Авторлық материал жариялағаныңыз
туралы сертификатты тегін алу үшін
+
Материал жариялау
БАҚ (СМИ) жариялаған соң номер беріліп қорғалады
Сертификатты (құжатты) тексеру

Тогы бар түзу өткізгіштің магнит өрiсi.Тогы бар шарғының магнит өрiсi
Материал жайлы қысқаша түсінік: 8 сынып физика пәні мұғаліміне көмек
Материалды ашып қарау


Мұғалімнің аты-жөні:Күні:
СЫНЫП: 8Қатысқан оқушылар саны: Қатыспаған оқушылар саны:
Сабақтың тақырыбы:Тогы бар түзу өткізгіштің магнит өрiсi.Тогы бар шарғының магнит өрiсi

Сабақ негізделген оқу мақсаттары8.4.3.2 магнит өрісінің сипаттамаларын түсіндіру;8.4.3.3 тогы бар түзу өткізгіштің және соленоидтің айналасындағы өріс сызықтарының бағытын анықтау;
Сабақ нәтижесі:

барлығы орындай алады: Түзу злектр тогының магнит өрісінің бағытын екі тәсілмен анықтауға болатанан түсініп, біледі. көбісі орындай алады: Түзу токтың магнит өрісінің күнделікті өмірде және өндірістерде, есептер шығаруда қолдана білуге үйрету. кейбіреуі орындай алады: магнит өрісі ұғымын қалыптастыруды жалғастыру, Тогы бар түзу өткізгіштің магнит өрісі туралы түсінік беру.
Бағалау критерийіТогы бар шарғының магнит өрісі туралы, электромагнит туралы білуі.Электромагниттің темір денелерді өзіне тартатын күшінің неге тәуелді екенін білуі.Электромагниттік реле туралы білуі. Өз болжамдары мен қортындыларын жасай алуы. :Физикалық терминдердің дұрыс қолданылуына мән беру. 
Тілдік құзіреттілікЭлектромагниттердің күнделікті өмірде және өндірістерде, есептер шығаруда қолдануТүзу злектр тогының магнит өрісінің бағытын бұрғы ережесімен және егер өткізгішке ток бағытымен қараса,онда магниттік күш сызықтарысағат тілімен бағыттас болатын екі тәсілмен анықтау
РесурстарОқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.
Әдіс-тәсілдерСұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Пәнаралық байланысМатематика, қазақ тілі.
Алдыңғы оқуМагнит өрісі
Сабақтың жоспары
ЖоспарланғануақытСабақ барысы :Бағалау түрлері
Басталуы5 минутПсихологиялық ахуал қалыптастыру: «Қыз Сөздермен «N-солтүстік полюс,S-оңтүстік полюс,магнит өрісі,бұрғы ережесі» 4топқа бөлемін.1.Мұғаліммен амандасып,кезекші жоқ оқушыларды түгендейді.2.Топқа бөлінеді.Сынып реттілігін қадағалау. Оқушыларды түгелдеу. Оқу құралдарын байқау. Үй тапсырмасын сұрау, тексеру. 1)«Перфокарта» әдісі1._______ немесе ______ магниттелуін ұзақ уақыт сақтайтын денелерді айтады. (тұрақты, қарапайым)2.Магнит тілшенің ____ полюсі бар. (екі)3.Электр өрісінің өзіне тән _______ қасиеті қозғалмайтын зарядтарға әрекет ету қабілеті болып табылады. (ерекше)4.Қасиеттері бойынша бір-біріне ұқсамайтын _______ немесе _______ деп аталатын екі полюсі бар. (солтүстік, оңтүстік)5. _______ деп электр тогы бар өткізгіштердің өзара әрекеттесуін жүзеге асыратын материяның түрі. (магнит өрісі)6.Электр тогы бар түзу өткізгіш орналасқан кеңістікте магнит тілшені қозғалысқа келтіретін күш _______ _______ деп аталады. (магниттік күштер)1-топ:«Бақыт» вагоны2-топ:«Сүйіспеншілік» вагоны3-топ:«Жарқын өмір» вагоны
Жаңа білім10 минут











