Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Мәнгілік ел
Материал жайлы қысқаша түсінік: Ұстаздарға арналған көмек.Бұнда ҚМЖ да бар.
Материалды ашып қарау
Тасмола орта жалпы білім беру мектебі

















««Менің елім » Мектепалды даярлық және«Мен өз елімнің патриотымын» 1 сыныпқа арналған («Мәңгілік ел»)авторлық бағдарламасы

























































Орал 2019



Батыс Қазақстан облыстық білім басқармасының мектепке дейінгі, жалпы орта, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының облыстық оқу-әдістемеліккабинетінің сараптама кеңесінде қаралып, облыс педагогтарына таратуға ұсынылды. Хаттама № 4 12.12.2016 жыл







Құрастырушылар:Мухамбеткалиева Г.М, Жангалиева М.Қ,Курманбаева А.М. №44 мектеп - гимназиясының бастауыш сынып мұғалімдері

Рецензенттер:

Қарағойшина Г.Ж., №44 мектеп - гимназиясының бастауышсыныптар бойынша директордыңорынбасарыСабыр.М.Б. Батыс Қазақстан облысы инновациялық-технологиялық университеті,филология ғылымдарының докторы,профессор.













Әдістемелік құралда бастауыш сынып оқушыларын ұлтын сүйетін, өз тарихын, туған тілін құрметтейтін, ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан салт – дәстүрін дәріптейтін, ұлттық қадір – қасиетімізді арттыруға үлес қосатын саналы тұлға тәрбиелеуге бағытталған тапсырмалар берілген. Бұл жинақ бастауыш сынып мұғалімдеріне көмекші құрал ретінде ұсынылып отыр.



































Мазмұны



І .Түсінік хат.............................................3-бет ІІ . Негізгі бөлім1.«Менің елім » мектепалды даярлық сыныбының, « Мен елімнің патриотымын» 1сынып қосымша курсының бағдарламасы.................................... 6- бет

2.Күнтізбелік жоспар............................................8 - бет

3.Сабақ жоспарларының үлгісі ........................ 18 -бет

ІІІ.Қорытынды......................................................... 66-бет



Қолданылған әдебиеттер................................. 67-бет





















































Түсінік хат

Патриот – Отанның мерейін үстем ету жолында, өз халқына деген сүйіспеншілігі жолында қолда барын, өмірін аямайтын адам. Алдымен «патриот» деген кім, ол қандай адам деген сұраққа анықтама беріп кеткенім жөн болар. Патриот – ұлтын сүйетін, өз тарихын, туған тілін құрметтейтін, ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан салт – дәстүрін дәріптейтін, ұлттық қадір – қасиетімізді арттыруға үлес қосатын саналы тұлға. Туған елі үшін үнемі тер төге қызмет етіп, халқымыздың мол рухани құндылықтарын бағалай білетін асыл тұлға.  Патриоттық тәрбие, ең алдымен, әрбір жеке тұлғаның ата – анасын, туған – туыстарын жақсы көруден басталады емес пе?! Өз баласына жақсы тәрбие беру кез келген адамның міндеті, мейлі ол мұғалім, мейлі ол жұмысшы, дәрігер, не тағы басқа маман иесі болсын қоғамда парасатты, адамгершілігі жоғары бала тәрбиелеу кез келген адамның міндеті болуы тиіс. Тату тірлік пен ауызбірлік жылы ұямызға арқасын кең жайғанда адамгершілік атты асыл қасиеттердің адам бойына нық қонатынына, әрине, еш шүбә жоқ. Абай атамыз айтқандай, бүгінгі жастардың дүниенің кетігін тауып, қалануды көздеу, қоғамдық өмірден қол үзбей, өз елін сүюге, өз елінің тұрмыс – тіршілігін, салт – санасын, әдет – ғұрпын білуге тәрбиелеу – нарықтық кезеңде маңызы жоғары тұрған зор міндеттердің бірі деп ойлаймыз. Осы тәрбиенің ең маңыздысы – балаға патриоттық тәрбие беру.  Халқымыздың тарихына терең үңіле білсек, жасынан жарқыраған күміс көмей әнші, жау жүрек батыр, нар тұлғалы палуан елі мен жері үшін аянбағаны баршаға мәлім. Ендеше көкірек көзімен тарихты тамырынан тамшылата жас ұрпақ зердесіне зерлей, шырайлы сөзбен кестелей таныту ата – ана мен ұстаз – тәрбиеші шеберлігіне байланысты.













« Мен елімнің патриотымын» таңдау пәнінің бағдарламасы

Мақсаты:- оқушылардың Отанға деген патриоттық сезімін,«Отан», ел құндылықтары туралы түсініктерін қалыптастыру;-  Оқушыларды Отанды сүюге, құрметтеп қастерлеуге, өз елін, тегін тарихын білуге тәрбиелеу.-   Оқушылардың таным белсенділіктерін, қызығушылықтарын дамыту.- Оқушыларға патриоттық, эстетикалық, адамгершілік тәрбие беру, өз ой-пікірін білдіре алатын оқушыларды  тәрбиелеу. Міндеттері:- туған ел, өскен ортаның адам өміріндегі маңызын түсіндіру;- елге, Отанға деген сүйіспеншілігін арттыру;- елжандылыққа тәрбиелеу

Оқушылардың тұлғалық қалыптасуы бағытындағыкүтілетін нәтижелер:-Елін, жерін сүйетін азамат болып шығуға дағдыланады;-  Білімді, өнерлі, ақылды, еңбексүйгіш бала болуды үйренеді;- туған жерге ,Отанға деген сүйіспеншілігі қалыптасады;- өз жұмысына сын көзбен қарап, талдау жасай алады;-алған білімі мен дағдыларын барлық сабақтарда пайдаланады.-Өзін өз мемлекетінің азаматы ретінде сезінеді.-Мемлекет рәміздері мен дәстүрлерді қастерлейді.-Қазақ халқының тарихын білу қажеттілігін түсінеді.-Қазақ халқының мәдениеті мен дәстүрлерін түсінуді үйренеді.





«Менің елім» қосымша курсының бағдарламасы:Мектепалды даярлық сыныбы І. Менің елім -Қазақстан. (7 сағат) Менің өлкем. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері. Қазақстан астаналары. Қазақстанның көрікті жерлері. Астанаға саяхат.

ІІ. Қазақстанның тұрмысы мен мәдениеті.( 7 сағат)Қазақстанның тұрмысы мен мәдениеті. Қазақстанның салт- дәстүрі мен әдет-ғұрыптары. Қазақтың ұлттық аспаптары. Қазақстан Республикасының мерекелері

ІІІ.Салт-дәстүрінің салттары (10 сағат)Қазақ халқының ырымдары мен тиымдары.Қазақ халқының әдет-ғұрыптары.Ұлттық қолөнер.Тұрмыстық салт-дәстүрлер.Батаменен ел көгерер.Әуен-саз аспаптарын жасау өнері.Зергерлік өнер.Тоқымашылық өнер.

ІҮ.Туған жер байлықтары (6 сағат)Туған жер табиғаты. Қара алтын. Ақ күрішті аймақта .Мұнайлы өлке .Астықты алқап.

Ү. Ғарышты айлақта (2 сағат)Байқоңыр-ғарышалаңы. Қазақ ғарышкерлері.

«Мен елімнің патриотымын» қосымша курсының бағдарламасы: 1 сыныпІ. Менің елім -Қазақстан. (8 сағат)
Отаным- менің жүрегім. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері.Қазақстан республикасының картасы .Қазақстан астаналары.Қазақстанның көрікті жерлері.Жайық қалашығы
ІІ.Өнер әлемі.( 6 сағат)Қазақ халқының шешендік және ақындық өнері. Қазақтың ән-күй өнері. Қазақтың театр және кино өнеріІІІ. Тарих жылнамасы тарихи тұлғалар (4 сағ)Қазақ хандығы. Қазақтың билері. Қазақтың батырлары. Қару –жарақтар,сауыт-саймандар.
ІҮ.Рухани мәдениет (2 сағат)Күнтізбе. Ай аттарының сырыҮ.Ұлы дала мәдениеті (5 сағат)Көшпенділер тұрмысы.Мал және егін шаруашылығы. Саятшылдық,құсбегілік. Жеті қазына. Қазақстан ақшалары.Төл валюта.
ҮІ.Қазақтың ұлттық ойындары (3 сағат)Ат жарыстары. Балалар ойындары(Асық,ханталапай т.б) Алтыбақан ойыныҮІІ. Елорда тарихы ( 5 сағат)Гүлдене бер-Астана! .Ғимараттар әлемі. Мұражайлар (ҚР президенті мұражайы,Өнер мұражайы,С.Сейфуллин мұражайы). Ескерткіштер мен монументтер(Әділетті билік ескерткіші,Пушкин ескерткіші т.б). Мен өз елімнің патриотымын.



















Тақырыптық -күнтізбелік жоспарыМектепалды даярлық сыныбы
Сабақтың тақырыбыСағатыПайдаланылған әдебиеттерКүтілетін нәтиже
Менің елім -Қазақстан. (7 сағат)
1Менің өлкем1«Туған жер»Балдырған журналы №2 2016Туған жерін сүюді үйренеді.
2Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері1

Менің Отаным-ҚазақстанӘдеби кітапшаЕліміздің мемлекеттік рәміздерімен танысады.
3-4Қазақстанның бұрынғы астаналары2Менің Отаным-ҚазақстанӘдеби кітапшаҚазақстанның ежелгі астаналарымен танысады
5-6Қазақстанның көрікті жерлері2Айгөлек журналы №8 2015 жҚазақстанның көрікті жерлерін танысып, есте сақтайды.
7Астанаға саяхат1Астана-Ақорда»2007 жылАстананың көрнекті орындарымен танысады.


Қазақстанның тұрмысы мен мәдениеті.( 7 сағат)
8-9Қазақстанның тұрмысы мен мәдениеті.2Балдырған журналы №6 2014 ж

Қазақтың мәдениеті мен танысады.
10-11 Қазақстанның салт- дәстүрі мен әдет-ғұрыптары.2«Қазақтың ою-өрнектері» әдебиет. Алматы-2001жҚазақтың салт-дәстүрі туралы оқып біледі
12-13Қазақтың ұлттық аспаптары2Музыкалық аспаптар Ұлттық, әдет –ғұрыптарды сақтау,өнер иелерін құрметтеу.
14Қазақстанның төлмерекелері1«Астана-Ақорда»2007 жылТөл мерекелерді дәріптей біледі.
Салт-дәстүрінің салттары (10 сағат)
15-16Қазақ халқының ырымдары мен тиымдары 2Сен білесің бе?» энциклҚазақтың ырым сөздерін оқып есте сақтайды.
17Қазақ халқының әдет-ғұрыптары1Балдырған журналы №7 2014 ж

Қазақ халқының әдеп- ғұрыптарын біледі.


18
Ұлттық қолөнер1«Менің Отаным-Қазақстан» 2015 жылҚолөнердің түрлерін үйренеді.
19-20Тұрмыстық салт-дәстүрлер2«Астана-Ақорда»2007 жылҚазақ халқының салт- дәстүрін қастерлейді.
21Батаменен ел көгерер.1«Туған жер»Балдырған журналы №2 2016Бата сөздерді жатқа біледі.
22Әуен-саз аспаптарын жасау өнері.1«Менің Отаным-Қазақстан» 2015 жылАспаптардың аттарын біліп танысады.
23Зергерлік өнер1«Арайланған Астана» әдеб кітапЕжелгі зергерлік бұйымдармен танысады.
24Тоқымашылық өнер1Айгөлек журналы №6 2015 ж

Тоқыма түрлерін біледі.
Туған жер байлықтары (6 сағат)
25Туған жер табиғаты1«Сен білесің бе?» энциклТуған жердің табиғатымен танысып, оны қадірлеуге үйренеді.
26-27Қара алтын қайдан шығады?2«Сен білесің бе?» энциклКөмірдің шығу тарихын біледі.
28Ақ күрішті аймақта1

«Менің Отаным-Қазақстан» 2015 жыл
Күрішті аймақпен танысады.
29Қазақстанның мұнайлы өлкесі1«Сен білесің бе?» энциклМұнай не екенін біледі.
30Қазақстанның астықты алқаптары1«Менің Отаным-Қазақстан» 2015 жылАстық туралы толық мағлұмат алып, өлеңдер жаттайды
Ғарышты айлақта (2 сағат)
31Байқоңыр-ғарышалаңы1Арайланған Астана2010 жылҚазақстандағы ғарыш айлағымен танысады.
32Қазақ ғарышкерлері1«Сен білесің бе?» энциклҚазақ ғарышкерлерін суреттерін көріп, олар туралы мағлұмат алады.






