Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуда педагогикалық технологиялардың тиімділігі.
Материал жайлы қысқаша түсінік: - мектепке дейінгі ұйым педагогтарының назары баланың шығармашылық, зияткерлік қабілеттерін дамытуға, эмоционалды-ырық және қозғалу аяларын түзетуге аударылған. Дәстүрлі әдістер орнын баланың танымдық дамуын белсендіруге бағытталған оқыту мен тәрбиенің жаңа әдістері басуда. Осы өзгермелі жағдайларда мектепке дейінгі білім педагогы бала дамуына деген кіріккен ұстанымдар алу¬ан түрлілігінде, қазіргі технологиялардың кең ауқымында бағдарлана білуі тиіс.
Материалды ашып қарау
Тасимова Д.А. Индер ауданы Елтай ауылы «Қызғалдақ» мектепке дейінгі бөбекжайының директоры Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуда педагогикалық технологиялардың тиімділігі. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту» негізінде ұлттық деңгейде мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың міндеттерінің бірі ретінде баланың сөйлеуін және ана тілін, қарым-қатынас мәдениетін дамыту, сауат ашу негіздерін меңгеруге даярлау, – деп нақты айқындалған. Осы міндетті жүзеге асыру үшін мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың негізгі мазмұны білім беру қызметінің нәтижесі ретінде баланың біліктілігін қалыптастыруға бағытталып, барлық білім жүйесін қайта ұйымдастырудың көп жылдарға созылған үдерісі мектепке дейінгі тәрбие және оқытуға жоғары талаптар қойып, осы үдеріске деген жаңа, неғұрлым тиімді психологиялық-педагогикалық ұстанымдарды іздестіруді қарқындыра түсті. Қоғам дамуының қазіргі кезеңінде инновациялық үдерістер, бірінші кезекте, баланың мүмкін қабілеттерін ашудың басты сатысы ретіндегі мектепке дейінгі білім жүйесіне қатысты. Мектепке дейінгі білімді дамыту, жаңа сапалы деңгейге өткізу инновациялық технологияларды дайындаусыз мүмкін емес. Инновациялар педагогикалық практикада қолданылатын жаңа әдістерді, формаларды, құралдарды, технологияларды анықтайды, олар бала тұлғасына, бала қабілетттерін дамытуға бағытталған. Еліміздің қазіргі даму кезеңіндегі білім үдерістерінде мынадай өзгерістер байқалады: - білім мазмұны күрделенген; - мектепке дейінгі ұйым педагогтарының назары баланың шығармашылық, зияткерлік қабілеттерін дамытуға, эмоционалды-ырық және қозғалу аяларын түзетуге аударылған. Дәстүрлі әдістер орнын баланың танымдық дамуын белсендіруге бағытталған оқыту мен тәрбиенің жаңа әдістері басуда. Осы өзгермелі жағдайларда мектепке дейінгі білім педагогы бала дамуына деген кіріккен ұстанымдар алуан түрлілігінде, қазіргі технологиялардың кең ауқымында бағдарлана білуі тиіс. Инновациялық технологиялар – оқыту мен тәрбиелеу әдіс-тәсілдерінің жүйесі, ол қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайларда баланың тұлғалық дамуында қарқынды өзгерістер есебінен жайлы нәтижеге жетудің құралы. Педагогикалық инновациялар оқыту мен тәрбиелеу үдерістерін не өзгертеді, не жетілдіреді. Мектепке дейінгі білім жүйесінде инновациялардың пайда болуының мына себептерін бөліп көрсетуге болады: - ғылыми зерттеулер; - әлеуметтік-мәдени орта; - мектепке дейінгі ұйымдарының жаңа педагогикалық жүйелерге сұранысы; - бала дамуында жетістіктерге жетуге ата- аналардың қызығушылығы. Мектепке дейінгі