Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Латынға көшу - заман талабы
Материал жайлы қысқаша түсінік: Барлығына, мұғалімдерге, қарапайым халыққа, оқушыларға
Материалды ашып қарау
«Қостанай қаласы әкімдігінің білім бөлімінің С.Мәуленов атындағы гимназиясы» ММ

















«Латынға көшу – заман талабы»(дөңгелек үстел)









Дайындаған: Міркемел А.М.











































Қостанай 2018 ж. Күні: 13.12.2018 Тәрбие тақырыбы: «Латынға көшу – заман талабы» Тәрбие сағатының мақсаты: Білімділік: латын әліпбиіне көшу туралы мәлімет беріп, оның тиімділігін ұғындыру Дамытушылық: қоғамдық, құқықтық саналарын дамыту Тәрбиелік: қоғамдық тәрбие беру Сабақтың түрі: дөңгелек үстел Сабақтың барысы. І. Ұйымдастыру кезеңі ІІ. КіріспеІІІ. Латынға көшудің тиімділігі неде? (пікірталас) ІV. «Латын әліпби қазақ тілін еркіндікке шығарады» (Баяндама 1)»V. «Латын әліпбиінің пайда болу тарихы» (Баяндама 2) VІ. Латынға көшу (бейнебаян)VІІ. «Латынға көшу – ұлттық сананың трансформациялануы» (Баяндама 3)ІІ. «Латын әліпбиіне көшудің маңыздылығы» (Баяндама 4)ІХ. «Латынға көшуге байланысты пікірлер» (Бейнебаян)Х. «Латынға көшудің терең логикасы бар» (Баяндама 5) ХІ. Жарыс диктантХІІ. ҚорытындыҚорытындыІ Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен амандасу, түгендеу, психологиялық жағымды атмосфера орнату.ІІ Кіріспе. Оқушылар, өздеріңіз білетіндей Қазақстанның алға қойған мақсаттарының бірі латын әліпбиіне көшу. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың пікірінше, латынға көшу – заман талабы. Бұл мәселе 2012 жылдан бастап, талқыланып келеді. ІІІ. Латынға көшудің тиімділігі неде? (пікірталас). Оқушылар, қалай ойлайсыңдар латынға көшу арқылы Қазақстан не ұтады?Неліктен латынға көшу заман талабы болып тұр?Латынға көшу Қазақстанның дипломатиясына қалай әсер етеді?(Оқушылар ой бөліседі)ІV. «Латын әліпби қазақ тілін еркіндікке шығарады» (Баяндама 1)». 7 «Ә» сынып оқушылары Ниязбаева Сабина мен Сақтаған Нұрай. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың 2017 жылы 12 сәуірде «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында: «Біріншіден, қазақ тілін біртіндеп латын әліпбиіне көшіру жұмыстарын бастауымыз керек. Біз бұл мәселеге неғұрлым дәйектілік қажеттігін терең түсініп, байыппен қарап келеміз және оған кірісуге Тәуелсіздік алғаннан бері мұқият дайындалдық» деп айтқан еді. Әлімхан Жүнісбектің пікірі: «Латын әліпбиіне көшудің қиыншылығы қазіргі біздің қолданып жүрген әліпбиіміз қазақтың төл әліпбиі емес, орыс тілімен араласып кеткені, бізге өзге тілден енген дыбыстар араласып кетсе онда кедергілер туындайтынын, латын әліпбиіне төл дыбыстарымызды баптап, соның аясында көшуін және қазақ жазуына тек әліпби ауыстыру ғана емес, түбегейлі реформа керек екенін, ол реформа үш мәселені дыбыс, әліпби және емле ережені бірдей қамтиды – деп айтты.V. «Латын әліпбиінің пайда болу тарихы» (Баяндама 2). 7 «Ә» сынып оқушылары Сапабек Бекзат пен Кунанбаев РахатЛатын әліпбиі, әлемде кеңінен қолданылады. Б.