Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Қазақстан Республикасының тарихи ескерткіштері
Материал жайлы қысқаша түсінік: тарихи ескерткіштер туралы мәлімет
Материалды ашып қарау


Сабақ жоспары

Сабақ жоспары
Оқу тобы

Өткізу мерзімі
3





















Пән: Өлкетану.Пән оқытушысы: Кушербаева Ұ.Сабақтың тақырыбы:Қазақстан Республикасының тарихи ескерткіштері мен мұражайларыСабақтың мақсаты:Білімділік: - Қазақстан жеріндегі тарихи-мәдени діни ескерткіштері мен мұражайларының мәнін ашып түсіндіру;Дамытушылық:- жеткіншек ұрпақты қазақстандық патриотизмге тәрбиелеу;Тәрбиелік:- оқушылардың Отанға, өз туған жеріне деген сүйіспеншілігін арттыру .Сабақтың түрі: аралас Пәнаралық байланыс: Қазақстан тарихы, география, археология, этнологияКөрнекі құралдары:Таңбалы тас, Алтын адам, Домалақ ана, Алашахан, Жошыхан кесенесі

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

  • Сабаққа қатысуын, дайындығын, формасын тексеру.
  • Сабақтың мақсаттары, кезеңдері, атқарылатын жұмыс түрлерімен таныстыру.
  • ІІ. Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру.Білімді бақылауды ұйымдастыру:1.«Мәдени-мұра» мемлекеттік бағдарламасының басты мақсаттары мен міндеттері, қандай болды? 2.Бағдарламаны жүзеге асыру қай жылдан басталды?3.Жыл сайын елімізде және шет елдерде тарихи-мәдени мұрамызды дәріптеу бағытында қанша шара ұйымдастырылады. 4.Мемлекеттік бағдарлама тарихи-мәдени мұраны қайта қалпына келтірудегі басты мақсаты не? 5. ЮНЕСКО Әлемдік мәдени мұрасына кірген ескерткіштерді ата?ІІІ.Жаңа сабақты түсіндіру: Жоспар:

  • Қазақстан жеріндегі тарихи-мәдени ескерткіштерге жалпы шолу.
  • Тарихи, мәдени, діни ескерткіштер.
  • 3.Таңбалы тас, Есік қорғаны (Алтын адам), Қойлық (Алматы облысы), «Ұлытау» мұражай қорығы (Алаша хан, Жошы хан кесенелері), Айша Бибі кесенелері, Қозы Көрпеш – Баян Сұлу мазары, Домалақ анаҚазақстан Республикасының мемлекеттік орталық мұражайы – ғылыми- мұрағаттық мәдени мекеме. Орталық Азиядағы ең ірі де көне мұражайлардың бірі. 1925ж. Қазақ өлкелік Орталық мұражайы құрылды. 1929ж. Қазақ өлкелік Орталық мұражайы жаңа астана- Алматыға көшірілді, Жетісу губерниясының мұражайымен біріктіріліп, еліміздегі іргелі мәдени ордаға айналды. 1944 жылдан қазіргі атымен аталады. Алматы қаласындағы мұражайдың жаңа ғимараты архитекторлар: Ю.Ратушный, З.Мустафина, Б.Рзағалиевтердің жобасымен 1985ж. салынды. Жалпы аумағы 17 мың м2 құрайтын құрылыс кескінінде төрт экспозиция залы, ауқымды көрме галереясы мен сақтау қор-қоймалары, киномәжіліс залы, қызмет кеңселері бар. Оның қорында Қазақстанның ежелгі дәурінен бастап қазіргі күніне дейінгі терең тарихынан сыр шертетін 200 мыңнан астам жәдігерлік бұйым жинақталған.Мұражайға 1939ж. Алматы қаласынан 50 км батыста, Іле алатауы бөктерінде орналасқан Қарғалы қонысынан табылған көмбе бұйымдары қойылған. Бұл “Қарғалы көмбесін” қазғанда шамамен б.з.б. 2ғ.-б.з. 1 ғасырында өмір сүрген абыз әйелдің мүрдесінен бірге көмілген ерекшк әсем 370әшекейлік бұйым шықты. әйелдің басына киетін тәтісі-қарғалы диадемасында бейнеленген құстардың, хайуанаттардың, қиял-ғажайып кейіптегі әйел мен ер адамның бейнелері ата-бабаларымыздың ғарыш пен кеңістік туралы дүниетанымын аңғартады.Домалақ ана- есімі Нұрила 1378-1456 жылдары өмір сүрген. Түркістандағы Яссы қыстағында туылған. Мақтым Ағзымның жалғыз ұлы ержүрек батыр Ақсақ Темірдің қарамағында әскер бас-қарған Әли Сланның қызы. Шешесінің есімі Нұрбике - Уәйіс ханның апасы еді. Домалақ ананың әкесі Әли Слан 1388 жылы Ақсақ Темір әскерінің құрамында Алтын Ордаға аттанарда әйелі Нұрбике мен Нұриланы (Домала ана), Түркістандағы әкесі Мақтым Ағзам қожаның үйінде қалдырады. Бірде Түркістан маңындағы Қарашын өзенінде суға түсіп жатқанда Нұрбикені жылан шағып өлтіреді. Әкесі әскерден келмеген, анасынан тірідей айырылған Нұрила бабасы Мақтым Ағзамның тәрбиесінде өседі. Мақтым Ағзам Қожа Ахмет Яссауидің қызы - Гауһар бибінің ұрпағы еді. Нұрила- арап сөзі, қазақша «Алланың нұры» деген ұғым береді. Нұрила (Домалақ ана) - Бәйдібек бабамыздың үшінші әйелі. Тарихи жазбаларда Домалақ ананың адамгершілігі, әдептілігі, парасаттылығы мен шыншылдығы және аналық қасиетінің арқасында «Домалақ ана» аталуы жайлы көптеген деректер жазылған. Нұрила ана 1456 жылы мамырдың 28 жұлдызында қайтыс бол-ғаннан соң, басына төрт қанатты күмбез орнатылады.КесенесіНемересі Дулат Бұхарадан Абдулла Шери ұстаны алдырып, Домалақ ананың басына төрт қанатты, төбесі күмбезбен көмкерілген кесене там (1456) тұрғызады. Домалақ ана кесенесі бірнеше рет бұзылып, қайта өңделген. 1957 ж. қайта жаңартылған кесене де көп уақыт сақталмаған. 1996 ж. Маңғыстаудан арнайы әкелінген ақ таспен жаңадан 12 м биіктікте сегіз жапырақты етіп өріліп, негізгі бөлігінің үстіне күмбез орнатылған. Бұл күмбез-зират елдің арнайы келіп зиярат ететін орнына айналған.Айша бибі кесенесі- Қазақстандағы сәлет өнері ескерткіші. ХІХ ғ. салынған. Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Айша бибі ауылында орналасқан. Кесене құрылысын 1897ж. В.А.Киплаур, 1938-39жж. А.Н.Бернштейн жасаған КСРО ҒА Қазақ филиалының тарих және материалдық мәдениет экспедициясы. 1953 ж. Қазақстан ҒА-ның экспедициясы зерттеген Күмбезді Қарахан (Әулие Ата) салдырған. Бірақ кесенені салған сәулетші туралы нақты дерек жоқ. Пішіні шаршыланып біткен. Ауданы 7,6х7,6м. бұрыштар бағаны- тіреулер арқылы көтерілген. Кесене ортасында кұлпытас (3х1,4м) орналасқан. Батыс жақ қабырға мен бағаналар оюлы ұсақ плиткалармен қапталған. Қабырғаның ортасында сүйір арқылы текше жасалған. Бұл бағаналардың жоғары жағы көгеріс өрнекпен әшекейленген мығым блок болып келеді. Айша бибі кесенесінің іргетасынан бастап есептегенде 3,4 м биіктікте бағаналарға арап әріпінде жазуы бар белдеу жүргізілген. Солардың бірінде “күз,бұлттар, дөңгеленген дүние...” деген сөздер жазылған. Кесене қабырғалары (қалыңдығы 80см) үш бөліктен: күйдірілген кірпіштен қаланған ішкі жағынан, оймыш әшекейлі палитармен қапталған сыртқы жағынан, сонымен бірге саз балшықпен және жарамсыз плиткалардың сынықтарымен толтырылған қабырға ортасындағы кеңістіктен тұрады. Қабырғалар мен бағаналар беріктігін арттыру үшін қабырғаның ішкі жағына арша ағашынан арқалық қойылған. “Қазақ жобалау, қалпына келтіру” институтының Айша бибі кесенесін ресубликалық маңызы бар тарих және мәдениет ескеткіштерінің тізіміне енгізіліп, мемлкет қорғауына алынған. IV Сабақты бекіту.1.Қазақстан Республикасының мемлекеттік орталық мұражайы – ғылыми- мұрағаттық мәдени мекеме қай жылдары құрылды? 2.Таңбалы тас қайда орналасқан? 3.«Ұлытау» тарихи-мәдени және табиғи ұлттық қорық-мұражайы қайда орналасқан? 4. Айша бибі кесенесінің орналасқан жері?Бағалау: V. Үй тапсырмасын беру:







    Оқытушы____________Кушербаева Ұ.

    ПБ төрайымы___________Абзелова Ұ.













































    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Кушербаева Ултай
    Жарияланған уақыты:
    2019-06-07
    Категория:
    Мадениеттану
    Бағыты:
    Сабақ жоспары
    Сыныбы:
    Барлығы
    Тіркеу нөмері:
    № C-1559878550
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999