Тақырыптық -күнтізбелік жоспары1сынып

Сабақтың тақырыбыСағатПайдаланыл-ған әдебиеттерКүтілетін нәтиже
Менің елім -Қазақстан. (8 сағат)
1Отаным- менің жүрегім.1«Туған жер»Балдырған журналы №2 2016Елін, жерін сүйетін азамат болып шығуға дағдыланады;
2Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері1

.Менің Отаным-ҚазақстанӘдеби кітапшаЕліміздің мемлекеттік рәміздерімен танысады. Мемлекет рәміздері мен дәстүрлерді қастерлейді.
3Қазақстан республикасы-ның картасы1«Арайланған Астана» әдебиет кітапҚазақстан картасы туралы білім қалыптасады
4-5Қазақстан астаналары2Менің Отаным-ҚазақстанӘдеби кітапшаҚазақстанның ежелгі астаналарымен танысады
6-7Бәйтерек-Астана символы2«Арайланған Астана» әдеб кітапАстананың көрнекті орындарымен танысады.Өзін өз мемлекетінің азаматы ретінде сезінеді.
8Жайық қалашығы1«Сен білесің бе?» энциклӨз өлкесімен толық танысады.Оқушының саналы сезімі көзқарасы қалыптасады.

Өнер әлемі.( 6 сағат)
9-10Қазақ халқының шешендік және ақындық өнері2«Арайланған Астана» әдеб кітапӨнер әлемі туралы білімі кеңейеді.Қазақ халқының тарихын білу қажеттілігін түсінеді.

11-12Қазақтың ән-күй өнері2«Сен білесің бе?» энциклҚазақтың ән-күй өнері туралы оқып біледі
13-14Қазақтың театр және кино өнері2«Арайланған Астана» әдеб кітаптеатр және кино өнері туралы білім қалыптасады
Тарих жылнамасы тарихи тұлғалар. (4 сағ)
15Қазақ хандығы1«Арайланған Астана» әдебкітапҚазақ хандығы ұғымымен танысадыӨз еліңнің кешегі және бүгінгі қаһармандарын мақтаныш етеді.
16Қазақтың билері1«Менің Отаным-Қазақстан» 2015 жылӘйтеке би,Қазыбек би,Төле билермен танысады.Әділ болуды үйренеді
17Қазақтың батырлары1«Менің Отаным-Қазақстан» 2015 жылҚазақ батырлары туралы танып біледі.Рухани дүниесі бай, адам-ң тәуелсіз тұлға қалыптастасады
18Қару –жарақтар,сауыт-саймандар.1«Сен білесің бе?» энциклҚазақтың қару-жарақтарымен танысады
Рухани мәдениет. (2 сағат)
19Күнтізбе1«Сен білесің бе?» энциклКүнтізбе туралы білім қалыптасады.
20Ай аттарының сыры1«Сен білесің бе?» энциклҚазақша ай аттарымен танысады.
Ұлы дала мәдениеті (5 сағат)
21Көшпенділер тұрмысы1«Арайланған Астана» әдеб кітапКөшпенділер туралы алғашқы ұғым қалыптасады
22Мал және егін шаруашылығы1«Сен білесің бе?» энциклМал және егін шаруашылығының маңызын түсінеді


23
Саятшылдық,құсбегілік.1«Арайланған Астана» әдеб кітапСаятшылық өнері туралы біледі.
24Жеті қазына1

Жеті қазынамен танысады.
25Қазақстан ақшалары.Төл валюта.1«Сен білесің бе?» энциклҚазақстан алғашқы ақшаларымен танысады
Қазақтың ұлттық ойындары (3 сағат)
26Ат жарыстары1«Арайланған Астана» әдеб кітапҰлттық ойындар туралы білім қалыптасады.
27Балалар ойындары(Асық,ханталапай т.б)1«Сен білесің бе?» энциклБалалар ойындарының ерекшеліктерін танып біледі.

28Алтыбақан ойыны1«Сен білесің бе?» энциклАлтыбақан ойынының ерекшелімен танысады.
Елорда тарихы ( 5 сағат)
29Гүлдене бер-Астана!1«Арайланған Астана» әдеб кітапАстананың көрнекті орындарын көріп танысады.
30Ғимараттар әлемі.1«Арайланған Астана»2010 жылӘсемдікті бағалай білуге үйренеді.
31Мұражайлар (ҚР президенті мұражайы,Өнер мұражайы,Сейфуллин мұражайы)1«Сен білесің бе?» энциклАстана қаласындағы мұражайлармен танысады
32Ескерткіш-тер мен монументтер(Әділетті билік ескерткіші,Пушкин ескерткіші т.б)1«Арайланған Астана» кітапша2010 жылҚазақ елі монументі,Халықтар достығы монументі,Отан қорғаушылар монументі туралы білім қалыптасады
33Мен өз елімнің патриотымын1«Сен білесің бе?» энциклӨз елінің патриоты болуға тәрбиеленеді
















Сабақ жоспарларының үлгісі1 сабақСабақтың тақырыбы:Астана-Қазақстанның жаңа астанасы Сабақтың мақсаты: Қазіргі елорда Астана қаласының тарихы туралы білім алады. Қазақ астаналарының ауысуы жайында, бүгінгі Қазақстанның даму барысы жайында түсінік алады. Көрнекіліктер: интербелсенді тақта, маркер, бағалау парағы, кеспе қағаздар. Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгерту.Күтілетін нәтиже: Астана қаласының тарихы туралы біледі. Қазақ астаналарының ауысуы сипаттай алады. Сабақтың барысы: Әдіс- тәсілі Мұғалімнің іс –әрекеті. Оқушыныің іс -әрекеті Ұйымдастыру кезеңіПсихологиялық ахуал тудыру. Астана қаласының картасын қию арқылы топқа бөлу. Орындарынан тұрып мұғаліммен амандасу. Сабақта кім жоқ екенін анықтау. Сабаққа дайындалу. Картаны құрастыру арқылы топқа бөлінеді. Үй тапсырмасы«Аквариум» әдісі арқылы тексеріледі. Бірінші топ жауап береді. Екінші,үшінші топтар сұрақ қояды.Төртінші топ бақылайды.Орындары ауысады. «Бағдаршам» Мағынаны ажырату: Елшілер Астана-Қазақстанның жаңа астанасы тақырыбына «Елшілер» әдісін қолдану арқылы сабақты аша түсеміз. Әр топтан бір оқушы «елші» болып сайланады да, зерделенген материалды түсіндіру және жинақтау, бұл туралы жаңа топтың ойын, бір шешімге келгенін немесе жетістікке жеткенін білу үшін басқа топқа барады. Бұдан кейін елші өз тобына қайтып оралып, білгендерін айтып береді.



















Топпен бағалау Ой -толғаныс 5 минут Сұрақ-жауап «Иә» немесе «Жоқ» Кеспе қағаздар беру. БҰҰ-ға кіретін мемлекеттің арасында Қазақстан жер көлемі бойынша 9 орын алады Қазақстанның жер көлемі 2 млн. 724,9 мың шаршы шақырым Қазақстан Азия аумағының 6,1 %-ына тең келетін мемлекет Қазақстан халқының саны жөнінен әлемде 71-ші орында тұр Қазақстанда 84 қала, 200 кент бар Қазақстанда 130-дан астам ұлт өкілдері тұрады Бүкіл әлемдегі қазақтардың саны 12 млн.-ды құрайды Түркі тілдес халықтардың расында қазақтар саны жағынан төртінші орында Шетелде тұратын қандастарымыздың саны 5,5 млн. адамды құрайды Қазақстан әлемнің 145 мемлекетімен сауда-саттық жүргізеді Қазақстан минералдық қоры жағынан әлемде 6-шы орында тұр Бармақ пен бағалау. Қорытындылау. 5 минут Мнемоника Мнемоника әдісі. Оқулықтан бір рет қарап шығуды ұсынамын. Оқулықты жауып кезекпен бүгінгі сабақтағы даталар мен жаңа сөздерді толық анықтама беріп айтады. Өзін-өзі бағалау Үй тапсырмасы: 2 минут АКТ Хронологиялық кесте. Тарихи уақыт Тарихи оқиға 1920-1924 жылдар 1924-1928 жылдар 1928-1998 жылдар 1998жылдан бастап Рефлексия: 5 минут Инсерт әдісі яғни түртіп алу. “V” Білемін “+” Жаңа мәлімет “-” Білмей-мін “?” Сұрақ туды Оқушылар кестені толтырады. Жиынтық баға 

2 сабақСабақтың тақырыбы: Қазақстан Республикасының рәміздер. Сабақтың мақсаты: Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы толық түсінік алады. Рәміздердің элементтерінің ерекшеліктерін ажырата біледі. Оқушылар рәміздерді құрметтеуге үйренеді. Күтілетін нәтиже: - Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы толық білді. - Рәміздердің элементтерін ажырата білді. - Оқушылар рәміздерді құрметтеуді үйренді - Рәміздердің ерекшеліктерін ажырата біледі. Сабақтың түрі: Жаңа сабақ Көрнекілігі: Интербелсенді тақта, флипчарт, фломастер, желім, суреттер, қима қағаз, маркер, қарындаш,өшіргіш, слайд, кесте, бағалау парағы. Сабақтың барысы Уақыт Оқып үйренудің мақсаты Мұғалімнің іс- әрекеті Оқушының іс -әрекеті Бағалау Ұйымдастыру кезеңі.3мин Оқушылардың топта сабаққа белсенді қатысып, ой- өрістерін дамытып, тақырыпқа қызығушылықтарын арттыру. - Оқушыларды түгендеп, амандасамын. Сабаққа дайындығын тексеремін. Сергіту сәті «Қара жорға» биі. Топқа бөлу: -Топқа гүл және жемістердің суретімен жасалынған қағаздарды беру арқылы екі топқа бөлемін. - Орындарынан тұрып мұғаліммен амандасу. Сабақта кім жоқ екенін анықтау. Сабаққа дайындалу. Презентациядан қарап тұрып, іс-қимылын қайталайды. Екі топ болып оқушылар ұйымдасады, топ ережесін оқиды. (Гүл және жемістердің суреттері арқылы топқа бөлінеді.) Бағалау парағы, бағалау критерий-лерін таныстыру. Білу Үй жұмы-сын тексеру 3 мин Оқушылардың өздігінен жұмыс жасау деңгейін тексеру. «Миға шабуыл». АКТ 1. КСРО қашан өмір сүруін тоқтатты? 2. Н. Ә. Назарбаев қай жылы, қай жерде дүниеге келді? 3. Қазақстанның тұңғыш Конституциясы қашан қабылданды? 4. Қазіргі қолданыстағы Конституция қашан қабылданды? 5. Жетпіс жыл бойы өмір сүрген КСРО неліктен ыдырады деп ойлайсың? Оқушылар сұраққа қол көтеру арқылы жауап береді. смайлик, Білу Жаңа материал игеру 5мин ҚР мемлекеттік рәміздермен таныстыру. «Қар көшкіні ойыны» Флипчартта суреттер көресете отырып тақырыпты ашуға суреттер беріледі. Флипчартта суреттер көре отырып тақырыпты ашады. Бармақ пен бағалау. Түсіну 12 минут Тақырыптың маңызын ашу, түсіну, оны басқа топтарға түсіндіру. Мемлекеттік рәміздерге постер жасату. Оқушылар мәтінмен жұмыс жасау арқылы постер салады және өз жұмыстарын жинақтап қорғайды. Оқушылардың жеке пікірлері. Бағдаршам Қызыл, сары жасыл Қолдану 5минут .Материалды есте сақтау , жүзеге асыру, фактілер мен теорияларды, ережелер мен принциптерді біледі. Кестені толтыру. (кеспе қағаздар тарату). Рәміздер Автор-лары Рәміздегі бейнелер Мемлекеттік , ЕлтаңбаМемлекеттік, Ту, Мемлекеттік Әнұран Өзін-өзі бағалау Талдау 4 минут Геральдика мен виксикология сөздерін ажырата алады. Термин сөздер. АКТ. І топ - ІІ топ - Айырмашылығын ажыратады. Ұқсастығын дәлелдейді . Өзара бағалау. Жинақтау Қорытынды. 8 минут Оқушыларға алған білімдерін қорытындылап, сабақтын нәтижесін шығару «Ыстық орындық» әдісі Сұрақтар: 1. Қазақтардың ертедегі туында неге қасқырдың басы бейнеленген? 2. ҚР Мемлекеттік Туының түсі неге көк? 3. ҚР Мемлекеттік Туында неге күн мен бүркіт бейнеленген? 4. ҚР Мемлекеттік Елтаңбасында неге шаңырақ бейнеленген? Оқушылар ыстық орындыққа отыру арқылы сабақты жинақтап, қорытындылайды. Бармақ пен бағалау. Бағалау 5 минут Құндылықтарды анықтау Оқушылармен бірігіп жиынтық баға қою. Топ басшысы формативті бағаны айта отырып мұғаліммен бірге жиынтық баға шығару. Екі жұлдыз, бір тілек.Қорытынды  Ең бірінші бақытым- халқым менің, Соған берем ойымның алтын кенін... Ал, екінші бақытым- тілім менің, Тас жүректі тіліммен тілімдедім. Бақытым бар үшінші- Отан деген, Құдай деген кім десе- Отан дер ем! М.. Мақатаев

