Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

«Сапалы білім беру және тәрбиенің тәжірибелік аспектілері: жаңашылдық пен дәстүрлері»
Материал жайлы қысқаша түсінік: Қазақ халқының аса көрнекті ғалымы, ұлы педагог А.Байтұрсынов: «Жақсы дерлік те, жаман дерлік те бір әдіс жоқ.Олақтықтың белгісі бір ғана әдісті білу, шеберліктің белгісі түрлі әдісті білу; керек орнында жоқ әдісті табу да қолынан келу. Мұғалім әдісті көп білуге тырысу керек, оларды өзіне сүйеніш,қолқабыс нәрсе есебінде қолдануы керек» деп жазған еді.
Материалды ашып қарау


Ақтөбе облысы, Хромтау ауданы «Ақжар орта мектебі» КММ Технология пәнінің мұғаліміКожагулов Абдулла Турсынбек



«Сапалы білім беру және тәрбиенің тәжірибелік аспектілері: жаңашылдық пен дәстүрлері»

Қазақ халқының аса көрнекті ғалымы, ұлы педагог А.Байтұрсынов: «Жақсы дерлік те, жаман дерлік те бір әдіс жоқ.Олақтықтың белгісі бір ғана әдісті білу, шеберліктің белгісі түрлі әдісті білу; керек орнында жоқ әдісті табу да қолынан келу. Мұғалім әдісті көп білуге тырысу керек, оларды өзіне сүйеніш,қолқабыс нәрсе есебінде қолдануы керек» деп жазған еді. Жаңа әдістер бойынша мұғалім оқушыларды өз бетінше білім алу әрекетіне бағыттай алады. Оқушылар алған білімінен ой шығарып ,оны дәлелдеп жузеге асыру кезеңінде өз нәтижелерімен танысады. Топтық жұмыстың нәтижесі баланың ойлау қабілетінің өсу деңгейіне қатты әсерін береді. Кез – келген жаңа әдістемені жақсы меңгерген мүғалім өзіне керекті жаңалыққа күнделікті қол жеткізіп отыра алады . Сондықтан да болар «бүкіл әлемде өзгерістер жасаудың ең жақсы жолы – мектептерді қайта құру ,себебі мектеп – білім ордасы.олар бүкіл әлемде болып жатқан өзгерістер мен ретсіздіктің себептерінің көзі болып табылады» деп Каменский бекер айтпаған болар. Бүгінгі күні де бала тәрбиесі айырықша мәнге ие. ХХІ ғасырдағы тасқындаған толлассыз ақпараттар қоғамдағы күрделі өзгерістер аясында өмір сүріп жатқан жас ұрпақты тәрбиелеудің күрмеуі қиын күрделі мәселелері жеткілікті. Ғаламдану өріс алған қазіргі заманның тәрбие жүйесіне ұлттық тәрбиені дамыту оданда өзекті болып отыр. Осы тұрғыдан алғанда қазақ халқының ғасырлар бойы жинақтап уақыт тезінен өтен тәрбие тәжірбиесінің ауқымды бір саласын ұлттық дәстүрлер жүйесі құрайды. Қазақстанның әлемдік білім кешеніне енуі, елімізде демократиялық қоғамның құрылуы оқушыларды жоғары сапалық деңгейде оқытуды, осы арқылы жаңа нарықтық жағдайларда болашақ мамандарды даярлауды талап етеді. Мәселен, Қазақстан республикасы білім жүйесін 2015 жылға дейінгі дамыту тұжырымдамасы мен 2005-2010 жылдары білімді дамыту бағдарламасы жеке тұлға даярлауды күн тәртібіне қойып отыр. Осыған орай, егеменді еліміздің білім беру жүйесінде, әлемдік деңгейге жету үшін жасалып жатқан талпыныстар жағдайында оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, терең, білімді, ізденімпаз барлық іс-әрекетінде шығармашылық бағытты ұстанатын, өз болмысын таныта алатын жеке тұлғаны қалыптастыру маңызды міндет болып отыр. Бұл зерттеулерде қоғамның даму деңгейі мен әлеуметтік сұраныс талаптарына үндес жүйеленген білім көлемі оқыту мен тәрбиелеудің басты ұстанымдарына сәйкес іріктеліп оны меңгеру процессі педагогикалық психологияның жаңа бағыттарын басшылыққа ала отырып ұйымдастырылғна жағдайда көздеген мақсатқа қол жететіні айтылады. Б.