білімжалпы білім жүйесіндегі алғашқы және ең жауапты буын. Мектепке дейінгі жаста баланың ақыл-ойын табысты дамытатын түсініктер мен ұғымдар іргесі қаланады. Баланың ақыл-ойын дамытудағы неғұрлым елеулі өзгерістер жеке білім мен білікті игеру нәтижесі емес. Ол, біріншіден, шынайы болмыстың белгілі саласындағы маңызды байланыстарды меңзейтін білім жүйесін игерудің, екіншіден, осы білім жүйесін қалайтын ақыл- ой әрекетінің жалпы формаларын меңгерудің салдары. Осыған байланысты мектепке дейінгі білімді таңдау мен жүйелеудің негізгі ұстанымдарын ойластыру мәселесі өзекті болып отыр. Мысалы, мектепке дейінгі жаста қабылдаудың, шығармашылық қиялдың, көрнекі-бейнелі ойлаудың күрделі формалары қарқынды дами бастайды, олар тек мектепке дейінгі жас баласына ғана емес, оқу әрекетінде мектеп оқушысына да, дене және ой еңбегінің түрлі саласында ересекке де қажет-ақ. Мектепке дейінгі тәрбие міндеті, алдымен, «арнайы мектепке дейінгі» және сонымен қатар болашақта қажет психофизиологиялық қасиеттерді барынша дамыту, мұнда балаға уақытынан бұрын оған жат ойлау формаларын таңуға болмайды. Педагогикалық технологиялардың ең елеулі белгілері арасынан мыналар айқындалды: ● технология нақты педагогикалық бағытпен зерттеліп дайындалады, оның негізінде алға қойған мақсатқа жетудің нақты ережесіне қол жеткізетін автордың немесе ұжымның құндылық бағдары мен мақсаты жатқызылады; ● педагогикалық әрекеттердің технологиялық жүйесі алға қойылған мақсатқа сәйкес құрылады, ол нәтижеге жетуді қамтамасыз етуге тиісті; ● педагогикалық технология элементтерін кез-келген тәрбиеші өзіндік тәжірибесіне және баланың жеке ерекшеліктеріне сай, кезеңмен және жүйелі жүзеге асыруы қажет; ● педагогикалық технологияның негізгі бөлігі оқытудың аталмыш стратегиясына сәйкес, іс-әрекет нәтижесін айқындаудың критерийлері мен құралдарын анықтайтын диагностикалық тәсілдер болып табылады. Балабақша педагог кадрлары балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытып, жеке тұлға ретінде қалыптастыруда мақсатында күнделікті оқу-тәрбие жұмыстарында жаңа технологияларды үнемі қолданады,өйткені бүгінгі таңда білім беру жүйесіндегі оқу-тәрбие жұмысында жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану заман талабы. Бүгінгі таңда балабақшаның педагог қызметкерлері Денсаулық», Қатынас», «Таным», «Шығармашылық»,«Әлеуметтік орта» білім беру салалары бойынша өткізген күнделікті оқу іс-әрекеттерінде жаңа технолнгиялық әдістерді жүйелі кіріктіре отырып,компьютер,интерактивті тақта,аудио-видео, мультимедиялық құралдарды пайдалану арқылы өткізеді. Күнделікті қолданылатын жаңа технологиялық әдіс-тәсілдер:*Ойын технологиясы;* Сын тұрғысынан ойлауды дамыту;*Триз технологиясы;*Денсаулықты сақтау технологиясы;*Дамыта оқыту технологиясы;*Жобалау-зерттеушілік қызмет технологиясы;*Ақпараттық –коммуникативтік технологиялар* Кембридждық тәсілдер технологиясы ТРИЗ технологиясы-балаларды өнертапқыштыққа үйретіп, ойлау қабілетін дамытады. ТРИЗ технологиясы-бір нәрсені бірнеше бағытта қолдану. Мақсаты: Ойындар мен тапсырмаларды пайдалана отырып,ұжымдық әрекет қарым-қатынас жасай білуге үйрету,топтық әрекеттерді қалыптастыру, дағдыландыру. ТРИЗ арқылы мектепке дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін қалыптастыру.