Конец формыНачало формы3 сабақТақырыбы: Қазақтанның астанасыМақсаты:Отанға деген сүйіспеншілік рухында тәрбиелеу, қаламызды сүюге, аялауға тәрбиелеу. Оқушыларға әстетикалық тәрбие беру.Әдісі: баяндау, сұрақ-жауап, оқыту, іздендіру, жаттығу, мәнерлеп оқу, түсіндіруКөрнекілігі: интерактивтік тақта, компьютер,тест, мәтін, слайдтар, ән айту, сөзжұмбақПәнаралықбайланыс: әдебиет,тарих,география, музыкаҰраны: «Бір-біріміздіқайталамай, толықтырамызөзгертіпайтамыз.Әрқайсымызқатысуғаынталанамыз. Бір-біріміздітыңдаймыз. Тақырыпқабайланыстыеркінсөйлесеміз.»Барысы:1.Ұйымдастыру2.Ой шақыру. Сөзжұмбақшешу3. Миғашабуыл4.Астана туралы фотоальбом көру.5.Мәтінмен жұмыс6.Сөздік жұмысы.7.Шын немесежалған8.Тестілеу9.Ой қорыту10.ҚорытындылауІ.Ұйыдастыру: Сәлемдесу. Әнұранайту.-Сәлеметсіндерме, балалар! Отырыңыздар.-Бүгіннешесе? Аптаныңқайкүні?-Қазірқайсабақ?Бүгіннешесабақболады?-Жылдыңқаймезгілі?ІІ. Ой шақыру Сөзжұмбақшешу1.Әкеңнің әкесі2.Үшінші септік3.Астананың рәмізі4.Ең жақынадам5.Ескі сөзініңсинонимі6.Қазақстан Республиқасыңүшіншіастанасы-Балаларқаңдайсөзшықты? - АстанаІІІ. Балалар Астана туралы не білесіңдер?-Отаныңқаймемлекет?-Астанасықайқала?-Астана қаласыұнайма?-Астана қаңдайқала?Ал, енді Астана қаласынасырттайсаяхатжасаймыз?ІV. Aстана — фотоальбом көру.Ал, енді осы көргеніміздімәтінментолықтырайықҮлестірмелікәртішкелер (үлестіру)Мәтіндімәкерлепоқу.Мәтінменжұмыс V. Мәтінменжұмыс.АстанаҚазақстанРеспубликасыныңастанасы-Арқаныңтөріндеорналасқан. Астана қаласы.1997 жылыастана –Ақмолақаласына көшірілді.1998жылы ҚазақстанРеспубликасыПрезидентініңЖарлығыменАқмолақаласыныңаты- Астана депөзгертілді. Астананыңрәмізі - Бәйтерек. Бәйтерек- әсем,биікғимарат, солжағалаудыңкөркі. Қазіргікезде Астана еңсұлужасқала.Астанадағажап- жаңа зәулімғимараттарсалыныпжатыр. АстананыңсолжағалауындаЕлбасыныңРезиденциясы, Ақорда, Парламент, Қорғанысминистрлігі, Ішкіістерминистрлігі,т.б .ұйымдар мен мекемелерорналасқан.VI. Сөздікжұмысыорналасқан-расположенкөшірілді-переведенжарлығы-указөзгертілді-переименованрәмізі-символғимарат-зданиесолжағалауында-на левом берегуескерткіштер-памятникигүлденуде-цвететзәулім-высотныйСөзтіркесінемесесөйлемқұрастыруақтадажазу.VII. Ой қорыту - 8 сұрақIX. «Шыннемесежалған» ойыны.X.Тестілеу (үлестірмеліқағаздар)Қорытындыебілдік?Неістедік?Астананыңболашағыалдаелешегімол.ОлкелешектеЕуразияқұрылығындағыәйгіліқалаболмақ.Біздіңастанамызеңжас, еңсұлуқала.4 сабақ Тақырыбы: «Мен Қазақстанның патриотымын!» Мақсаты: 1.  Оқушыларды Отанды сүюге, құрметтеп қастерлеуге, өзелін, тегін, тарихын білуге тәрбиелеу. 2. Оқушылардың таным белсенділіктерін,қызығушылықтарын дамыту. 3.Оқушыларға патриоттық, эстетикалық, адамгершілік тәрбие беру, өз ой-пікірін білдіре алатын оқушыларды  тәрбиелеу. Көрнекілігі: интербелсенді тақта1.    Ұйымдастыру.Аспаны ашық еліміздің, Көркі сұлу жеріміздің, Біз-бақытты баламыз! Ақпыз, қара, сарымыз, Ағайынбыз бәріміз! 2.    Мұғалімніңкіріспесөзі:-Отан – әр адамның жүрегіне жылы тиер қасиетті сөз. Отан – сенің туған елің, туған жерің, дос –жарандарың, туған туысқаның. Отан бұл өзіңнің тұратын, өмір сүретін, қызмет ететін жерің. Отан адам үшін біреу ғана. Отанды анаға теңейді. Себебі, Отан сендерді анаңдай қорғайды, көмектеседі, күш береді. Біз Отанымызды, елімізді сүйеміз. Біз, Қазақстанның патриотымыз!  Отан деген не, кім қалай түсінеді?                     Көп аузынан түспейтін,                     Отан деген немене?                     Оның тұлға түс кейпін,                     Достым білгің келеме? Оқушы: Отан дейміз от жаққан жерімізді,                    Отан дейміз өсірген елімізді.                    Отандеймізтуғанжер, атамекен –                     Биік тау, орман, тоғайкөлімізді.Оқушы: Отан дейміз кең-байтақ астананы,                 Жасыл жайлау, жаңа жол, жас қаланы.                  Отанныңшеті де жоқ, шегі де жоқ,                  Олбірақөзүйіңненбасталады.Оқушы: Отан- тарих, Отан – тіл,                   Жасаған елің, өз- халқың.                   Отан – өлең, Отан-жыр,                   Көтергенкөкке ел даңқын.Оқушы:  Отан – сенің ата-анаң,                    Отан – досың, бауырың,                    Отан – өлкең, астанаң,                    Отан – аудан, ауылың.Оқушы: Отан – осы достарым,                     Көңілгемұнытүйебіл!                     «Отан» депөсжасқауым,                     Оны ардақтапсүйебіл!Хор: «Отан»-Біздің Отанымыз қалай аталады?-Қазақстан Республикасы қандай мемлекет?-Қазақстан Республикасының президенті кім?               Ел болдық ерік алдық астаналы               Енді кімнен қазағым жасқанады?               Тәуелсіз мемлекеттің шежіресі,               Нұрсұлтанның атымен басталады. Біздің Отанымыз – Қазақстан Республикасы. Сан ғасырлар бойы ата-бабаларымыз жерін жаудан қорғап, бүгінгі ұрпақ, бізге жеткізді. Қазақстан жер көлемі бойынша 9 орында тұр. Қазақстанда үлкен қалалар көп. Олар: Алматы, Астана, Қарағанды, Шымкент, Көкшетау, Қостанай, Ақтау, Павлодар, Ақтөбе, Тараз, Қызылорда, Өскемен, Семей, Талдықорған,Орал. Бұлар – әдемі қалалар.Астана- Отанымыздың бас қаласы, астанасы. Ол Есіл өзенінің жағасында орналасқан. Астана қаласын қазір бүкіл ел біледі.Оқушы: Туған өлкем Қазақстан-тәуелсіз, егеменді, көп ұлтты мемлекет. Онда қазақтар, орыстар, ұйғырлар, өзбектер, корейлер, украйндер және тағы басқа ұлттардың өкілдері тұрады. Олар тату-тәтті, бірлікте өмір сүріп жатыр.-Қазақстан Республикасы қандай мемлекет?-Қазақстан Республикасының президенті кім?          Ел болдық ерік алдық астаналы               Енді кімнен қазағым жасқанады?               Тәуелсіз мемлекеттің шежіресі,               Нұрсұлтанның атымен басталады.Аумалы- төкпелі заманды бастан кешкен қазақ халқының өзіндік басқару жүйесі болған. Ел қамын жеген ерлері, сөзін сөйлеп, халық жағдайын жасаған шешендері, білімпаз билері, әр елде, әр ауылда сөз тыңдар ақсақалдары болған. Қазақта аты аңызға айналған Қазыбек би, Әйтеке би, Төле би сияқты би-шешендер өте көп.Мемлекеттік тіл-қазақ тілі. Қазақ тілін білу-әрбір қазақстандық азаматтың борышы.Оқушы: «Туған тілім»Сондай-ақ мемлекетіміздің өз Ата заңы бар. 1993 жылы 28 қаңтарда ҚР тұңғыш Конституциясы қабылданды. 1995 жылы 30 тамызда еліміздің жаңа конститутциясы қабылданды. Адамның өмірін, денсаулығын, тыныштығын мемлекетіміздің Ата заңы қорғайды.1992 жылы ҚР мемлекеттік рәміздері қабылданды. Олар: ту, елтаңба, гимн.Қазақстан Республикасының мемлекттік Туы.Ортасында шұғылалы күн, оның астында қалықтап ұшқан қыран бейнеленген тікбұрышты көгілдір түсті мата. Алтын күн, қыран және ою-өрнек біздіңхалқымыздың ашық келешегі мен берекесі, тыныштық пен байлықтың белгісі.Оқушы: Көк аспандай көкпеңбек,                       Қазақстан жалауы.                       Көк емес ол тектен-тек,                       Елдің ашық қабағы.Қазақстан Республикасының мемлекеттік Елтаңбасында көгілдір түс аясында шаңырақ бейнеленген. Шаңырақты айнала күн сәулесіндей тарап, уықтаршаншылған. Бес жұлдыз, қанатты тұлпар бейнеленген. Бидай сабақтары тоқшылық,  молшылықты білдіреді.Оқушы: Елтаңбасы елімнің,                         Неткен әйбәт, әдемі                        Тұнығындай көңілдің                         Ортада аспан әлемі.Кез-келген мемлекеттік рәміздердің ең маңыздысы- Гимн. Гимн мемлекеттік ән. Ол халықты әйгілі етеді. Оның сөздерінде халықтың мыңдаған жылғы тарихы, бүгінгі өмірі мен келешек арманы айтылған.Оқушы:         Оттай жанып жанарың                        Одан қуат аламын                        Әнұран ол - тынысы                        Кең жазира даламның.Отан туралы өлең-жырлар.Оқушы: «Үш бақытым»Оқушы: «Отан»Оқушы: «Отан туралы»Мұғалім: - Ия, балалар, елін, жерін сүйетін азамат болып шығу үшін қандай бала болуымыз керек?-    Білімді, өнерлі, ақылды, еңбексүйгіш бала болуымыз керек.-    Дұрыс-ақ, ендеше Отан, туған жер туралы қандай мақал-мәтелдер білеміз?«Жалғасын тап» ойынын ойнайық.Сабағымызды жақсы оқып, еліміздің адал, еңбекқор азаматы болайық. Ер жетіп, еліміздің одан әрі көркеюіне, гүлденуіне өз үлесімізді қосайық.Оқушылар тақтаға шығып, келесі әріптерді көтереді.Б- білімімді арнайтын О- отанымды қорғайтын Л-лаңкестікті даттайтын А- адалдықты жақтайтын Ш- шуағымды шашатын А- асулардан асатын Ғ- ғарышсырын меңгерген Ы- ынтымақты тең көрген М- менмендікті жек көрген Қ- қазаққа қызмет ететін А- арманына жететін З- заңды жақсы білетін А- алға қарай жүретін Қ- қайырымды елімнің С-салтанатты жерімнің Т- толықтырам сенімін А- абыройын,жігерін Н- намысын қолдан бермейтін Бәрі: Мен боламын еңбекқор, Болашағы елімнің! Ән «Көк тудың желбірегені».Көк туды желбіреткен, бүкіл әлемге әйгілі еткен біздің намысқор, өз елінің патриоттыра жақында Рио-де-Жанейродаелімізді асқақтатқан спортшыларымыз туралы айтуға болады.Қазіргі кезде ұлттық құрама командаларға 500-ден астам спортшы, 190 жаттықтырушы мен қызмет көрсету мамандары жұмылдырылды. Тіпті, дайындық барысындағы кейбір мәселелерді жылдам шешу үшін, арнайы штаб та құрылды. Отандастарымыз бүгінде аталған додаға спорттың 10 түрінен 43 лицензияны жеңіп алған болса, алдағы уақытта сайыстың 25 түрінен 110 жолдама алуды көздеп отыр.Жалпы барлық елдер арасында Қазақстан 22 орында. 3 алтын (ЕлеусиновДанияр- бокс, Рахимов Ниджат-ауыр атлетика, Баландин Дмитрий –жүзу),5 күміс, 9 қола. Барлығы 17 медаль.Қорытынды: - Міне, балалар, бүгін өздеріңді Тәуелсіз еліміздің болашағы екендеріңді, яғни, нағыз азамат екендіктеріңді көрсете білдіңдер. Белгілі ақын атамыз Ж. Молдағалиев:                          Өткеніңді еске алсаң,                          Өскеніңнің белгісі.                          Өткеніңді ұмытсаң,                          Өшкеніңнің белгісі, - деген екен. Сондықтан, халқымыздың бүгінгі уақытқа дейінгі жеткен жетістіктері өздеріңе аманат. Сондай-ақ, еліміздің егемендігін танытатын ресми ерекшелік белгілері: Ана тіліміз, Елтаңбамыз, Туымыз, Ата заңымыз, Әнұранымызды бойындағы бойтұмарындай сақтап қана қоймай, қашанда еліміздің, жеріміздің еркіндігін сақтар мықты ұрпақ, мықты азамат болатындарыңа сенімім мол. Жолдарың ашық, жарқын болсын, Тәуелсіз елдің азаматтары! 5 сабақСабақтың тақырыбы: Қазақтың ұлттық аспаптарыМақсаты: Қазақтың  ұмыт болып бара жатқан көне аспаптары туралы білім беру, оқушылардың ой -өрісін, сөздік қорын, тіл байлығын дамыту. Ұлттық, әдет – ғұрыптарды сақтау, өнер иелерін құрметтеу.Сабақтың көрнекілігі: Ұлттық аспаптар, суреттер, домбыра, қобыз, шешендік сөздер, ілінген плакаттар, шиырма кітапшалар.Сабақтың барысы:І. Ұйымдастыру бөліміІІ. Жаңа сабақ.Ұлттық аспаптар.ІІІ.Ұлттық аспаптармен ойнап көрсету.IV.Сабақты қорытындылау        Қазақтың әуендік аспаптары халық арасына ертеден кең тараған.Олар ғасырлар бойы ұрпақтан – ұрпаққа мирас болып келе жатқан мәдени мұра.Қазақтың әуендерінің өзіне тән үні, орындаушылық дәстүрі бар.Халық өз өмірінде болған оқиғалар мен тіршілік тынысына, табиғат сұлулығына  тебірене, көңілінен жарып шыққан төл туындыларын сазды аспаптар арқылы берген.Ән мен күй – халық үні.     Күй – қазақ халқының аспапта орындайтын музыкасы.Күйдің ән сияқты сөзі болмағанымен, белгілі бір тақырыбы, мазмұны бар.Сондықтан күйді тыңдар алдында оның мазмұнына зейін салып тыңдау қажет.





