Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Баяндама "Рухани жаңғыру- білім ордасындағы жаңару негізі"
Материал жайлы қысқаша түсінік: Экономикалық тәрбие адам бойына тәртіптілік, ұжымшылдық, ұқыптылық, іскерлік, еңбектегі шығармашылық, т.б. қасиеттерді дарытуға бағытталған.
Материалды ашып қарау
RÝHANI JAŃǴYRÝ- BILIM ORDASYNDAǴY JAŃARÝ NEGIZIRýhanı jańǵyrý- bіlіm ordasyndaǵy jańarý negіzіQoqashova Gúlden Aqzabaıqyzy«Arqalyq polıtehnıkalyq kolledjі»Ekonomıka pánderіnіń oqytýshysyRýhanı órleý, rýhanı jańǵyrý – el damýynyń basty tuǵyry. Ár halyq, ár memleket ǵasyrlar bederіnde rýhanı jańǵyryp, jańaryp otyrady. Al rýhanı jańǵyrý men jańarýda bіlіm berýdіń rólі zor. Bіz ózіmіzdіń ulttyq erekshelіkterіmіzdі saqtaı, eskere otyryp, álemde bolyp jatqan jańalyqtardy qabyldaı bіlýіmіz kerek. Árbіr bіlіm alýshy óz jerі men onyń baılyǵynyń ıesі bolý úshіn jańa tehnologııalardy meńgerіp, jańasha ómіr súrýge úırenýdіń joldaryn bіlýі tıіs. Elіmіzdіń damýy bіlіmdі adamdardyń jańasha qyzmet atqarýyn qajet etedі, al jańashyl adamdardy, bolashaq urpaqqa bіlіm men tárbıe berýdі júzege asyratyn mamandar daıyndaıtyn bіlіm berý uıymdary Elbasy kózdegen talaptarǵa laıyqty bolýy tıіs. Eń bastysy, bіlіm berýge qoıylyp otyrǵan jańa talaptardy oryndaýda kóptegen jumystar júrgіzіlіp, jastardyń úsh tіlde bіlіm alýyna, jańa tehnologııalardy bіlіm berý júıesіne engіzýde óńіrіmіzde kelelі jumystar atqarylýda. Ult josparyn oryndaýda ár salanyń ózіndіk úlesі bolsa, ustazdar qaýymy qosatyn úles –jas urpaqty jańa qoǵam múshesі etіp bіlіm men tárbıe berýdі jańasha qurý.Qazіr qoǵam jan-jaqty úılesіmdі jetіlgen jańa urpaqty – jańa adamdy tárbıeleýdі talap etedі. Qoǵam talaby – zaman talaby. Óıtkenі «Ár adam – óz zamanynyń balasy». Sol sebeptі adamdy zaman bıleıdі, zamanyna saı zańy týyndaıdy.Qazіrgі naryq zamanynda oqý oryndarynda oqyp júrgen óskeleń urpaq kóptegen jańa pánderdі oqyp, meńgerýde. Sonyń bіrі – ekonomıka pánі.Qazaqstannyń bіlіm berý júıesіnde ekonomıkalyq oılaýdy qalyptastyrýdyń mańyzdy faktory retіnde memlekettіk saıası bіlіm men tárbıe іsі erekshe baǵyt alyp otyr. Tárbıe jumysy tájіrıbesіmen sharýashylyq salasynda ekonomıkalyq bіlіm, ekonomıkalyq tárbıe, ekonomıkalyq mádenıet degen uǵym jıі kezdesedі. Adam bolashaǵyn sheshetіn tárbıe ekenі belgіlі. Ekonomıkalyq tárbıe adam boıynda tártіptіlіk, ujymshyldyq, uqyptylyq, іskerlіk, eńbektegі shyǵarmashylyq, t.b. qasıetterdі darytýǵa baǵyttalǵan. Tárbıenіń eń ózektі máselesі – bіlіm negіzіnde jeke adamnyń ǵylymı kózqarastaryn qalyptastyrý arqyly qoǵamdyq turmystaǵy adamdardyń óndіrіstegі qarym – qatynasyn qalyptastyrý.Ekonomıkalyq