Балаларды ойландыру ой-санасын жетілдіру. Триз жүйесі бойынша шығармашылық әңгіме барысында қалыпсыз тәсілдерді қолдану.Триз технологиясының мақсаты: баланың тілін дамыту, шығармашылық қиялын дамыту болып табылады. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытуда 3 негізгі мақсат қарастырылған. 1.Ауызша сөйлеуге үйрету, сөздік қорын дамыту. Айналадағы дүниені табиғатты бақылау, таныту арқылы сөз қорын жаңа сөздермен байыту, баланың ауызша сөйлеген сөздерін тыңдап, өзіне қойылған сұраққа жауап беруге үйрету: Заттың атын (ойыншық, гүл, жапырақ т.б) заттың сынын, сапасын, түр түсін , пішінін білдіретін сөздерді меңгерту. Заттың іс -әрекетін білдіретін (жүрді,жүгірді,келді,келеді,епті т.б) сөздерді әрі қарай меңгерту. Үстеу сөздерді (қасында, үстінде, осында, жоғарыда, төменде) қосып айтуға үйрету. 2 Сөз дыбыстарын дұрыс айту. Сөйлеуде ауыз қуысы арқылы дұрыс дем шығара білуге үйрете отырып, дауыссыз қатаң, ұяң дыбыстарды естілуіне қарай дұрыс, анық айтуға үйрету, 3- 4 сөзден тұратын сөйлем құрату. 3. Байланыстырып сөйлеуін дамыту. Күнделікті сабақта естіген, білгенін, ойын, серуен кезінде көрген түйгенін , сурет және оқылған ертегілер мазмұнын ұнатқан ойыншықтары жайында ауызша сұрақ қоя отырып, әңгімелей отырып, қысқа ертегілердің кейіптендіре білуге үйрету. Мысалы: «Түлкі мен ешкі» ертегісінде: Түлкінің терісі қандай?(үлпілдек) тағы нелер үлпілдек болады? (қар, шапан, тымақ, мысықтың жүні ,кілемнің беті) Ешкінің түсі сұр болған ,тағы нелер сұр түске жатады? (сұр бұлт, сұр бас киім , сұр ішік, сұр қоян) -Құдықтың суы қандай болады? –Мұздай. Тағы нелер мұздай болады? (мұздай су, мұз, суық жел, қар, су, мұз жатады) Балалардың шығармашылығын дамыту жолында:-Сурет салу,Мүсіндеу-Жапсырма,-Музыка. ұйымдастырған оқу іс –әректтер өткізіледі. Сурет салу оқу іс-әрекетінде қалыпсыз тәсілдер қолданылады.Мәселен: Бала сурет салуда тек қана қыл қаламмен сурет салып қоймай неше түрлі түтікшелерді;жіптерді картоп қималарын:трафареттерді: тіс пастасы мен тіс щеткасын,қайнатылған ас бояғыштарын қолданады.Берілген тапсырмаларды орындау,балаларды, еркін қиялдарға шығарма-шылық пен айналысуға кедергі келтіретін психологиялық селқостықты жоюға ықпал жасайды.Балада танымдық қызығушылықтың болуы олардың оқу іс-әрекеттерге белсенді,білімінің сапалы болуына,басқа да іс-әрекеттерге жағымды әсерін қалыптастыруға мүмкіндік беретіндігі байқалып өз нәтижесін көрсетті. Білім беру процесінде ТРИЗ технологиясын пайдалану кезеңдеріТРИЗ жүйесі бойынша жұмыс істеу біртіндеп жүзеге асырылуы керек.ТРИЗ міндеттерін шешу үшін келесі жұмыс кезеңдерін атап өтуге болады.І кезең мақсаты: баланы жан-жағындағы қайшылықтарды тауып, оларды ажырата білуге үйрету. Гүл мен ағаштың арасында қандай ортақ қасиет бар? Қағаз бен есіктің арасында қандай ортақ қасиеттер бар?ІІ кезең мақсаты: балаларды қиялдауға, ойдан шығаруға үйрету. Мысалы жаңа қолайлы және әдемі орындық ойлап табу керек.ІІІ кезең ТРИЗ -дің арнайы амалдарын қолданып,әртүлі ертегілер ойлап табу. Сізді мыстан кемпір ұстап алып, жеп қоюға дайындалып жатыр. Сіз не істейсіз?