Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
БАСТАУЫШ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ ОҚУШЫЛАРДЫ ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНЕ БАУЛУ
Материал жайлы қысқаша түсінік: БАСТАУЫШ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ ОҚУШЫЛАРДЫ ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНЕ БАУЛУ
Материалды ашып қарау


Кабылбаев Нурлан ТенизбаевичДене шынықтыру пәні мұғалімі





БАСТАУЫШ МЕКТЕП ЖАСЫНДАҒЫ ОҚУШЫЛАРДЫ ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНЕ БАУЛУ

Педагогика ғылымында дене тәрбиесінің халықтық түрліше құралдарын қолдану проблемаларына арналған ғылыми-практикалық тұрғыдан негізделген ұлттық халықтық ойындарды пайдалану арқасында білім берудің қазіргі жүйесінде оқу-тәрбие процесінің тиімділігін арттыру мүмкін екендігін көрсетеді.Халқымыз материалдық мұраларға қоса мәдени қазыналарға да бай. Солардың қай-қайсысы да адамға, соның игілігіне қызмет етуге бағытталған. Сондай қомақты дуниелер қатарына ұлт ойындары да жатадыБала өзін қоршаған дуние туралы алғашқы түсінікті ойын үстінде алады, ол дүние сырларын түйсініп аңғарады, тәжірибе жинақтайды. Ұлт ойындары - ата-бабамыздан бізге жеткең өткен мен бүгінгіні байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз. Сондықтан оны уйренудің, күнделікті тұрмысқа пайдаланудың заманымызға сай ұрпақ тәрбиелеуге пайдасы мол. Ойын үстінде бала еш нәрсеге тәуелсіз өзін еркін ұстайды, ал еркіндік дегеніміз барлық дамудың баспалдағы. Тәрбиенің баға жетпес құралы ретінде ойынның айтарлықтай ролі бар. Ойын баланың алдынан өмірдің есігін ашып, оның шығармашылық қабілетін оятып, бүкіл өміріне ұштаса береді. Ойын дегеніміз тынысы кең, алысқа меңзейтің ойдан-ойға жетелейтін, адамға қиялымен қанат бітіретін осындай ғажайып нәрсе, ақыл-ой жетекшісі, денсаулық кепілі, өмір тынысы. Ойынсыз ақыл-ойдың қалыпты дамуы да жоқ және болуы да мүмкін емес. "Бала ойынмен өседі" деп халық бекер айтпаған.Ұлттық ойындардың білімдік маңызы қозғалыс қасиеттерінің дамуымен бір мезгілде қозғалыс дағдыларының баянды етіліп, жетілідірілуінде жатыр. Ойындарды күнделікті іс жүзінде пайдалану ұлттық ойындарда түрліше қозғалыстар бар екендігін, өсіп келе жатқан ағзаға жағымды эсер ететін барлық ет топтарының жұмысқа қосылатындығын көрсетеді.Адамның өсіп жетілуі үшін, тұрмыс-тіршілікте қажетті дағдыларды меңгеруде қимыл-қозғалыс ойындары үлкен маңызға ие. Сабақта және дербес жаттыққанда қозғалыс ойындарың оның ішінде ұлттық халықтық ойындары қолдану арнайы үйрену міндеттерін шешуге көмектеседі.Лагерлерде, саяхат кезінде, жорықтарда "Далалықта өткізілетін ойындар" деп аталатын ойындардың маңызы өте зор. Бұл қозғалыс ойындары эр түрлі табиғи кедергілерден өту, күш сынасу әрекеттерімен қатар, байқау және бағдарлау жаттығуларымен ұштастырылады. Ойнаушылар қыста және жазда табиғатпен тікелей қауышу жағдайында көптеген қозғалыс дағдыларын мейлінше дұрыс және дәйекті түрде қолдануға, ше-берлікті, қабілеттілікті үйрене білуге дағдыланады. Баланы тәрбиелеудің түрлерінің бірі - дене тәрбиесі педагогикалық процестерімен сипатталатын оқу-тәрбие процесі болып табылады.Дене тәрбиесінің нормасы баланың туғаннан кейінгі жеке дамуымен бірге жалғасатын көп жылдық процесс. Бұл процестің мазмұны мен формасы тәрбиеленушіге байланысты өзгеріп отырады.Дене тәрбиесінің басқа да тәрбиелеу түрінен айырмашалығы, бұл – ұзақ уақыт бойы қалыптасатын адамдағы іс-қимылдың мүмкіншіліктерін арттыратын және дене қасиеттерін дамытатын күрделі процесс.