Домбыраны қару еткен ақын, әнші, күйшілер әділетсіздікке қарсы шықты.Оған көптеген әндерімен күйлерін орындады.Өзіміздің Орал облысы Орда ауданында туған Махамбет Өтемісұлы  - ол ақын, әнші, күйші орындаушы болған.Сонымен қатар халық көресін басқарған Жатай Тайманұлының, елден алыста жүргенде сағынып шығарған «Қайран Нарын» күйі бар. Сонымен қатар Құрманғазы атамыз және Дина Нүрпейісова әжеміз өте асқан күйші болған.Домбыраны сөйлете білген нағыз шебер кісілер «Домбыраның пайда болуы туралы аңыз» оқу. «Домбырада кішкене тесік қалай пайда болған?» айту.Аңызға сенсек, әуелде домбыра бес шекті болыпты.Ханға баласының қазасын естіру кезінде хан бұйрығымен  домбыраның көмейіне қорғасын құйылды.Содан бері екі шекті және үн шығаратын кішкене тесік пайда  болды.Қаны бар қазақтың үйінің төрінде атамұра домбыраның ілулі тұруы тегін емес. Ата- бабаларымыз домбыраны жай бұйым емес, баға жетпес байлықтың бас деп білген.Сырын да, жыран да, мұңын да домбыраға салған...Абылдың күйі...Киіз үйдің босаға жағында қол аяғы байлаулы бір алып денелі жігіт жатыр.Ол алаулаған ортадағы оттан көз алмайды.Отты айнала отырған түрікпен жігіттерінің әңгімесіне де құлақ түреді.Бұлар ел қорғап жүрген батырлар емес, жоғалған малын іздеп жүрген  жалғыз атты жолаушыны  ұры деп ұстап алғандарына мәз.Маңғыстау деп аталатын жартылай түбекті, түрікпендер мен Адай деп аталатынқазақтайпасықатар жайлайтын.Жайылымы мол, сулы жерлер үшін талай соғыс, қақтығыс болып тұрады екен.екі ортада мал ұрлығы да болып тұрыпты.Сөйтіп қазақ жігіт мал іздеген ұры деп байлап тастаған екен.Түрікпен Дутарын алып бұрауын келтіріп шолып шолып жіберіп, зарлы, екпінді күйлерін орындайды.Ол сол кезде байлауда жатқан жігіттің қоржынынан оралған домбыраны алып, тартқызады.Қолы босаған жігіт, қолын ысқылап – ысқылап біраз үндемей отырып, бұрын естімеген күйді тартып жібереді. «Аамдар!Азырақ ақылға келіңдер, бір – біріңмен қиянат жасамаңдар.Құдай берген өмірін өзі алады.Сол өмірде тату болу керек»қиянат жасамаңдар деген ой домбыра пернесі арқылы ағып тұрады.Әсіресе ортада отырған қарт күрсініп «Бостыңдар мына жігітті дейді.Біржола босатыңдар! Атың кім деп сұрайды.Ол Абыл деп айтады.Бұл адам тегіне адам емес.Бұл күйдің аты қалай деп сұрайды.Жоқ. «Ендеше мұны Абылдың күйі деп атайын дейді.Өз жігітіне айтады.Мына күйді үйреніп алып бүкіл түрікпенге тарт тыңдасын деді.Арада қақтығыс бола қалатын болса осы күйді тартып дауды басып отырған.Міне көрдіңдер ме домбыра тілімен неше түрлі дау – жанжалды, қайғыны, қуанышты хабарды адамдар осылай естіртіп, айтып отырған.Домбыраны адам тіліндей сөйлете білген екен.6 сабақСабақтың тақырыбы: Қазақ батырлары Сабақтың мақсаты: Өлеңді түсініп, мәнерлеп оқыту арқылы мазмұнын түсіндіру. Қазақ батырлары туралы, олардың қазақ өміріндегі маңызы туралы мағлұмат қалыптастыру. Жаттығулар орындату барысында заттың санын білдіретін сөздерді табу, оларға сұрақтар қою, сөйлемдер арасынан ажырата білуге дағдыландару. Сабақтың міндеттері: 1. Өлеңді мәнерлеп оқытып, мазмұнын түсіндіру. 2. Өлеңді түсініп оқу арқылы қазақ батырлары жайлы мағлұмат беру. Әр кезеңнің батырларымен таныстыру және салыстыру. 3. Заттың санын білдіретін сөздер туралы білімдерін жетілдіру. Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы Сабақтың түрі: Аралас сабақ Сабақтың әдіс – тәсілдері: ЖАДА, Топтастыру, «Ұқсастын пен даралық»,«Болжау» кестесі, «Бес жолды өлең» Сабаққа қажетті құралдар мен көрнекіліктер: Қазақ батырларының суреттері, видеоролик, соғыс кезіндегі мазмұнды суреттер, мақал-мәтелдер. Күтілетін нәтиже: 1. Әр кезеңнің қазақ батырлары туралы қосымша мәлімет алады. 2. Өлеңді түсініп оқу арқылы, батырлардың пайдасын түсінеді 3. Жаттығулар орындау барысында жуан дауысты дыбыс түрлерімен танысады. Сабақтың жоспары Сабақтың бөлімдері Мұғалімнің іс-әрекеті Оқушының іс-әрекеті Ұйымдастыру кезеңі Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру. Психологиялық дайындық кезеңі Оқушылармен сәлемдеседі. Оқушыларға «Сәлем берем» өлеңін хормен қонақтарға қарап тұрып орындатады. Түрлі түсті стикер жинау арқылы баға қоры жиналатындығы түсіндіріледі. Мұғаліммен сәлемдеседі. Хормен: Ерте тұрып күнде мен, Терезені ашамын. Сәлем, - деймін Күнге мен, Шаттық әнге басамын. Айналама қарасам, Ғажайыптар қаншама, Сан жетпейді санасам, Сәлем деймін баршаға. Өлең жолдары арқылы қонақтармен сәлемдеседі. Үй тапсырмасын сұрау 1. Абылай хан мәтіні бойынша түсініктерін сұрау 2.Абылай хан туралы қосымша мәліметтер сұрау 3.Қазақ хандығының 550 жылдығы туралы 