ІYкезең мақсаты. Бала үйренгенін қолданып, өзіндік пікірлер қолданып, өзіндік пікірлер құрып, дәстүрден тыс тәсілдерді кез-келген қиын жағдайлардан шыға алады. Қорытындылай келгенде Триз технологиясы:-ТРИЗ балалардың елестету және ойлау қабілеттерін жетілдіреді.-ТРИЗ балаларға білімді қызықты және тартымды түрде жеткізуге, мықты меңгеруге және жүйелендіруге көмектеседі.-ТРИЗ балалар мен педагогты ойлануға, шығармашылықты көрсетуге ынталандырады.-ТРИЗ педагогикалық қарым- қатынасы негізінде жасалып, бала мен педагогтың ынтымақтастығын жолға қояды. Балалардың жетістікке жетуіне жағдай туғызады. Өздерінің күштері мен мүмкіндіктерін пайдаланып, олардың қоршаған ортаға деген қызығушылығын қолдайды. Қазіргі кезде мектепке дейінгі жастағы балалардың Зерттеушілік жобалау қызмет технологиясы кез-келген білім мазмұнына бағытталған, ізденімпаздық,зерттеушілік,тәжірибелік міндеттердің шешімін табу үшін нақты мақсатқа бағытталған қызмет. жобалау әрекетін жүзеге асыру мәселелерін қарастырады. Жобалау әрекеті ересек мектепке дейінгі жастағы балалардың нәтижелі әрекетінің формасы және танымдық әрекетінің формасы ретінде қарастырылған. Зерттеушілік қызмет технологиясыБалабақшадағы зерттеушілік қызметінің мақсаты - мектепке дейінгі тәрбиеленушілердің бойында зерттеушілік ойлауға қабілеттілікті, негізгі түйіндік құзыреттіліктерді қалыптастыру. Шығармашылық жобаларды ұйымдастыру жұмыстары барысында тәрбиеленушілерге кез келген нәрсені зерттеу негізінде немесе эксперимент жүргізу барысында шешімі оңай табылатын жобалық тапсырмалар ұсынылады. Эксперименталдық–зерттеушілік қызметті ұйымдастырудың әдіс−тәсілдері:
  • әңгімелесу;
  • бақылау;
  • жобалау (табиғат құбылыстарын бақылау жобасын құру тәрізді);
  • нәтижелерді белгілеп алу: бақылауларды, тәжірибелерді, эксперименттерді, еңбек әрекетін;
  • табиғат бейнесін (ағаштардың, гүлдердің иістерін, құстардың дыбыстарын тағы басқалалары);
  • көркем сөздерді пайдалану;
  • дидактикалық ойындарды пайдалану; ойын негізінде білім беру, жағдаятты шығармашылық тұрғыдан дамыту;
  • Балабақша мен тәрбиешілерді денсаулық сақтау технологияларына жүйелі кезегімен қатыстыру төмендегідей жүргізіледі: - балабақшаның мектеп жасына дейінгі бала денсаулығына кері әсер ететін мәселелерін анықтап, оларды жылдам шешу керектігін түсінуі; - мектеп жасына дейінгі баланың денсаулық жағдайының сәтсіз болуына бүкіл тәрбиешілер қауымы жауапты екендіктерін мойындауы; - қажетті денсаулық сақтау технологияларын игерулері; - игерілген дайындықты практика жүзінде бір-бірімен, медицина қызметкерлерімен, мектеп жасына дейінгі балалармен олардың ата- аналарымен бірлесе отырып іске асыру. Денсаулық сақтау технологиялары – тәрбиеленушінің білім алуы мен дамуының барлық кезеңдерінде оның денсаулығын сақтауға бағытталған барлық білім беру ортасы факторларының өзара байланысуы мен өзара әрекеттесуін қамтамасыз ететін, баланың бойында салауатты өмір салты бойынша қажетті білім, білік, дағдыны қалыптастыратын өлшемдер жүйесі. Денсаулықты сақтау мен ынталандыру технологиялары
  • дем алу жаттығулары;
  • саусақтық жаттығулар;
  • түзетуші жаттығулар;
  • қимыл−қозғалыс және спорттық ойындар
  • Салауатты өмір салтын меңгеруге арналған әдістер мен әдістемелер:
  • денешынықтыру жаттығулар
  • ойын терапиялар мен ойын тренингтер;
  • нүктелі массаж.