Дене тәрбиесі және адамның денесінің дамуы тығыз байланысқан процестер. Сонымен қатар табиғаты әртүрлі. Жалпы тәрбиелеу жүйесінде дене тәрбиесі адамның дене дамуына ерекше үлесін қосады және сонымен қатар жеке денесінің дамуына бағытталған процесс.Дене тәрбиесі процесі кезінде ағзаның функциональдық қасиетіне және сол арқылы дене бітімінің қасиетіне әсер ететін негізгі фактор дененің қозғалыс әрекетінің рационалдық мүмкіншіліктері және дененің физикалық даму белсенділігі мен сипатталатын тәрбиеленушінің белсенді қозғалыс әрекеті.Дене тәрбиесіндегі әртүрлі құралдарды дұрыс пайдалану, адам ағзасына терең де жан – жақты әсер етуі арқасында күшті денсаулық және қажетті физикалық дайындықты қамтамасыз етеді. Дене жаттығулар дене тәрбиесі үшін негізгі құрал болып табылады. Дене жаттығуларды үнемі орындау адамның жұмыс икемділігін арттыруға, бұлшық ет жүйесінің нығаюына және дамуына, қан айналым мен тыныс алу жүйелерінің, орталық жүйке жүйелерінің қызметіне жақсы әсерін тигізеді, және де бастағы ми қабықшаларының шаршауын төмендетеді.Тірек-қимыл жүйесінің дамуы және нығаюы үшін физикалық жаттығулардың маңызы өте зор: сүйектің төзімділігі, дененің иілгіштігі артады.Дене жаттығулардың арқасында бұлшықет көлемі және күші өседі.Дене жаттығулар адамның ішкі құрылысына да әсерін тигізеді. Соның ішінде жүрек пен өкпе үшін маңызы зор. Дене жаттығулар арқылы адамның денесіндегі бүкіл бұлшық еті, соның ішінде жүрек бұлшықеті дамиды және шынығады.Шыныққан жүрек шынықпаған жүрекке қарағанда әр қысылған сайын қолқаға көп көлемде қанды айдайды. Шыныққан спортсменнің жүрек соғысы қалыпты жағдайда жәй, минутына 50-60 рет, ал қатты жұмыс атқарған кезде жүрек соғысы минутына 240-қа дейін жетеді. Зерттеу көрсеткіштері бойынша спортсменнің жүрегі физикалық жаттығулар арқасында әлсізденбейді, керісінше жұмысқа икемділігі жоғарылайды.Дене жаттығулар тыныс алу жүйесін нығайтады. Және кеуде қуысының көлемін үлкейтеді.Адамдар мен күнделікті өмірде қажетті жалпы физикалық дайындықтар: тез жүре білу және жүгіру, жақсы жүзе білу, секіру, шаңғы тебе білу, алысқа және жақынға дәл гранатты лақтыра білу, қиындықтарды жеңе білу, т.с.с. Осы әдістер мен білімдерді кішкентай кезден қалыптастыру дене тәрбиесі үшін негізгі практикалық мақсат болып табылады.Дұрыс ұйымдастырылған дене жаттығулар үрдісі арқылы моральдық және еріктілік, ұйымшылдық, тапқырлық, саналы тәртіптілік қасиеттері тәрбиеленеді. Ұйымдастырылған топтық жаттығулардың, жарыстардың, саяхаттардың, достық, жолдастық, ұжымдық сезімін тәрбиелеуде маңызы зор.Дене тәрбиесі процесінде басқа да педагогикалық процестерді сияқты белгілі бір түрге арналған процестер ғана емес сонымен қатар жалпы қоғамдық тәрбиелеуге арналған тапсырмалар да орын алуы тиіс. Адамдағы дене және жан дамуының ұқсастығы, тұлғалық мүмкіндіктердің дамуы қозғалыс іс-әрекетінсіз іске аспайтыны белгісіз, сонымен қатар тәрбиенің кез-келген түрінде адам өзіне дене бітімінің дамуы, ой даму, әдіс дамуын ашады.



Әдебиеттер1.С.Е.Дайрабаев, Е.М.Мұхиддинов «Спорт және дене тәрбиесі теориясы» Оқу құралы.-А.: Білім, 2008. 2.Абишев К.С. «Ұлттық ат ойындары»- Алматы, 2009.3.Матущак П.Ф., Мухиддинов Е.М. «Казахша курес» Уч. Пособие.- Алматы: Рауан, 1995. 4.Виноградов Г.Н., Кульназаров А.К., Салов В.Ю. теория и методика здорового образа жизни: Учебное пособие.- А.: 2004.



Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Кабылбаев Нурлан Тенизбаевич
Жарияланған уақыты:
2019-08-29
Категория:
Дене шынықтыру
Бағыты:
Мақала
Сыныбы:
2 сынып
Тіркеу нөмері:
№ C-1567096341
2222
333
444
555
666
7
888
999