Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Тұрақты электр ток көздері
Материал жайлы қысқаша түсінік: Еркін зарядталған бөлшектердің реттелген немесе бағытталған қозғалысын электр тогы деп атайды. Электр тогының бағытына оң зарядталған бөлшектердің қозғалыс бағыты алынған. Электр өрісінің әсерінен өткізгіштерде пайда болатын электр тогын өткізгіштік ток деп атайды, ал зарядталған денені тұтастай көшіретін болсақ, онда бұл кезде пайда болатын токты конвекциялық ток деп атайды. Ортадан электр тогы өткенде келесі құбылыстар байқалады: 1. Электр тогы өткенде орта қызады (электр тогының жылулық әсері). 2. Электр тогы өткенде орта құрамды бөліктерге бөлінеді (электр тогының химиялық әсері). 3. Электр тогы өзін қоршаған ортада магнит өрісін тудырады (электр тогының магниттік әсері). Электр тогын сандық сипаттау үшін физикалық скаляр шама ток күші енгізілген. Ток күші деп - өткізгіштің көлденең қимасынан бірлік уақытта өтетін зарядты айтады.
Материалды ашып қарау
§18.Тұрақты электр тогы Еркін зарядталған бөлшектердің реттелген немесе бағытталған қозғалысын электр тогы деп атайды.Электр тогының бағытына оң зарядталған бөлшектердің қозғалыс бағыты алынған.           Электр өрісінің әсерінен өткізгіштерде пайда болатын электр тогын  өткізгіштік ток деп атайды, ал зарядталған денені тұтастай көшіретін болсақ, онда бұл кезде пайда болатын токты конвекциялық ток деп атайды.Ортадан электр тогы өткенде келесі құбылыстар байқалады:1.     Электр тогы өткенде орта қызады (электр тогының жылулық әсері).2.     Электр тогы өткенде орта құрамды бөліктерге бөлінеді (электр тогының химиялық әсері).3.     Электр тогы өзін қоршаған ортада магнит өрісін тудырады (электр тогының магниттік әсері).Электр тогын сандық сипаттау үшін физикалық скаляр шама ток күші енгізілген. Ток күші деп - өткізгіштің көлденең қимасынан бірлік уақытта өтетін зарядты айтады.өлшем бірлігі          Бағыты мен шамасы өзгермейтін электр тогын тұрақты электр тогы деп атайды. мұндағы: - өткізгіштің көлденең қимасынан  уақытта өтетін зарядтың мөлшері.Өткізгіштің қарастырылатын бетінің кез-келген нүктесіндегі электр тогының бағыты мен шамасын анықтау үшін физикалық векторлық шама электр тогының тығыздығы енгізілген.өлшем бірлігі .Ток тығыздығының бағыты сол нүктедегі ток күшінің бағытымен сәйкес келеді және өткізгіштің көлденең қимасына перпендикуляр бағытталады.Кез келген токтар үшін    Тұрақты электр тогы үшін () ток тығыздығы   формуласымен анықталады.Ток күшін және ток тығыздығын өткізгіштегі зарядтардың реттелген қозғалысының жылдамдығы, концентрациясы арқылы өрнектейік. Өткізгіштегі заряд  тасушылар концентрациясы n және оның әрқайсысының  заряды q0-ге тең болса, онда  dt уақыт ішінде ауданы S көлденең қима арқылы өтетін зарядтар шамасы:мұндағы:  - өткізгіштегі еркін электрондардың реттелген қозғалысының орташа жылдамдығы.Ток күші:Ток тығыздығы:Ортада электр тогы болу үшін қажетті шарттар:1.     Ортада еркін зарядталған бөлшектер болуы қажет;2.   Осы еркін зарядталған бөлшектерге сырттан күш әсер ету қажет, яғни ортада электр өрісі болуы керек.Металдарда электр тогын тасымалдаушылар –электрондар, электролиттерде – оң және теріс иондар, газдарда – оң иондар мен электрондар және жартылай өткізгіштерде – электрондар мен кемтіктер болып табылады. 18.1.Тізбектің бөлігі үшін Ом заңы          1826 жыл неміс ғалымы Ом көптеген тәжірибенің нәтижесінде мынадай қорытынды жасады: тұрақты температурада өткізгіштегі ток күші түсірілген кернеуге тура пропорционал және өткізгіштің кедергісіне кері пропорционал болады.мұндағы: R - өткізгіштің кедергісі, U – кернеу, I – ток күші.Кедергі - өткізгіштің негізгі электрлік сипаттамасы болып табылады. Өткізгіштің кедергісі оның пішініне, тегіне және температураға тәуелді.Өлшем бірлігі .Өткізгіштің кедергісіне кері шама өткізгіштік деп аталады.Өткізгіш біртекті болса кедергі келесі формуламен анықталады: ,мұндағы: - өткізгіштің меншікті кедергісі, -көлденең қимасының ауданы,    - ұзындығы.Егер орта біртекті болмаса, онда кедергі келесі формуламен анықталады: .Өткізгіштің кедергісінің температураға тәуелділігі келесі өрнекпен анықталады:,мұндағы:  -кедергінің температуралық коэффициенті.1) металлдар үшін температура артқанда өткізгіштің кедергісі артады, яғни ,  2) Электролиттер, газдар және жартылай өткізгіштер үшін температура артқанда өткізгіштің кедергісі кемиді, яғни .Кез-келген тізбекте электр тогы жүру үшін қажетті шарттар:1.     Тізбек тұйықталған болуы қажет.2.     Электр тогын тудыратын ток көзі болуы керек.

Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Байділдаев Мырзабек Әлімжанұлы
Жарияланған уақыты:
2019-06-12
Категория:
Физика
Бағыты:
Мақала
Сыныбы:
Басқа
Тіркеу нөмері:
№ C-1560323158
333
444
555
666
7
888
999