  • түзетуші технологиялар
  • әуендік өзара әрекеттесу технологиялары;
  • Бұған дейін белгілі болғандай, ойын үрдісін жүргізудің ұйымдастыру-педагогикалық жағдайы технологиядағы сияқты, денсаулық сақтау технологияларында да тәрбиеші сабағы оның негізін құрайды. Мектеп жасына дейінгі балалар үшін ақпарат алу қажеттілік болып табылады. Бұған, дәстүрлі педагогикадан біраз ерекшеленетін және Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына қайшы келмейтін М. Монтессоридің педагогикалық жүйесі едәуір көмегін тигізеді, оның мақсаты негізгі құзыреттілікті, жеке мәдениетті және ұлттық құндылықтарды меңгерген баланың жеке тұлғасын дамыту болып табылады. Монтессори-материалдармен айналыса отырып, балалар іс-қимылды, оның орны мен жұмыс ұзақтығын таңдау еркіндігіне ие болады. Тәрбиеші үнемі баланың қасында жүреді, қажет болған жағдайда көмектеседі, алайда бұл ретте тәрбиеленушіге өзінің дербес іс-әрекетін толық іске асыруға мүмкіндік береді. Әр бала, осылайша оған қажетті жылдам және жедел көмекті ала отырып, өзінің «білім алу бағытымен» өзі үшін қолайлы жылдамдықпен қозғаладыМонтессори технологиясы ақыл-ой тәрбиесін шын мәнінде сезім органдарын тәрбиелеумен ауыстырды, Жаттығулар жұйесі балалардың бойында белгілі бір іскерлік пен дағды қалыптастыруға: заттарды формасы, салмағы және түсі бойынша айыра білуге, алуан түрлі дыбыстар мен иістерді ажырата білуге бағытталады.. Мұның өзі жеке адамның кең ауқымды дамуы орнына әртүрлі сезімдердің үйреніп кетуіне әкеліп соқтырады. Бүгінгі таңда Қазақстанда Мария Монтессори технологиясы мектепке дейінгі ұйымдарда ақыл-ойын дамытуда, өздігімен әрекет етуге үйретуде кеңірек қолданыста. Ойын арқылы оқыту технологиясы ─ дидактикалық, тәрбиелік, дамытушылық, әлеуметтендірушілік мақсатқа жету. Ойындық іс-әрекеттің психологиялық механизмі жеке бастың өзіндік талап-талғамдарына сүйенеді. Ойын ─ қоғамдық тәжірибені қалыптастыру бағытындағы іс-әрекеттің бір түрі, яғни тәртіпті, өзін-өзі басқаруды жетілдіреді. Адам тәжірибесіндегі кең тараған дамыту ойынының қызметі: ойынға тарту, рахат беру, демалдыру, қызығушылығын тудыру. Баланың бойындағы білімдік, танымдық, шығармашылық қасиеттерін аша түсуді көздейді. Мектеп жасына дейінгі балалардың жетекші әрекеті ойын болғандықтан барлық білім, тәрбие ойын арқылы ұйымдастырылады. Оқыту мақсатында дидактикалық ойындар кеңірек қолданылады. Адам мәдениеті ойын арқылы дамиды, демек балалық шақтан бастап, қартайған кезге дейін адамды ойын жетелеп отырады. Ал, бүгінгідей, динамика ғасырында, оқу процесінде ойын алдыңғы орында, яғни, ойын технологиясы арқылы баланың оқу ынтасын арттыру жеңіл болмақ. Білім беру барысында драматизациялау ойынының да орны ерекше. Сондықтан, жоғарыдағы аталған педагогикалық технологиялардың мектепке дейінгі білім беру саласында тиімділігі зор деп саналады. Қазіргі уақытта ақпараттық-коммуникативті технологиялар мектепке дейінгі жастағы балаларға білім берудің ең тиімді құралы болып келе жатыр. АКТ – бұл сандық және коммуникациялық технологиялардың кеңінен таралған түрлері.  