з.б. 7 ғасырда Римде грек және этрус әліпбиінің тармағы ретінде пайда болып, біздің заманның 1 ғасырында қалыптасты. «Дуэнос жазуы» —ежелгі латын жазуыЖазу оңнан солға немесе солдан оңға қарай (брустрофедон бойынша) жазылып, бағыты әрдайым алмасып отырған. Б.з.б. 4 ғасырдан бастап жазу тек солдан оңға қарай жазылды, алғаш 20 әріп болды. Қазіргі латын әліпбиінде 32 әріп бар.Латын әліпбиі – көне және халықаралық әліпби. Оны ағылшындар, италяндықтар, француздар, немістер қолданады. Латындар – римдік көне тайпалар. Олардың әліпбиі біздің дәуірімізден бұрын VIII-VII ғасырларда пайда болған. Кеңес Одағы кезінде түркі тілінде сөйлейтін халықтардың арасынан шыққан көрнекті ғылым қайраткері Н. Н.Нариманов араб әліпбиінен жалпы түркіге ортақ жаңа әліпбиіне көшу қажеттігі жайында ұсыныс жасады. Латын әліпбиі 1928-1929 жылдары Қазақстанда қолданыла бастады. Сөйтіп 1929-1939 жылдары Қазақстанда жаңа әліпбиге көшу жазба мәдениетімізде белгілі бір тарихи кезең болған. Мемлекет қайраткері Х.Досмұхамедов қазақ тіліне үйлестіріп латын әліпбиін жасады.VІ. Латынға көшу (бейнебаян). Оқушыларға бейнебаян көрсетіледі. Оқушылар ой бөліседі. VІІ. «Латынға көшу – ұлттық сананың трансформациялануы» (Баяндама 3). 9 «А» сынып оқушылары Әмірханқызы Ақжүніс пен Нұрлан Нұрай. Біріншіден, латын графикасына көшу әуел баста мақсат етілген жоспар. Оған мемлекетіміз кезең-кезеңмен жақындап отырды. Бұл мәселенің мән-жайын түсінбей жүргендер үшін айтып кетейін: президент латын графикасына көшу қажеттілігін ең алғаш рет 2006 жылы айтқан болатын. Ол Қазақстандағы этносаралық бірлік институты – Қазақстан халқы Ассамблеясы сессиясында айтылды. Арада көп ұзамай президент Назарбаев 2012 жылғы өзінің жолдауында латын қарпіне көшу тақырыбын өрбітіп, оны 2025 жылы аяқтайтындай етіп қойды. Және сол «Жолдау-2012» кезінде мемлекет басшысы «Қазақстан-2050» стратегиясын құрды. Бұл - ұзақ мерзімге арналған мемлекеттің стратегиялық даму мақсаттары бекітілген құжат. Сонымен қатар, реформалардың тәжірибе жүзінде жүзеге асуы, яғни президент өз бағдарламалы мақаласында айтқаныңдай бұл заңдылық, ойластырылған қадам. Ол бұрын қабылданған стратегияның жалпы логикасына сәйкес келеді. «Барлығы жоспар бойынша» демекші, мамандар үшін де жаңалық ашылған жоқ, ешнәрсе аяқ астынан болған жоқ екендігін ескерткім келеді. Латынға көшу – басты мақсат емес. Ең бастысы - ұлттық сананың трансформациялануы, өзгеруі. Елбасы дәстүр мен заманауилық арасында тепе-теңдікте тұруға тиісті қазақстандық модернизация бағдарламасын енгізудің жүйесін ұсынды. Ол тек өткенге, бұрынғыға жалтақтай бермеуге, жаңаны да қуып артынан еріп кетпеуге шақырады. Осы орайда Ресей мен Қазақстанның концепциялары ұқсас: тарихи тамырларды жоққа шығарып, жаңаға да, шетелге де еліктемеу қажет.VІІІ. «Латын әліпбиіне көшудің маңыздылығы» (Баяндама 4). 