4.Қазақтың басқа хандары туралы сұрау. Үй тапсырмасын орындайды. Әр топ өздеріне берілген тапсырмаларды орындайды. Жаңа сабақ Қызығушылығын ояту Мағынаны ажырату Әр топқа сұрақтар қою Жаңа сабақтың мақсат міндеттерін хабарлайды. Видеоролик тамашалау Оқушыларды қима қағаздарды бөліп беру арқылы топтарға бөледі. «Жеңіс» тобы «Батырлар» тобы «Тәуелсіздік» тобы Топқа осылай бөлінуіміздің қандай мәні бар деп ойлайсыңдар? Оқушылардың ойын толықтырады. Оқулықпен жұмыс: Өлеңнің шумағын оқытып, сол шумақ бойынша талдау жасап, өлеңнің мазмұны ашылады. 1.Олай болса өлеңде кімдер туралы айтылып тұр? 2.Жеңіс дегенді қалай түсінесіңдер? 3.Тәуелсіздік туралы не білесіңдер? Сергіту сәті: «Сарбаздар» әні Қазақ батырларының қазақ елі үшін, жері үшін күрескендігі, сондай батырларымыздың арқасында жеңіске жетіп өз алдымызға тәелсіз мемлекет болып отырғандығымыз айтылып оқушылардың ойы толықтырылады. Жаттығу орындату. Оқушылар белгіленген орындары бойынша топтарға бөлініп отырады Оқушылар өз болжамдарын айтады.Видеороликпен топ атауларының байланысы туралы айтады. Оқушылар сұраққа жауап ретінде постер толтырады. Әр топ қойылған сұрақ бойынша жауап береді. Бұрынғы кездегі батырлар, ҰОС-ның батырлары, қазіргі кездегі батырлар, Ұлы жеңістің 70 жылдығы, тәуелсіздік туралы ойларын білдіредіЖаңа сабақты бекіту «Топтастыру» Постер қорғау Әр топ өз атауларын қорғайды. Қорыту «Ұқсастықпен даралық» кестесін толтыру. «Бес жолды өлең» Әр кезеңнің батырлары салыстырлады. Оқушылар әр кестеге екі кезеңнің батырларының ұқсастығы мен даралығын жазады. «Батырлар» сөзіне бес жолды өлең құрастырады. Бағалау Оқушылардың жинаған стикерлерін санау арқылы бағалау Әр топ стикерлер санын санайды. Үйге тапсырма Қазақ батырлары өлеңін үйге тапсырма етіп береді. Тапсырманы күнделіктеріне жазады.7 сабақТақырыбы: Мұнайлы өлкеМақсаты: Білімділік: Оқушылардың туған жерге, өлкеге деген сүйіспеншілігін арттырып, еліне деген мақтаныш сезімін ояту. Дамытушылық: Өлең, тақпақ, мақал - мәтелдер арқылы оқушылардың ой - өрісін, тіл байлығын дамыту. Тәрбиелік: Туған өлкесінің, жерінің табиғатын қорғауға баулу. Үлкендер еңбегін құрметтеуге тәрбиелеу.Көрнекіліктері: интербелсенді тақта, буклеттер, слайдТәрбие сағатының барысы: ҰйымдастыруМұғалім: Құрметті: ұстаздар, оқушылар!Жаңаөзен қаласының 45 жылдығына орай ұйымдастырылған 1 «Б» сынып оқушыларының «Мұнайлы қала - Жаңаөзен» атты тәрбие сағатын ашық деп жариялауға рұқсат етіңіздер..- Біздің қаламыз қалай аталады?- Жаңаөзен қаласының әкімі кім?- Облысымыз қалай аталады?- Біз қай мектепте оқимыз?Кіріспе: Туған жеріміз туралы мағлұмат беру. /слайдтанкөрсету/Жаңаөзен қаласы - Маңғыстау облысындағы жаңа дамып келе жатқан жас қала. Облыс орталығы - Ақтау қаласынан 150 км қашықтықта орналасқан. Қала 1968 жылы қаланған. Биыл қаламызға 45 жыл толып отыр. Тұрғындар саны 130 мыңға жуық. Қалада жалпы 17 шағын аудан бар: оның 6 шағын ауданы – көп қабатты үйлер, қалғандары жер үйлерден тұратын шағын ауылдар. Және осы аудандарға іргелес Теңге(қазақ ауыл депте айтады) деген үлкен ауыл бар. Қаламызда 22 мектеп, 20 дан астам балабақша, "Мұнайшы" мәдениет үйі, 2 спорт кешені, музыкалық мектеп, қалалық, аудандық емханалар, медициналық коллкдж, 4кәсіптік оқу орны, кітапханалар бар.Қаланың экологиясы шөлейтті, жазық дала. Негізгі шаруашылығы - мұнай және газ өндірістері. Ауыл шарушылығынан түйе, жылқы, қой шаруашылықтары дамыған. Бұдан басқа тігін фабрикалары, сүт зауыттары, нан зауыттарыда бар.Келесі кезекті оқушылардың тақпақтарына берейік./ слайдтан көрсету/Ақбота АқаруЖаңаөзен мұнайшылар астанасы Өлкемнен мұнай мен газ табыладыЖаңаөзен «қара алтынның» бас қаласы Қоймаға «қара алтындар» ағыладыЖаңаөзен, Елбасы өзі қамқор болған Еңбекқор аймақтағы ағалардыңЖаңаөзен жаңа ғасыр бастамасы Бар әлем куә болар бағына әліЕлімнің құты – мұнай берекелі Маңғыстау деген маң қалаБелгілі Маңғыстаудың жері екені Теңізге төнген сән қалаМұнайшы еңбеккерлер тойлап өтпек Мұнайлы биік мұнараЖиырма екі жыл «Егемендік» мерекені Алдыңнан өткен аруанаҚазақстан жерінде Өзім туған өлкеме

Маңғыстау деген өлке бар Құлшына мен қараймынМаңғыстаудың байлығы Маңғыстауым - ОтанымМұнайымен табылар Мен кішкентай баламын.Маңғыстау - туған елім, өскен елім Қарқұйрыққойнында асыр салғанМаңғыстау - сенсің менің, туған жерім Аңшылық кәсіп болып мұра қалғанТөбеңде ақша бұлт пен күн ойнаған Үстірт қорық мекені талай аңныңБір Бекет қолдап жатқан маңғаз едің! Қыран бүркіт шыңына ұя салғанКаспийдей шалқып жатқан теңізім барГаз бенен мұнай атты егізің барКем емес нулы, сулы ЖетісуданМаңғыстау бұл дүниеде киелі өлкемАтқа қонсам сыйынам Бекетім деп, Маңғыстау - маржанды өлке, бұйрат таулыӘу, бастан, дарыған ғой киелік кеп Ақ маядай көз тартар шоқыларыҚұлдырап құлын даусым шығады әлі Кербез сұлу табиғат Алла бергенҮш жүз алпыс әулием қолдасын тек! Ақ ниетпен арманға шақырады.Қаратау, Ақтауларым тізбектелген Төсінде ақбөкендер суаттаған,Қойнауы бұлақтармен өрнектелген Қарақұйрық сағыммен тұрақтаған.Түгі шыққан боз жусан, жайылымда, Құпия маң далам - ау тіршілігің,Ырысты төрт түлігі толы неткен! Көргенде арыламын сұрақтардан.Маңғыстау қазынасын жиып берген Тұлпарын ерттеп мініп ақындықтыңАямаған ән - жырын сүйікті елден Жырларын өрнектеген жасын шықтыңДариядай толқыған шабыттарды Әбіштер, Фаризаларға қуат бергенШайырлардың көңіліне құйып берген Тұқымын сепкен өлке асылдықтыңТарихы бар өзіндік шоқы қырдыңБеті бар ашылмаған талай сырдыңӨлкемнің мол мұрасын зерделегенЕңбегін бағалаймын СерікболдыңТуған жер туралы мақал - мәтелдерге кезек берейік1. Ел мен жер егіз2. Ел іші алтын бесік3. Жері байдың елі бай4. Елің – панаң, жерің - анаң5. Ел жаусыз болмас, жер таусыз болмас6. Өз елің - алтын бесігің7. Өз елім - өлең төсегім8. Туған жердің түтіні де тәтті.9. Ит тойған жеріне, ер туған жеріне10. Туған елдей ел болмасТуған жердей жер болмас.Жүргізуші: Құлақтан кіріп бойды аларӘсем ән мен тәтті күйЖүрекке жылы ой саларӘнді сүйсең менше сүй - деп Абай атамыз жырлағандай ендігі кезекті әнге берейік.Ән: Ақарудың орындауында «Достық» әнін қабыл алыңыздарӘн: «Жас дәрірдің түлегіміз»Гимн: «Менің Қазақстаным»Қорытындылау:Назар қойып тыңдағандарыңызға рахмет!8 сабақТақырыбы: Қазақ ғарышкеріМақсаты:1.Оқушыларға ғарыш әлемі туралы түсінік бере отырып, алғаш самғаған әлемдік және қазақтандық ғарышкерлер туралы мағлұмат беру.2.Ғарыш әлеміне деген қызығушылық және танымдық қабілетін арттыру.3. Оқушылардың патриоттық сезімін ояту.Әдісі: СТО, ойын.Көрнекіліктер:Флипчарт құру, құстың бейнесі.Барысы:І. Қызығушылығын ояту.Психологиялық дайындық.Мұғалім:Үлкенге де сіз,Кішіге де сіз,Сәлем бердік сіздергеҚұрметпенен біз.Мұғалім: - Дұрыс балалар. Олай болса сендер мына тақтаға назар аударыңдар.Бүгінгі тәрбие сағатымыз сәтті өту үшін жарқыраған күннің көзін ашу арқылы бастаймыз.Бұлттарды ала отыра артындағы тапсырмаларды орындап, күннің көзін ашамыз.Күн бізге сабақ бойы жылуын шашып отырады. Әр топтан бір оқушыдан шығып, тапсырмаларды орындап, күннің көзін ашады.1.ҚР – ның тұңғыш ғарышкері кім? 2 .Мемлекеттік рәміздерді ата.3.Жатқа тақпақ айт.Мұғалім:Енді топтардың атын жұмбақты шешу арқылы әр топ өз аттарына ие болады. Санаймыз қанша, Аспандағы алып доп, Болса да көкте мекеніБілмейміз, Жарқырайды жарық боп. Күндіз жоқ, Түнімен, (Күн) Түнде жарық етеді.Көз ілмейміз. (Ай)(Жұлдыз)І – топ. Ай ІІ – топ. Күн ІІІ – топ. ЖұлдызТоптардың атын аспан денелеріне сәйкес қойылу себебін өздерің білесіңдер, өйткені бүгінгі біздің тәрбие сағатымыздың тақырыбы «Мен ғарышкер боламын» - деп аталады.ІІ. Мағынаны тануСлайд фильм.Адам ерте кезден – ақ әлем денелерін жердегі құбылыстарға әсерін зерттеп білуге тырысқан. Ғарышқа жол 1957 жылы 4 қазанда ашылды.Әлемдегі тұңғыш тіршілік иесі Лайка – ғарышкер ит. Оны 1957 жылдың 3 – қарашасында ғарышқа салмағы 6 кг,2 жастан асқан кезде ғарыш кемесі «Спутник – 2» кемесімен ұшырды.Ол ұшқаннан кейін 5 – 7 сағаттан соң ғарыштағы температураның күрт артуы мен стресстің салдарынан өледі. Ғалымдар Лайкамен бірге тағы екі ит Белка мен Стрелканы жаттықтырған болатын.Ал АҚШ ғалымдары сынақ жасау үшін шимпанзелерді пайдаланған екен.1961 жылы 12 сәуірде адам баласы тарихында тұңғыш рет Ю.А. Гагарин «Восток» кемесімен жер шарын айналып ұшты.Сөйтіп, 12 – сәуір тарихта «Ғарышкерлер күні» деген атпен енді.Әр топқа берілген тапсырма.Экран бетіне назар аударайық.1 2 3 4 5 6р а т Т о қ1 2 3 4 5 6 7н а р и Г а г1 2 3 4 5 6ғ а т Т а л- Бұл кестелерден ғарышкерлердің атын дұрыстап табу керек. Олүшін әр топ оқушылары сандарды дұрыс орыналатыру арқылы таба алады.Мұғалім:Тоқтар ұшты ғарышқа,Талғат болды ғарышта.Таңғалдырып қазағым,Тағы ұшса ғой Марсқа. – дегендей ғарышқа ұшқанның соңғысы Юрий Гагарин емес, одан кейін 30 жыл өткен соң 1991 жылы қазан айының 2 – сі күні тұңғыш қазақ ғарышкері Тоқтар Әубәкіров ғарыш төріне самғады. Ал екінші рет Талғат Мұсабаев ғарышқа 1994 жылы барып қайтты. Одан кейін 1998 және 2001 жылдары 2 рет барып, зерттеу жұмыстарымен айналысты.Тапсырма. ІІІ топқа тапсырма беру.І – топ.«Байқоңыр» туралы өлең шумақтарын дұрыс орналастыру.ІІ – топ. Шеңбер ішіне суреттерді орналастыру.ІІІ – топ. Ғарышкерлерге тілек жазу.Сергіту сәті.«Ұшты, ұшты» ойыны.ІІІ.Ой толғаныс.Топпен жұмыс.Әр топқа тапсырма беру.Барлығы экран бетінде.І – топ. Сөзжұмбақшешу.Т А Л Ғ А ТТ О Қ Т А РЮ Р И ЙБ А Й Қ О Ң Ы РШ О Л П А НЛ А Й К АЗ Е Р Т Т Е УБ А Т Ы Р1. Екіншіболыпұшқанқазақғарышкері.2. Қазақтыңтұңғышғарышкері.3. Еңалғашболыпұшқанадамбаласы.4. Қазақеліндегіғарышкерлермекеніқайжер?5. Аспанәлеміндегіжұлдызатауы.6. Ғарышқасапаршеккеналғашқығарышкер ит.7. Ғарышкерлерқандайжұмыстарменайналысады?8. Ер жүректі, батыладамдардыкімдепатайды?ІІ – топенндиаграмасыбойынша.Ғарышқұшқатіршіліиелерініұшқажылдарыжаз.Лайка ТоқтарӘубәкіровҒарышқаұшқанжылдарыЮрий Гагарин ТалғатМұсабаевІІІ – топ. «Ғарышәлемі» тақырыбынасуретсалу.-Балаларсендерболашақтакімболудыармандайсыңдар.- Жалпы адамбаласыармандағандұрыс.- Өйткеніертемекешпеоныңорындалатына сену керек.- Олайболсағарышкерағаларымызғаөзарманымыздыжазыпжіберейік.- Барлығымызмынақағаздарғажазыптақтадағықұстыңбейнесінеілеміз.Соныменбалаларармандарыңорындалсыңдепбүгінгісабағымыздыаяқтаймыз.





