Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

111
Отынның энергиясы. Отынның меншікті жану жылуы
Материал жайлы қысқаша түсінік: 8 - сынып физика пәні бойынша сабақ жоспары
Материалды ашып қарау
Бекітемін:Мектеп: № 23 Ж. Қизатов атындағы мектеп-лицей
Күні: 26-09-2019жМұғалімнің аты-жөні: Бекенова М.Қ.
Сынып: 8 «А», «Б»Сабақтағы оқушылар саны: Сабаққа қатыспаған оқушылар саны:
Сабақтың тақырыбы: Отынның энергиясы. Отынның меншікті жану жылуы
Сабақ негізделген оқу мақсаттары:8.3.2.7 отынның жануы кезінде бөлінген жылу мөлшерін анықтау
Сабақ нәтижесі:

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Отынның энергиясы (жылу мөлшері), отынның меншікті жану жылуы шамалары туралы білуі, өлшем бірліктерін, формуласын біледі. Отынның энергиясы жайлы мағлұмат алады. Отынның энергиясы формуласын қолдана отырып есептер шығара білуге үйренеді.Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Отын жанғанда бөлініп шығатын жылу мөлшерінің, отынның меншікті жану жылуының физикалық мағынасын түсінуі, формуласын қолданып есептер шығара алады. Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады: Отын жанғанда энергияның бөлінуін түсінлдіре алуы, өз қортындыларын жасай алуы. Орташа, жоғары деңгейдегі есептерді шығаруы .
Сабақтағы оқыту мақсаттары:Оқушылар үйренеді:1.Отынның энергиясы (жылу мөлшері), отынның меншікті жану жылуы шамалары туралы білуі, өлшем бірліктерін, формуласын білуі. 2. Отын жанғанда бөлініп шығатын жылу мөлшерінің, отынның меншікті жану жылуының физикалық мағынасын түсінуі, формуласын қолданып есептер шығара алуы. 3.Отын жанғанда энергияның бөлінуін түсінлдіре алуы, өз қортындыларын жасай алуы. Орташа, жоғары деңгейдегі есептерді шығаруы.
Бағалу критерийі Отынның энергиясы (жылу мөлшері), отынның меншікті жану жылуы шамалары туралы біледі, өлшем бірліктерін, формуласын біледі. Отын жанғанда бөлініп шығатын жылу мөлшерінің, отынның меншікті жану жылуының физикалық мағынасын түсінеді, формуласын қолданып есептер шығара алады. Отын жанғанда энергияның бөлінуін түсінлдіре алады, өз қортындыларын жасай алады. Орташа, жоғары деңгейдегі есептерді шығара алады.
Тілдік мақсаттарФизикалық терминдердің дұрыс қолданылуына мән беру. Мысалы, жылу мөлшері, меншікті жылу сыйымдылығы, Джоуль, отынның меншікті жану жылуыотын fuel, қыздыру (тұтату) - ignition , жану- burning ,жану – сгорание, горение - combustion қазба отын - fossil fuel, жасанды отын - artificial fuel,бу steam, бензин gasoline, жану жылуы – теплота горения - heat of combustion, меншікті жылу – удельная теплота – spesific heat, меншікті – удельная - spesific, май, мұнай – нефть, масло – oil
Құндылықтарды игерту:Өзіне және өзгелерге құрмет мұғалім мен оқушылардың бір-бірімен амандасуында, сыпайы, ойын ашық білдіріп, тыңдауда, сабақты уақытында бастап, аяқтауда, тапсырмаларды нұсқалық бойынша толық орындауда, бір-біріне қолдау көрсетуінде көрініс табады.
Пәнаралық байланыстарМатематика , химия, география
Алдыңғы білім Сәулелену. Табиғаттағы және техикадағы жылу берілудің мысалдары
Дерек көздер, ресурстар1.Б.М. Дүйсембаев, т.б, Физика және астрономия. Алматы «Мектеп», 2015 ж2.Мұғалімге арналған нұсқаулық. «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ, І деңгей3. Электронды оқулық, 8 сынып4.В.И.Кем, Б.А.Кронгарт Физика . Есептер жинағы
Жоспар
Жоспар-ланған мерзім

Жоспарланған іс-шаралар
Ресурстар
Кіріспе (3мин) Қима қағаздар арқылыІ топ. ОтынІІ топ. Меншікті жану жылуыІІІ топ. Энергия Ынтымақтастық ортасын құру. Ережелерді еске түсіреді.



