Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

«Көрсетілім сабағы»
Материал жайлы қысқаша түсінік: Оқушыға көркем шығармамен жұмыс жасай білуге, музыкалық кәсіби білімін толықтыру.
Материалды ашып қарау
«Көрсетілім сабағы»Білімділік мақсаты: Оқушыға көркем шығармамен жұмыс жасай білуге, музыкалық кәсіби білімін толықтыру.Дамытушылық мақсаты: Оқушының музыкалық есте сақтау,ырғақты сезіну, есту қабілеттерін дамыту.Тәрбиелік мақсаты: Оқушының халық аспабы қобызға деген сүйіспеншілігін арттыра отырып, халық музыкасын дәріптей білуге тәрбиелеу.

Сабақ барысы:І. Ұйымдастыру кезеңіІІ. Оқушының үйге берілген бағдарламасын тексеру (пысықтау)ІІІ. Сабақта өтілетін бағдарламамен жұмыс жасауІҮ. БекітуҮ.Үй тапсырмасыҮІ. РефлексияІ. Ұйымдастыру кезеңі1. Оқушымен амандасу.2.Аспаптың құлақ бұрауын келтіру. Оқушы назарын сабаққа аудару.3. Ашық ішекте «ре-ля» жәй екпінде ысқышты жүргізу. Оқушы ысқышты түзу, толық және еркін, жұмсақ жылжуын бақылау.ІІ. Оқушының үйге берілген бағдарламасын тексеру, пысықтау.1. Ю.Шишаков «Этюд» (үзінді)2.Халық әні «Бір бала»3. Е. Андосов «Назерке»4. Қорқыт «Байлаулы киіктің зары»Оқушыға гамма А-dur (І-октава) ойнату. Гамманы ойнату арқылы оқушының ысқышты дұрыс жүргізуіне, дыбыстың таза және көркем шығуына үлкен ықпалы бар.Гамма дегеніміз бір дыбыстан екінші аттас дыбысқа шейін, ереже бойынша тізбектеліп құрылған дыбыс ретін гамма дейді.Деташе штрихы- әр дыбысты, жеке-жеке ысқышпен ойнату. Осындай әдіс қолданғанда әрбір ысқыштың толық жүргізуімен байланысты. Ысқышты төмен (П) және жоғары (V). Бұл әдісте ысқыш кең және толық жүргізілуі тиіс. Шығарманың екпінімен мінездемесіне байланысты деташе штрихы толық ысқышпен ( Т.ы.) немесе төменгі жартысмен (Т.ж.) және жоғарғы жартысымен (Ж.ж) орындалуы мүмкін.Лигато штрихы- бірнеше дыбысты бір ысқыға қосып, бірге байланыстырып ойнау. Осындай әдіс кезіндегі ысқышты төмен (П) немесе (V) жүргізгенде, ысқышта бірнеше дыбыс қосылып орындалады. Лигато штрихының негізгі мақсаты-ысқышты баяу, үзбей жүргізілуі тиіс.Лигатоның екі түрі болады:1) бір ішекте орындалатын2) бір ішектен екінші ішекке өтетін лигатоЭтюд- машықтану мағынасын білдіреді. Этюд музыкалық аспаптарда орындалатын оң қол және сол қол техникасын өсіру үшін шағын шығарма. Кейбір этюдтер өз алдында дербес көркем шығарма ретінде де қабылданады.1.Ю.Шишаков «Этюд». /үзінді/ Нота бойынша, «ре» ішегіндегі ноталарды, дыбыс тазалығын сақтап, дыбыс сапасын көтеріп, орындау.2.Халық әні «Бір бала»А re corde- ре ішегіндегі ноталарды, дыбыстарды таза алу. (3-4 такт,12-17-18 такт)











3. Е. Андосов «Назерке». Күйді нота бойынша дыбыс тазалығын, аппликатураны сақтап орташа екпінде орындау.Аla corde- ля ішегіндгіжоғарғы (ІІ-октава) 16-ноталардың сапасына мән беру және форшлаг естіртіп ойнау,алу.Форшлаг –шығарманы көркемдеп, әрлеу үшін қобыз күйлерінде өте көп кездесетін тәсілдер. Форшлаг майда ноталар мен негізгі дыбыстың алдынан белі бір сызылып және сызылмай да жазылады. (17-18 такт, 23-такт)