9 сабақТақырыбы: Туған жер табиғатыМақсаты: Оқушыларға табиғат біздің алтын ұямыз, қоршаған ортамыз, тіршілік көзіміз екенін, оларды қорғау, аялау ардақтау біздің міндетіміз екенін түсіндіру. Табиғат байлығы адамзат өмірінің баға жетпес асыл қазынасы, өмірлік қоры, болашақ ұрпаққа да осы қалпында, таза күйінде жеткізер мұрасы екенін ұғындыру. Оқушылардың табиғатқа деген сүйіспеншілігін, аяушылығын ояту.Міндеті: - Табиғат туралы экологиялық білім және тәрбие беру.- Туған өлкенің табиғатын аялауға баулу.- Туған жердің сырын терең түсіне білуге үйрету- Табиғат туралы ой - өрістерін дамыту.Көрнекілігі: Табиғат туралы қанатты сөздер, табиғат көріністері, сазды сурет, гүлдер, шарлар.Барысы:Қазақстан Республикасының Гимні айтылады.Осынау кең – байтақ еліміздің шалқар көлдері мен асқар таулары, даласы мен алтын дәнді даласы, ақ күмістей қаласы, кенге толы өңірі мен малға толы өрісі бәрі болашақ ұрпақ, келешек азаматтары сендергеөсиет болып қалады. Ал сол болашақ иегерлері, сендер қандай болуларың керек?Бүгінгі тәрбие сағатындағы мақсатымыз:табиғат біздің алтын ұямыз, қоршаған ортамыз, тіршілік көзіміз екенін, оларды қорғау, аялау ардақтау біздің міндетіміз екенін түсіндіру. Табиғат байлығы адамзат өмірінің баға жетпес асыл қазынасы, өмірлік қоры, болашақ ұрпаққа да осы қалпында, таза күйінде жеткізер мұрасы екенін ұғындыру. Қазақстан – туған өлкем,Табиғатың қандай көркем.Көрсін деп күллі әлемге,Жалауыңды желге желпем.Көз алдымда көгілдір тау мұнартып,Аспанымда аққудың әні қалқып. Адам мен табиғат әрқашанда егіз. Табиғатты асыраушың, қамқоршың десең де болады. Ата - бабамыз: «Жер - қазына, су - алтын, мал - байлық» деп өсиет үстіміздегі киіміміз, оқитын кітабымыз, жазатын қағазымыз, мінер көлігіміз, ауырғанда пайдаланатын дәріміз, тыныс алар ауамыз, ішер суымыз - осылардың бәрі жомарт табиғаттың тартқан сыйы.4. Сондықтан, алдымен табиғатқа сәлем берейік.1 - оқушы: Армысың, алтын күн!2 - оқушы: Көгілдір көк аспан!3 - оқушы: Бармысың, құстарым!4 - оқушы: Қанатты достарым!5 - оқушы: Суларым таза ма?6 - оқушы: Талдарым аман ба?7 - оқушы: Бас ием тауларға8 - оқушы: Жамылған қарларға,9 - оқушы: Жайқалған даланы,10 - оқушы: Табиғат - Ананы11 - оқушы: Көруге сағыныпБәрі: Келген біз балаңыз!- Өз елім деп, өз жерім деп тебіренбейтін адам барма сірә! Жоқ! Олай болуы мүмкін де емес. Өйткені сен «Туған жер» деп соққан жүректерде мәңгі орын алған қасиетті даласың.Мұғалім: Жердің көркі жасыл саялы,Қамқоршы бол алақанмен аялы.Табиғат жерге қандай көрік берсе, адам да өмірге сондай көрік береді. Сондай көрік пен сұлулықтан, жылылықтан тұратын табиғаттағы өсімдіктер мен суларды, жан - жануарлар мен құстарды сақтау, қасиетті жерімізді таза ұстау, аялау - біздің адами борышымыз.Табиғатты қорғау - Жер ананы қорғау, табиғатты қорғау - өзіңді қорғау.Оқушы: Қазақ халқы суды қадірлеумен қатар, «Жер - ырыстың кіндігі, Жер - байлықтың көзі» деп жерді өте жоғары бағалаған.Мұғалім: Адамдар еңбектен нәр алған,Үйреніп әр құстан, әр аңнан.Жүруге, жүзуге, жүйткуге,Және де самғауға жаралған.Адам табиғат сұлулығынан әдемілікті, жарасымдылықты, кеңдікті, талғамды өз бойына сіңіреді. Көлдегі аққу тербелісінен би қимылдарын, бұлбұлдан ән салуды үйрене алады, жан - жануарлардан қамқорлық жасауды үйренеміз. Жалпы табиғаттың адамға сыйлар қуанышын үйренуге болады, сол үйренгенімізді өзіміздің басқа адамға қуаныш сыйлау әрекетімізден көре аламыз.Ән: « Өз елім» ХорОқушы: Кең байтақ, көз жетпейтін жерім менің.Таулы орман, жасыл жайлау көлім менің.Бүгінде бар әлемге даңқын жетті.Тәуелсіз Қазақстан – елім менің.Оқушы: Ғажап қой сұлу көктем, жазың әне,Тыңдарсың он жүректің сазын әлі.Шіркін - ай жер жетпейді бір өзіне,Қойнауың тұрған байлық қазыналы.Оқушы: Сен неткен Отан – Анам ғажап едіңӘспеттеп көркем тілмен жазар едім.Болашақ ұрпағыңның бақыты үшінЖайнай бер Ұлы Отан – Ұлы Отан – Қазақ елім!Хор: Жаса мәңгі, Қазақстан!Қорытынды.10 сабақСабақтың тақырыбы: Мал мен егін шаруашылығыСабақтың мақсаты:1. Оқушылардың егін мен мал шаруашылығы туралы алған білімдерін тиянақтау, әрі жетілдіру. Төрт түлік жөнінде мағлұматтар беру, түсіндіру.2. Өз ойларын тиянақтап айтуға дағдыландыру, танымдық белсенділіктерін арттыру, шығармашылық жұмыс жасауға, ізденуге үйрету;3. Қоршаған ортаны аялауға баулу. Төрт түлікті күтуге сезімталдыққа адамгершілікке тәрбиелеу..Көрнекілігі: суреттер кестеСабақтың барысы:І.Ұйымдастыру бөлімі: Психологиялық дайындық.(Барша тіршілік иелеріне сәттілік тілей отырып, сабағымызды бастайық)Қайырлы күн, күнім, далам, орманым,Қайырлы күн, гүлім, құсым, көлдерім,Қайырлы күн, өсімдіктер, жәндіктер,Қайырлы күн, барша тіршілік иесі.- Қандай шаруашылықтарды білесіңдер?Сызба бойынша ауыл шаруашылығы салаларымен таныстырады.АУЫЛШАРУАШЫЛЫҒЫНА ЖАТАДЫ.1. Құс өсіреді ----- құс шаруашылығы2. Ара өсіреді ---- ара шаруашылығы3. Балық өсіреді ---- балық шаруашылы4. Жануарлар өсіреді ---- мал шаруашылығы5. Өсімдік өсіреді ------ өсімдік шаруашылығыБір сөзбен қалай айтамыз?АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ



ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫІІ НұсқаМал шаруашылығыЖылқы шаруашылығыІрі қара мал шаруашылығыҚой шаруашылығыТүйе шаруашылығыҚұс шаруашылығы1. Мәтінмен жұмыс.1 топ Егіншілік2 топ Мал шаруашылығыТоптастырып дәлелдеу.ІІІ.Проблемалық жағдайды шешу.- Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығы бір - бірімен тығыз байланысты деп айтуға бола ма?Сен білесің бе?1 топ өздерің жақсы білетін өсімдіктер туралы білесіңдер ме?2 топ бірінші топқа бүгінгі сабаққа қатысты сұрақтар дайындайсыңдарІҮ.Әңгіме айту.2. Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығында қандай мамандық иелері жұмыс істейді?Сабақты қорытындылау.

11 сабақТақырыбы: Қазақстан ақшалары. Төл валюта.Мақсаты: Тәуелсіз еліміздің  ең  бірінші  айрықша белгісі  теңгемен тереңірек  таныстыра отырып,сөздердің мағынасын, қолдану аясын  жете білуменнен  байланысты оқушылардың мүмкіндігін дамыту. Туған жеріне , отанына сүйіспеншілігін ояту.Сабақтың көрекілігі:  Алғашқы теңгелердің үлгілері, «Теңге – мемлекет келбеті», жаңа сөздер.Сабақтың барысы: Қызығушылығын ояту.Теңгемен .Ендеше тәрбие сағатымыздың тақырыбы «Теңге – мемлекет келбеті».«Теңге»  деген  сөзге синоним табыңыздар:( теңге, тиын, ақша, валюта, қаржы,капитал).Тәрбие сағатының мақсатымен таныстыру.Теңге тарихын айтып бермейік.Теңге тарихы-  Мемлекетіміздің  елбасы – Н.Ә. Назарбаев.- Қазақстан Республикасның тұңғыш Президенті болып  қай жылы сайланды?-  1991жылы1 желтоқсанда  Қазақстан Республикасчының тұңғыш      Президенті     болып  Нұрсұлтан  Әбішұлы  Назарбаев сайланды.-  Президент Мемлекетіміздің ішкі  және сыртқы  саясатының  негізгі бағыттарын  белгілеп отырды. Әрбір егеменді елдің өзіне   тән мемлекеттік рәміздері,  яғни  белгілері болады. Оған Ту, Елтаңба және Әнұран  жататының Сіздерге белгілі.- Мемлекетіміздің Әұранның авторы    кімдер?- Мемлекетіміздің Туының авторы   кім?- Мемлекеттік Елтаңбаның  авторлары кімдер ?(Оқушылар   жауабын  тыңдалады).Халқымыз  теңгені  бұрын да пайдаланған. Ерте замандарда теңгелерді Түркістан, Тараз қалаларындағы  арнаулы  шеберханаларда жасалған.Жүргізуші:         Теңге  өмңірге оңайлықпен  келген жоқ.Елбасымыз  өз теңгемізді шығаруға  қаржыгерлерге тапсырма  берді. Ұлттық валютамыздың  өз дизайні, өз идеясы болуы  керектігін қатаң тапсырылды.  Қазақстан  аймағында ерте кезеңде қандай ақша болғанын, тарихта бұл  жөнінде  қандай деректер бары іздестірілді.

Мұғалім: Теңгенің  16 – ға жуық құпия қорғанысы  белгісі бар. Ұлттық  валютамыздың   дизайның     жасаушы  авторлық  топтың   жетекшісі  Тимур  Сүлейменов  болды. Төл  теңгеміз  тек өз  еліміздің  экономикасын  ғана емес, көрші  жатқан елдің   экономикасына  да үлесін  қосты.  Одан түскен пайда елге  оралып  экономикамыздың  дамуына , халықтың  тұрмысын жақсартуға  жұмсалуда.Теңге  - біздің  дербес  ел   болғанымыздың   белгісі . Басқаның   валютасына  тәуелді  болу -  барлық   байлығыңды біреудің  билігіне беру. Ұлттық  валюта – еліміздің  даму көзі, әлемдік  деңгейге  теңелудің алғашқы факторларының   бірі. Ол барлық уақытта тәуелсіздігіміздің  қамтамасыз етеді.ҚР 1995 жылғы 30наурызда  №2155  Заңына сәйкес ҚР Ұлттық банкі 2006жылғы үлгідегі    номиналы  200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000  теңгелік  банкноттары  айналысқа  шықты.