Үй тапсырма-сы (8 мин)





Үй тапсырмасымен жұмыс. Жылу мөлшері. Меншікті жылу сыйымдылығыТүрткі, сынама, қайта бағыттау сұрақтары1.Жылу мөлшері деген не?2.Жылу мөлшері қандай шамаларға тәуелді? Мысалдар келтіріңдер3.Меншікті жылу сыйымдылығы деген не? Мұғалім оқушыларға түрткі, сынама, қайта бағыттау сұрақтарын өткен тақырып бойынша береді. Мұғалім әр оқушының жауаптарына мадақтау сөздерін айтады.













Мадақтау


3 мин









Қызығушылығын оятуМиға шабуыл . Сұрақтар арқылыЖаңа материалды қабылдауға әзірлік, мақсат қою.1)Жылу мөлшерінің анықтамасын беріңдер.Жылу мөлшерінін өлшем бірлігі қандай? Жылу мөлшерінін тарихи өлшем бірлігІнің анықтамасын беріндер.
  • Жылу берілу кезіндегі денеге берілетін жылу мөлшері кандай шамаларға тәуелді?
  • Қандай жылу мөлшері қажет?
  • а)1г суды 1°С-қа қыздыру үшін; 2°С-ка қыздыру үшін;б) 1кг суды 1°С-қа қыздыру үшін; 2°С-қа қыздыру үшін;4)3аттың жылу сыйымдылығы нені көрсетеді? Осы физикалық шаманың өлшем бірлігі қандай?5) Денені қыздыру үшін жұмсалатын немесе ол суығанда бөлінетін жылу мөлшері қалай есептеледі


















    Негізгі бөлімі

    (13 мин)

    Мағынаны тануДенені қыздыруға қажетті энергияны отын жаққанда алады. Қарапайым отын – көмір, мұнай, бензин және тағы басқаларының құрамында көміртек бар. Жану кезінде көміртек атомдары ауадағы оттектің атомдарымен қосылып, көмірқышқыл газының молекулаларын құрайды. Нәтижесін мол энергия бөлінеді (35 - сурет)Массасы 1 кг отын толық жанғанда бөлінетін жылу мөлшерін көрсететін физикалық шаманы отынның меншікті жану жылуы деп атайды.q – отынның меншікті жану жылуы. Өлшем бірлігі 1 Дж/кг.Кез келген массасы m отын толық жанғанда бөлінетін Q жылу мөлшерін есептеу үшін q меншікті жану жылуын жанған отынның массасына көбейту керек: Қазақстан Республикасында отын - энергетикалық ресурстардың мол қоры бар. Соңғы жылдары еліміздің отын - энергетикалық баланс құрылымында аса көп өзгерістер болды. 50 - жылдары отынның негізгі түрі көмір болса, қазіргі кезде көмірсутекті шикізат – мұнай мен газ алдыңғы қатарға шықты. Қазақстанда 300 - ден астам көмір кен орындары белгілі, олар көбіне Орталық Қазақстанда шоғырланған. Бұл аймақтарда тас көмір көп, ал еліміздің солтүстігі мен оңтүстігінде қоңыр көмір жиі кездеседі. Көп қолданысқа ие болған көмір кен орындарына Қарағанды және Екібастұз кен орындары жатады. Қарағандының тас көмірінің жану жылуы 33, 5 - 33, 6 МДж/кг, ал Екібастұз таскөмірінің жану жылуы 31, 8 - 34, 3 МДж/кг, ал Торғай өңірінің көмірінің жану жылуы 27, 2 - 28, 9 МДж/кг, Майкөбенің қоңыр көмірінің жану жылуы 29, 3 - 31, 4 МДж/кг. Көмірсутекті шикізаттың жалпы қоры бойынша Қазақстан ТМД елдерінің ішінде Ресей мемлекетінен кейін екінші орынды иеленеді, ал әлемдік деңгейде Сауд Арабиясы, Кувейт және Біріккен Араб Әмірліктері мемлекеттерімен қатарласа алады. Жанатын пайдалы қазбаларға жататын мұнай мен газ бассейні Қазақстанның батыс аймағында кездеседі. «Атырау, Ембі, Маңғыстау». Өткен ғасырдың 80 - жылдарынан бастап ас ірі мұнай қорын игеру басталды. Ол – Атырау облысының оңтүстік - шығысындағы «Теңіз» мұнай кен орны. Отын - энергетикалық өндірістің болашағы газ болып табылады, себеі газ жанады, ауаны ластамайды және құбырлар арқылы жеңіл тасымалданады. Қазақстандағы ірі газ кен орны – Қарашығанақ, онда еліміздегі бүкіл газ қорының 70%- і жинақталған.

