушыларға заң білімі саласынан мағлұмат беру, өз құқықтарын жете білуге, өз беттерімен салыстыра білуге, өмірде қолдана білуге үйрету.ә) Адамгершілік, адалдық, әділдік пен мейірімділікке баулу арқылы саяси саналығы мен таным белсенділігін арттыру.б) Еліміздің Ата заңын және басқа заңдарды құрметтеуге, сыйлауға тәрбиелеу.Сабақтың көрнекілігі:Қазақстан Республикасы Конституциясының баптары, Бала құқығы конвенциясының баптары, қанатты сөздер.Қанатты сөздер:1) Тәртіпке бас иген құл болмайды, тәртіпсіз ел болмайды. Б. Момышұлы.2) Ата заң әркімнің бойтұмары болып, оның әрбір қағидасы мүлтіксіз орындалғанда ғана ортақ мақсатқа қол жеткіземіз. Н.Назарбаев.
3) Жер бетіндегі адамдар арасындағы тәртіп орнату үшін заңды қолдану – шөлге жауған жаңбырдай қайырымды.. 385 - хадис Мұхамбет ПайғамбарЖоспар:І. Ұйымдастыру кезеңі
ІІ. Кіріспе.
III. Қызығушылықты ояту
IV. Мағынаны тану
V. Ой толғаныс
VI. Қорытынды
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі. Сыныппен амандасу, жаңа аптаны жақсы бастау үшін оқушыларға жылы лебіздер айту. Тренинг. Сөз беремін. Тақырыбымыз құқыққа байланысты болғандықтан, біз осы сабақтан бастап өз құқығымызды біліп, оқушы құқығымызды сабқтауға сөз берейік.
ІІ. Кіріспе. (Мұғалімнің Заң туралы кіріспе сөзі)
Құрметті оқушылар!
Кішкене тарихи шегініс жасайық. 15 ғасырдың орта шенінде қазақ мемлекетінің негізі қаланды. Жәнібектің баласы Қасым ханның тұсында қазақ хандығы күшті мемлекетке айналды. Тарихта тұңғыш рет құқықтық ғұрыптар мен нормалар жүйеге келтірілді. Халық оны Қасым ханның қасқа жолы деп атады. Ол бес бөлімнен құралды.
Қасым ханнан кейін қазақ қоғамының құқықтық жүйесін дамытуға айтарлықтай үлес қосқан Есім хан болды. Ол әскери міндетті атқару ережелерін күшейтті, әскери тәртібін бұзу - шыларға қолданылатын жазаны қатайтты. Қалған мәселелерде Есім хан бұрынғы құқықтық ғұрыптар мен заңдарды сақтап қалды. Сондықтан оларға халық Есім ханның ескі жолы деген ат берді.
Қазақтың құқық жүйесіне үшінші және соңғы рет елеулі өзгерістер енгізген Тәуке хан (1680 - 1718) болды. Бұл құқық нормалары жазба түрде сақталып, жүздеген жылдардан кейінде мінсіз күйде қағазға түсу мүмкін болған. Бұл кодексті Тәуке ханның жеті жарғысы деп атаған.Сондай - ақ, қазақ даласында Сот қызметін билер атқарған. Қазақ билері арасында бір заманда өмір сүрген және өздерінің ерекше қасиеттері мен көзге түсіп, тарих беттерінде қалған Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би.
Міне, балалар өздерің байқап отырғандай құқық дегеніміз – заң рұқсат ететін адам табиғатына, жаратылысына сай әрекеттер жасау мүмкіндігі екен. Құқық –мемлекет тарапынан, болмаса тиісті қаулы, заңмен әрбір адамға берілген ерік, бостандық.
ҚР - ң Конституциясы – елдің басты саяси құқықтық құжаты. Конституция латынның constitutio сөзінен шыққан құрылым деген мағына береді. Конституция –бұл Қазақстан Республикасында тұратын барлық азаматтардың құқықтары мен міндеттері белгіленген құжат Еліміздің Конституциясы - адамның құқықтары, бостандықтары, қадір - қасиетінің гуманистік тұжырымдамасы және қоғамның даму деңгейіне сәйкес келетін әділетті заң жиынтығы. ҚР Конституциясы 1993ж 28 қаңтарда, кейін 1995ж 30 тамызда қабылданды. Заңды парламент шығарады. ҚР Конституциясы 9 бөлім 98 баптан тұрады. Ал бала құқығы туралы конвенция 1989 ж 20 қарашада Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы қабылдады. Екі бөлім 54 баптан тұрады.