Алдыңғы шыққан ақша мен қазіргі шыққан ақшаның арасында  айырмашылықтар  бар.Енді теңге туралы әңгімелейік.Алдыңғы  шыққан  Ұлттық  теңгеміздің шеттері       қазақтың ою – өрнектермен безендірілген.  Бірінші бетінде  қазақ   халқының  әйгілі ұлы тұлғаларының  бейнелері  басылды. Екінші бетінде  ою  - өрнектер, табиғат көріністері бейнеленіп, елтаңбамыз  салынған. Одан  кейін жаңа айналысқа  шыққан  ақша мынадай  болып өзгерді.-Ұлттық валюта қай жылы шығарылды?-Теңгеде кімдер бейнеленген? Олар  кімдер?-Ақша  қандай қызмет атқарады?-Тәуелсіз   елдің ең бірінші  айрықша  белгісі  қандай?-Ерте заманда   теңгелерді қайда жасаған ?-Теңгенің  неше    құпия    қорғанысы бар?-Қайдан несие алуға болады?-Ақшаны қайда  жинауға  болады?-Ұлттық валюта дегеніміз не?-Теңге немен   безендіріледі?-Қазіргі  теңгеде қандай  суреттер салынған?-Қазақ теңгесі  қайда басылды ?-Сен ақшаны  орынды жұмсай аласың ба?  қортындылау:Қазіргі  кезеңде Мемлекетіміз   көтеріліп келеді,  болашақта  білімді,  саналы  азамат   болып  өсуімізге  борлық  жағдай  жасалуда.  Осы   мүмкіндікті   дұрыс  пайдаланып  еліміздің  ертеңі  жарқын  болуына   сіздер  де ертең  еңбек   етесіңдер, соған  лайықты  ұлан  болып   өсіңіздер! Сіздерге  қатысқандарыңыз үшін рахмет.12 сабақСабақтың тақырыбы: Гүлдене бер- Астана!Сабақтың мақсаты:1. Оқушылардың Астана қаласының тарихымен, шежіресімен таныстырып, ізденіске, шығармашылыққа баулу.- Астана туралы деректермен білімін дамыту.- Отанға деген сүйіспеншілігі мол елжанды азамат тәрбиелеу.Сабақтың әдісі: Топтау, ой қозғау, әңгімелесу.Сабақтың түрі: Саяхат сабағы.Сабақтың көрнекілігі: Н. Ә. Назарбаев «Еуразия жүрегінде», Астана энциклопедиясы, қала суреті, бүктемелер.Сабақтың барысы:І. Кіріспе сөз. Тарихымызда негізгі орын алатын тақырыптардың бірі - туған жер, қала, ауыл, аудан тарихын зерттеп білу. Оның тарихи тұлғаларын, қоғам қайраткерлерін, ұлы адамдарын, тарихи кезеңдерін білу жас ұрпақтың қасиетті борышы болса, Отанды, жерді, елді сүюге баулу мектептің, ата - ананың борышы. Туған жердің тарихын білу үлкен ізденісті талап етеді. Сондықтан елордасы Астана қаласына саяхат жасаймыз.ІІ. Астана шежіресіАлатау бастағанда асқарала,Қосылды қуанышқа жас бала да.Алматы өзінің жан жалғасында,Арнайды ақ батасын астанаға:Ата, баба салтымен,Абай, Жамбыл даңқымен,Құлагердей құлшынып,Орнап мәңгі біршілікӘруақ қонған жас, қала,Алға баста, Астана! – деп Кәкімбек Салықов ақын ағамыз жырлағандай Астана қаласының қазақтың жүрегімен тілдесіп, арман – үмітімен үндескен, Елбасы кіндігін кескен Елорданың сағым қуған Сарыарқаның төсіне қонақтағанына – 12 жыл!... Он екі жыл – жеке адам өмірі үшін де аса көп мерзім емес. Ал бір қаланың тарихы үшін оны тіпті қасқағым сәт десе де болады. Бірақ тап осы он екі жылдың ішінде бұрын еліміздің елеусіз көп облыс орталықтарының бірі болып келген Ақмола қаласы таңғажайып қарқынмен түлеп, аты әлемге танылып, Еуразия кеңістігінің жаңа үлгіде салынған әсем шаһарларының біріне айналып үлгерді.ІІІ. Астана қаласына саяхат. Алматылық қонақтарды Астана қаласымен таныстырамын.1. Алматылықтармен астаналықтардың кездесуі.2. Сүйікті елордамыз, ҚР - ның астанасы – Астана қаласы да көз алдымызда өсіп келеді. Астана – Еуразияның нағыз географиялық кіндігінде орналасқан жаңа, тәуелсіз әрі егемен мемлекеттің бүгінгі және болашақтағы саяси, экономикалық һәм мәдени орталығы ретінде қанат жайып келеді.Күннен күнге көркейіп, сәні мен салтанаты жарасқан Астана барша қазақстандықтардың жүрек лүпілін еселеп, сәулет өнерінің қайталанбас үлгісін паш етуде.Астана елтаңбасы, Президент сарайы, «Астана - Бәйтерек» монументімен таныстырайын.«Бәйтерек». Нәсіпбек АйтұлыҚазағым, қара орманым - байтақ елім,Жақсыны, жаманды да байқап едің.Асырған мерейіңді асқақтатып,Елбасы – бойлап өскен Бәйтерегің!Нұрсұлтан – ел тірегі, алтын діңгек,Алыптың халқы ғана нарқын білмек.Қазағым, шаттанатын кезің келді,Алашқа қорған болар ұл тудым деп.Танытып терезесі теңдігіңді,Әлемге әйгіледі елдігіңді!Тереңге тамыр жайды Бәйтерегің,Сақтай біл, ұлан - байтақ кеңдігіңді.Мұздақпен жапқан жотасын,Алатау - саған ата шын.«Астана – кіші інім»,- деп,Алматы берген батасын.Қастерлей тыңдап осы үнді,Құлақтан еміп Есілді.Қанатын жайып, көкке өрлеп,Астана кеңге көсілді.Қазақтың үлкен үйісің,Шежіре, аңыз күйісің,Әділдік жақтап наркескен,Дуалы сөздің биісің.Өсірер әлі - ақ тербетіп.Болашаққа ұл - қыз бесігін.Астана таңы арайлы,Әлемге барша қарайды.Міне, достар Астана қаласы 60 - жылдардағы Тың игерудің орталығы болса, ал қазіргі таңда ақиқатқа айналған арман қала, дүниежүзі халықтарымен терезесі тең қазақ деп аталатын егеменді ұлттың, тәуелсіз Қазақстанымыздың киелі ордасы.Енді Астана туралы ойларымызды жүйеге келтірейік.Астана қандай қала? (Оқушылар өз ойларын айтады).Қорытынды.13 сабақ Сынып сағатының тақырыбы: "Қазақтың билері" Мақсаты: Оқушыларға қазақ тарихының төрінен орын алған, қаншама ғасыр өтсе де, өскелең ұрпағына өшпес із, өнегелі сөз қалдырған Төле, Қазыбек, Әйтеке билер жайлы әңгімелеу, оқушылады адамгершілік, имандылық және парасаттылыққа тәрбиелеу.КіріспеМұғалім: Сәлеметсіздер ме, құрметті ұстаздар және оқушылар?! Бүгінгі ашық тәрбие сағатымыздың тақырыбын білу үшін, экранға назар аударайық. Тәрбие сағатымыз ерте заманда осы күнгі соттың да, тергеушінің де қызметін атқарған, өздерінің бір ғана сөзімен небір шытырман даулы мәселелердің дұрыс шешімін тауып отырған "Қазақ билеріне" арналады.Қазақ билері әділ және елге сыйлы болуға тиісті болатын. Өз әділдігімен елге танымал болған қазақтың атақты билері:
  •  (1663—1759 жж.)
  •  (1667—1764 жж.)
  •  (1644—1700 жж.)
  • Қазақ халқының бұл билері елді үш жүздің бірлігін сақтауға шақырды.Төле би, ер Қазыбек, тілді Әйтеке, Асқар тау Қазығұрттай білімді еді. Бірі күн, бірі туған айдай болып, аманға сәйкесімен келіп еді.- деп, Тәуке ханның билерді асқар тауға, күнге, айға теңеуі тегін емес. Тәуке ханның тұсында ұлы жүзге Төле би, орта жүзге Қазыбек би, кіші жүзге Әйтеке би басшы болды.І. Билер жайлы ақпарат.- Ендеше, билер жайлы толығырақ оқушыларымыздан ақпарат алсақ.Төле би Әлібекұлы 1663 жылы қазіргі Жамбыл облысы, Шу өзенінің бойындағы Әулиеата маңындағы Жайсаң Жайлау деген жерде дүниеге келген. Төле жасынан араб, парсы тілдерін жетік меңгерген. Төленің әкесі Әлібек те сөзге ділмәр, шешен, би болған адам. Төле әкесіне еріп жүріп, ел таниды, жер көреді. 15 жасында билікке араласып, өзінің әділдігімен, ақылдылығымен жұрт арасында таныла бастайды. Өзінің даналығымен «Қарлығаш би» атанған. Төле биден қалған көптеген нақыл, өсиет, шешендік сөздер, толғаулар бар. Мысалы,

    Жаңбыр жаумаса, жер – жетім, Басшысы болмаса, ел – жетім, Ұқпасқа айтқан сөз – жетім... Атың жақсы болса – ер жігіттің пырағы. Балаң жақсы болса – жан мен тәннің шырағы. Әйелің жақсы болса – Бірінші – иманың, Екінші – жиғаның, Үшінші – ырысыңның тұрағы... Бір үйдің баласы болма, Көп үйдің санасы бол! Бір елдің атасы болма, Бар елдің данасы бол! Көп тонның жағасы болма, Көп қолдың ағасы бол! Ақты ақ деп бағала, Қараны қара деп қарала. Өзегің талса өзен бойын жағала Басыңа іс түссе, көпшілікті сағала. Өзіңе-өзің кәміл бол, Халқыңа әділ бол, Жауыңа қатал бол, Досыңа адал бол! Қазақ халқының айтулы кемеңгер билерінің бірі – Қаз дауысты Қазыбек би 1667 жылы Сырдария жағалауында дүниеге келіп, жастық шағын Қаратау, Ұлытау атырабында өткізген. Қазыбектің әкесі Келдібек те кезінде елді аузына қаратқан би болыпты.Қазыбек есімі «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» атанған Жоңғар басқыншылығына қарсы күрес жылдары екі елдің арасын бітістіруші батыл елші, парасатты мәмілегер ретінде әйгілі болған. Қалмақ ханына елшілікке барғанда жасқанбай өз ойын жалынды сөздермен бұршақтай жаудырып, мірдің оғындай өткір сөздерімен жоңғар ханының аузын аштырмай тұтқындағы ұл-қыздарды босатып алады. Қалмақ ханы Қазыбектің саңқылдағын даусына орай «Қаз дауысты Қазыбек» деген ат береді.