Білу және түсінуБерілген мәтіндерді балалар оқып алады.Сәйкестендіру» тапсырмасыа) «Миға шабуыл». (Тақырыпты ашу)ә) «Тірек сөздер»1 топқа- Шарғы, соленоид, магнит, полюс, солтүстік, оңтүстік.2 топқа – Магнит, шарғы, электромагнит, орама, реле.Соленоид (грек.solen - түтік және грек. іdos - түр) – ток жүретін оқшауланған сымнан оралған цилиндр тәрізді индуктивті орама.Соленоидтың ішкі қуысының орта бөлігінде (ұзындығы Соленоид диаметрінен едәуір үлкен) магнит өрісі соленоид осіне параллель бағытталады және біртекті әрі бұл өрістің кернеулігі ток күшін және орам санына пропорционал болады. Ішкі қуысында темір өзекшесі бар соленоид электрмагнит болып есептекледі.Тогы бар шарғының магнит өрісі күш сызықтарының бағытын бұрғы ережесі арқылы табуға болады. Практика тұрғысынан ең қызықты нәрсе – тогы бар шарғының магнит өрісі. Шарғының бір ұшы –солтүстік полюс деп саналады, сол ұшқа қарап тұрған бақылаушы үшін шарғы орамындағы ток сағат тіліне қарсы бағытта ағады. (а). Шарғының екінші жағы –оңтүстік полюс болады, бұл жерде ток орамды сағат тілі бағытымен айналып өтеді. (ә)Тогы бар шарғының магнит есебінде техникада кеңінен пайдаланылады. Мұндай шарғының қолайлы бір қасиеті – оның магниттік әсерін кең көлемде өзгертуге немесе күшейтуге, бәсеңдетуге болады. Ішіне темір өзекше орналастырылған шарғы электромагнит деп, ал шарғыға оралған сымдар электромагниттің орамасы деп аталады. Электромагнит – көптеген техникалық приборлардың негізгі детальдарының бірі. Электромагнит көбіне таға яғни доға тәрізді болады. Мұндай сызба нұсқа (115 суретте) көрсетілген.Электромагниттік реленің құрылысы:





Тамаша қасиеттерінің арқасында электромагниттер техникада кеңінен қолданылады: Көтергіш күші үлкен электромагниттер заводтарда болаттан немесе шойыннан жасалған бұйымдарды, сондай-ақ болат және шойын жоңқаларды, құймаларды тасымалдау үшін пайдаланылады.Электромагниттер телеграфта, телефонда және көптеген басқа да құрылғыларда қолданылады.












Оқулық,мәтіндер.
Ортасы 10 минут











ҚолдануҚосымша мәлімет тарату1-парақша:Тұрақты магниттер. Магнит тарихы екі жарым мың жылдан бері жалғасуда. Көне қытай ғалымдары б.д. дейінгі VІ ғ. өзіне темір заттарды тартатын минералды тапқан. Қытайда оны “чу-ши” демек, “сүйгіш тас” деп атаған.“Магнит” атауын көне грек драматургі Еврипид (б.д. дейінгі V ғ.) тауып, өзінің бір шығармасында оның қасиеттерін сипаттаған. Мұндай атау бұл минерал Магнессия қаласының маңында табылғанымен байланысты. Магнит — «Магнессия тасы» дегенді білдіреді.Қазіргі кезде табиғи магнит FeO (31%) жєне Fe2O3(61%) тұратын магниттік темір (магнетиттен) кесектері екендігі белгілі. Бұл тығыздығы шамамен 5000 кг/м3 болатын морт қара минерал.Ерте заманда магнит қасиеттерін оның “тірі жаны” бар деп түсінді. Ерте заман адамдары ит етке қалай ұмтылса магнит те темірге солай “ұмтылады” деп ойлайды.Қазір біз мєселе магнит тудыратын ерекше өрісте екенін білеміз. Кез-келген магнит айналасында магнит өрісіболады. Осы өрістетемірдімагниткетартады.2-парақша:Магнитматерияныңерекшетүрі, олзаттарданерекшежәнемагниттелгенденелерайналасындаболады.Магнетиттіңмагниттікқасиеттері аса күштіемес, қазіргікезде магнит өрісіөтекүштіжасандымагниттералынды. Магниттержасау үшінқұрамындатемір, никель, кобальт жәнебасқаметалдар бар құймақолданылады. Олардысыртқы магнит өрісіндемагниттеп, жекетұрақтымагниттерретіндеқолдануғаболады.Жасандымагниттерәртүрліформадажасалды. Магниттің магнит әсерікүшті, демек магнит өрісікүштібөліктерінмагниттікполюстердепатайды. Әрмагниттіңекіполюсіболады. Бірақматериалдыполюстерінің саны 2-ғана емес, 4, 6 жєнеоданкөбіболатындаймагниттеугеболады. Егермагниттітемірұнтағынажақындатса, олароныңполюстерінетартылды