4. Қорқыт «Байлаулы киіктің зары» Күйді жәй екпінде, нотамен аппликатурасын сақтап, дыбыс сапасына, тазалығына мән беріп орындау. Ашық ішекте ысқышты сызылтып жүргізу /портаменто/.Портаменто- қобыз ойнауда жиі кездесетін тәсілдің бірі «портаменто» (итальян сөзі Portamento-жүргізу) Бұл тәсіл ноталық жазбада нотаның үстіне немесе астына қойылған сызықша түрінде бейнеленеді. Портаменто тәсілі- оң қолмен ысқышты сәл басыңқырап, ноталардың дыбыс күшін бірдей етіп, оны аздап созыңқырап ойнау деген сөз. Бұл тәсілде орындаушылар осы айтылғандарға қоса оң қолмен ысқышты жүргізе отырып, сол қолдың бірінші немесе екінші саусағымен ішекті қағады. Сол кезде портаменто айқынырақ шығып, күйге өзіндік әсер береді. Бұл тәсіл көбінесе күйдің басында және бір фраза мен екінші фразаның ортасында кездеседі. (1-2 такт, 3-4 такт)











ІІІ. Сабақта өтілетін бағдарламамен жұмыс жасау. /қасқырдың суретті көрсету/Қасқыр (Canis lupus)-жыртқыш аң.Басқа атаулары да белгілі: бөрі, бері. Қасқырдың өзге хайуандардан дара, олардың ешқайсысына ұқсамайтын қасиеттері көп. Көк түрік пен бөрінің ұрпағымыз деп атадан балаға мұра етіп келеміз. Әрине бұл тарихи аңыздарға негізделіп келген шындық. Өйткені қасқырдың ортасында қалған бабамыз соның сүтін еміп, күшіктерімен ойнап күн көрген.Осыдан болар қасқырларды қазақ халқы жанына жақын тартқан. Қасқыр - қайсар, аса сақ хайуан. Қауіп - қатерден сақтану үшін ұлиды.Халық күйі «Қасқыр».(Халық күйі «Қасқыр» тыңдау, видео көрсету)Күйдің шығу тарихы:Ықылас қобызына табиғаттағы сан алуан дыбыстарды, құстар мен жан - жануарлардың әр түрлі дауысын салып көп әуреге түседі. Сөйтіп жүріп бір күні қобызға қасқырдың ұлығандауысын салады. Саусағын қобыздың ішегінің бойымен жоғарыдан төмен қарай жылжыта отырып қасқырдың дауысын дәл келтіреді. Әуелі бір қасқырдың ұлыған дауысын, одансоң екі қасқырдың, сәлден соң топ қасқырдың ұлыған дауысын айнытпай салады. Оның қобызының үніне ауыл иттері дүрлігіп, ауылды айнала шауып мазасызданыпты. Тіпті ауыл адамдары да әбігерге түсіпті.Осылайша Ықыластың «Қасқыр» күйі дүниеге келіпті- деген әнгіме бар. Күй оң бұрауда (кварта) орындалады. Күйде «қасқыр» аңының образы көрсетілген. Күйдің образын, екі ішекте кезек-кезек «глиссандо» штрихын ойнау арқылы қасқырдың ұлығанын, ерсілі-қарсылы жүргізгенде қасқыр аңының ырылдасып, бір-бірімен таласқан бейнесін ашады.Глиссандо-дыбыстан-дыбысқа көшкенде саусақты ішектің бойымен сырғыта жылжыту арқылы алынады. Глиссандо әдісі қобызда ұшқан құсты, жүгірген аңды, қасқырдың ұлығанын бейнелеген кезде, күйді әсерлеген жерлерде қолданы-лады. Бұл тәсіл сонымен қатар, күйдің соңында немесе бір дыбыстан екінші дыбысқа бір не жарты тон көшкенде кездеседі.Қылқобызда глиссандо тәсілін қолданғанда, мәселен дыбысты бір тонға жылжыту керек болса, саусақты жарты тондық мөлшерде, тон қажет кезде төрттен бір тонға ғана жылжытып, ішекті сол нотаны алатын саусақпен оңға қарай басыңқырап, созып орындайды. Бұл жағдайда орындаушы дыбысты өзінің есту, қабылдау қабілетімен әсерлейді.Қыл-қобызда үніндей үн басқа аспаптардың, ешқайсында кездеспейді. (26-такт)











ІҮ. Бекіту.Оқушының аспапты жетік меңгеруі, ойнау шеберлігі техникасы түрлі жаттығулар, этюдтар, гаммалар арқылы біртіндеп сатылап жаттығып өседі. Оқушымен өткен шығармаларды пысықтау.

Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Толегенова Акмарал Баймухановна
Жарияланған уақыты:
2020-03-09
Категория:
Музыка
Бағыты:
Ашық сабақ
Сыныбы:
Басқа
Тіркеу нөмері:
№ C-1583775154