    көрсетілген тәжірибелерге назар аударайық. Қорғасыннан жасалған шар қорғасын тақтаға соғылған кеде шардың толық механикалық энергиясы шар мен тақтаның ішкі энергиясына айнала алтындығын көрсетеді. Егер цилиндрдегі газды қыздырсақ (38 – сурет), онда қыздырғыштан газға берілетін Q жылу мөлшері, оның ішкі энергиясының артуына әкеледі., сол мезетте поршеньді биіктікке В жағдайдан С жағдайға көтеру үшін жұмыс атқарылады. Бұл газдың ішкі энергиясының артуы және өзінің ұлғаюы кезінде поршеньді көтеріп жұмыс істеуі, оған біршама жылу берілгендіктен болатындығын білдіреді. Энергия жоғалмайды және жоқтан пайда болмайды. Ол тек бір денеден екінші денеге беріледі немесе бірдей мөлшерде бір түрден екінші түрге айналады. Механикалық W энергия мен ішкі U энергияның қосындысын денелер жүйесінің толық энергиясы деп атайды және Е деп белгілейді: E = W + U = En + Er + UЕгер денелер жүйесіне сыртқы күштер әрекет етпесе және қоршаған ортамен жылу алмасу болмас, онда ол тұйықталған және жылулық оқшауланған болады.Энергияның сақталу және айналу заңы: Тұйықталған және жылулық оқшауланған денелер жүйесінің толық энергиясы - осы жүйеде болатын кез келген өзгерістер кезінде сақталады.Топтық жұмыс1 топ –Отын жанғанда энергияның бөлінуін қалай түсіндіруге болады ?2 топ – кейбір отын түрлерінің меншікті жану жылуын қалай түсіндіруге болады ?3 топ – Қазақстан Республикасында отын –энергетикалық ресурстарыЕсептер шығару.1. Массасы 20 кг құрғақ ағаш толық жанғанда бөлінетін жылу мөлшері: (Құрғақ ағаштың меншікті жану жылуы 1, 0•107 Дж/кг).A) 2•10 - 6Дж. B) 2•107Дж. C) 2•102Дж. D) 2•108Дж. E) 5•105Дж.2. Ұзындығы 100 м, ені 6 м, тереңдігі 2 м бассейндегі суды 150С - тан 250С - қа қыздыру үшін қажетті жылу мөлшері (с = 4200 Дж/кг•0С)A) 4•108 Дж. B) 400 кДж. C) 5, 04•1010 Дж. D) 400 Дж. E) 20 кДж.3. Отынның меншікті жану жылуы деп1) отынның толық жануы 2) отынның жануы4. Массасы 1кг отын түгел жанғандағы жылу мөлшері5. 1954ж салынған бірінші атом электростанциясы 1 күнде массасы 30г ядролық жанғыш зат шығарғанда қанша жылу береді? ( q=8*10кДж/кг)1) 9, 2*10кДж 2) 10кДж 3) 2, 4*10кДж 4) 2, 4*10кДж 5) 4, 6*10кДж6. Жылуы 2, 3*10Дж энергия алу үшін қанша бензин жағу керек?1) 10кг 2) 5кг 3) 3кг 4) 15кг 5) 8кгТоптық бірлескен жұмыс. Кіші жоба қорғау.І топ. Отынның энергиясыІІ топ. Отынның меншікті жану жылуыІІІ топ. Энергияның сақталу және айналу заңы(«Аялдама» әдісі бойынша қорғайды.)Зерттеу жұмысы1-топ













    Шағын топ ішіндегі оқушылардың жұмысын бақылау. Барлық оқушылардың белсен-ділігін, әрекет түрін, оның сапасын, өзара ынтымағын, нәтижеге жету ниеттерін бақылау.


    Критерий арқылы бағалау

    1.Қорғау тәртібін сақтау: Уақыт және әдептілік;2. Мазмұнның толық ашылуы;3. Өмірден мысалдар келтіруі.



    5 мин
    Жұптық жұмыс. Формулалар сөйлейдіЖұптық жұмыс. Формулалар сөйлейді Шағын топтың ішіндегі белсенділігі төмен оқушыны белсенділігі жоғары оқушымен жұптастыруды стикерлер көмегімен ұйымдастыру.