Байжігітовтың «Қазақ өнерінің эстетикалық табиғаты» (1994) еңбегінің мазмұны бейнелеу өнерінің, қазақ халқының дәстүрлі өнерімен көркем шығармашылығының эстетикалық табиғатын, ұлттық мәнін ғылыми тұрғыда дәлелденген: Ә. Қамақовтың «4-6 класс оқушыларына сәндік-қолданбалы өнер арқылы эстетикалық өнер беру» (1982) атты ғылыми зерттеу еңбегінде қолданбалы қол өнер сабақтарында оқушылардың өнер туындыларын қабылдай білу және бейнелеу ойлау қабілетін, эстетикалық мәдениетін қалыптастырудың педагогикалық негіздерін анықтай отырып тәлім-тәрбие моделіндегі сәндік-қолданбалы өнердің мәнін, маңызын көрсеткен, бұл өнерге жас ұрпақты баулудың бүгіні мен болашағы жайында ғылыми болжамдар жасаған: В.Ө.Құлахметов өндірістік оқытудағы жас шеберлердің «мастер» кәсіби бағдарын ұйымдастырудың педагогикалық мәселелерін қарастырып, ғылыми әдістемелік нұсқаулар берген. Ал мектеп оқушыларының қолөнер бұйымдарын жасату арқылы олардың шеберлігін қалыптастыру мәселелері жеткілікті түрде толығымен зерттелмегені анықталды. Осыған орай, аса маңызды міндетінің бірі – қолдан кілем тоқу бұйымдар жасату арқылы олардың шеберлігін қалыптастыру болғандықтан, аталмыш мәселе төңірегінде зерттеу жүргізу қажеттілігін ғылыми түрде айқындауға тырыстық. Қазақстанның халықтық қолданбалы өнері, ұзақ уақыт бойы тарихи даму жолдардан өткен мәдени саладаға ғана ерекшеленбейді, сонымен қатар ол жалпы дамзат баласының рухани мәдениетінде танымдық және тәрбиелік қырынан қызығушылығын арттыруда. Соңғы кезде елімізде әртүрлі этностардың халықтық педагогикалық мұраларын зерттеу қарқынды жүргізілуде. Әсіресе, бұл ғылыми ізденістер танымал, ғалым, педагог Г.Н.Волковтың «Этнопедагогика» терминін енгізгеннен кейін ғана кең ауқымда қарастырылуда. «Этнопедагогика» термині аталмыш ілімнің ру, тайпа, халық пен ұлттың педагогикалық мәдениетін арттырудағы орнын ерекшелеуде мазмұны мен мәні жағынан дәл берілген. Ғалым өз ойын мына пікірмен қорытындылайды: «Адамзаттың педагогикалық мәдениеті дегеніміз барша еңбекшілер педагогикасы, еңбек және еңбекке тәрбиелеу педагогикасы, өте әділ ескерілгендей, еңбек пен еңбекке оқыту мен тәрбиелеу барысындахалықтың педагогика мәдениетінде тығыз ұқсастық бар». Ғалымның бұл пікірі ата-бабаларымыздың шеберлерді өнерге, ісімерлікке баулудағы қалыптасқан дәстүрлерді өскелең ұрпақтың қарастыруында айқындала түседі. Қазақ халқының атақты ақыны А. Құнанбаев ісмерлері тек іскерлігі мен шеберлігіне ғана емес, сонымен қатар, шеберлерді дайындайтын тәрбиелеуші болғандықтан сыйлайтын болған деген пікір қосады. Төңкеріске дейінгі көшпенділік, өмір өзі діттегендей, отбасында балаларды кішкентайынан бастап қолөнермен айналысуға итермеледі. Әрбір отбасының әл-ауқаты кез-келген жұмысшы қолдарының есепте болып, жеке шаруашылық ұяшық құруымен байланысты болды. Сондықтанда балаларына еңбек және эстетикалық тәрбие беруде негізгі орынды отбасына жүктеді. Әдетте отбасы көпбалалы болатын. Осындай отбасы құруылымы еңбек тәрбиесінің тиімділігіне ықпал жасады. Ата-аналарының жетекшілігмен аға-қарындастарымен бірлесе істелген еңбектері отбасындағы кішкентайлардың іске машықтанып, еңбекке психологиялық дайындығы ықпал беріп отырды. Халықтың ұлттық қолөнеріне әдет-ғұрып жабдықтарымен қатар, аң аулауға, мал өсіруге және егіншілікке қажетті құрал-жабдықтары да кіреді. Осы құрал-жабдықтардың шығу тарихының өзінің келешек ұрпаққа берер тәлім-тәрбиесі мол. Киіз үйдің сүйегі, ағаш-керует, кебеже, сандық жасап, сырмақ кілем, аяққап, ши, кілем, түрлібау, арқан-жіп ескен, көннен және елеулі теріден қайыс таспа тіліп, өрім өріп, қодан әр алуан ыдыс-аяқ, адал бақан, бестік және тағы басқа көптеген заттарды халық шеберлері өнерпаздар өз қалауымен жасап, түрлі нақышына келтіре әшекейлеп, ұрпақтан-ұрпаққа мұра етіп, тәрбиелеп жеткізген. Халықтың қолөнері адамдардың көркемдік талғамының қалыптасуына ерекше әсер етеді, жас ұрпаққа эстетикалық тәрбие беруге қызымет етіп, оларды халқымыздың материалдық-рухани мұраларын терең түсініп, оны бағалай білуге тәрбиелейді. Орта мектептегі негізгі оқытудың міндеттері – білім беріп қана қою емес, білім мазмұны арқылы баланың өмірге, еңбекке, адамға, айналадағы ортаға дұрыс қарым – қатынасын қалыптастыру. Оқыту мен тәрбие бір-бірімен байланысты процесс, бір нәрсенің екі жағы сияқты. тәрбиелік сабақтың мазмұнын анықтай отырып, сабақ барысында оқу және тәрбие міндеттерін шешеді. Технология сабағында ұлттық тәрбие берудің міндеті жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру болғандықтан, жаңа технология бойынша әдістемелік жүйенің басты бөлігі ұлттық қолданбалы өнерді технология сабағында қолдана білу болып табылады. Мұны орындау үшін мына ұстанымдар жүзеге асуы тиіс:
  • Оқушыларға технология сабағында ұлттық тәрбие беруге шығармашылық іс-әрекеттерді меңгеру талап етіледі. Өйткені, көркем шығармашылық іс-әрекеттердің күнделікті пайдаланып жүрген оқыту әдістерінен айырмашылығы бар. Яғни, жаңа жағдайдағы «оқыту технологиясы» деп отырғанымыз – халық мұрасындағы қолданбалы қолөнері арқылы ұлттық тәрбие беру ұстанымының өзара тығыз байланыстылығы. Демек, бұнда ұлттық тәрбие беруде бірінші орында оқушы тұрады және оның білім алу белсенділігіне баса назар аударылады.
  • Технология сабағында ұлттық тәрбие берудің негізгі түрлері – тәрбие берудің дербес және топтау түрлері. Бұл жерде алға қойған басты мақсат оқушыға деген сенім, ұлттық қолданбалы қолөнерге қызығу мүмкіндіктеріне сүйеніп, ұлттық қадір-қасиетін дамыту. Ал оқытудың фронтальдытүрлері, көбінесе бағыт беру, талқылау және түзету енгізуге ғана пайдаланылады.
  • Жаңа технологияның мақсаты бойына технологиялық білімін жетілдіру үшін пайдаланылатын әдістемелік құралдар оқушылардың танымдылық іс-әрекеттерін жүзеге алатындай болу керек. Бұрынғы дәстүрлі оқулықтар мұндай талапты қанағаттандыра алмайды, сондықтан, оқушылардың технологиялық білімін жетілдіру үшін жаңа типтегі оқулықтар қажет-ақ.
  • Қазақ халқының қолөнері түрлерін меңгерту процесінде оқушылардың технологиялық мәдениеттерін қалыптастыру мақсатында әртүрлі әдіс-тәсілдерді пайдаланамыз.

    Түйін сөз

    Оқушының шеберлігін қалыптастыру мақсатында қазақ халқының қолөнерін оқытуды ұйымдастыру:мұғалімді оқущылардың ақыл-ойы мен практикалық іс-әрекетін белсендіретін және олардың жүзге асуын қамтамасыз ететін оқыту факторы болып табылады. Сонымен қатар; мұғалім, оқушылар мен ата-аналардың ынымақтастық қарым-қатынасына, ынымақтастық шығармашылық жұмыс жасауына ықпал етеді.



    Пайдаланған әдебиетер:

  • Мектеп №10 республикалық ғылыми-әдістемелік,педагогикалық журналы.
  • Ғаламтор «зертеудің көкейтестілігі»




  • Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Кожагулов Абдулла Турсынбекович
    Жарияланған уақыты:
    2020-03-19
    Категория:
    Технология
    Бағыты:
    Мақала
    Сыныбы:
    Барлығы
    Тіркеу нөмері:
    № C-1584595962