    Қазақ халқының әйгілі де айбарлы билерінің бірі Әйтеке Бәйбекұлы 1644 – 1700 жылдары өмір сүрген. Әйтеке деген есіммен ел арасына танымал болған бидің шын аты –Айтық. Әйтеке би Тәуке ханның тұсында өмір сүріп, қазақ жұртының бір орталыққа бағынып, іргелі ел болуына ісімен де сөзімен де зор үлес қосқан. Әйтекенің ел мүддесін көздеп сөйлейтін, халықтың қамын ойлайтын ерекше қасиеті «Қасқакөл дауында» жан-жақты танылады. Оның дәлелі – Орманбет биге айтқан: «Бай болсаң, халқыңа пайдаң тисін, батыр болсаң, жауға найзаң тисін. Бай болып елге пайдаң тимесе, батыр болып жауға найзаң тимесе, елден бөтен үйің күйсін» деген сөздері. Әйтеке би өзінің шешендік сөздері арқылы өмірдің өтпелі екендігін баса көрсеткен









    ІІ. Сұрақ - жауап.1. Ұлы жүз биі - Төле биді не үшін "Қарлығаш әулие" деп атап кеткен?2. Орта жүз биі - Қазыбек биді не үшін "Қаз дауысты" деп айтқан?3. Кіші жүз биі -Әйтеке бидің шын аты?4. Билер жайлы аңыз әңгімелер, олардың даналықтары жайлы не айта аласыңдар?- Қазақтың үш биі туралы әңгіме бастасақ олар туралы жақсы мақтаулар жетерлік. Ендеше, қаз дауысты Қазыбек бидің жоңғар ханына қайтарған жауабын көрелік.ІІІ. Көрініс."Қаз дауысты Қазыбектің Жоңғар ханы Қоңтажымен кездесуі".Қанды қырғын ұрыстан кейін бейбітшілік жолмен бітімге келу үшін қазақ пен қалмақ бір-біріне елші жібермек болады. Жоңғар қоңтайшысы қазақтың үш биінің бірі келмесе бітім болмайды деп қасарысыпты .Сонда үш би былай деп кеңесіпті.Төле: уай, қос інім, қос шаңырағым, аға боп алдарыңа түсейін деп тұрмын. Артымда сендер барда қанат жайып самғар-мын, дауласқанды жайғармын. Мен барайын бұл жолға!Әйтеке: уай, Төкем! "Аға бордан, іні зордан" демей ме, "Іні - найза, аға - қорған" демей ме? Жағаласқанды жапырып, жауымды аршып күремеймін бе? Мен барайын бұл жолға!Қазыбек би: уай, асыл ағам, уай, асқақ інім! Ағасы бардың жағасы бар емес пе? Жағасы бардың пәледен сақтар панасы бар емес пе? Інісі бардың тынысы бар емес пе? Тынысы бардың елде - ырысы, жауда - ұрысы, дауда - жұмысы бар емес пе? Мен барайын!Төле:- Шырағым Қазыбек, жол бастайды әмәнда, омырауы жүйріктің, бөгелекті қуарда пайдасы мол қүйрықтың, аттың белі қызметті көп қылар, саған көпті кезегі, осы жолғы бүйрықтың. Жай, онда қолыңды!Атасызға ата бол,Батасызға бата бол.Арып-ашқан ғаріптіңЖел жағына жота бол,Панасызға пана бол,Кек сақтамас бала бол,Дос сүйініп, қас сыйларІҮ. Келесі кезекте "Қазақтың үш биі" жайлы пікірлерді тыңдап көрсек. Бейнетаспаға назар аударайық.Ү. Постер жасау.І топ. "Төле би"ІІ топ.азыбек би"ІІІ топ.йтеке би".ҮІ. Қорытынды.- Балалар, сендерге бүгінгі сабақ ұнады ма? Көңіл-күйлерің қалайүниеде не өлмейді? Ғалымның хаты өлмейді, жақсының аты өлмейді, жақсы сөз жерде қалмайды. Артына аталы сөз қалдырған, азаттық, теңдік, туыстықты ту етіп көтерген, қазақ тарихының төрінен орын алған, қаншама ғасыр өтсе де, өскелең ұрпағына өшпес із, өнегелі сөз қалдырған Төле, Қазыбек, Әйтеке билердің рухтары одан әрі биіктей берсін!- деп ашық тәрбие сағатымызды аяқтаймыз. Назарларыңызға рахмет!14 сабақТақырыбы: Ұлттық қол өнеріМақсаты: Қазақ халқының мол қолөнер үлгілеремен таныстыра отырып, халық өнерін қастерлеуге, үлгі тұтуға үйрету.Тәрбиелік мәні: Оқушыларды әсемдікті тани білуге баули отырып, эстетикалық ой — өрісін дамыту, адамгершілікке тәрбиелеу.Көрнекілігі: Ою түрлері, зергерлік бұйымдар, “ Тайқазан ”, “ Алтын адам ” суреттері. Өнер туралы өнегелі сөздер мен мақал – мәтелдер:
  • Балам өнерлі болсын десең, өнегеңді көрсет.
  • Қолөнер – мол өнер.
  • Өнер талаптан туады.
  • Өнерліден үйрен, өнерсізден жирен. – деген сөздер жазылып ілінеді. Магнитофон, “ Мақал құрастыр ойыны ”.
  • Тәрбие сағатының жүру барысы:КіріспеБүгінгі тәрбие сағатымыз  Қазақ халқының қол өнері” деп аталады. “Өнер – таусылмас азық, жұтамас байлық” – деген халық даналығы. Әр халықтың өзіндік ұлттық өнері болады.Өнер адамның дүниетанымына, сеніміне, адамгершілік – моральдық қасиеттердің қалыптасуына, эстетикалық сезімдерінің тұрақтылығына, алдына қойған мақсатының айқындала түсуіне игілікті әсер етеді. Сол себепті де халық өз ұрпағының өнердің сан – саласынан толық мағлұматы болуын аңсап, бұған қатты көңіл бөлген. Осыған орай мақал – мәтелдер “Жігітке жетпіс өнер де аз”, “Өнер таусылмас азық, жұтылмас байлық” – деп өнерді құдіретті күш, адамның жан серігі, ертенгі күнгі жейтін тамағы ішетін сусыны, рухани байлығы деп бағалаған.Қазақтың ән өнері, қолөнері, зергерлік өнері өзінің төлтума бітім қасиетімен, көркемдік мән мағынасымен шын мәніндегі халқымыздың ғасырлар тағылымынан өткен асыл қазынасы.  Осы асыл қазынаны жоғалпай, әрі қарай дамыту біздің болашақ жастарымыздың міндеті.Ортаға екі жүргізуші шығады.Екеуі бірігіп:        Ән мен күйді төгілтіп,Інжу маржан шашайық!Қонақтарды таң қалдырып,Өнерді күмбез жасайық! Ұлттың негізгі тірегі – ана тілі. Ана тілінен айрылған халық ұлт емес. Тіл – киелі дүние. Тілімізден айрылғанымыз ұлттық қасиетімізденайрылғанымыз. Әжелеріміз бесікті тербете отырып өмірлі бол, ақ ботам Бақытты бол, ақ қозым – деп жырлаған.   II.      Бөлім “Қолөнер – мол өнер” Қолөнер қолмен жасалатын жұмыс. Халық тұрмысында өру, ою, зергерлік, тігу, тоқу, жону, құрастыру бәрі де халықтың қолөнеріне жатады. Ғасырлар бойы ұрпақтан – ұрпаққа көбірек таралған қолөнерінің бір түрі ою — өрнек. Енді ою – еліне саяхатты тамашалаңыздар.Ою түрлерін көрсете отырып, ою түрлері туралы оқушылыр орындайтын жұмыстар.Құс мұрын оюы – ұшқан құстай ерікті, бақытты болыңдар деген тілекті білдіреді.Омыртқа оюы – бірліктің, ынтымақтың, беріктіліктің белгісі.Қошқармүйіз — әл – ауқатымыз жақсы, молшылықтамыз деген белгі. Мүйіз оюдың бірнеше түрі болады. Арқар мүйіз, сыңар мүйіз, сынық мүйіз, қос мүйіз.Құстаңдай оюы – шешендердің, ақындардың үні құстың сайрағанындай құлаққа жағымды, жан жұбатарлық деген тілекпен өнер адамдарының шапандарына кестелеп тігіледі.

    Оқушы:  Көрші әжей өнерлі!Барып тұрам күнде менҚұрмет тұтып шеберді!Ою — өрнек үйренем.Мақал құрастыру” ойыныТілі – бізі Шешеннің тілі – шеберді – бізі.)Қолы – тоны (Қай біреудің қолөнер қолымен тіккен тоны өнер.)Жақсы – жаман (Жақсыдан үйрен – жаманнан жирен.)III.      Бөлім “ Алтын балдақ – қол сәні, әшекей, кесте – тон сәні”Бұл бөлімде зергерлік өнер туралы әңгімелейміз.Мұғалім: Балалар, өскенде кім боласыңдар оны өздерің таңдайсыңдар, ал мен бүгін тағы бір қазақтың қолөнерімен сендерді қызықтырғым келеді. Ол – зергерлік. Зергерлік ерте заманнан келе жатқан өнер. Зергерлер сән – салтанат бұйымдарын, жүлдеге, сыйға беретін неше түрлі әшекей жасайды.Зергерлік өнердің туындылары жауға айбар, жақынға мақтаныш, аруға – ажар, жігітке – жігер беретін болғандықтан, батырлардың ерлігіне, ақындардың тапқырлығына, жүйріктердің бәйгесіне сыйға беретін болғанергерлер қолынан неше түрлі әшекей бұйымдар шыққан. Ең көрнектісі де, сымбаттысы да – Сәукеле.: Зергерлер білезіктің бірнеше түрін соғып жасаған. Білезік көбінесе жұмыр, төрт қырлы, ширатпалы болып келеді. Білезіктің ашылылатын және жабылатын түрлері болады.Кімге болса жарасатын көркемдік беретін зат, ол – сырға. Сырға әсем де жеңіл жасалады.ҚорытындыМұғалім: Міне балалар, бүгінгі тәрбие сағатымызда қазақ халқының өнер түрлерімен таныстық.Халық өнері тек қана эстетикалық мұрағат емес, ол сонымен қатар халықтың белгелі бір тариха кезеңіндегі таным – түсінігінен, өмір – салтынан, сұлулық туралы ой – талғамынан хабар береді. Есік қаласында табылған “Алтын киімді адам”әлемде теңдесі жоқ қолөнер болып саналады.







    Қорытынды Бастауыш сынып оқушыларын өз елін,жерін сүюге тәрбиелеу барысында туған жерінің өткенімен, бүгінгі күнімен және болашағымен таныстырудың орны ерекше. Мектепалды даярлық тобы және 1 сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беру мақсатында «Мен елімнің патриотымын» атты жинақ құрастырылып отыр.Отанына, халқына, еліне, жеріне деген сүйіспеншілікке тәрбиелеп, олардың бойына сіңіріп қалыптастыру халық тәрбиесінде жетекші орын алады. Патриоттық тәрбие беру арқылы оқушының саналы сезімін көзқарасын қалыптастырады. Күнделікті өмірде оқушының дүние танымын, білімін, көзқарасын қалыптастыруда мектеп шешуші рөл атқарады. ҚР-ның үздік білім беру жүйесінің тәрбие тұжырымдамасында басым бағыттардың бірі болып патриоттық тәрбиенің бекітілуі де бекер емес. Ендеше, патриоттық тәрбие - тәрбиенің басты бағыттарының бастауы десек, қателеспейміз. Осы курс бойынша өткізілген әр сабақтан алдымызда отырған әр шәкірт бір нәрсе алып кетсе, санасына жақсы ой түйіп кетсе деп ойлаймыз. Жоғарыда көрсетілген жұмыстарды үнемі жүргізу оқушы бойындағы қабілет көзін ашып,тілін байытуға ,қиялын ұштауға,өз бетінше ізденуге зор әсерін тигізеді. Осындай тақырыптағы жұмыстарды сабақтан тыс шараларға да қолдануға тиімді.Осы сынды жұмыстар іс-тәжірибемізде оқушының патриоттық сезімін оятуға зор ықпалын тигізеді деп ойлаймыз.«Мен елімнің патриотымын » атты жинақ ұстаздарға көмегі тиер деген мақсатта ұсынылы потыр.





















































    Қолданылған әдебиеттер:

    1. «Менің Отаным-Қазақстан» кітапша 2006 жыл2. «Арайланған Астана» әдеби кітап 2010 жыл3. «Қазақстан табиғаты»кітапша 2009 ж4. «Менің Отаным-Қазақстан» Әдеби кітапша 2010 жыл

    5.«Қазақтың ою-өрнектері» әдебиет.Алматы-2011жыл 6.«Астана-Ақорда» кітапша 2007 жыл7. «Сен білесің бе?» энциклопедиясы 2011ж8. «Ұрпағым, саған айтам» -Алматы, 2006 ж











































































    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Қуандықова Камка Каримжановна
    Жарияланған уақыты:
    2019-09-09
    Категория:
    Бастауыш сынып
    Бағыты:
    Барлығы
    Сыныбы:
    2 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1568049298
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999