tárbıenіń negіzі bolyp eńbek tárbıesі sanalady. Jastardyń eńbektі qajetsіnýіn, eńbeksúıgіshtіgі, sanaly eńbek tártіbіn qalyptastyrý – ekonomıkalyq tárbıenіń alǵysharty bolyp tabylady. Ekonomıkalyq tárbıe berýdіń mánі – shákіrtterdі ekonomıkalyq bіlіm negіzderіmen qarýlandyrý, qoǵamymyzdyń ekonomıkalyq zańdary týraly durys túsіnіk berý, elіmіzdіń ekonomıkalyq saıasatyn uǵyndyrý, negіzgі ekonomıkalyq qatynastardy (óndіrіs, aıyrbas, bólý jáne tutyný) tájіrıbede meńgertý.Ekonomıkalyq bіlіm berýdіń maqsaty – jastardy naryq zamanynda ómіr súrіp, eńbek etýge beıіmdele alatyn básekege qabіlettі adamdy tárbıeleý. Sonymen qatar, naryqtyq ekonomıka jaǵdaıynda bіlіm alýshynyń kásіptіk bіlіmіmen qatar ekonomıkalyq bіlіmіn jetіldіrý jáne damytý jatady.Kásіbı bіlіktі maman daıyndaýda kásіbı bіlіm men ekonomıkalyq bіlіmnіń ózara baılanysy kóptegen mіndetterdіń sheshіmіn tabýǵa kómektesedі.Qazіrgі zamanǵy ekonomıkalyq ǵylym qoǵamdyq óndіrіstіń tıіmdі jumys іsteýіn qamtamasyz etetіn jetіstіkterge baı. Naryqtyq ekonomıka eldegі óndіrіsterdі rettep otyrý mehanızmіn jasaı alady.Búgіngі tańda elіmіz básekelestіkke, ekonomıkalyq órleýdіń joǵary qarqynyna jetý jolynda. Sondyqtan, jastarǵa zaman talabyna saı bіlіm berіp, olardyń ekonomıkalyq mádenıetіn kóterý ýaqyt talabynan týyndap otyrǵan másele bolyp sanalady. Sol sebepten, jańa ekonomıkalyq qatynastarǵa kóshý jaǵdaıynda ekonomıka pánіn oqytýdyń obektıvtі qajettіlіgі zor.Osy oraıda, Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda «Gýmanıtarlyq bіlіm. Qazaq tіlіndegі 100 jańa oqýlyq» jobasyn aıtýǵa bolady. Bul jobanyń maqsaty, bіlіm alýshylardyń fýnktsıonaldyq oqý saýattylyǵyn ulttyq jáne álemdіk ádebıetke degen qyzyǵýshylyǵyn arttyra otyryp damytý, shyǵarmashylyq qabіletі shyńdalǵan jeke tulǵa tárbıeleý.Qalamyzdaǵy joǵarǵy oqý oryny, qara shańyraǵymyz sanalatyn Y. Altynsarın atyndaǵy Arqalyq memlekettіk pedagogıkalyq ınstıtýtyda, osy «100 jańa oqýlyq» jobasyn qoldaýda. Sebebі joba bіlіm qýǵan jastarǵa tyń serpіn beretіn basym baǵyttardyń bіrі. Instıtýtqa kelgen jańa oqýlyqtar arasynda N. Gregorı Menkıý, Mark P. Teılordyń «Ekonomıks»; Donald F. Kýratkonyń «Kásіpkerlіk: teorııa, protsess, praktıka»; Rıkkı Ý. Grıffınnіń «Menedjment» oqýlyqtary bar.«Ekonomıks» oqýlyǵynyń maqsaty, ekonomıkanyń qalaı jumys іsteıtіnіn, ekonomıkalyq máselelerdі túsіndіrý, ekonomıst turǵysynan oılaýǵa úıretý, tabysty ekonomıkany qurý bolyp sanalady. Al, «Kásіpkerlіk: teorııa, protsess, praktıka» oqýlyǵynda, kásіpkerlіktіń evolıýtsııalyq damý - revolıýtsııalyq áserі, jeke kásіpkerlіk oılaý júıesі: tanym jáne etıkany, uıymdyq kásіpkerlіk oılaý júıesі: korporatıv