Конвенция –арнайы бір мәселе жөніндегі мемлекеттердің өзара келісімі.
Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) –жер бетіндегі халықтардың мүддесін қорғайтын халықаралық ұйым.
Туу туралы куәлік –баланың қашан туғанын анықтайтын негізгі құжат. Мұнда баланың туған күні, айы, жылы жазылады, сондай-ақ ата-анасының аты-жөні, ұлты, туған жері жазылады. Бұл баланың ең бірінші құжаты.
Азамат –жеке тұлға, ол мемлекеттің тұрақты тұрғыны және оның құқығы мен міндетінің иесі.
ІІІ. Қызығушылықты ояту
Тапсырма: Тәртіп орнат деп аталады. Сіздер сан мен әріптің сәйкесін табыңыздар1. Құқық А – Еліміздің негізгі заңы.2. Конституция Б – Мемлекет басшысы.3. Мемлекет В – Негізгі саяси қоғамдық ұйым.4. Азамат Г – Тәуелсіздік.5. Құқық бұзушылық Д – Заңдар жинағы.6. Президент Е – Заң шығарушы орган.7. Парламент Ж – Заң жүйесін бұзу.8. Егемендік З – Құқығы бар ел тұрғыны.Дұрыс жауабы:
1 ---- 2 ---- 3 ----- 4 ------- 5 ------ 6 ----- 7 ------ 8Д --- А ---- В ----- З ----- Ж ------ Б ---- Е ------ Г
Енді осы кезге дейін жүріп откен құқықтық жолымызға көз салып көрелік:-1787 жылы Дүниежүзіндегі тұңғыш Конституция қабылданды.-1789 жылы 26 тамызда Адам және азаматтардың кұқықтары декларациясы қабылданды.-1948 жылы 10 желтоқсанда БҰҰ да Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясы қабылданды.-1959 жылы 20 қарашада БҰҰ ның Бас Ассамблеясында Балалар құқығы декларациясы қабылданды.-1989 жылы Бала кұқығы туралы конвенциясы қабылданды.-1993 жылы 28 қаңтарда егеменді еліміздің алғашқы Конституция қабылданды.-1995 жылы 30 тамызда референдум арқылы бекіткен екінші Конституциямыз қабылданды.- 2002 жылы 8 тамызда Қазақстан Республикасындағы балалардың құқықтарытуралы заңы қабылданды.- 2004 жылы 7 шілдеде Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясатыЗаңы қабылданды. Адамзат баласының емір сүруі белгілі бір заңдылықтарға бағынатын сияқты, ғаламшарды мекен еткен әр мемлекеттің де негізгі заңы болуы шарт. Ол заңның барлық тілдердегі мойындалған атауы - Конституция.- Еліміз 1995 жылы өзінің талғам - талқысынан өткен басты құжаты Конституциясын жүрек қалауымен қабылдады. Жасампаздықтың жаңылмас жарғысы болған Конституция біздің барша жарқын істеріміздің қайнар бастауына айналды.
IV. Мағынаны тану.Құқықбұзушылық - міндеттер нормасын бұзатын, заңға қайшы іс – әрекеттер. Және оның түрлері: тәртіптік, азаматтық-құқықтық, әкімшілік, қылмыстық.
Тәртіптік құқықбұзушылық- бұл оқу орындары, әскери бөлімдер, мекемелер бекіткен оқу, еңбек, әскери тәртіпті бұзу. Мысалы: сабаққа кешігу, сабақта сөйлеу, мұғалімге қарсы келу . Тәртіптік жазалау: Ескерту; Сөгіс; Жұмыстан шығару Құжаттар: Еңбек кодексі, ішкі тәртіп ережесі, мектеп жарғысы, әскери жарғы
Азаматтық-құқықтық құқықбұзушылық- мүлік саласында және соларға қатысты жеке мүліктік емес қарым-қатынастарды және міндеттерді орындамау немесе өз деңгейінде орындамау құқықтық мөлшерін бұзу. Мысалы: Сапасыз тауарды сату, уақытылы қарызды төлемеу, келісім шартты бұзу, ар мен абыройына соқтығу (балағаттау, жаман сөздер айту) Құжат: Азаматтық кодекс (АК). Жазасы: Ақы төлеу; Шығынның орнын толтыру; Моральдық шығынға өтем төлеу Жауапкершілік толығымен 18 жастан басталады, кейде 14 жастан.