    «Екі жұлдыз, бір тілек» Оқушылар-дың танымы, сөйлеу, тыңдалым,жазылымы, оқылымы, ойлау қабілеті артады
    Қорытын-ды бөлімі

    8 мин













    Ой-толғаныс. Жеке жұмыс. Деңгейлік тапсырмаларСынып ішіндегі барлық оқушылардың деңгейлік тапсырманы орындауын қадағалау. Әсіресе мұғалімнің назарында А, В, С деңгейіндегі оқушылардың оқу әрекетін бақылау.Жеке жұмыс. Деңгейлік тапсырмалар. І деңгей1.Энергияны қалай алуға болады 2.Отынның түрлерін атаңдар. 2- кестеде (оқулықтағы ) көрсетілген отындардың ішінен өте тиімділерін және өте нашарларын атаңдар. Жауаптарыңды негіздеңдер. 3.Суретте көміртегінің бір атомы мен оттегінің екі атомынан көмірқышқыл газдың молекулаларының жасалу процесі схема түрінде кескінделген. Қай жағдайда бөлшектердің жалпы энергиясы көп болатынын ойластырыңдар: олар бір –бірінен жеке тұрғанда ма әлде молекула болып қосылғанда ма? Осыған байланысты отын жанғанда энергияның бөлініп шығуын қалай түсіндіруге болады? О О С СО24. Қандай жағдайларда денелердің энергиясы бар деп айтуға болады ? 5. Энергияның сақталу заңы .ІІ деңгей 1. Бір тал сіріңкемен ағаш жаңқасын тез тұтатуға болады, неге үлкен кеспекті тұттандыруға болмайды ?2. Қайың кеспек толық жанғанда қанша жылу мөлшерін бөліп шығаратынын қалай есептеп табуға болады ? Ол үшін қандай шамалар белгілі болуы керек?3. Массасы 15 кг тас көмір толық жанғанда , қанша энергия бөлінеді ?

    ІІІ деңгей1. Егер пеште көлемі 10 дм3 қайың отын және массасы 5 кг шымтезек жанған болса, онда одан қанша жылу бөлінеді ? 2.Қысқа 3м3 қайың отын мен 2 т тас көмір дайындалған. Осы дайындалған отындар толық пайдаланылған болса, онда пештен қанша жылу мөлшері бөлінген?Жеке жұмыс. Есептер шығару. Есептер шығару.1 – деңгей. 7 - жаттығу.№1, №2, №3 №42 – деңгей.1. Массасы 20 кг құрғақ ағаш толық жанғанда бөлінетін жылу мөлшері: (Құрғақ ағаштың меншікті жану жылуы 1, 0•107 Дж/кг).A) 2•10 - 6Дж. B) 2•107Дж. C) 2•102Дж. D) 2•108Дж. E) 5•105Дж.2. Ұзындығы 100 м, ені 6 м, тереңдігі 2 м бассейндегі суды 150С - тан 250С - қа қыздыру үшін қажетті жылу мөлшері (с = 4200 Дж/кг•0С)A) 4•108 Дж. B) 400 кДж. C) 5, 04•1010 Дж. D) 400 Дж. E) 20 кДж.3. Отынның меншікті жану жылуы деп1) отынның толық жануы2) отынның жануы4. Массасы 1кг отын түгел жанғандағы жылу мөлшері5. 1954ж салынған бірінші атом электростанциясы 1 күнде массасы 30г ядролық жанғыш зат шығарғанда қанша жылу береді? ( q=8*10кДж/кг)1) 9, 2*10кДж 2) 10кДж 3) 2, 4*10кДж 4) 2, 4*10кДж 5) 4, 6*10кДж6. Жылуы 2, 3*10Дж энергия алу үшін қанша бензин жағу керек?1) 10кг 2) 5кг 3) 3кг 4) 15кг 5) 8кг



    Жаңа тақырып бойынша өз білімдерін тексереді, сыни ойланады, ақпаратпен жұмыс жасау дағдылары дамиды


    Кері байланыс.

    5 мин



    Маған ұнады, маған ұнамады.

    Оқушылар бүгінгі сабақ бойынша өз ойларын ауызша айтады.
    Үйге



    Отынның энергиясы. Отынның меншікті жану жылуы. Механикалық және жылу процестеріндегі энергияның сақталу және айналу заңыОқушылар үйде өздерінің ойларын жаңа тақырып бойынша дәптерлеріне түсіріп келеді , тақырыпты оқып келеді.7-жаттығу.

    Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?Бағалау- Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлаймыз?Пәнаралық байланыс Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс






    Рефлексия. Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма? Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағы ахуал қандай болды? Мен жоспарланған саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз?








    Қорытынды бағамдауҚандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?
    Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім?



    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Бекенова Мөлдір Қазбекқызы
    Жарияланған уақыты:
    2019-10-09
    Категория:
    Физика
    Бағыты:
    Сабақ жоспары
    Сыныбы:
    8 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1570647529
    2222
    333
    444
    555
    666
    7
    888
    999