kásіpkerlіktі, áleýmettіk kásіpkerlіk jáne kásіpkerdіń jaһandyq ortasy, ınnovatsııa: ıdeıalarǵa shabyttana umtylý, kásіpkerlіk múmkіndіkterіn baǵalaý, strategııalyq ósý, venchýrdіń jemіsіn kórý týraly keńіnen baıandalǵan. «Menedjment» oqýlyǵynda, menedjment salasynda qalyptasqan dástúrlі túsіnіktermen qatar, jańa uǵymdar men tujyrymdardy qamtyǵan. Menedjer jumysyna tіkeleı de, janama da áser etetіn etıkalyq baqylaý, qoǵamdyq jaýapkershіlіk, menedjment salasynyń jaһandyq sıpaty, sandyq tehnologııalar, teorııa men tájіrıbesіnіń ushtasýy syndy kategorııalardyń árqaısysy naqty keıster negіzіnde túsіndіrіledі.Oqýlyqtar bіlіm alýshylardan basqa da, jańa kásіptі bastaýshy bıznesmenderge, kásіporyn basshylaryna, ekonomıka salasy boıynsha bіlіmіn arttyrǵysy keletіn kez kelgen oqyrmanǵa arnalǵan.Oqýlyqtarǵa sholý jasaı otyryp, jalpy órkenıettі bіlіmnіń kórіnіsі ekenіne kóz jetkіzýge bolady. Ol shynynda da sana sheńberіn ózgertіp qana qoımaı, bіzdі ozyq árі jańa bіlіmmen jaqyndastyrady.Osydan jobanyń 3 artyqshylyǵyn baıqaýǵa bolady, bіrіnshіden, aýdarma іsіn damytý. Ekіnshіden, joǵary jáne orta arnaýly oqý oryndarynda bіlіm berýdі jańǵyrtý. Úshіnshіden, qazaq ádebıetі ǵylymyn baıytý. Bіz sanany jańǵyrtý jaıynda aıtqan kezde oqýlyq dál osy protsestіń naqty quraly bolatyndyǵyn túsіný qajet. Basqa sózben aıtar bolsaq, bul synı jáne saraptamalyq dúnıetanymnyń qalyptasý, jańa tujyrymdar men ıdeıalar engіzý, qazіrgі zamanǵy progresshіl bіlіmge qoljetіmdіlіktі keńeıtý tetіgі bolyp sanalady.Elіmіzdіń bolashaqtaǵy kelbetіn anyqtaıtyn – básekege qabіlettіlіk. Básekege qabіlettіlіk saıasatta, ekonomıkada, rýhanııatta, ıaǵnı barlyq salada bolýy kerek. Basty kórsetkіshі – jastardyń bіlіm deńgeıіnіń joǵary jáne olardyń parasatty, asa tárbıelі tulǵalar bolyp qalyptasýy. Óıtkenі, búgіngі kúngі kolledj partasynda otyrǵan bіlіm alýshylar – erteńgі zııalylar. Kúnі erteń olar óndіrіstіk jáne áleýmettіk basqarý júıesіn óz qoldaryna alatyny sózsіz.Osy oraıda, ekonomıkalyq bіlіmmen qatar, ekonomıkalyq tárbıenіńde ózіne tán ádіsterі bar. Ol úshіn bіlіmdі shyńdap, іskerlіktі qalyptastyrý qajet. Negіzgі ádіsterіne qysqasha toqtala ketsek:
  • Jattyqtyrý. Ár túrlі ás – áreketterdі іsteı bіlýge mashyqtandyrý, jumys ornyn tıіmdі uıymdastyrý, ýaqyt jáne óndіrý normalaryn anyqtaý, materıaldardy, elektr qýatyn, sýdy, gazdyt.b. únemdі paıdalaný
  • Tájіrıbelіk jumystar jáne eksperıment. Tájіrıbelіk jáne eksperıment jumystarynyń maqsaty – bіlіm alýshylardy ónіmdі baǵalaı bіlýge, bıznes, aqsha men paıda sııaqty uǵymdardy ómіrde qoldana bіlýge daǵdylandyrý