Әкімшілік құқық бұзушылық- жеке және заңды тұлғаның заңға қайшы іс-әрекеттері үшін әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы тағайындалған әкімшілік жауапкершіліктер. Мысалы: ұсақ ұрлық, ұсақ тәртіп бұзушылық, жолда жүру ережесін бұзу, қоғамдық орындарда психологиялық белсендіргіш заттарды пайдалану Әкімшілік жаза: Әкімшілік ақы төлеу; Әкімшілік қамау. Құжат: Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс. Әкімшілік жауапкершілік 16 жастан, психологиялық белсендіргіш пайдаланғанда 14 жастан басталады.
Қылмыстық құқық бұзушылық (қылмыс) - ҚК тыйым салынған қоғамға қауіпті іспен айналысу. Қылмыстық белгілері: 1.Қоғамдық қауіп; 2. Шындыққа қайшылық; 3. Кінәлілік; 4. Қылмыстық жазалаушылық. Мысалы: Тонау, ақша жинау, тартып алу, лаңкестік іс, ұрлық, кісі өлтіру, нашақорлық заттарды жасау, сақтау және сату Құжат: Қылмыстық Кодекс (ҚК). Толық қылмыстық жауап беру 16 жастан, кейін іс –әрекет үшін 14 жастан басталады.
V. Ой толғаныс1 – кезен: Қағидалар ойыны1. Қазақстан Республикасын кім басқарады? /Президент/2. Адам құқығын қорғайтын заңдарды кімдер шығарады? /парламент/3. Балаларға қамқорлық көрсету кімдердің қасиетті борышы? /ата - ана/4. Балалардың не алуға конституциялық құқығы бар? /білім/5. ҚР - да бала құқықтары туралы конвенция қашан қабылданды? /1989 ж 20 қараша/6. Конституция сөзінің аудармасы /құрылым/7. Конституция қашан қабылданды? /1995ж 30 тамыз/
2 – кезең: Ой жалғауЗаңның құрығы . (бәрінен ұзын)Өш алғаннан гөрі . (кешірген жөн)Ақырын жүріп ...... (анық бас)Асыл тастан (өнер жастан)Ұрлық түбі .. (қорлық)Әдепті бала .(арлы бала)Тәрбие ........(отбасынан басталады)Әділ істің ........(арты игі)
VI. Қорытынды
Ата Заң- қорғанымыз. Азамат жолы-ар жолы демекші, ешкімнің ала жібін аттамай, өз құқымызды да, өзгенің құқығың да бұзбай тәуелсіз елдің арқа сүйер айбынды, ақылды ұл-қызы болып өсейік. Еліміздің ертеңгі тағдыры сіздермен байланысты деген еді Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев. Ендеше сабағымызздың соңынды сендерге мынадай үндеу тастағым келеді.
ҮндеуЖас жеткіншек! Сен өзіңді құрметтеуге тиіссің. Бойындағы бар қабілетіңді тек жақсылыққа бағыттай біл. Зиянды әдеттерден, ішімдіктен, шылымнан, есірткіден аулақ бол. Ар-намысыңды биік ұста. Өз тағдырың-өз қолыңда. Өзіңе сен. Өзіне сенімді адам ғана өзгелердің теріс әсеріне бағындай өзін сақтай алады. Тәртіпті бол, өз құқығыңды дұрыс пайдалан. Сен ел үшін керексің, өйткені сен- тәуелсіз еліміздің болашағысың.

Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Шакенова Асемгуль Нурлыбековна
Жарияланған уақыты:
2019-06-27
Категория:
Әлеуметтік педагог
Бағыты:
Тәрбие сағаты
Сыныбы:
9 сынып
Тіркеу нөмері:
№ C-1561627989
333
444
555
666
7
888
999