Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
ШЫНЖЫРЛЫ БЕРІЛІС
Материал жайлы қысқаша түсінік: Шынжырлы беріліс туралы түсінік
Материалды ашып қарау
Шынжырлы берілісШынжырлы беріліс – параллель екі біліктің арасындағы айналысты біліктерге кигізілген тісті дөңгелектер (жұлдызша тәрізді) мен тұйықталған шынжыр арқылы жеткізуге арналған беріліс. Мысалы, велосипед педалінің осінен артқы доңғалаққа берілетін айналыс шынжырлы беріліске жатады. Шынжырлы беріліс айналысты бір-бірінен алшақ тұрған (8 м-ге дейін) біліктерге және бір шынжырмен бірнеше білікке жеткізе алады. Шынжырлы берілістің біліктерге түсіретін әсері аз ( мысалы, қайысты беріліске қарағанда 2 есеге жуық аз) әрі п.ә.к. жоғары (0,96 – 0,97) болып келеді. Шынжырлы берілістер қазіргі заманғы машина жасауда кеңінен қолданылып келеді. Тек қана комбайнның бір түрінде 14 шынжырлы беріліс кездеседі. Сондай ақ шынжырлы берілістер транспорттық машиналарда да кеңінен қолданылады. Жеңіл автомобильдерде шынжырлы берілістер минутына 6000 – дай айналу жылдамдығын беріп көптеген жылдар бойы жұмыс істейді.Мұнай өнерәсібінде қолданылатын бұрғылау жабдықтарында пайдаланылатын көп тармақты шынжырлы беріліс  жылдамдықпен айналып  - тан астам қуат береді.Шынжырлы беріліс жетекші және жетектегі жұлдызшалардан және оларды қамтитын шынжырлардан тұрады. Шынжырлы берілісте бірнеше жетекші жұлдызшадар болуы мүмкін. Олар көбінесе ауыл шаруашылық транспорт машиналарында қолданылады.Ал шынжырдың өзі топсалармен байланысқан бірнеше буындардан тұрады.Шынжырлы берілістер иілгіш байланысты ілінісу берілістерне жатады. Шынжыр тартылған бас және тәуелді жұлдызшылардан тұрады.Артықшылықатры: 1) тісті берілістерге қарағанда шынжырлы берілістер білік арасында қозғалысты елеулі осьаралық қашықтықтарда бере алады (8 м дейін); 2) ременьді берілістерге қарағанда: а) компактырақ; ә) үлкен қуатты бере алады (3000 кВт дейін), б) білікке әсер ететін күштер елеулі аз, өйткені шынжырдың алдын-ала тартылысы аз, в) бірнеше жұлдызшамен бір шынжыр көмгімен қозғалысты бере алады.Кемшіліктер: 1) ілініске кірген кезде шынжыр буынының соққысынан шудың болуы, әсіресе жұлдызша тістерінің саны аз және қадам үлкен болғанда; 2) майлау материадарын жеткізу қиындығына байланысты шынжыр шарнирлерінің елеулі тез тозуы; 3) шарнирлердің тозуына байланысты шынжырдың ұзаруы, бұдан тарту құрылғылары қажет болады; 4) қозғалысы тұрақсыз, осыған байланысты онда айнымалы күштер пайда болады.Шынжырлы берілістер елеулі қашықтықта орналасқан параллель біліктер арасындағы қозғалысты беру үшін станокты, транспорттық және басқа машиналарда қолданылады.Белбеулі беріліс элементі бұл, иілгіш белбеумен қамтылған екі немесе бірнеше шкифтер. Технологиялық жабдықтарда кең таралған белбеулі беріліс түрі бұл, сыналы белбеулі беріліс, сонымен қатар дөңгелек қимадағы белбеулер кездеседі. Сыналы белбеулер үшін жұмысшы беті болып шкифтің жақтауындағы сыналы оршықтардың бүйірлік жақтары қызмет етеді.Шкифтерді СЧ 12, СЧ 15 шойынынан және де 25 маркалы құрыштан, алюминий қоспасынан, сирек құрыштық пісірілген және пластмассалық шкифтер кез-деседі. Шкифтің күйреуі түрлі себептермен жүреді. Белбеулі берілістің жұмысшы міндетті шарты, бұл, белбеу мен шкиф арасындағы қажетті үйкелісті қалыптастыру. Ал ол, өздігінде шкиф пен белбеудің қызуын және олардың тозуын тудырады.Бұл құбылыс белбеудің тайғанауымен күрделенеді, әдетте оларға артық күш түскен жағдайда немесе әлсіз керілуі кезінде. Сондықтан да белбеудің уақыт бірлігіндегі майысуына тәуелді кедергі шаршауымен анықталады. Белбеудің ұзақ мерзімділігіне жоғарғы температура әсерін тигізеді. Өздігінде жоғары темпе-ратура әсерін тигізеді. Өздігінде жоғарғы температура, тек белбеудің шкифке үйкелісінің салдары ғана емес, сонымен қатар белбеудегі іштей үйкелісінің нәтижесі.Шкифтерге біршама тән жарамсыздықтардың түрлері: жақтаудың сыналық оршығының тозуы, жақтаудың, спицтің және керітпештің жарылуы, шпонкалық паз бен шлицалардың отырғызылу саңылауының тозуы, шкифтің тепе-теңсіздігі. Сына белбеулі беріліс оршығын бүйіршік жақтауының тозуы кезінде үлкен өлшемге токарь станогында жонуға рұқсат етіледі, яғни белбеудің келесі үлкен қи-масында. Бұл кезде екінші шкифте қабылданған белбеудің жаңа қимасының өлшеміне өңделеді.Шкифте жарғыншақтың пайда болуы рұқсат етілмейтін жағдай. Жақтаудағы немесе спицадағы орын алған жарғыншақтарды жөндеу барысында алдын ала олардың қырларын өңдеп сонан соң оны қолмен атқарылатын доғалы немесе газды пісірумен пісіреді.Шынжырлы берілістер өнеркәсіпте қоректендіргіштердегі, ленталы және сыдырмақтағы (скребковых) тасмалдағыштарда және т.б. жабдықтардағы жетектен орындаушы механизмге айналдыру моментін беру үшін кезеңінен қолданылым тауып отыр. Мұндай беріліс жетекші және жетектелуші жұлдызшаларды иіле қамтитын шынжырдан тұрады. Біршама кең таралғаны, бұл, бірқатарлық роликті ПР типтегі қалыпты сериялы және ПРА типті жеңіл сериялы шынжырларауапкершіліксіз берілістерде төлкелі шынжырлар қолданады.

Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
МИРГАЛИЕВА САБОХАТ САМИРБАЕВНА
Жарияланған уақыты:
2019-11-05
Категория:
Физика
Бағыты:
Ғылыми жұмыстар
Сыныбы:
12 сынып
Тіркеу нөмері:
№ C-1572933357
2222
333
444
555
666
7
888
999