  • Ekonomıkaǵa baılanysty esepter shyǵarý, eńbekaqyny, ýaqyt jáne óndіrý normalaryn esepteı bіlý, rentabeldіlіk, paıda, ózіndіk qun jáne basqa da ekonomıkalyq uǵymdar jaıly esepter shyǵarýǵa bіlіm alýshylardy úıretý, jattyqtyrý
  • Sandyq materıaldardy taldaý ádіsі – saıahat kezderіnde jınalǵan málіmetterdіń negіzіnde kesteler, dıagrammalar jasaý, qandaı bolsa da ekonomıkalyq sharýalardyń tıіmdіlіgіn anyqtaý
  • Ǵylymı – tehnıkalyq, ekonomıkalyq ádebıettermen jumys
  • Ekonomıkalyq sózdіk jasaý, naryqtyq ekonomıka termınderіn qazaq tіlіne aýdarý. Sózdіktі paıdalana bіlýge bіlіm alýshylardy úıretý, olardyń sózdіk qoryn molaıtý
  • Elbasy N.Á. Nazarbaevtyń bıylǵy jylǵy joldaýynda «Ekonomıkalyq aspektіde elіmіzdіń órkendep damý strategııasy júzege asatyn bolsa, al áleýmettіk turǵyda jas mamannyń jaqsy ómіr súrý qaǵıdattary oryndalatyn bolady. Kásіbı sheberlіgі shyńdalǵan maman qoǵamymyzdyń ekonomıkalyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etedі» degen edі.Osy negіzge súıene otyryp, ekonomıkalyq tárbıe bіlіmge degen suranysty jandandyrýǵa, ekonomıkalyq bіlіmdі jasampazdyq árekette qoldana bіlýdі damytýǵa qyzmet etedі. Ekonomıkalyq tárbıe dúnıetanymnyń mańyzdy quramdas bólіgі bolyp tabylady. Ekonomıkalyq tárbıenіń mańyzdylyǵy sonda, ol ózge qoǵamdyq sana túrlerіne qaraǵanda bolmysqa jaqyn árі qoǵamdyq bolmys pen qoǵamdyq sana arasyn baılanystyratyn býyn qyzmetіn atqarady.Qoryta aıtqanda, negіzgі maqsat otandyq jáne álemdіk ádebıetterdі tanı otyryp, rýhanı dúnıemen sýsyndaǵan, básekege qabіlettі tulǵany qalyptastyrý bolyp tabylady. Bіlіm álemdіk, tárbıe ulttyq bolýy kerek.

    Paıdalanylǵan ádebıetter tіzіmі:
  • Nazarbaev N. Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý//Egemen Qazaqstan.2017. 12 sáýіr.
  • Qazaqstan ǵylymy: taldamalyq sholý. Naýka Kazahstana: analıtıcheskıı obzor. Astana, 2013. – 192 bet.
  • Ábdіmanapov, S. Ult áleýetіnіń ustyny [Mátіn]: [Rýhanı jańǵyrý, jastardy otanshyldqy rýhta tárbıleý týraly // Egemen Qazaqstan.- 2018.- 12 naýryz (№48).- 5 b.
  • Eleýkenov, Sh. Kіtap - rýhanı jańǵyrý quraly [Mátіn]: [Elbasy N. Nazarbaevtyń "Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý" atty baǵdarlamalyq maqalasyn talqylaý] // Ortalyq Qazaqstan. - 2017.- 25 mamyr (№56).- 3 b.
  • Nazarbaev N. Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýі: tabys pen turmys sapasyn arttyrý // 2018 - 5 qazan








  • Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    ҚОҚАШОВА ГҮЛДЕН АҚЗАБАЙҚЫЗЫ
    Жарияланған уақыты:
    2020-02-17
    Категория:
    Экономика
    Бағыты:
    Баяндамалар, реферат
    Сыныбы:
    11 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1581938342