АКТ-ын пайдалану мектепке дейінгі жастағы балалардың сөйлеу әрекетінің мақсаттылығын дамытуға және жекелеп оқытуға мүмкіндік береді. Балабақша сабақтарында АКТ-ын пайдалану тәрбиешіге бірден бірнеше педагогикалық міндеттерді орындауға мүмкіндік береді:●фонематикалық есту қабілетін дамытады;●лексикалық сөздік қорын дамытады;●қарапайым сөйлеу дағдыларын дамытады. Оқу іс-әрекетінде АКТ-ын пайдалану екі түрлі мотивацияны дамытады: өзіндік мотивация, онда беріліп отырған материал  өз бетінше қызық және мектепке дейінгі жастағы балаға үйреніп жатқан  тілді түсіне алатынын көрсету арқылы қол жеткізілетін мотивация. Бұл қуаныш сезімін және өзін-өзі одан  әрі жетілдіруге күшіне сенімділік пен ниет тудырады. Сонымен қатар, мектепке дейінгі мекемелерде инновациялық білім беру құралдарын қолданудың да маңызы зор. Инновациялық білім беру құралдарына: аудио, видео, құралдар, компьютер, интерактивті тақта, интернет, мультимедиялық құрал, электрондық оқулықтар, мен оқу әдістемелік кешендер тағы басқалары жатады. Ақпараттық – коммуникациялық технологияның келешек ұрпақтың жан – жақты білім алуына, іскер әрі талантты, шығармашылығы мол, еркін дамуына жол ашатын педагогикалық, психологиялық жағдай жасау үшін де тигізер пайдасы аса мол.Мектепке дейінгі ұйымдағы оқу-тәрбие жұмысында инновациялық бағыттағы технологияларды пайдалану нәтижесінде: Бала қоғамдық тәжірибені меңгереді, өзінің психологиялық ерекшеліктерін дамытады. Тәрбиешілердің жаңашыл ізденісін,біліктілігін арттырып, тәрбие мен білім сапасын жетілдіреді. Қазіргі заманауи білім беруде әр баланың қабілетіне қарай білім мен тәрбиелеу үшін,оны дербестікке, ізденімпаздыққа, шығармашылыққа тәрбиелеуді жүзеге асыратын тиімді әдіс. Өйткені,мемлекеттік білім стандарты деңгейінде оқу үрдісін ұйымдастыру инновациялық технологияны үнемі ендіруді міндеттейді. Мектепке дейінгі ұйымда жаңа инновациялық технологияларды тиімді қолдану, балалардың келешекте мектепте үлгілі оқуының негізі болады .













    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Тасимова Дамели Ануаровна
    Жарияланған уақыты:
    2019-06-28
    Категория:
    Балабақша
    Бағыты:
    Баяндамалар, реферат
    Сыныбы:
    Мектепке дейінгі
    Тіркеу нөмері:
    № C-1561716222
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999