7 «Б» сынып оқушылары Баймағамбетова Нұрай мен Болатқызы Аружан. ҚР Білім және ғылым министрлігі Түркі академиясының президенті Шәкір Ыбыраев әліпбиді латынмен ауыстырғанда біздің ұтатын жақтарымыз деп мынадай пункттерді атап көрсеткен болатын: Біріншіден, тіл тазалығы мәселесі. Тіліміздегі қазіргі жат дыбыстарды таңбалайтын әріптерді қысқартып, сол арқылы қазақ тілінің табиғи таза қалпын сақтауға мүмкіндік аламыз. Екіншіден, қазақ тілін оқытқан уақытта басы артық таңбаларға қатысты емле, ережелердің қысқаратыны белгілі. Ол мектептен бастап барлық оқу орындарында оқыту үрдісін жеңілдетеді. Уақыт та, қаржы да үнемделеді. Үшіншіден, латын әліпбиіне көшу – қазақ тілінің халықаралық дәрежеге шығуына жол ашады. Қазақ тіліне компьютерлік жаңа технологиялар арқылы халықаралық ақпарат кеңістігіне кірігуге тиімді жолдар ашылады. Төртіншіден, түбі бір түркі дүниесі, негізінен, латынды қолданады. Біздерге олармен рухани, мәдени, ғылыми, экономикалық қарым-қатынасты, тығыз байланысты күшейтуіміз керек.ІХ. «Латынға көшуге байланысты пікірлер» (Бейнебаян). Оқушыларға бейнебаян көрсетіледі. Х. «Латынға көшудің терең логикасы бар» (Баяндама 5). 9 «А» сынып оқушысы Өтеген Бақдәулет. «Латыншаға көшудің терең логикасы бар. Бұл қазіргі заманғы технологиялық ортаның, коммуникацияның, сондай-ақ, ХХІ ғасырдағы ғылыми және білім беру үрдісінің ерекшеліктеріне байланысты», – деп Елбасы айтқандай, латын әліпбиіне көшу – заман талабы. Ал ғалымдарымыз осы қаріпті қолдану арқылы әлемдегі ең дамыған өркениетті елдермен тереземізді теңестіре аламыз деген пікір айтып, оның тиімді тұстарын дәлелдеп бағуда. Ендігі кезекте, сол ғалымдарымыздың еңбегін бағалап, ел болашағы үшін қабылданғалы отырған маңызды шешімге қолдау білдіру, жақсыны үйренбекке ұмтылу – жүрегі «елім» деп соққан әрбір қазақстандықтың абыройлы міндеті деп түсінемін!Әрбір баяндамашы өзінің баяндамасымен таныстырғаннан кейін, соңында өзіне ұнайтын Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың сөзін латынша жазады. ХІ. Жарыс диктант. Екі оқушы тақтаға шығады. Латынша жарыс диктантын жазады.Қазақстандықтар елдің өркендеуі әр азаматтың еңбегіне, оның біліміне, жауапкершілігіне байланысты болып табылатын біртұтас және бөлінбейтін отбасы. Ал біздің Қазақстанда әркімнің тұрақты өмір сүріп және отбасын асырап қана қоймай, балаларына білім беріп және болашақты жоспарлау мүмкіндігі бар. ХІІ. Қорытынды. Бүгінгі таңда президент Н.Ә.Назарбаев жалпы мойындалған ұлттық лидер ретінде бірнеше жаңа қоғамдық идеологемаларды қалап жатыр, олардың ең бастылары - білім мен білгірлік. Елбасы мақаласының, жалпы стратегиясының мәні осында жатыр. Негізінен, Қазақстан үшін бұл өз бетінше ұлттық идеяға айналуы керек. Жазу реформасынан тыс Нұрсұлтан Назарбаев қоғамда өзгеріп жатқан тарихи шындыққа бейімдеудің басқа да бірнеше қадамын айқындады. Латын қарпіне өту (дұрысы оралу) бұл бар болғаны бір құралы ғана. Басқа ештеңе емес.

Материалды жүктеу (Скачать)
Авторы:
Міркемел Айнұр Мұратқызы
Жарияланған уақыты:
2019-02-07
Категория:
Мадениеттану
Бағыты:
Тәрбие сағаты
Сыныбы:
Басқа
Тіркеу нөмері:
№ C-1549547088
2222
333
444
555
666
7
888
999