3-парақша:Бағдаршытүріндежасалған магнит компастақолданылады. Бұлкереметқұралшамаменекімыңжылбұрынойлаптабылған. Алғашқы (ертеқытай) компас а-суретте көрсетілген. Олоңтүстіктікөрсеткішдепаталған. Ескікомпастабағдаршықызметін, вертикаль өстенайналатын, табиғимагниттенжасалғанқасықатқарды.Қазіргізаманғы (қарапайым) компас б-суреттекөрсетілген.а-суретб-суретМагниттік бағдаршаның (компас бағдаршысы) басқа да магниттер сияқты екі полюсі бар. Оларды бірі географиялық солтүстікті көрсетеді, ол солтүстік полюсі (N), екінші ұшыоңтүстік полюс (S) деп аталады. Осы символдар (атауларымен бірге) кез-келген магниттердің полюстерін белгілеу үшін қолданылады. Екімагниттікбағдаршаныбір-бірінежақындатып, әртекті магнит полюстерібір-бірінетартылатынынбіртектесполюстерітебілетінінанықтауғаболады. Осызаңдылықкез-келгенмагниттерүшіндұрыс. Жер шары да магнит. Оныңөзініңмагниттікполюстеріжєнеөрісі бар. Осы өріс компас бағдаршасынүнемібірбағытқабұрылуғамєжбүретеді.Бағдаршаныңқайбағыттыкрсететінітүсінікті, себебіәраттасполюстербір-біріне тартылады. Демек,бағдаршаныңСолтүстік полюсі Жердің Оңтүстік магниттік полюсін көрсетеді. Бұл полюс жер шарының солтүстігінде, солтүстік географиялық полюстен біршама шетірек орналасқан (Уэльский Ханзаданың аралында). Магниттердің қолдану аясы өтекең. Олар тек қана компастарда емес, электро-, радио-техникада, роботтық техникада жәнет.б. қолданылады. Сіздер магниттерді электрқозғалтқыштардан, дыбысзорайтқыштардан, телефондарда, амперметрлерде, вольтметрлерде және басқа құралдар ішінен таба аласыздар. Медицинада магниттік зондтар пациенттер байқамай жұт.
  • Әр топтың жауабын тыңдау;
  • Жеке жұмыс «есептер шығару» (13 минут)
  • Ток күші 0,5 А болғанда 7,7 Кл зарядты тасымалдау қанша уақытқа созылады?
  • Көлденең қимасының ауданы 2 мм2, ұзындығы 8 м никель сымның кедергісі неге тең? Егер сымның ұштарындағы кернеу 3,2 В болса, оның бойынан қандай ток өтеді? (ρ=0,4 Омּмм2/м).
  • Кедергілері 36 және 72 Ом электр пешінің спиральдарын параллель жалғанып, кернеуі 36 В тұрақты ток көзіне қосылған. Электр пешінде бөлінген қуатты анықтаңдар.
  • Тізбек бөлігіне арналған Ом заңы?
  • Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлерТоптық жұмысқа арналған ресурстар
    Аяқталуы Сабақты бекіту10 минутОй қорыту: «Физикалық дикатант» әдісі арқылы бүгінгі сабақты бекітемін.1.................... ішіндегі магнит өрісінің күш сызықтары параллель және оны сырт жағынан орап жатады. (соленоид)2.Күш сызықтары шарғының ...................... полюсі жағынан шығып, ................ полюсі жағына кіреді. (солтүстік, оңтүстік)3.Шарғының екінші жағы .......................... полюс болады, бұл жерде ток орам бойымен ......................... бағытымен ағады. (оңтүстік, сағат тілі)4.Ішіне темір өзекше орналастырылған шарғы .................... деп, ал шарғыға оралған сымдар .......................................................... деп аталады. (электромагнит, электромагниттің орамасы)5. Электромагнитті көбіне .................... тәрізді етіп жасайды.(таға)6.Электромагниттер көтергіш крандарда, ........................................, .............................., .............................., ................................, .......................... қолданылады.БББ кестесі

    Тақырып бойынша түйген білімдерін жазады.
    Бағалау

    5 минут

    Кері байланыс3 минут
    «Рефлексия 2мин.1.Сіз үшін алынған білім нәтижесі қандай болды? Ет тартқыш Әлі де болса алған білімімді жинақтап, қорытамын. 2.Оқу нәтижесінде қандай өзгерістер білдіңіз?СебетАлған білімім болашақта қажет. 3.Оның сіз үшін мәні қандай ? Қоқыс жәшігіАлынған білімдерді болашақта қажет етпеймін. Сабақтан алған әсерлерін стикерге жазып, қоржындарға жабыстырады.


    Материалды жүктеу (Скачать)
    Авторы:
    Бекенова Мөлдір Қазбекқызы
    Жарияланған уақыты:
    2020-03-04
    Категория:
    Физика
    Бағыты:
    Сабақ жоспары
    Сыныбы:
    8 сынып
    Тіркеу нөмері:
    № C-1583299577